વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.351.355

3.351
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
સ દદર્શ તદા વિષ્ણું વિશ્વરૂપધરં હરિમ્ ॥
યુક્તં વર્ણૈઃ શુકપ્રખ્યૈઃ પીતરક્તસિતાસિતૈઃ

ક્વચિન્મેચકસંયુક્તૈઃ ક્વચિન્મેચકરઞ્જિતૈઃ ॥
ચિચ્છશાંકસંકાશં ક્વચિદ્ધિઙ્ગુલસન્નિભમ્ ॥

ક્વચિન્મરકતપ્રખ્યં પદ્મરાગનિભં ક્વચિત્ ॥
ક્વચિત્કનકસંકાશં ક્વચિન્નીલોત્પલપ્રભમ્

ક્વચિત્પાટલપુષ્પાભં ક્વચિદ્ગગનસન્નિભમ્ ॥
કુંકુમક્ષોદસંકાશં હરિદ્રક્ષોદસન્નિભમ્

ક્વચિદ્રજોપલપ્રખ્યમિન્દ્રનીલનિભં ક્વચિત્ ॥
અનિર્દેશ્યાનિ વર્ણાનિ તથા બિભ્રત્ક્વચિત્ક્વચિત્

નાનાવિધાનાં સત્ત્વાનાં વદનાનિ બહૂનિ ચ ॥
બ્રહ્મશંકરશક્રાણાં યમસ્ય વરુણસ્ય ચ

ધનદસ્ય હુતાશસ્ય વાયોર્નિરૃતિનસ્તથા ॥
ગ્રહાણામથ ઋક્ષાણાં રુદ્રાણાં વસુભિઃ સહ

આદિત્યાનાં સમરુતાં ભૃગૂણાં ચ તથા દ્વિજ ॥
તથૈવાઙ્ગિરસો રાજન્સાધ્યાનામશ્વિભિઃ સહ

દૈત્યાનામથ નાનાનાં ગન્ધર્વોરગરક્ષસામ્ ॥
પિતૃપન્નગયક્ષાણાં તથા ચ પિશિતાશિનામ્

મનુષ્ય હયનાગાનાં ગજાશ્વમૃગપક્ષિણામ્ ॥
દ્વીપિશાર્દૂલસિંહાનાં સર્વેષાં પ્રાણિનામથ

કાનિચિત્તસ્ય સૌમ્યાનિ કાનિચિદ્ભીષણાનિ ચ ॥
દદર્શ તસ્ય વક્ત્રાણિ શતશોઽથ સહસ્રશઃ

વક્ત્રેષુ તસ્ય રૌદ્રસ્ય પ્રાણિસંઘાન્યનેકશઃ ॥
દદર્શ સર્વતશ્ચાગ્નીન્ગ્રસ્યમાનાઁશ્ચ વિષ્ણુના

સૌમ્યેભ્યસ્તસ્ય વક્ત્રેભ્યો નિર્ગચ્છંત્યસ્તથા પ્રજાઃ ॥
વાહાંશ્ચ વિવિધાઁસ્તસ્ય સ દદર્શાથ નારદઃ

હસ્તાઁશ્ચ વિવિધાકારાન્નાનામુદ્રાસમન્વિતાન્ ॥
યુક્તાન્નાનાવિધૈર્ભાણ્ડૈરાયુધૈશ્ચ સહસ્રશઃ

સ્રુક્સ્રુવાવેદિચમસકુશકૃષ્ણાજિનાગ્નિભિઃ ॥
કેચિચ્ચ કલશં ઘણ્ટાં શઙ્ખપદ્મોત્પલાદિભિઃ

કેચિત્ખડ્ગગદાચક્રચર્મશૂલપરશ્વધૈઃ ॥
કેચિત્પાશમહાદણ્ડકૃપાણશરકાર્મુકૈઃ

કેચિદ્ભુશુણ્ડીલગુડશક્તિવજ્રાશ્મપટ્ટિશૈઃ ॥
બીજપૂર્ણાક્ષમાલાશ્ચ પૂર્ણપાત્રૈસ્તથા પરૈઃ

એવં નાનાવિધૈર્ભાણ્ડૈઃ કરાંસ્તસ્ય સમન્વિતાન્ ॥
અસંખ્યેયાન્મહાતેજા દદર્શ મુનિસત્તમઃ

નૃત્તશાસ્ત્રવિનિર્દિષ્ટો નૃત્તકર્મણિ ચાપ્યથ ॥
શિરાંસિ દૃષ્ટયો હસ્તાંસ્તસ્ય દેવસ્ય દૃષ્ટવાન્

ત્રૈલોક્યં ચ તથા કાયે સકલં મુનિસત્તમઃ ॥
દેવદાનવગન્ધર્વસયક્ષોરગરક્ષસામ્

દ્વીપામ્ભોનિધિલોકૈશ્ચ પાતાલૈશ્ચૈવ સંયુતમ્ ॥
જગત્સમગ્રં દેવસ્ય દેહસ્થં દૃષ્ટવાન્મુનિઃ

