વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.346.350

3.346
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ ॥
ૐનમો ભગવતે વાસુદેવાય નમોઽનન્તાય સહસ્રશીર્ષાય ક્ષીરોદાર્ણવશાયિને શેષભોગપર્યઙ્કાય ગરુડવાહનાય અજાય અજિતાય પીતવાસસે વાસુદેવ સઙ્કર્ષણ પ્રદ્યુમ્ન અનિરુદ્ધ હયશિરો વરાહ નરસિંહ વામન ત્રિવિક્રમ રામ રામ રામ નમોઽસ્તુ તે નમોઽસ્તુ તે નમોઽસ્તુ તે ॥
અસુરવરદૈત્યદાનવયક્ષ રાક્ષસભૂતપ્રેતપિશાચકુમ્ભાણ્ડસિદ્ધયોગિનીડાકની સ્કન્દપુરોગાન્ગ્રહાન્નક્ષત્રગ્રહાઁશ્ચાન્યાન્હન હન પચ પચ મથ મથ વિધ્વંસય વિધ્વંસય વિદ્રાવય વિદ્રાવય શંખેન ચક્રેણ વજ્રેણ ગદયા મુસલેન હલેન ભસ્મીકુરુ સહસ્રબાહો સ્રહસ્રપ્રહરણાયુધ જય જય વિજય વિજય અપરાજિત અપ્રતિહતનેત્ર જ્વલ જ્વલ પ્રજ્વલ પ્રજ્વલ વિશ્વરૂપ બહુરૂપ મધુસૂદન મહાવરાહ મહાપુરુષ વૈકુણ્ઠ નારાયણ પદ્મનાભ ગોવિન્દ દામોદર હૃષીકેશ કેશવઃ સર્વાસુ રોત્સાદન સર્વભૂવશંકર સર્વદુઃસ્વપ્નપ્રભેદન સર્વયન્ત્રપ્રભઞ્જન સર્વનાગમર્દન સર્વદેવમહેશ્વર સર્વબન્ધવિમોક્ષણ સર્વાહિતમર્દન સર્વજ્વરપ્રણાશન સર્વગ્રહનિવારણ સર્વપાપપ્રશમન જનાર્દન નમોઽસ્તુ તે સ્વાહા ॥
ય ઇમામપરાજિતાં પરમવૈષ્ણવીં સિદ્ધાં મહાવિદ્યાં જપતિ પઠતિ શૃણોતિ સ્મરતિ ધારયતિ કીર્તયતિ વા ન તસ્યાગ્નિવાયુવજ્રોપલાશનિ વા ભયમ્ ।
ન સમુદ્રભયં ન ગ્રહભયમ્ ।
ન ચૌરભયમ્ ।
શ્વાપદ ભયં વા ન ભવેત્ ।
ક્વચિદ્રાત્ર્યન્ધકારસ્ત્રીરાજકુલવિદ્વેષવિષોપવિષગરદવશીકરણં વિદ્વેષણં વિદ્વેષણોચ્ચાટનવધબંધનભયં વા ન ભવેત્ ।
એતૈર્મંત્રૈરુદાહૃતૈઃ સિદ્ધૈઃ સંસિદ્ધપૂજિતૈઃ ।
તદ્યથા
ૐનમોઽસ્તુ તે અનઘે અજિતે અમિતે અમૃતે અપરાજિતે પઠિતસિદ્ધે સ્મરાતિસિદ્ધે એકાનંશે ઉમે ધ્રુવે અરુન્ધતિ સાવિત્રિ ગાયત્રિ જાતવેદસિ માનસ્તોકે સરસ્વતિ ધરણિ ધારણિ સૌદામનિ અદિતિ દિતિ વિનતે ગૌરિ ગાન્ધારિ માતંગિ કૃષ્ણયશોદે સત્યવાદિનિ બ્રહ્મવાદિનિ કાલિ કાપાલિ નિદ્રે સત્યોપયાનકરિ સ્થલગતં જલગતમન્તરિક્ષગતં વા રક્ષ રક્ષ સર્વભૂતેભ્યઃ ।
સર્વોપદ્રવેભ્યઃ સ્વાહા ।
યસ્યાઃ પ્રણશ્યતે પુષ્પં ગર્ભો વા પતતે યદિ ॥
મ્રિયન્તે બાલકા યસ્યાઃ કાકવન્ધ્યા ચ યા ભવેત્

શસ્ત્રં ધારયતે હ્યેષાં સમરે કાણ્ડ દારુણિ ॥
ગુલ્મશૂલાક્ષિરોગાણાં ક્ષિપ્રં નાશયતિ વ્યથામ્ ॥
શિરોરોગજ્વરાણાં ચ નાશની સર્વદેહિનામ્

