વિષ્ણુસ્મૃતિ · અધ્યાય 67

અતિથિર્ યસ્ય ભગ્નાશો ગૃહાત્ પ્રતિનિવર્તતે
તસ્માત્ સુકૃતમ્ આદાય દુષ્કૃતં તુ પ્રયચ્છતિ ॥

એકરાત્રં હિ નિવસન્ન્ અતિથિર્ બ્રાહ્મણઃ સ્મૃતઃ
અનિત્યં હિ સ્થિતો યસ્માત્ તસ્માદ્ અતિથિર્ ઉચ્યતે ॥

નૈકગ્રામીણમ્ અતિથિં વિપ્રં સાંગતિકં તથા
ઉપસ્થિતં ગૃહે વિન્દ્યાદ્ ભાર્યા યત્રાગ્નયો ઽપિ વા ॥

યદિ ત્વ્ અતિથિધર્મેણ ક્ષત્રિયો ગૃહમ્ આગતઃ
ભુક્તવત્સુ ચ વિપ્રેસુ કામં તમ્ અપિ ભોજયેત્ ॥

વૈશ્યશૂદ્રાવ્ અપિ પ્રાપ્તૌ કુટુમ્બે ઽતિથિધર્મિણૌ
ભોજયેત્ સહ ભૃત્યૈસ્ તાવ્ આનૃશંસ્યં પ્રયોજયન્ ॥

ઇતરાન્ અપિ સખ્યાદીન્ સંપ્રીત્યા ગૃહમ્ આગતાન્
પ્રકૃતાન્નં યથાશક્તિ ભોજયેત્ સહ ભાર્યયા ॥

સ્વવાસિનીં કુમારીં ચ રોગિણીં ગુર્વિણીં તથા
અતિથિભ્યો ઽગ્ર એવૈતાન્ ભોજયેદ્ અવિચારયન્ ॥

અદત્ત્વા યસ્ તુ એતેભ્યઃ પૂર્વં ભુઙ્ક્તે ઽવિચક્ષણઃ
ભુઞ્જાનો ન સ જાનાતિ શ્વગૃધ્રૈર્ જગ્ધિમ્ આત્મનઃ ॥

ભુક્તવત્સુ ચ વિપ્રેષુ સ્વેષુ ભૃત્યેષુ ચૈવ હિ
ભુઞ્જીયાતાં તતઃ પશ્ચાદ્ અવશિષ્ટં તુ દંપતી ॥

દેવાન્ પિતૄન્ મનુષ્યાંશ્ ચ ભૃત્યાન્ ગૃહ્યાશ્ ચ દેવતાઃ
પૂજયિત્વા તતઃ પશ્ચાદ્ ગૃહસ્થઃ શેષભુગ્ ભવેત્ ॥

અઘં સ કેવલં ભુઙ્ક્તે યઃ પચત્ય્ આત્મકારણાત્
યજ્ઞશિષ્ટાશનં હ્ય્ એતત્ સતામ્ અન્નં વિધીયતે ॥

સ્વાધ્યાયેનાગ્નિહોત્રેણ યજ્ઞેન તપસા તથા
ન ચાપ્નોતિ ગૃહી લોકાન્ યથા ત્વ્ અતિથિપૂજનાત્ ॥

સાયં પ્રાતસ્ ત્વ્ અતિથયે પ્રદદ્યાદ્ આસનોદકે
અન્નં ચૈવ યથાશક્ત્યા સત્કૃત્ય વિધિપૂર્વકમ્ ॥

પ્રતિશ્રયં તથા શય્યાં પાદાભ્યઙ્ગં સદીપકમ્
પ્રત્યેકદાનેનાપ્નોતિ ગોપ્રદાનસમં ફલમ્ ॥