વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 86

અથ તૃતીયં કુશદ્વીપં શ્રૃણુત। કુશદ્વીપેન ક્ષીરોદઃ પરિવૃતઃ શાકદ્વીપસ્ય વિસ્તારાદ્ દ્વિગુણેન। તત્રાપિ સપ્ત કુલપર્વતાઃ। સર્વે ચ દ્વિનામાનઃ। તદ્ યથા --- કુમુદવિદ્રુમેતિ ચ સોચ્યતે। ઉન્નતો હેમપર્વતઃ સૈવ। બલાહકો દ્યુતિમાન્ સૈવ। તથા દ્રોણઃ સૈવ પુષ્પવાન્। કઙ્કશ્ચ પર્વતઃ સૈવ કુશેશયઃ। તથા ષષ્ઠો મહિષનામા સ એવ હરિરિત્યુચ્યતે। તત્રાગ્નિર્વસતિ। સપ્તમસ્તુ કકુદ્માન્ નામ સૈવ મન્દરઃ કીર્ત્યતે। ઇત્યેતે પર્વતાઃ કુશદ્વીપે વ્યવસ્થિતાઃ એતેષાં વર્ષભેદો ભવતિ દ્વિનામસંજ્ઞઃ। કુમુદસ્ય શ્વેતમુદ્ભિદં તદેવ કીર્ત્યતે। ઉન્નતસ્ય લોહિતં વેણુમણ્ડલં તદેવ ભવતિ। બલાહકસ્ય જીમૂતં તદેવ રથાકાર ઇતિ।દ્રોણસ્ય હરિતં તદેવ બલાધનં ભવતિ। કઙ્કસ્યાપિ કકુદ્માન્ નામ। વૃત્તિમત્ તદેવ માનસં મહિષસ્ય પ્રભાકરમ્। કકુદ્મતઃ કપિલં તદેવ સંખ્યાતં નામ। ઇત્યેતાનિ વર્ષાણિ। તત્ર દ્વિનામ્ન્યો નદ્યઃ। પ્રતપા પ્રવેશા સૈવોચ્યતે। દ્વિતીયા શિવા યશોદા સા ચ ભવતિ। તૃતીયા પિત્રા નામ સૈવ કૃષ્ણા ભણ્યતે। ચતુર્થી હ્રાદિની નામ સૈવ ચન્દ્રા નિગદ્યતે। વિદ્યુતા ચ પઞ્ચમી શુક્લા સૈવ। વર્ણા ષષ્ઠી સૈવ વિભાવરી। મહતી સપ્તમી સૈવ ધૃતિઃ। એતાઃ પ્રધાનાઃ શેષાઃ ક્ષુદનદ્યઃ। ઇત્યેષ કુશદ્વીપસ્ય સંનિવેશઃ। શાકદ્વીપો દ્વિગુણઃ સંનિવિષ્ટશ્ચ કથિતઃ। તસ્ય ચ મધ્યે મહાકુશસ્તમ્બઃ। એષ ચ કુશદ્વીપો દધિમણ્ડોદેનાવૃતઃ ક્ષીરોદદ્વિગુણેન।
॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ષડશીતિતમોઽધ્યાયઃ ॥ ૮૬ ॥