સ દૃષ્ટ્વા પરમં રૂપં ભીતો હૃષ્ટશ્ચ વિસ્મિતઃ ॥
પપાત પાદયોસ્તસ્ય શિરસા સાશ્રુલોચનઃ

સ્તોત્રેણ ચૈવ તુષ્ટાવ પૂર્વોક્તેન જનાર્દનમ્ ॥
તમુવાચ તતો દેવઃ પ્રહસન્નૃષિસત્તમમ્

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
ઉત્તિષ્ઠ માભૈર્ધર્મજ્ઞ વરં વૃણુ યથેપ્સિતમ્ ॥
॥ શ્રીનારદ ઉવાચ ॥ ॥
નિત્યમેકાન્તિકે દેવ ભક્તિર્ભવતુ સા ત્વયિ ॥
નાન્યં વરં કામયામિ નરાણામિદમુત્તમમ્

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ ॥
તમુવાચ તતો દેવઃ પ્રણતાર્તિહરો હરિઃ ॥
એતન્નિસર્ગસિદ્ધં તે યેન ત્વં દૃષ્ટવાન્મમ

વિશ્વરૂપમિદં બ્રહ્મન્નવજ્ઞેયં તથા ત્વયા ॥
તપસ્તપ્તં યતો વિપ્ર મમાપિ ચ તતસ્તવ

રૂપમેતત્સમાસ્થાય રૂપં સ્વં દ્વિજ દર્શિતમ્ ॥
ઇચ્છારૂપાણ્યહં કુર્યાં શતશોઽથ સહસ્રશઃ

ત્રૈલોક્યે યાનિ રૂપાણિ દેવાદીનાં દ્વિજોત્તમ ॥
મમૈવ તાનિ જાનીહિ મત્તોઽન્યન્નાસ્તિ કિઞ્ચન

અહં ભૂતં ચ ભવ્યં ચ વર્તમાનમહં તથા ॥
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ સર્વમેવાસ્મિ નારદ

સચ્ચાઽસચ્ચાહમેવાત્ર તત્ત્વમેતદ્બ્રવીમિ તે ॥
અશબ્દમરસં સ્પર્શગન્ધરૂપવિવર્જિતમ્

સર્વગં માં વિજાનીહિ પરમાર્થેન નારદ ॥
યઃ કરિષ્યતિ મે સ્તોત્રં સ્તોત્રેણ ત્વત્કૃતેન તુ

તસ્ય કામાન્વિધાસ્યામિ યે દિવ્યા યે ચ માનુષાઃ ॥
શ્વેતદ્વીપે ગતિસ્તસ્ય મૃતસ્ય ચ ભવિષ્યતિ

શ્વેતદ્વીપમવાપ્યાપિ નરઃ સ્વસ્થો ભવિષ્યસિ ॥
વરાહસ્યાસ્ય કલ્પસ્ય યાવત્કાલોઽવશિષ્યતે ॥ ૩૩
વારાહે તુ ગતે કલ્પે તતો માત્સ્યો ભવિષ્યતિ ॥
દેવકાર્યાણિ કાર્યાણિ સુબહૂનિ યતસ્ત્વયા

પ્રાદુર્ભાવગતશ્ચાહમનુશાસ્યસ્તથા ત્વયા ॥
પ્રાદુર્ભાવાણિ મે બ્રહ્મન્વ્યતીતાનિ સહસ્રશઃ

ભવિષ્યન્તિ તથાન્યાનિ તત્ર મે શૃણુ કાનિચિત્ ॥
અહમેકાર્ણવે લોકે શેષપર્યંકશાયિકઃ

લક્ષ્મીસહાયસ્તિષ્ઠામિ યદા સુપ્તઃ પિતામહઃ ॥
અહં મત્સ્યસ્તથા કૂર્મો હંસોહ્મપિ નારદ

સ્ત્રીરૂપેણ મયા વિપ્ર વઞ્ચિતા દૈત્યદાનવાઃ ॥
મયાશ્વશિરસા વેદા દાનવેભ્યસ્તથા હૃતાઃ

વારાહેણ મયા ભૂત્વા વસુધેયં સમુદ્ધૃતા ॥
વારાહેણ મયા દૈત્યાઃ પાતાલતલગા હતાઃ

નૃવરાહેણ નિહતો હિરણ્યાક્ષો બલોત્કટઃ ॥
દાનવાશ્ચ હતા યુદ્ધે નરનારાયણાત્મના

લોકોત્તરે તથા માર્ગે હરિઃ કૃષ્ણસ્તથાપ્યહમ્ ॥
નારસિંહેન રૂપેણ હિરણ્યકશિપુર્હતઃ

વામનેન મયા ભૂત્વા બલેસ્ત્રિભુવનં હૃતમ્ ॥
ત્રિભિઃ ક્રમૈઃ પુરા બ્રહ્મન્દેવાનાં હિતકામ્યયા