તદ્યથા હનહન કાલં સર સર ગૌરિ ગૌરિ ધમ ધમ વિદ્યે અલિતાલે માલે ગન્ધે બન્ધે પચ પચ વિદ્યે નાશય વા સંહર દુઃસ્વપ્નં વિનાશય નાશનિ રજનિ સન્ધ્યે દુન્દુભિનાદે માનસવેગે શંખિનિ વજ્રિણિ ચક્રિણિ શૂલિનિ અપમૃત્યુવિનાશિનિ વિશ્વેશ્વરિ દ્રાવડિ દ્રાવડિ કેશવદયિતે પશુપતિસહિતે દુન્દુભિદમનિ શબરિ કિરાતિ । માતંગિ ૐ દ્રૌંદ્રૌં જ્રોં જ્રોં ક્રોં ક્રોં તુરુ તુરુ યેષાં દ્વિષન્તિ પ્રત્યક્ષં પરોક્ષં વા સર્વાન્દમ દમ મર્દ મર્દ તાપય તાપય ગોપય ગોપય ઉત્સાદય ઉત્સાદય બ્રહ્માણિ મહેશ્વરિ વરાહિ વૈનાયિકિ ઉપેન્દ્રિ આગ્નેયિ ચામુણ્ડે વારુણિ વાયવ્યે રક્ષ રક્ષ પ્રચણ્ડવિદ્યે ૐઇન્દ્રો પેન્દ્રભગિનિ વિજયે શાન્તિસ્વસ્તિપુષ્ટિવિવર્દ્ધનિ કામાંકુશે કામદુઘે સર્વકામવરપ્રદે સર્વભૂતેષુ માં પ્રિયં કુરુ કુરુ । આકર્ષણિ આવેશનિ જ્વાલામાલિનિ શોષણિ સમ્મોહનિ નીલપતાકે ।
મહાનીલે મહાગૌરિ મહાશ્રી મહાચાન્દ્રિ મહાસૌરિ મહામાયૂરિ આદિત્યરશ્મિ જાહ્નવિ યમ ઘણ્ટે કિણિકિણિ ચિન્તામણિ સુરભિ સર્વાસુરોત્પન્ને સર્વકામદુઘે યથામનીષિતં કાર્યં તન્મમ સિદ્ધ્યતુ સ્વાહા ૐ સ્વાહા ૐ ભૂઃ સ્વાહા ૐ ભુવઃ સ્વાહા ૐસ્વઃ સ્વાહા ૐભૂર્ભુવઃસ્વઃસ્વાહા ।
યત્રૈવાગતં પાપં તત્રૈવ પ્રતિગચ્છતુ સ્વાહા ।
ૐબલે મહાબલે અસિદ્ધસાધનિ સ્વાહેત્યોમ્ ।
અમોઘાં પઠિતસિદ્ધાં વૈષ્ણવીમપરાજિતાં ધ્યાયેત્ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવં હિ કૃતરક્ષસ્ય વસુધારામુપાશ્નતઃ ॥
વસોર્વસુમતીગર્તે તિષ્ઠતો દનુનન્દનાઃ

આજગ્મુર્વિવિધાકારાશ્ચતુરઙ્ગબલાન્વિતાઃ ॥
નાનાપ્રહરણા દગ્ધા ભીમવાચઃ સદારુણાઃ

આગમ્ય વાગ્ભિરુગ્રાભિસ્તર્જયન્તશ્ચ તે વસુમ્ ॥
નિર્જઘ્નુરાયુધૈર્ભીમૈર્દેવપક્ષપરં સદા

ન ચ તેઽસ્ય રુજં ચક્રુર્ન ચ તાનપ્યુદીક્ષિતા ॥
ચિન્તયામાસ દેવેશં મનસા મધુસૂદનમ્

તતો નિષ્ફલયત્નાસ્તે દૃષ્ટ્વા તન્મહદદ્ભુતમ્ ॥
જગ્મુઃ સર્વે ગૃહાનેવ વિલક્ષા દૈત્યદાનવાઃ

તેષુ નિષ્ફલયત્નેષુ દેવો ગરુડમબ્રવીત્ ॥
ગત્વા ગરુડરાજાનં વસું શીઘ્રમિહાનય

એવમુક્તઃ સ ગરુડો દેવદેવેન ચક્રિણા ॥
પક્ષવાતાર્ણવક્ષોભક્ષુબ્ધયાદોગણો યયૌ ॥

દદર્શ ચ ભુવો ગર્તે ધ્યાનસંમીલિતેક્ષણમ્ ॥
વસુરાજોઽપિ ગરુડં દદર્શ હરિવાહનમ્

સ દૃષ્ટ્વા ગરુડં પ્રાપ્તં કૃષ્ણભક્તિસમન્વિતમ્ ॥
તુષ્ટાવ ગરુડં વાગ્ભિરર્થ્યાભિરમિતક્રિયઃ

॥ વસુરુવાચ ॥ ॥
નમસ્યામિ મહાબાહું ખગેન્દ્રં હરિવાહનમ્ ॥
વિષ્ણોર્ધ્વજાગ્રસંસ્થાન વિત્રાસિતમહાસુર

