વિષ્ણુસ્મૃતિ · અધ્યાય 51

અસંસ્કૃતાન્ પશૂન્ મન્ત્રૈર્ નાદ્યાદ્ વિપ્રઃ કથંચન
મન્ત્રૈસ્ તુ સંસ્કૃતાન્ અદ્યાચ્ છાશ્વતં વિધિમ્ આસ્થિતઃ ॥

યાવન્તિ પશુરોમાણિ તાવત્ કૃત્વેહ મારણમ્
વૃથા પશુઘ્નઃ પ્રાપ્નોતિ પ્રેત્ય ચેહ ચ નિષ્કૃતિમ્ ॥

યજ્ઞાર્થં પશવઃ સૃષ્ટાઃ સ્વયમ્ એવ સ્વયંભુવા
યજ્ઞો હિ ભૂત્યૈ સર્વસ્ય તસ્માદ્ યજ્ઞે વધો ઽવધઃ ॥

ન તાદૃશં ભવત્ય્ એનો મૃગહન્તુર્ ધનાર્થિનઃ
યાદૃશં ભવતિ પ્રેત્ય વૃથા માંસાનિ ખાદતઃ ॥

ઓષધ્યઃ પશવો વૃક્ષાસ્ તિર્યઞ્ચઃ પક્ષિણસ્ તથા
યજ્ઞાર્થં નિધનમ્ પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્ત્ય્ ઉચ્છ્રિતીઃ પુનઃ ॥

મધુપર્કે ચ યજ્ઞે ચ પિતૃદૈવતકર્મણિ
અત્રૈવ પશવો હિંસ્યા નાન્યત્રેતિ કથંચન ॥

યજ્ઞાર્થેષુ પશૂન્ હિંસન્ વેદતત્ત્વાર્થવિદ્ દ્વિજઃ
આત્માનં ચ પશૂંશ્ ચૈવ ગમયત્ય્ ઉત્તમાં ગતિમ્ ॥

ગૃહે ગુરાવ્ અરણ્યે વા નિવસન્ન્ આત્મવાન્ દ્વિજઃ
નાવેદવિહિતાં હિંસામ્ આપદ્ય્ અપિ સમાચરેત્ ॥

યા વેદવિહિતા હિંસા નિયતાસ્મિંશ્ ચરાચરે
અહિંસામ્ એવ તાં વિદ્યાદ્ વેદાદ્ ધર્મો હિ નિર્બભૌ ॥

યો ઽહિંસકાનિ ભૂતાનિ હિનસ્ત્ય્ આત્મસુખેચ્છયા
સ જીવંશ્ ચ મૃતશ્ ચૈવ ન ક્વચિત્ સુખમ્ એધતે ॥

યો બન્ધનવધક્લેશાન્ પ્રાણિનાં ન ચિકીર્ષતિ
સ સર્વસ્ય હિતપ્રેપ્સુઃ સુખમ્ અત્યન્તમ્ અશ્નુતે ॥

યદ્ ધ્યાયતિ યત્ કુરુતે રતિં બધ્નાતિ યત્ર ચ
તદ્ એવાપ્નોત્ય્ અયત્નેન યો હિનસ્તિ ન કિંચન ॥

નાકૃત્વા પ્રાણિનાં હિંસાં માંસમ્ ઉત્પદ્યતે ક્વચિત્
ન ચ પ્રાણિવધઃ સ્વર્ગ્યસ્ તસ્માન્ માંસં વિવર્જયેત્ ॥

સમુત્પત્તિં ચ માંસસ્ય વધબન્ધૌ ચ દેહિનામ્
પ્રસમીક્ષ્ય નિવર્તેત સર્વમાંસસ્ય ભક્ષણાત્ ॥

ન ભક્ષયતિ યો માંસં વિધિં હિત્વા પિશાચવત્
સ લોકે પ્રિયતાં યાતિ વ્યાધિભિશ્ ચ ન પીડ્યતે ॥

અનુમન્તા વિશસિતા નિહન્તા ક્રયવિક્રયી
સંસ્કર્તા ચોપહર્તા ચ ખાદકશ્ ચેતિ ઘાતકાઃ ॥

સ્વમાંસં પરમાંસેન યો વર્ધયિતુમ્ ઇચ્છતિ
અનભ્યર્ચ્ય પિતૄન્ દેવાન્ ન તતો ઽન્યો ઽસ્ત્ય્ અપુણ્યકૃત્ ॥

વર્ષે વર્ષે ઽશ્વમેધેન યો યજેત શતં સમાઃ
માંસાનિ ચ ન ખાદેદ્ યસ્ તયોઃ પુણ્યફલં સમમ્ ॥

ફલમૂલાશનૈર્ દિવ્યૈર્ મુન્યન્નાનાં ચ ભોજનૈઃ
ન તત્ ફલમ્ અવાપ્નોતિ યન્ માંસપરિવર્જનાત્ ॥

માં સ ભક્ષયિતામુત્ર યસ્ય માંસમ્ ઇહાદ્મ્ય્ અહમ્
એતન્ માંસસ્ય માંસત્વં પ્રવદન્તિ મનીષિણઃ ॥