વાડવોઽહં સમુદ્રસ્થઃ પિબામિ સલિલં સદા ॥
પૃથ્વી વસુમતી બ્રહ્મન્પૃથુના ચ મયા કૃતા

કાપિલેન મયા દુષ્ટા દગ્ધવ્યાઃ સગરાત્મજાઃ ॥
દત્તાત્રેયેણ વસુધા દેવા દ્વિજગણાઃ પુનઃ

જામદગ્ન્યેન રામેણ લઘ્વી વસુમતી કૃતા ॥
ત્રિસપ્ત કૃત્વઃ કર્તવ્યા ક્ષત્રભારપ્રપીડિતા

દત્ત્વા ચતુર્ધા પુત્રાઁશ્ચ મયા દશરથસ્ય ચ ॥
રામેણ રાવણવધઃ કર્તવ્યો જનતાસુખમ્

કાર્યં ગન્ધર્વનિધનં તથૈવ ભરતાત્મના ॥
મેઘનાદવધઃ કાર્યો લક્ષ્મણેન તથા મયા

શત્રુઘ્નેન ચ કર્ત્તવ્યો લવણસ્ય વધસ્તથા॥
મયા વાલ્મીકિના કાર્યં કાવ્યં રામાયણં તથા

વ્યાસેન્ વેદા વક્તવ્યા આખ્યાનં ભારતં મહત્ ॥
મયા બ્રાહ્મણશાર્દૂલ તથા દ્વૈપાયનાત્મના

પાણ્ડોઃ પુત્રત્વમાસાદ્ય પઞ્ચધા ચ તથા મયા ॥
દ્વિધા ચ વસુદેવસ્ય લઘ્વી કાર્યા વસુન્ધરા

નરલોકે નિહન્તવ્યા દૈત્યા માનુષરૂપિણઃ ॥
બલભદ્રેણ ચ મયા હન્તવ્યા મૌષ્ટિકાદયઃ

મયા કૃષ્ણેન હન્તવ્યાઃ કંસપૂર્વા મહાબલાઃ ॥
પ્રદ્યુમ્નેન નિહન્તવ્યઃ શમ્બરશ્ચ મહાબલઃ

।
હન્તવ્યાશ્ચાનિરુદ્ધેન દૈત્યાઃ શતસહસ્રશઃ ॥
સાંબેન યુયુધાનેન મયા ભૂત્વા તથૈવ ચ

મયા બુદ્ધેન વક્તવ્યા ધર્માઃ કલિયુગે પુનઃ ॥
હન્તવ્યા મ્લેચ્છરાજાનસ્તથા વિષ્ણુવશાત્મના

મમાંશેન વિજાનીહિ પૃથિવ્યાં ચક્રવર્તિનઃ ॥
ઋષયશ્ચ તથા જ્ઞેયા મમૈવાંશસમુદ્ભવાઃ

યદ્યદ્વિભૂતિમત્સત્ત્વં શ્રીમદૂર્જિતમેવ ચ ॥
તત્તદેવાવગચ્છેસ્ત્વં મમ તેજોંશસમ્ભવમ્

અથ વા બહુનૈતેન કિં જ્ઞાનેન તવાનઘ ॥
વિષ્ટભ્યાહમિદં કૃત્સ્નમેકાંશેનાસ્થિતો જગત્

તદ્ગચ્છ માનસી સિદ્ધિઃ સદા તેઽસ્તુ દ્વિજોત્તમ ॥
કલ્પાવસાનમાસાદ્ય મચ્છરીરં પ્રવેક્ષ્યસિ

એતાવદુક્ત્વા વચનં તત્રૈવાન્તરધીયત ॥
ભગવાન્નારદશ્ચક્રે પૂજાં તદ્દેશવાસિનામ્

તૈશ્ચ સંપૂજિતો વિપ્રસ્તાન્પ્રણમ્ય યતવ્રતઃ ॥
આજગામ તતઃ શીઘ્રં નરનારાયણાશ્રમમ્

પાદયોર્ન્યપતત્તત્ર સ તયોર્મુનિપૂજ્યયોઃ ॥
તાભ્યાં સંપૂજિતો વિપ્રસ્તત્રોવાસ તદાશ્રમે

તતઃ કદાચિત્તં વિપ્રમૂચતુસ્તૌ તપોધનૌ ॥
આવાભ્યાં ત્વં તથા દૃષ્ટઃ શ્વેતદ્વીપગતેઽચ્યુતઃ

સમીપં દેવદેવસ્ય તદ્દેહસ્થૈર્યથાસુખમ્ ॥
લોકેઽસ્મિન્મુનિશાર્દૂલ નાસ્તિ ધન્યતરસ્ત્વયા

દૃષ્ટવાનસિ યદ્બ્રહ્મન્વિશ્વરૂપધરં હરિમ્ ॥
ત્રૈલોક્યસારં વિશ્વેશં પ્રણતાર્તિવિનાશનમ્

