વિષ્ણુસ્મૃતિ · અધ્યાય 22

અનૌરસેષુ પુત્રેષુ જાતેષુ ચ મૃતેષુ ચ
પરપૂર્વાસુ ભાર્યાસુ પ્રસૂતાસુ મૃતાસુ ચ ॥

વસા શુક્રમ્ અસૃઙ્ મજ્જા મૂત્રં વિટ્ કર્ણવિણ્નખાઃ
શ્લેષ્માશ્રુ દૂષિકા સ્વેદો દ્વાદશૈતે નૃણાં મલાઃ ॥

ગૌડી માધ્વી ચ પૈષ્ટી ચ વિજ્ઞેયા ત્રિવિધા સુરા
યથૈવૈકા તથા સર્વા ન પાતવ્યા દ્વિજાતિભિઃ ॥

માધૂકમ્ ઐક્ષવં ટાઙ્કં કૌલં ખાર્જૂરપાનસે
મૃદ્વીકારસમાધ્વીકે મૈરેયં નારિકેલજમ્ ॥

અમેધ્યાનિ દશૈતાનિ મદ્યાનિ બ્રાહ્મણસ્ય ચ
રાજન્યશ્ ચૈવ વૈશ્યશ્ ચ સ્પૃષ્ટ્વૈતાનિ ન દુષ્યતઃ ॥

ગુરોઃ પ્રેતસ્ય શિષ્યસ્ તુ પિતૃમેધં સમાચરન્
પ્રેતાહારૈઃ સમં તત્ર દશરાત્રેણ શુધ્યતિ ॥

આચાર્યં સ્વમ્ ઉપાધ્યાયં પિતરં માતરં ગુરુમ્
નિર્હૃત્ય તુ વ્રતી પ્રેતાન્ ન વ્રતેન વિયુજ્યતે ॥

આદિષ્ટી નોદકં કુર્યાદ્ આ વ્રતસ્ય સમાપનાત્
સમાપ્તે તૂદકં કૃત્વા ત્રિરાત્રેણૈવ શુધ્યતિ ॥

જ્ઞાનં તપો ઽગ્નિર્ આહારો મૃન્મનો વાર્યુપાઞ્જનમ્
વાયુઃ કર્માર્કકાલૌ ચ શુદ્ધિકર્તૄણિ દેહિનામ્ ॥

સર્વેષામ્ એવ શૌચાનામ્ અન્નશૌચં પરં સ્મૃતમ્
યો ઽન્ને શુચિઃ સ હિ શુચિર્ ન મૃદ્વારિશુચિઃ શુચિઃ ॥

ક્ષાન્ત્યા શુધ્યન્તિ વિદ્વાંસો દાનેનાકાર્યકારિણઃ
પ્રચ્છન્નપાપા જપ્યેન તપસા વેદવિત્તમાઃ ॥

મૃત્તોયૈઃ શુધ્યતે શોધ્યં નદી વેગેન શુધ્યતિ
રજસા સ્ત્રી મનોદુષ્ટા સંન્યાસેન દ્વિજોત્તમાઃ ॥

અદ્ભિર્ ગાત્રાણિ શુધ્યન્તિ મનઃ સત્યેન શુધ્યતિ
વિદ્યાતપોભ્યાં ભૂતાત્મા બુદ્ધિર્ જ્ઞાનેન શુધ્યતિ ॥

એષ શૌચસ્ય તે પ્રોક્તઃ શારીરસ્ય વિનિર્ણયઃ
નાનાવિધાનાં દ્રવ્યાણાં શુદ્ધેઃ શૃણુ વિનિર્ણયમ્ ॥