નમસ્તે નાગદર્પઘ્ન વિનતાનન્દવર્ધન॥
સ્વપક્ષવાતનિર્ધૂતદીનદૈત્યનિરીક્ષિત

પરસ્પરસ્ય શાપેન સુપ્રતીક વિભાવસો ॥
ગજકચ્છપતાં પ્રાપ્તૌ તાવુભૌ વૈરસંયુતૌ

ષડુચ્છ્રિતો યોજનાનિ ગજસ્તદ્દ્વિગુણાયતઃ ॥
કૂર્મસ્ત્રિયોજનોત્સેધો દશયોજનમણ્ડલઃ

નખસ્થૌ તૌ ત્વયા નીતૌ હતૌ ભુક્તૌ ચ પક્ષિપ ॥
પરસ્પરકૃતોચ્છ્રાયૌ દ્વારૌ ચ પરિમોક્ષિતૌ

નિષાદવિષયં ભુક્તં તત્ર કૂરમનિન્દિતમ્ ॥
નિષાદીશસ્તતો મુક્તસ્તત્રાપિ બ્રાહ્મણસ્ત્વયા

ત્વયા રોહિણિવૃક્ષસ્ય યોજનાનાં શતાયતા॥
શાખાભિન્નાઃ સ્થિતા યત્ર વાલખિલ્યાઃ સહસ્રશઃ

તાઁસ્તુ વક્ત્રગતાન્કૃત્વા નખસ્થૈર્ગજકચ્છપૈઃ ॥
નભસ્યેવ નિરાલમ્બે સર્વતઃ પરિવારિતઃ

ત્વયા જિત્વા રણે સર્વાન્દેવાઞ્શક્રપુરોગમાન્ ॥
આહતં તુ પરં સોમં વહ્નેર્વાપ્યથ કાશ્યપ

નાગૌ દૃષ્ટિવિષૌ કૃત્વા રજસા ભુવિ ચક્ષુષોઃ॥
જિહ્વાગ્રનિત્યગં ભુઞ્જઞ્ચક્રે તૌ દેવનિર્મિતૌ

આહૃત્યાપિ ત્વયા સોમં નીતમેવ ન ભક્ષિતમ્ ॥
તેન વિષ્ણોર્ધ્વજસ્થાને વાહનત્વં ગતો હ્યસિ

ત્વયા નિક્ષિપ્ય દર્ભેષુ સોમં નાગાશ્ચ વઞ્ચિતાઃ ॥
જહાર સહસા યત્ર તચ્છીઘ્રં બલસૂદનઃ

યત્ર જિહ્વા દ્વિધાભૂતા પન્નગાનાં દ્વિજોત્તમાઃ ॥
વિનતા મોચિતા દાસ્યાત્કદ્ર્વા પૂર્વં જિતા પણે

ઉચ્ચૈઃશ્રવાસ્તુ કિંવર્ણઃ શુક્લ ઇત્યેવ ભાષતી ॥
કૃષ્ણવાલમહં મન્યે પુચ્છં દૃષ્ટ્વૈવ વાક્છલાત્

ત્વયા વજ્રપ્રહારેણ પક્ષયુક્તં પુરા સ્વયમ્ ॥
દધીચિવજ્રશક્રાણાં માનનાર્થાય નાન્યથા

તસ્ય પક્ષસ્ય દેવેન્દ્રો યદા નાન્તં હિ દૃષ્ટવાન્ ॥
તદા તવ સુપર્ણેતિ નામ ખ્યાતં જગત્ત્રયે

તેજસા ભાસ્કરં દેવં જવેન ચ સમીરણમ્ ॥
ન તે તુલ્યો મહાભાગ નાગપક્ષક્ષયઙ્કર

ધ્યાનમાત્રે ત્વયિ વિભો વિશ્વં સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ॥
ક્ષિપ્રં પ્રણાશમાયાતિ તથા સર્વભયાનિ ચ

સ્વકયા પક્ષનાડ્યા ત્વં બ્રહ્માણ્ડં સકલં વહન્ ॥
નોપયાસિ પ્રભો ખેદં યથા દેવો જનાર્દનઃ

ત્વમૃષિસ્ત્વં મહાભાગસ્ત્વં દેવઃ પતગેશ્વરઃ ॥
ત્વં પ્રભુસ્તપનપ્રખ્યસ્ત્વં નસ્ત્રાણમનુત્તમમ્

બલોર્મિમાન્સાધ્વરદીનસત્ત્વઃ સમૃદ્ધિમાન્દુષ્પ્રસહસ્ત્વમેવ ॥
તપઃ શ્રુતં સર્વમહીનકીર્તિરનાગતાદીન્વિષયાંશ્ચ વેત્સિ

ત્વમુત્તમઃ સર્વમિદં ચરાચરં ગભસ્તિભિર્ભાનુરિવાવભાસે ॥
સમાક્ષિપન્ભાનુસુતપ્રભાં મુહુસ્ત્વમન્તકઃ સર્વમિદં ધ્રુવાધ્રુવ

દિવાકરઃ પરિક્રમતિ યથા દહન્પ્રજાસ્તથા દહસિ હુતાશનપ્રભ ॥
ભયઙ્કરઃ પ્રલય ઇવાગ્નિરુત્થિતો વિનાશયત્યુરગપરિવર્તપાન્તકૃત્