યતસ્તેઽનુગ્રહસ્તેન કૃતો દેવેન વિષ્ણુના ॥
તતો ગુહ્યં નિબોધેમં તત્પૂજાવિધિમુત્તમમ્

સર્વકર્મકરં દિવ્યં સકલાર્થપ્રદં શિવમ્ ॥
નાભક્તાય ચ તદ્દેયં ત્વયા બ્રાહ્મણસત્તમ

એકાન્તભાવોપગતં જનાર્દનં નરસ્તુ સમ્પૂજ્ય તથા વિધાનતઃ ॥
પ્રયાતિ તદ્દ્વીપમનુત્તમં શિવં ન યત્ર ગત્વા વિનિવર્તતે પુનઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેય વજ્રસંવાદે વિશ્વરૂપાખ્યાનં નામૈકપઞ્ચાશદુત્તરત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.352
નરનારાયણાવૂચતુઃ ॥
આદાવેવ સરઃસરિત્પ્રસ્રવણસમીપગૃહોપવનપર્વતમસ્તકાનામન્યતમે હૃદ્યે દેશે સુસમં મનોહરં હસ્તમાત્રં મણ્ડલકમુપકલ્પયેત્ ॥
તત્ર મધ્યેઽષ્ટપત્રં પદ્મમાલિખેત્ તતસ્તૂદાહૃતચતુરસ્રયા ચતુર્દ્વારલેખયા વિભજેત્ ।
તતઃ પદ્મકર્ણિકામધ્યે શ્વેતં શતપત્રં પદ્મં ધ્યાયેત્ ।
તત્કર્ણિકોપર્યર્કમણ્ડલમ્ તદુપરિ ચન્દ્રમણ્ડલમ્ તદુપરિ અગ્નિમણ્ડલમ્તન્મધ્યે પરમં પુરુષમ્ અશરીરમ્ અગન્ધમ્ અરસમ્ અરૂપમ્ અસ્પર્શમ્ અશબ્દં સર્વગં પ્લુતાન્તમ્ ૐકારં વિન્યસેત્ ।
કમલપૂર્વદલે અકારં વાસુદેવં ન્યસેત્ શ્વેતવર્ણં ધ્યાયેત્ દક્ષિણે આકારં સંકર્ષણં વિન્યસેત્ પદ્મપત્રાભં તં ચ ધ્યાયેત્।
પશ્ચિમે દલે ઓઙ્કારે પ્રદ્યુમ્નં વિન્યસેત્ પીતવર્ણં ચ ધ્યાયેત્ ॥
ઉત્તરે દલે અકારમનિરુદ્ધં વિન્યસેત્કૃષ્ણવર્ણઞ્ચ ધ્યાયેત્ ॥
ઐશાને દલે તદિતિ બ્રહ્માણં વિન્યસેત્ પદ્મપત્રાભં ધ્યાયેત્ ॥
સૂર્યકોટિસમં ધ્યાયેત્ ॥
વાયવ્યદલે વરાહં વિન્યસેત્।
ભિન્નાઞ્જનસમં ધ્યાયેત્॥
પ્રપૂર્વદ્રારે ૐ કેં ટેં યેં એતાન્યક્ષરાણિ વૈનતેયં વિન્યસેત્॥
હેમવર્ણં ચ ધ્યાયેત્॥
દક્ષિણે દ્વારે તેજોરથરતૃચક્રં સુદર્શનં વિન્યસેત્ ।
વજ્રનાભં સહસ્રારં સૂર્યકોટિસમપ્રભં ધ્યાયેત્ ॥
પશ્ચિમદ્વારે શાર્ઙ્ગં વિન્યસેત્ ।
ઇન્દ્રચાપનિભં ધ્યાયેત્ ॥
સ્વેં વૈ ઠેં હેં થેં ઉત્તરે દ્વારે અનિરુદ્ધં ન્યસ્યેત્ ।
સર્વવર્ણં ધ્યાયેત્ ।
વેં ણેં ક્ષેં ક્ષેં વિદિક્ષુ પાઞ્ચજન્યં શંખં ન્યસેત્ ।
શશાઙ્કવર્ણં ધ્યાયેત્ ॥
ઘેં હેં ભેં હેં શ્રિયં પદ્મં દક્ષિણતો ન્યસેત્ ।
શુક્લાં ધ્યાયેત્ ॥
ગેં ડેં વેં શેં પદ્માન્તરતઃ પુષ્ટિં ન્યસેત્ ।
શ્વેતાં ધ્યાયેત્ ।
હેં સેં પુરતો વનમાલાં ન્યસેત્ ।
હેં સેં બહુવર્ણાં ધ્યાયેત્ ॥
ૐ ચિત્યૈશાન્યાં નન્દકં ન્યસેત્ ।
આકાશવર્ણં ધ્યાયેત્ ॥
ૐમિત્યાગ્નેય્યાં વર્મ ન્યસેત્ ।
બહુવર્ણં ધ્યાયેત્ ॥
ૐ ક્ષેં લેં શ્રીવત્સં ન્યસેત્ ।
શુક્લાં ધ્યાયેત્॥
ૐ છેં ઠેં વાયવ્યે કૌસ્તુભં ન્યસેત્ આદિત્યં દીપ્તં ધ્યાયેત્॥
તતો મંડલે બાહ્યસ્થાં યથાસ્વદિશમોકારૌકારૌ દિક્પતી શક્રાગ્ની યમનૈરૃતવારુણપવનકુબેરાનૈશાન્યાં ન્યસેત્ ।
યથોક્તરૂપં ધ્યાયેત્ ॥
ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાયેત્યન્તેન દ્વાદશાક્ષરેણ કર્ણિકામધ્યે પુરુષાયાર્ઘ્યપાદ્યાચમનીયાનુલેપનપુષ્પદીપધૂપમધુપર્કનૈવેદ્યફલભક્ષ્યાણિ નિવેદયેત્ । ૐનમો નારાયણાયેત્યથ વાષ્ટાક્ષરેણ મન્ત્રેણ ।
ૐ જિતન્તે પુણ્ડરીકાક્ષ નમસ્તે વિશ્વભાવન ॥
નમસ્તેસ્તુ હૃષીકેશ મહાપુરુષ પૂર્વજ ॥
ઇત્યનેન મંત્રેણ પુરુષસૂક્તેન વા ।
અથાન્યાન્દલનિવિષ્ટાન્દેવાન્યથાભિહિતૈર્મન્ત્રૈઃ પૃથક્પૃથગર્ચયેદ્ ।
અનેન વિધિના યસ્તુ વિષ્ણુમભ્યર્ચયેન્નરઃ ।
સર્વાન્સંસાધયેદર્થાન્કૃતકૃત્યો હિ જાયતે

