વિષ્ણુપુરાણ (સમીક્ષિત આવૃત્તિ) · અધ્યાય 5.16
કેશી ચાપિ બલોદગ્રઃ કંસદૂતપ્રચોદિતઃ
કૃષ્ણસ્ય નિધનાકાઙ્ક્ષી વૃન્દાવનમ્ ઉપાગમત્ ॥
સ ખુરક્ષતભૂપૃષ્ઠઃ સટાક્ષેપધુતામ્બુદઃ
પ્લુતવિક્રાન્તચન્દ્રાર્ક માર્ગો ગોપાન્ ઉપાદ્રવત્ ॥
તસ્ય હેષિતશબ્દેન ગોપાલા દૈત્યવાજિનઃ
ગોપ્યશ્ ચ ભયસંવિગ્ના ગોવિન્દં શરણં યયુઃ ॥
ત્રાહિ ત્રાહીતિ ગોવિન્દઃ શ્રુત્વા તેષાં તદા વચઃ
સતોયજલદધ્વાન ગમ્ભીરમ્ ઇદમ્ ઉક્તવાન્ ॥
અલં ત્રાસેન ગોપાલાઃ કેશિનઃ કિં ભયાતુરૈઃ
ભવદ્ભિર્ ગોપજાતીયૈર્ વીરવીર્યં વિલોપ્યતે ॥
કિમ્ અનેનાલ્પસારેણ હેષિતાટોપકારિણા
દૈતેયબલવાહ્યેન વલ્ગતા દુષ્ટવાજિના ॥
એહ્ય્ એહિ દુષ્ટ કૃષ્ણો ઽહં પૂષ્ણોર્ ઇવ પિનાકધૃત્
પાતયિષ્યામિ દશનાન્ વદનાદ્ અખિલાંસ્ તવ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વાસ્ફોટ્ય ગોવિન્દઃ કેશિનઃ સંમુખં યયૌ
વિવૃતાસ્યસ્ તુ સો ઽપ્ય્ એનં દૈતેયાશ્વ ઉપાદ્રવત્ ॥
બાહુમ્ આભોગિનં કૃત્વા મુખે તસ્ય જનાર્દનઃ
પ્રવેશયામ્ આસ તદા કેશિનો દુષ્ટવાજિનઃ ॥
કેશિનો વદનં તેન વિશતા કૃષ્ણબાહુના
શાતિતા દશનાઃ પેતુઃ સિતાભ્રાવયવા ઇવ ॥
કૃષ્ણસ્ય વવૃધે બાહુઃ કેશિદેહગતો દ્વિજ
વિનાશાય યથા વ્યાધિર્ આસંભૂતેર્ ઉપેક્ષિતઃ ॥
વિપાટિતૌષ્ઠો બહુલં સફેનં રુધિરં વમન્ ॥
સો ઽક્ષિણી વિવૃતે ચક્રે નિઃસૃતે મુક્તબન્ધને ॥
જઘાન ધરણીં પાદૈઃ શકૃન્મૂત્રં સમુત્સૃજન્
સ્વેદાર્દ્રગાત્રઃ શ્રાન્તશ્ ચ નિર્યત્નઃ સો ઽભવત્ તતઃ ॥
વ્યાદિતાસ્યો મહારૌદ્રઃ સો ઽસુરઃ કૃષ્ણબાહુના
નિપપાત દ્વિધાભૂતો વૈદ્યુતેન યથા દ્રુમઃ ॥
દ્વિપાદપૃષ્ઠપુચ્છાર્ધ શ્રવણૈકાક્ષિનાસિકે
કેશિનસ્ તે દ્વિધાભૂતે શકલે દ્વે વિરેજતુઃ ॥
હત્વા તુ કેશિનં કૃષ્ણો ગોપાલૈર્ મુદિતૈર્ વૃતઃ
અનાયસ્તતનુઃ સ્વસ્થો હસંસ્ તત્રૈવ તસ્થિવાન્ ॥
તતો ગોપ્યશ્ ચ ગોપાશ્ ચ હતે કેશિનિ વિસ્મિતાઃ
તુષ્ટુવુઃ પુણ્ડરીકાક્ષમ્ અનુરાગમનોરમમ્ ॥
અથાહાન્તરિતો વિપ્રો નારદો જલદે સ્થિતઃ
કેશિનં નિહતં દૃષ્ટ્વા હર્ષનિર્ભરમાનસઃ ॥
સાધુ સાધુ જગન્નાથ લીલયૈવ યદ્ અચ્યુત
નિહતો ઽયં ત્વયા કેશી ક્લેશદસ્ ત્રિદિવૌકસામ્ ॥
યુદ્ધોત્સુકો ઽહમ્ અત્યર્થં નરવાજિમહાહવમ્
અવૃત્તપૂર્વમ્ અન્યત્ર દ્રષ્ટું સ્વર્ગાદ્ ઉપાગતઃ ॥
સ્વકર્માણ્ય્ અવતારે તે કૃતાનિ મધુસૂદન
યાનિ તૈર્ વિસ્મિતં ચેતસ્ તોષમ્ એતેન મે ગતમ્ ॥
તુરગસ્યાસ્ય શક્રો ઽપિ કૃષ્ણ દેવાશ્ ચ બિભ્યતિ
ધૂતકેસરજાલસ્ય હ્રેષતો ઽભ્રાવલોકિનઃ ॥
યસ્માત્ ત્વયૈષ દુષ્ટાત્મા હતઃ કેશી જનાર્દન
તસ્માત્ કેશવનામ્ના ત્વં લોકે ખ્યાતો ભવિષ્યસિ ॥
સ્વસ્ત્ય્ અસ્તુ તે ગમિષ્યામિ કંસયુદ્ધે ઽધુના પુનઃ
પરશ્વો ઽહં સમેષ્યામિ ત્વયા કેશિનિષૂદન ॥
ઉગ્રસેનસુતે કંસે સાનુગે વિનિપાતિતે
ભારાવતારકર્તા ત્વં પૃથિવ્યાઃ પૃથિવીધર ॥
તત્રાનેકપ્રકારાણિ યુદ્ધાનિ પૃથિવીક્ષિતામ્
દ્રષ્ટવ્યાનિ મયા યુષ્મત્ પ્રણીતાનિ જનાર્દન ॥
સો ઽહં યાસ્યામિ ગોવિન્દ દેવકાર્યં મહત્ કૃતમ્
ત્વયા સભાજિતશ્ ચાહં સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ વ્રજામ્ય્ અહમ્ ॥
નારદે તુ ગતે કૃષ્ણઃ સહ ગોપૈર્ અવિસ્મિતઃ
વિવેશ ગોકુલં ગોપી નેત્રપાનૈકભાજનમ્ ॥
મૂળ પાઠ: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0