ખગેશ્વરં શરણમુપાગતોસ્મ્યહં મહૌજસં વિતિમિરભ્રગોચરમ્ ॥
મહાબલં ગરુડમુપેત્ય ખેચરં મહૌજસં વરદમજેયમક્લમમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ગરુડસ્તોત્રં નામ ષટ્ચત્વારિંશદધિકત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.347
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
સ્તુતસ્તુ ગરુડો રાજ્ઞા પૃષ્ઠમારોપ્ય પાર્થિવમ્ ॥
દર્શયામાસ દેવસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ

સ દૃષ્ટ્વા દેવદેવેશં પ્રણતાર્તિવિનાશનમ્ ॥
તુષ્ટાવ ભક્ત્યા રાજેન્દ્ર દેવેશમપરા જિતમ્

॥ વસુરુવાચ ॥ ॥
નમસ્તે પુણ્ડરીકાક્ષ શરણાગતવત્સલ ॥
દૈત્યદાનવદર્પઘ્ન પ્રણતાર્તિવિનાશન

કામકામદ કામઘ્ન વિશ્વયોને જગત્પતે ॥
મહામૂર્તિનિશોત્થસ્ય તમસઃ પ્રવિનાશન

ન તે વિદુઃ સુરગણાઃ પ્રભવં ન મહર્ષયઃ ॥
આદિસ્ત્વં સર્વધર્માણામૃષીણાં ચ જગદ્ગુરો

સૂક્ષ્મસ્ત્વં સર્વભૂતેભ્યો મહદ્ભ્યશ્ચ મહત્તરઃ ॥
દૂરગસ્ત્વં મહાભાગ સર્વેષામપિ ચાગતઃ

સર્વભૂતાન્તરસ્થોઽપિ કર્મભિર્ન ચ લિપ્યસે ॥
અશરીરઃ શરીરસ્થઃ સર્વભૂતેષ્વવસ્થિતઃ

પુરુષસ્ત્વં ત્વમવ્યક્તસ્ત્વમાત્મા બુદ્ધિરેવ ચ ॥
મહાભૂતાનિ ભગવસ્ત્વં તથૈવેન્દ્રિયાણિ ચ

યોગિભિર્મૃષ્યસે યોગજ્ઞાનજ્ઞેયપુરાતન ॥
યે ત્વાં ભજન્તિ તે યાન્તિ ભગવન્પરમાં ગતિમ્

જયમનઘમજેયં વિશ્વગં દેવદેવં ત્રિદશરિપુવિનાશે નિત્યમુદ્યુક્તશક્તિમ્ ॥
દ્વિજસુરવરવન્દ્યં નાશનં કલ્મષાણાં શરણમુપગતોઽહં વાસુદેવં શરણ્યમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કડેયવજ્રસંવાદે વાસુદેવસ્તોત્રં નામ સપ્તચત્વારિંશદધિકત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.348
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
વસુના વસુવેશેન વાગ્મિના વિષ્ણુરીડિતઃ ॥
ઉવાચ પ્રાઞ્જલિં પ્રહ્વં પાર્થિવં પુરતઃ સ્થિતમ્

વાસુદેવ ઉવાચ ॥
નાનૃતં નૃપ વક્તવ્યં પ્રાણૈઃ કણ્ઠગતૈરપિ ॥
ધર્મપ્રશ્નો ન વક્તવ્યસ્તથૈકેન વિશેષતઃ

બહુજ્ઞેનાપિ ધર્મજ્ઞ ધર્મકામેન કર્હિચિત્ ॥
દુર્વિજ્ઞેયાસ્તથા ધર્માઃ સૂક્ષ્મા રાજન્દુરન્વયાઃ

તસ્માન્નૈકેન વક્તવ્યાઃ કદાચિદપિ જાનતા ॥
ઉક્તાનૃતં મહત્પ્રાપ્તં ત્વયા કૃચ્છ્રં નરાધિપ

ગતિભ્રંશસ્તથૈવાપ્તા દેવયજ્ઞાર્થવાદિના ॥
મમ ભક્તોઽસિ સતતં તેન તે નિષ્કૃતિઃ કૃતા

કાલેનાલ્પેન કલ્પેન યા ન શક્યા સુરાસુરૈઃ ॥
ગચ્છ પાલય રાજ્યં ત્વં તથૈવાવિચલો ભવ

નાવમાનં ત્વયા કાર્યં બ્રાહ્મણાનાં કથઞ્ચન ॥
બ્રાહ્મણો હિ મહદ્ભૂતં વિજ્ઞેયં દૈવતં પરમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમુક્ત્વા વસું વિષ્ણુસ્તત્રૈવાદર્શનં ગતઃ ॥
તાર્ક્ષ્યેણ સહિતો રાજન્વિસ્મિતશ્ચાભવદ્વસુઃ