કૃત્વા વ્યાધિં વ્યાધિતં ભક્ષયતિ ન કરોતિ ન તદાપ્નોતિ ઇદં ત્વન્યત્ ।
ધન્યં યશસ્યં પુણ્યં ચ પવિત્રં પાપનાશનમ્ ॥
આરોગ્યં ધનધાન્યવર્દ્ધનં શત્રુઘ્નં વશીકરણં યઃ પુરુષોઽનેન વિધિના સતતં દેવમભ્યર્ચયતિ સમ્પત્તિં જનયતિ અથ વા તસ્ય ન રોચતે તદા શ્વેતદ્વીપમવાપ્ય અર્કમણ્ડલં ભિત્ત્વા નિરુણદ્ધિ પ્રદ્યુમ્નસંકર્ષણાન્પ્રાપ્નોતિ સુદેવત્વમવાપ્ય નિષ્કલત્વમાપ્નોતિ ॥
ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખં૦ મા૦ વ૦ સં૦ નારાયણપૂજનપ્રકારવર્ણનો નામ દ્વિપ ઞ્ચાશદુત્તરત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.353
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ ॥
એતદ્ધિ નારદઃ શ્રુત્વા નરનારાયણેરિતમ્ ॥
અનેનૈવ વિધાસતતં મધુસૂદનમ્

પૂજયામાસ ધર્માત્મા તદ્ગતેનાન્તરાત્મના ॥
તતઃ પુંસવનો ભગવાન્ નારદસ્ય મહાત્મનઃ

પ્રત્યક્ષતઃ પુનર્ભૂતં નારદં વાક્યમબ્રવીત્ ॥
ગચ્છ નારદ ભદ્ર ત્વં લોકાંશ્ચર યથેપ્સિતાન્

દર્શનં તવ દાસ્યામિ કાલેકાલે યથેપ્સિતે॥
અનુગ્રહમિદં પ્રાપ્ય દેવેશાત્પુરુષોત્તમાત્

ચચાર નારદો લોકાન્નિત્યં સંપૂજયન્હરિમ્ ॥
વિશ્વરૂપમિદં દૃષ્ટં નારદેન મહાત્મના

પ્રહ્લાદેન પુનસ્તેન નરકેસરિરૂપિણઃ ॥
તથા ચામૃતકાદેહે તેનૈવ ચ મહાત્મના

બ્રહ્મણા ચ પુરા દૃષ્ટં ત્રૈલોક્યાક્રમણે પુનઃ ॥
પશ્ચિમે સાગરે દૃષ્ટં દશગ્રીવેણ રક્ષસા

કૃષ્ણાવતારે દૂત્યેન ગતસ્ય મધુવિદ્વિષઃ ॥
ધાર્તરાષ્ટ્રસભામધ્યે ઋષિભિશ્ચ પરીક્ષિતઃ

મહાભારતસંગ્રામે દૃષ્ટવાનર્જુનસ્તથા ॥
બન્ધુનાશભયોદ્વિગ્નો યત્ર તેન પ્રબોધિતઃ

નિવૃત્તે ભારતે યુદ્ધે ગચ્છન્તો દ્વારકાં પુનઃ ॥
માર્ગાગતેન તદ્દૃષ્ટમુત્તંકેન મહાત્મના

ત્રૈલોક્યનાથો ગોવિન્દઃ સતતં ભક્તવત્સલઃ॥
તસ્ય કર્માણિ યો નિત્યં પુરુષઃ પરિકીર્તયેત્

શૃણુયાદ્વા મહીપાલ શુચિસ્તદ્ગતમાનસઃ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