રાજ્યં ચાવાપ ભૂયોઽપિ ખેચરત્વં તથૈવ ચ॥
તતઃ સભાજિતશ્ચાપિ દેવૈઃ સર્વૈઃ સમાગતૈઃ

એવં સ દેવેન હિ ભક્તિયુક્તો રસાતલસ્થો વસુધાધિપેશઃ ॥
ભયાત્સુઘોરાત્પ્રવિમુચ્ય યુક્તો રાજ્યેન ગત્વા નભસસ્તથૈવ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે વસૂપાખ્યાનં નામાષ્ટચત્વારિંશદધિકત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

વજ્ર ઉવાચ ॥ ॥
વિશ્વરૂપં સમાચક્ષ્વ દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ ॥
કસ્ય તૂદ્દર્શિતં તેન ભૃગુવંશવિવર્ધન

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એકાન્તભાવનાભક્તૈર્દૃષ્ટાનિ બહુશઃ પુરા ॥
વિશ્વરૂપાણિ દેવસ્ય યાન્યશક્યાનિ ભાષિતુમ્

વાસુદેવપ્રસાદેન ન ભવેદ્દિવ્યદર્શનઃ ॥
વિશ્વરૂપધરં દ્રષ્ટું તાવચ્છક્તિર્ન વિદ્યતે

તત્ર યદ્દર્શિતં ચૈવ નારદસ્ય પુરાનઘ ॥
તત્તેઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ વિશ્વદેવેન વિષ્ણુના

નારદઃ સુમહદ્ભૂતં નરનારાયણાશ્રયમ્ ॥
બદર્યાશ્રમમિત્યુક્તં જગામાતિમનોહરમ્

ચતુરાત્મા હરિર્યત્ર ધર્મપુત્રત્વમાગતઃ॥
હરિઃ કૃષ્ણો નરશ્ચૈવ તથા નારાયણઃ પ્રભુઃ

હરિઃ કૃષ્ણઃ સ્થિતો વૃત્તે તદા લોકાન્તરે કિલ ॥
નરનારાયણૌ દેવૌ તપસ્યુગ્રે તથા રતૌ

અષ્ટચક્રે સ્થિતૌ યાને ભૂતિયુક્તે મનોહરે ॥
એકપાદૌ નિરાલમ્બૌ તથૈવોર્ધ્વભુજાવુભૌ

દદર્શ નારદસ્તત્ર તાવુભૌ દીપ્તતેજસૌ ॥
અભિવાદ્ય ગતૌ દેવૌ તયોસ્તુ પુરતઃ સ્થિતઃ

પાદ્યાર્ઘાચમનીયાદ્યૈઃ પૂજિતઃ સંસ્તદા દ્વિજઃ ॥
નરનારાયણાભ્યાન્તુ તત્રોવાસ તદાશ્રમે ॥ 3.349.૧૦ ।
આશ્રમસ્થઃ સ વિપ્રેન્દ્રઃ કદાચિદ્દેવસત્તમૌ ॥
દદર્શ વિઘ્નં કુર્વાણૌ દેવકર્મ તથાનઘૌ

તતઃ કૃતાહ્નિકો પ્રાહ નારદસ્તૌ જગદ્ગુરૂ ॥
ભવન્તૌ જગતાં નાથૌ ભવન્તૌ પરમેશ્વરૌ

આરાધનાર્થં કસ્યેહ તપસ્યભિરતાવુભૌ ॥
ભવદ્ભ્યામર્ચ્યતે કશ્ચ દૈવે પિત્ર્યે ચ કલ્પ્યતે

પ્રકૃતિર્યા પરાસ્માકં યતઃ સર્વસ્ય સંભવઃ ॥
મર્યાદાદર્શનાર્થાય નવં તમપરાજિતમ્

પૂજયામઃ સદા બ્રહ્મન્દૈવે પિત્ર્યે ચ કલ્પિતે ॥)
વિપ્રાન્દેવ ગુરૂન્ગાશ્ચ પિતૄંશ્ચૈવ જગત્ત્રયે

યેઽર્ચયન્ત્યર્ચયન્ત્યેવ તં દેવં પરમેશ્વરમ્ ॥
યોઽયમપ્યર્ચયેદ્દેવં તેન સ્યાત્પૂજિતો હરિઃ

વિધિહીનં મહાભાગ સ હિ સર્વગતો યતઃ ॥
દેવસ્યાન્યસ્ય યચ્ચાર્ચાં કર્ત્તુકામોઽર્ચયેદ્ધરિમ્

તેન તસ્ય કૃતાર્ચા સ્યાદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ વિધાનતઃ ॥
દેવે યસ્માત્સુરાઃ સર્વં ત્રૈલોક્યમપિ યદ્ગતમ્

કૃતા ત્રૈલોક્યપૂજા સ્યાદ્વિષ્ણુપૂજાવિધાયિના ॥
નાસ્તિ લોકેષુ તદ્બ્રહ્મ યત્ર નાસ્તિ જનાર્દનઃ

।
ન તદપ્યસ્તિ લોકેષુ યન્ન વિષ્ણૌ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
યસ્મિન્સર્વં યતઃ સર્વં યઃ સર્વં સર્વતશ્ચ યઃ

યશ્ચ સર્વમયો નિત્યં તસ્મૈ સર્વાત્મને નમઃ ॥
ક્ષીરોદ મધ્યે દ્વીપોઽસ્તિ બહુયોજનવિસ્તૃતઃ

તત્ર તે પુરુષાઃ શ્વેતાઃ શશાઙ્કસમતેજસઃ ॥
ઉપેતાશ્ચ તથા સર્વે ચક્રવર્ત્યુપલક્ષણૈઃ

પઞ્ચરાત્રવિધાનજ્ઞાઃ પૂજયન્તિ સદા હરિમ્ ॥
માયાદેહમથાસ્થાય દેવોઽપિ મધુસૂદનઃ

તત્પૂજાં પ્રતિગૃહ્ણાતિ શિરસા સતતં હરિઃ ॥
તૈસ્સાર્ધં રમતે નિત્યં તૈશ્ચ સંપૂજ્યતે સદા

એકાન્તભાવોપગતા યે ભવન્તીહ માનવાઃ ॥
અકામાશ્ચ જગન્નાથમર્ચયન્તિ સદા ચ યે

તે યાન્તિ દેહમુત્સૃજ્ય તદ્દ્વીપં શ્વેતસંજ્ઞિતમ્ ॥
અનિષ્યન્દા નિરાહારાઃ સર્વજ્ઞાઃ સર્વદર્શિનઃ

સર્વેશ્વરા નિત્યતૃપ્તાઃ પરં સુખમુપાગતાઃ ॥
પૂજયન્તિ હરિં તત્ર દિવ્યં વર્ષશતં પુનઃ

તતોઽર્કમણ્ડલં ભિત્ત્વા અનિરુદ્ધં વિશન્તિ તે ॥
બ્રહ્મઁસ્તપોભિઃ પ્રદ્યુમ્નં તતઃ સંકર્ષણં પ્રભુમ્

વાસુદેવં તતઃ પ્રાપ્ય તેનૈવ સદૃશાસ્તતઃ ॥
ભવન્તિ સર્વે સર્વત્ર સર્વદા સર્વશક્તયઃ

મુક્તાશ્ચ સર્વદુઃખેભ્યઃ પરં સુખમુપાગતાઃ ॥
સ ત્વં શીઘ્રમિતો ગત્વા શ્વેતદ્વીપનિવાસિનઃ.

પશ્ય ત્વં પુરુષાન્બ્રહ્મન્પ્રસન્નઃ સ વિભુસ્તવ ॥
દર્શયિષ્યતિ રૂપં તુ ત્રૈલોક્યાદ્ભુતમદ્ભુતમ્

વિશ્વં બ્રાહ્મણશાર્દૂલ પ્રીતં મધુનિષૂદનમ્ ॥
એકતશ્ચ દ્વિતશ્ચૈવ ત્રિતશ્ચૈવ મહાતપાઃ

તં તુ દેશં ગતા બ્રહ્મન્ન તૈર્દૃષ્ટો જનાર્દનઃ ॥
એકાન્તભાવોપગતાસ્તેન યસ્માજ્જગદ્ગુરોઃ ॥

કેવલં તૈઃ શ્રિતઃ શ્લોકઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસિભિઃ ॥
ઉદીરિતો મહાભાગૈઃ સર્વકલ્મષવર્જિતૈઃ

જિતં તે પુણ્ડરીકાક્ષ નમસ્તે વિશ્વભાવન ॥
નમસ્તેઽસ્તુ હૃષીકેશ મહાપુરુષ પૂર્વજ

શ્લોકમેતં તુ તે શ્રુત્વા શ્રુતવન્તસ્તથા ગિરમ્ ॥
અશરીરાં મહાભાગ સર્વભૂતાવહાં હરેઃ

શ્વેતદ્વીપમથાસાદ્ય મૃત્યુમાપ્નોતિ કર્હિચિત્ ॥
શ્વેતદ્વીપે ગતિર્નાસ્તિ વિના ચૈકાન્તિભિર્દ્વિજાઃ

સામન્યભાવના ભક્તા ભવન્તશ્ચ તપોધનાઃ ॥
તપસોગ્રેણ સંયુક્તાસ્તેન મે દેશમાગતાઃ

સામાન્યભક્તિસત્ત્વાશ્ચ પુનર્વ્રજત મા ચિરમ ॥
ભવદ્ભિઃ પુરુષા દૃષ્ટાઃ શ્વેતદ્વીપનિવાસિનઃ

એભિઃ શ્લોકૈસ્તથા દૃષ્ટો ભવતીતિ જનાર્દનઃ ॥
એકાન્તભાવનાસક્તૈઃ શ્લોકૈસ્તુ પુરુષૈરિમમ્

જપ્તવ્યં સતતં વિપ્રાસ્તતઃ પુનરિહેષ્યથ ॥
શ્લોકોઽયં પાવનઃ પુણ્યઃ સર્વાઘવિનિષૂદનઃ

શ્લોકૈર્ભાવેન કર્તવ્યૌ જપહોમૌ વિજાનતા ॥
ધૂપદીપાન્નપુષ્પાણાં તથૈવ ચ નિવેદનમ્

શ્લોકમેતં પઠેદ્વિપ્રા નમસ્કારે પ્રદક્ષિણે ॥
સ્નાનમેતેન કર્તવ્યં તથા ચાન્તે જલં દ્વિજાઃ ॥