એવં સ રાજન્દ્વિજવર્યમુખ્યઃ સંપ્રાપ્તવાન્દેવવરાત્પ્રસાદમ્ ॥
ભક્તિક્રમક્રૈયનૃપપ્રસાદાત્તસ્માદ્ધિકામાન્પુરુષા લભંતે

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે નારદપ્રસાદો નામ ત્રિપઞ્ચાશદુત્તરત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.354
॥ વજ્ર ઉવાચ ॥ ॥
માહાત્મ્યં દેવદેવસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ॥
તૃપ્તિર્ન વિદ્યતે તસ્માન્માહાત્મ્યમપરં વદ

તસ્યૈવ દેવદેવસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ॥
રક્ષાયુક્તં પવિત્રં ચ લોકેષ્વાશ્ચર્યમુત્તમમ્

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ ॥
એકાન્તભાવોપગતઃ કશ્ચિદાસીદ્દ્વિજોત્તમઃ

સાત્ત્વતો ગૌતમશ્રેષ્ઠો વિષ્વક્સેન ઇતિ શ્રુતઃ ॥
પઞ્ચકાલવિધાનજ્ઞઃ પાઞ્ચરાત્રવિધાનવિત્

સતતં પૂજયામાસ દેવદેવં જનાર્દનમ્॥
કૃષ્ણાયતનપૂજાર્થં સ બભ્રામ વસુન્ધરામ્

આસસાદ કદાચિત્તુ પર્વતં ગહ્વરં મહત્॥
યત્ર માહેશ્વરઃ સર્વો જનો યદ્બલજો બહુ

સ તત્ર નિર્ઝરે સ્નાત્વા પૂજયામાસ કેશવમ્॥
વેદ્યાં પ્રકલ્પિતાયાં તુ ભોગૈઃ સન્નિહિતૈઃ પ્રભુમ્

તસ્માત્તુ ગહ્વારાત્કશ્ચિદ્વિનિષ્ક્રમ્ય યદૃચ્છયા।
નિબદ્ધખડ્ગૈર્બહુભિઃ પુરુષૈશ્ચાપપાણિભિઃ

સહિતસ્તં દદર્શાથ પૂજયન્વૈ જનાર્દનમ્॥
તસ્ય ગત્વા સમીપે તુ ગ્રામસ્વામિકુમારકઃ

તમુવાચ ત્વમભ્યેહિ દેવકર્મ કુરુષ્વ મે ॥
શિરોરુગર્દિતસ્તાત સ્નાતું શક્નોમિ નાદ્ય વૈ

દેવકર્મણ્યશક્તિર્મે તાત પૂજય શઙ્કરમ્ ॥
દેવતાયતનં ગત્વા યત્ર તાત પ્રતિષ્ઠિતમ્

લિઙ્ગમસ્તિ સુરેશસ્ય મહાદેવસ્ય નિર્મિતમ્ ॥
એતદુક્તં પ્રત્યુવાચ વયમેકાર્ચિનઃ શ્રુતાઃ

ચતુરાત્મા હરિઃ પૂજ્યઃ પ્રાદુર્ભાવગતોઽથ વા ॥
પૂજયામ્યદ્ય નૈવાન્યં તસ્માત્ત્વં ગચ્છ મા ચિરમ્

એવમુક્તઃ કુમારસ્તુ ખડ્ગમાકૃષ્ય સત્ત્વરમ્ ॥
તમુવાચ તદા વિપ્રં ત્વાં વધિષ્યે ન સંશયઃ

યદિ લિઙ્ગાર્ચનં ગત્વા ન કરોષિ હિ દુર્મતે ॥
શસ્ત્રાદધિકો દેવો ન હ્યેકોસ્તિ નરાધમ

ખડ્ગેન પાતયિષ્યામિ ભવચ્છીર્ષમસંશયમ્ ॥
એવમુક્તેઃ સ તેનાથ પ્રાણરક્ષા પરાયણઃ

બહિર્ગચ્છામિ તત્રેતિ તેન સાર્ધં તદા યયૌ ॥
દૃષ્ટ્વા ચ લિઙ્ગં દેવસ્ય ચિન્તયામાસ ધર્મવિત્

વિષ્ણુઃ સર્વગતો દેવઃ સર્વાત્મા મધુસૂદનઃ ॥
તસ્ય રૌદ્રેણ ભાવેન મહાદેવઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ

તસ્ય વૈ રૌદ્રભાવેન નરસિંહસ્તથા પ્રભુઃ ॥
લિઙ્ગેસ્મિન્પૂજયિષ્યામિ નરસિંહવપુર્ધરમ્ ॥
દેવદેવં મહાત્માનં તેન નિત્યં સુરાર્ચનાત્