સર્વપાપહરં પુણ્યં મોક્ષદં સર્વકામદમ્ ॥
શ્લોક એષ વિનિર્દિષ્ટઃ સર્વકામપ્રદઃ શિવઃ

આપત્પ્રાપ્તેન જપ્તવ્યં તન્મોક્ષાર્થં તથૈવ ચ ॥
એતસ્ય જાપઃ કર્તવ્યો નિત્યમેવ વિજાનતા

એતસ્ય જાપાત્પુરુષઃ સર્વાન્કામાનુપાશ્નુતે ॥
એતાં શ્રુત્વા તુ તે વાણીં ચાગતા મગધાઃ પુનઃ

દૃષ્ટવન્તો વસું તત્ર યજમાનં મહીપતિમ્ ॥
યાજકો યસ્ય ધર્માત્મા દેવાચાર્યો બૃહસ્પતિઃ

અદૃશ્યેન હૃતો ભાગસ્તત્ર દેવેન વિષ્ણુના ॥
જગૃહુર્દેવતાઃ સર્વા દૃશ્યભાગાત્પુરોધસઃ

વિષ્ટં પ્રતિ ગતક્રોધં દેવાચાર્યં બૃહસ્પતિમ્ ॥
એકતશ્ચ દ્વિતશ્ચૈવ ત્રિતશ્ચૈવમવોચતમ્

અદૃશ્યઃ સર્વદેવાનાં તં કથં દ્રષ્ટુમિચ્છસિ ॥
ઇત્યેવમનુનીતસ્તુ દેવાચાર્યો બૃહસ્પતિઃ

સમાપયામાસ તદા તં યજ્ઞં પાર્થિવસ્ય ચ ॥
એકાન્તભાવોપગતા ઋષયોઽપિ જનાર્દનમ્

આગતા દેવકાર્યાર્થં શ્વેતદ્વીપાત્પુરા દ્વિજ ॥
શ્વેતદ્વીપં પુનઃ પ્રાપ્તં પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્

તસ્માત્તં દેવદેવેશં તત્રસ્થં પશ્ય નારદ ॥
ત્વયાપિ દેવકાર્યાણિ કર્તવ્યાનિ બહૂન્યથ

શ્વેતદ્વીપગતસ્યાપિ તેન તે દ્વિજ સામ્પ્રતમ્ ॥
ન ભવિષ્યતિ લોકેષુ ગતિર્નિર્વાણકારિણી ॥
કલ્પાવસાને તુ ગતિં તાં ત્વં વિપ્ર ગમિષ્યસિ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમુક્તસ્તતઃ શીઘ્રં મનોમારુતરંહસા ॥
અભિવાદ્યાથ તૌ દેવૌ તં દ્વીપં નારદો ગતઃ

સ તત્ર ગત્વા દદૃશે શ્વેતદ્વીપ નિવાસિનઃ ॥
પૂજયામાસ શિરસા તાંશ્ચ ભક્ત્યા સ નારદઃ

પ્રાપ્ય શ્વેતં મહાદ્વીપં નારદો હૃષ્ટમાનસઃ ॥
દદર્શ તાનેવ નરાઞ્શ્વેતાઞ્ચન્દ્રપ્રભાઞ્છુભાન્

પૂજયામાસ શિરસા મનસા તૈસ્તુ પૂજિતઃ ॥
દિદૃક્ષુર્જાપ્યપરમઃ સર્વકૃચ્છ્રધરઃ સ્મૃતઃ

ભૂત્વૈકાગ્રમના વિપ્રશ્ચોર્ધ્વબાહુર્મહાભુજઃ ॥
સ્તોત્રં જગૌ સ વિશ્વાય નિર્ગુણાય ગુણાત્મને

વાસુદેવાય શાન્તાય તથા વિશ્વસૃજે દ્વિજ ॥
અનન્તાયાપ્રમેયાય સર્વગાયાતિરંહસે

અમિતબલપરાક્રમાય તસ્મૈ ત્રિદશમુનિપ્રતિપૂજિતાય નિત્યમ્ ॥
ભવભવભરનાશનાય વિષ્ણોઃ પ્રણતજન પ્રતિપાપનાશનાય

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે શ્રીનારદસ્ય શ્વેતદ્વીપગમનવર્ણનો નામૈકોનપઞ્ચાશદધિક ત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.350
નારદ ઉવાચ ॥
નમોઽસ્તુ તે દેવદેવ નિષ્ક્રિય નિર્ગુણ લોકસાક્ષિન્ ॥
ક્ષેત્રજ્ઞઃ અનન્તપુરુષઃ મહાપુરુષ! ત્રિગુણ પ્રધાન, અમૃત, વ્યોમ, સનાતન, સદસદ્વ્યક્તાવ્યક્ત, ઋતધામ, પૂર્વ, આદિદેવ, સુપ્રજાપતે, મહાપ્રજાપતે, ઊર્જસ્પતે, વાચસ્પતે, વાનસ્પતે, મનઃપતે, મરુત્પતે, જગત્પતે, પૃથિવીપતે, દિક્પતે, સલિલપતે, પૂર્વનિવાસ, બ્રહ્મપુરોહિત, બ્રહ્મકાયિક, રાજિક, મહારાજિક, ચાતુર્મહારાજિક, આભાસ્વર, મહાભાસ્વર, સપ્તમહાભાસ્વર, યામ્ય, મહાયામ્ય, સંજ્ઞાસંજ્ઞ, તુષિત, મહાતુષિત, પ્રતર્દન, પરિનિર્મિતવશવર્તિન્, અપરિનિર્મિત વશવર્તિન્, યજ્ઞ, મહાયજ્ઞ, યજ્ઞસમ્ભવ, યજ્ઞયોને, યજ્ઞવાહ, શતમુખઃ યજ્ઞહૃદય, યજ્ઞભાગહર, યજ્ઞસ્તુત, પઞ્ચયજ્ઞ, ચર, પઞ્ચકાલ, ત્રિગતે, પાઞ્ચરાત્રિક, વૈકુણ્ઠ, અપરાજિત, નાવમિક, પરમસ્વામિન્, સુસ્નાતઃ, હંસ, મહાહંસ, પરમયાજ્ઞિક, સાંખ્યયૌગિક, અમૃતેશય, હિરણ્યેશય, વેદશય, કુશેશય, બ્રહ્મશય, પદ્મેશય, વિશ્વેશ્વર, ત્વં જગન્મયઃ, ત્વં જગત્પ્રકૃતિઃ, ત્વં ચાગ્નેરાસ્યં, ત્વં વડવામુખોઽગ્નિઃ, ત્વમાહુતિઃ, ત્વં સારથિઃ, ત્વં વષટ્કારઃ, ત્વમોઙ્કારઃ, ત્વમન્નઃ, ત્વમન્નાદઃ, ત્વં ચન્દ્રમાઃ, ત્વં સૂર્યશ્ચક્ષુરાદ્યઃ, ત્વં દિગ્ગજઃ, દિગ્ભાનો, વિદિગ્ભાનો, હયશિરાઃ, પ્રથમન્, ત્રિસૌ વર્ણધર, પઞ્ચાગ્ને, ત્રિણાચિકેત, ષડઙ્ગવિધાન, પ્રાગ્જ્યોતિષ્ક, જ્યેષ્ઠસામગ, વ્રતધર, અથર્વશિરાઃ, પઞ્ચમહાકલ્પ, અર્હનાચાર્ય, વાલખિલ્ય, વૈખાનસ, અગ્નિયોગ, અભગ્નપરિસંખ્યાન, યુગાદિ, યુગમધ્ય, યુગનિધન, અખણ્ડલ, પ્રાચીનગર્ભ, કૌશિક, પુરુષ્ટુત, પુરુહૂત, વિશ્વહૂત, વિશ્વહુત, વિશ્વરૂપ, અનન્તગતે, અનન્તભોગ, અનન્ત, અનાદિમધ્ય, અવ્યક્તનિધન, વ્રતવાસ, સમુદ્રાધિવાસ, સમવાસ, યશોવાસ, લક્ષ્મ્યાવાસ, કીર્ત્યાવાસ, કવ્યાવાસ, શ્રીવાસ, શ્રીનિવાસ, સર્વવાસ, વાસુદેવ, સર્વચ્છન્દોગ, હરિહય, હયમેધઃ, યજ્ઞભાગહર, વરપ્રદ, યમ, નિયમ, મહાનિયમ, કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્ર, મહાકૃચ્છ સર્વકૃચ્છ્ર, નિયમધર, નિર્વૃતિધર્મ, પ્રવચનગતે, પ્રવૃત્તવેદક્રિય, અજ, સર્વગત, સર્વદર્શિન્, અગ્રાહ્ય, અચર, મહાવિભૂતે, માહાત્મ્યશરીર, પવિત્ર, મહાપવિત્ર, હિરણ્મય, બૃહત્, અપ્રતર્ક્ય, અવિજ્ઞેય, બ્રહ્માગ્નિ, પ્રજાસર્ગકર, અજાનિધનકર, મહામાયાધર, ચિત્ર શિખણ્ડ, વરપ્રદ, પુરોડાશભાગહર, ગતાધ્વગ, છિન્નતૃષ્ણ, સર્વતો નિર્વૃત, બ્રહ્મરૂપ, બ્રહ્મધર, બ્રાહ્મણપ્રિય, વિશ્વમૂર્તે, મહામૂર્તે, બાન્ધવ, ભક્તવ ત્સલ, બ્રહ્મણ્યદેવ, ભક્તોઽહં ત્વાં દિદૃક્ષુરેકાન્તદર્શનાયેત્યોં નમઃ ॥
ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે શ્વેતદ્વીપે શ્રીનારદસ્તોત્ર વર્ણનો નામ પઞ્ચાશદધિકત્રિશતતમોઽધ્યાયઃ