પ્રત્યપાયો ન ભવિતા પ્રાણત્રાણમભીપ્સિતઃ ॥
તતઃ સ દેવદેવેશં નરસિંહવપુર્ધરમ્

મનસા તુ તદા ધ્યાત્વા પૂજયામાસ લિઙ્ગગમ્ ॥
નમોસ્તુ તે નૃસિંહાય વદન્નેવ કૃતાઞ્જલિઃ

નમોસ્તુ નરસિંહાય શ્રુત્વા તસ્માત્સુભાષિતમ્ ॥
ગ્રામેશનન્દનઃ ક્રુદ્ધઃ ખડ્ગમાકૃષ્ય સત્ત્વરમ્

પ્રહારમુદ્યતો દાતું તસ્ય વિપ્રસ્ય ધીમતઃ ॥
લિઙ્ગં ભિત્ત્વા તતો દેવો નરસિંહવપુર્ધરઃ

સમુત્થાય તતઃ ક્રોધાદ્ ગ્રામસ્વામિકુમારકમ્ ॥
દદાહ ભગવાઞ્છીઘ્રં સાનુગં નેત્રવહ્નિના

તસ્ય સાત્ત્વતમુખ્યસ્ય દિવ્યં ચક્ષુર્દદૌ તતઃ ॥
દદર્શ યેન વેશેન નરસિંહવપુર્ધરમ્

દૃષ્ટ્વા સ્તોત્રેણ તુષ્ટાવ તદા તસ્ય જનાર્દનઃ ॥
સ્તોત્રસ્ય તુ વરં પ્રાદાત્તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

રક્ષોઘ્નં પાપશમનં ભૂતવેતાલનાશનમ્ ॥
યો જપેત્તત્સદૈવાસ્તુ મઙ્ગલ્યં શ્રીવિવર્ધનમ્

નારસિંહેષુ લોકેષુ મોદંતે સહિતો મયા ॥
યાવત્કલ્પાવશેષં તુ તતો માન્ત્વમુપેષ્યસિ

એતાવદુક્ત્વા સહસા તુ તેન તત્રૈવ દેવપ્રવરો મહાત્મા ॥
અપશ્યતાં યાદવવંશમુખ્ય જગામ શીઘ્રં નરસિંહમૂર્તિઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે લિઙ્ગસ્ફોટનનરસિંહદર્શનવર્ણનો નામ ચતુષ્પઞ્ચાશદધિકત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.355
વજ્ર ઉવાચ ॥
સાત્ત્વતેન સ્તુતો યેન સ્તોત્રેણ મધુસૂદનઃ ॥
તન્મે સ્તોત્રં સમાચક્ષ્વ સર્વકલ્મષનાશનમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
શૃણુ સ્તોત્રમિદં વજ્ર લિઙ્ગાસ્ફોટમિતિ શ્રુતમ્ ॥
સર્વપાપપ્રશમનં માઙ્ગલ્યં શ્રીવિવર્ધનમ્

ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય નમો નરસિંહાયાદિદેવાય સર્વલોકપરમાય નારાયણાય નિત્યસન્નિહિતસંપ્રાપ્યશક્તિબલવીર્યતેજોવિભવાય મહારજતપર્વતપ્રકાશવપુષે બૃહત્કેસરસટાય શિવપ્રદેશાભ્યુ ન્નતતામ્રરુચિતવિસ્ફૂર્જિતપ્રભાહેમવર્ણાય પ્રપન્નજનબાધાપનયનનિમિત્તોત્પન્નભ્રુકુટિકુટિલલલાટાય શતહ્રદાવર્તદીપ્તવિક્ષિપ્યમાણેષુગલાય જ્વલદનલલોલપિઙ્ગવૃત્તદીપ્તાક્ષાય સ્ફુટચિપિટધમનીસહપુરવિભીષણપ્રાણવશાય સ્ફુરત્પૂર્ણોભયકપોલદેશપાર્શ્વાય વાલચન્દ્રાકારોષ્ઠપુટ વિનિર્ગતભ્રાજમાનાતિતીક્ષ્ણસિતમહોગ્રદંષ્ટ્રસર્વાસ્યાવસમાગમક્ષોભાશનિસહસ્રાવપાતાંબુદવ્રાતગર્જિતાતિભીમનિનાદાય મુહુમુહુર્વ્યાપ્તભીમાર્ધવદ નદેશદૃશ્યમાનશુદ્ધિશિખરદશનપંક્તિતારાવિભાસ્વરસન્ધ્યાનુરઞ્જિતનભસ્થલપ્રકાશવપુષે તાલુલોલજિહ્વાલતાગ્રસ્થિરસમાયુક્તચિત્તભવાંસકૂ-
ટસ્કન્દમધ્યદેશસુપ્રતિષ્ઠિતપીનવૃત્તચારુકમ્બુગ્રીવાય શ્રીવત્સાંકિતાલઙ્કૃતમહાવક્ષસ્થલાય વિવિધરુચિરપરમસુગન્ધિમુક્તકપુષ્પગ્રથિતપ્રલમ્બમાલાધરાય મરુતાદિત્યપ્રચારબલાનુવિજયોન્નતાભ્યુન્નતબાહુપ્રકોષ્ઠકરતલકરજોગ્રઘોરપ્રહરણાય હિરણ્યકશિપુરુધિરપાનસુતીક્ષ્ણવજ્રાયુધાય પરમ પીતકૌશેયવસ્ત્રબદ્ધકક્ષ્યાપરિકરાય વજ્રસંહતોન્નતસુચિરસુશ્લિષ્ટસન્ધિકટ્યૂરુજાનુમહાપુરુષનરસિંહાદિદેવાય સ્થિરસાયુંક્તેભક્તોચિતપ્રસૃતતન્વાકારગૂઢગુલ્ફસન્ધિમહાબાહુવેગમહાજવાય ચરણવિક્રમપ્રભાવપ્રકંપ્યમાનપૃથિવીતલાય શ્રીવૃક્ષશંખચક્રગદાસનંદ્યાવર્તધ્વજાંકુશધરાતપત્ત્રાદર્શક મત્સ્યકૂર્મવીચીયૂપચન્દ્રાર્કવૃષભાશ્વગજરથપરમપુરુષપરમમઙ્ગલ્યરોમકૂટચ્છાયાય તનુમહેન્દ્રવસુરુદ્રાદિત્યસાધ્યાશ્વિમરુદ્ગણસંસ્તુતાચિન્ત્યાર્ચિતાભિમુ ખપ્રસન્નચરણાય ભગવન્નમસ્તે ત્વમાગચ્છાગચ્છ ભગવન્નાત્મબલવીર્યતેજોગુણાત્મવિક્રમસાંખ્યયોગાધ્યાત્મપવિત્રશૌચધર્મમાહાત્મ્યાન્વિતાવિર્માવિતોત્તિ ષ્ઠ પરમદેવ સર્વગાત્રાણ્યભિધુન્વન્સર્વપાપાન્યપમૃજ્ય વિપ્રનાશાવિષ્ટાનાં વિપ્રનાશાય વિદ્યાનાં પરમપુરુષ પરમમાઙ્ગલ્ય ભક્તવત્સલ ભક્તાનુગ્રહાયાભયંપ્રદાય તદ્બ્રહ્મસત્યમનાદ્યમનુત્તમં નિઃશ્રેયસં તદ્ભગવાનાચષ્ટાં તદ્ભગવાન્વિદતાં નિરસ્ય પાપ્માનં નિરસ્ય કલ્મષં શશ્વચ્છાન્તિમુપનય શ્રેય ઉપનય સ્વસ્તિમુપનય આશિષમુપનય બ્રહ્મ પ્રપદ્યે ત્વાં વિષ્ણો ભગવન્પુણ્ડરીકાક્ષ જ્ઞાનૈશ્વર્યશક્તિબલતેજોગુણાત્મક પરમપુરુષ પરમમઙ્ગલ્ય પદ્મનાભ હયશિરઃ આદિવરાહ નરસિંહ વામન ત્રિવિક્રમ રામ રામ વાસુદેવ સઙ્કર્ષણ પ્રદ્યુમ્નાનિરુદ્ધ પુરુષ સત્યાશ્રુત વાસુદેવ આદિમધ્યનિધનકચેષ્ટિત ચેષ્ટાત્મમાયાહોરાત્રયતિમાઞ્જિષ્ઠશુક્લવાસઃ સુપર્ણ તાલમકરધ્વજપરમવિદ્યાકર્મકાલનાભ સ્વસ્ત્યસ્મભ્યં સ્વસ્તિ પ્રજાભ્યઃ ॥
ત્વમેવ મંત્રં ત્વં રક્ષા ત્વમૌષધમનુત્તમમ્ ॥
ત્રિવિધાદપિ દુઃખાન્મા પ્રચોદય જગત્પતે

બ્રહ્મન્પ્રપદ્યે ત્વાં વિષ્ણો શરણાગતવત્સલ ॥
તદા શુદ્ધો મહામતિર્ભવદુઃખવિનિર્ગતઃ

ઇત્યુક્તઃ સ ચ રાજેન્દ્ર ઋષિણા દિવ્યચક્ષુષા ॥
નમસ્કૃત્ય ઋષેઃ પાદૌ સગણઃ સહ રાજભિઃ ॥
પ્રદક્ષિણમુપાકૃત્ય પ્રવિવેશ પુરં સ્વકમ્

ઋષયસ્તેઽપ્યનુજ્ઞાતા માર્કણ્ડેયેન ધીમતા ॥
નમસ્કૃત્ય હરિં દેવં સ્વાશ્રમં જગ્મિરે તદા

રાજાપિ વજ્રો ધર્માત્મા માર્કણ્ડેયેન ભાષિતમ્ ॥
પુરાણં ચિન્તયન્નિત્યં નારાયણપરાયણઃ ॥
રાજ્યં ચ પ્રાશિષન્નિત્યં પ્રજા ધર્મેણ પાલયન્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે દ્વિતીયભાગે શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે શ્રીનરસિંહસ્તોત્રવર્ણનં નામ પઞ્ચપઞ્ચાશદુત્તરત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરં સમાપ્તમ્ ॥ ॥
સમાપ્તં ચેદં વિષ્ણુમહાપુરાણમ ॥