વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 80
રુદ્ર ઉવાચ ।
અથ દક્ષિણદિગ્વ્યવસ્થિતાઃ પર્વતદ્રોણ્યઃ સિદ્ધાચરિતાઃ
કીર્ત્યન્તે । શિશિરપતઙ્ગયોર્મધ્યે શુક્લભૂમિસ્ત્રિયા મુક્તલતાગલિતપાદપમ્ ।
ઇક્ષુક્ષેપે ચ શિખરે પાદપૈરુપશોભિતમ્ ।
ઉદુમ્બરવનં રમ્યં પક્ષિસઙ્ઘનિષેવિતમ્
ફલિતં તદ્ વનં ભાતિ મહાકૂર્મોપમૈઃ ફલૈઃ ॥
તદ્ વનં દેવયોન્યોઽષ્ટૌ સેવન્તે સર્વદૈવ
તત્ર પ્રસન્નસ્વાદુસલિલા બહૂદકા નદ્યો વહન્તિ । તત્રાશ્રમો ભગવતઃ કર્દમસ્ય પ્રજાપતેઃ । નાનામુનિજનાકીર્ણસ્તચ્ચ શતયોજનમેકં પરિમણ્ડલં વનં ચ ।
તથા ચ તામ્રાભસ્ય શૈલસ્ય પતઙ્ગસ્ય ચાન્તરે શતયોજનવિસ્તીર્ણં દ્વિગુણાયતં બાલાર્કસદૃશરાજીવપુણણ઼રીકૈઃ સમન્તતઃ સહસ્ત્રપત્રૈરવિરલૈરલંકૃતં મહત્ સરોઽનેકસિદ્ધગન્ધર્વાધ્યુષિતમ્ ।
તસ્ય ચ મધ્યે મહાશિખરઃ શતયોજનાયામસ્ત્રિંશદ્યોજનવિસ્તીર્ણોઽનેકધાતુરત્નભૂષિતસ્તસ્ય ચોપરિ મહતી રથ્યા રત્નપ્રાકારતોરણા ।
તસ્યાં મહદ્ વિદ્યાધરપુરમ્ । તત્ર પુલોમનામા વિદ્યાધરરાજઃ શતસહસ્ત્રપરીવારઃ ।
તથા ચ વિખાખાચલેન્દ્રસ્ય શ્વેતસ્ય ચાન્તરે સરઃ ।
તસ્ય ચ પૂર્વતીરે મહદામ્રવનં કનકસંકાશૈઃ ફલૈરતિસુગન્ધિભિર્મહાકુમ્ભમાત્રૈઃ સર્વતશ્ચિતમ્ ।
દેવગન્ધર્વાદયશ્ચ તત્ર નિવસન્તિ ।
સુમુલસ્યાચલેન્દ્રસ્ય વસુધારસ્ય ચાન્તરે ત્રિંશદ્યોજનવિસ્તીર્ણે પઞ્ચાશદ્યોજનાયતે ।
બિલ્વસ્થલી નામ । તત્ર ફલાનિ વિદ્રુમસંકાશાનિ તૈશ્ચ પતદ્ભિઃ સ્થલમૃત્તિકા ક્લિન્ના । તાં ચ સ્થલીં સુગુહ્યકાદયઃ સેવન્તે બિલ્વફલાશિનઃ ।
તથા ચ વસુધારરત્નધારયોરન્તરે ત્રિંશદ્યોજનવિસ્તીર્ણં શતયોજનમાયતં સુગન્ધિકિંશુકવનં સદાકુસુમં યસ્ય ગન્ધેન વાસ્યતે યોજનશતમ્ ।
તત્ર સિદ્ધાધ્યુષિતં જલોપેતં ચ ।
તત્ર ચાદિત્યસ્ય દેવસ્ય મહદાયતનમ્ ।
સમાસે માસે ચ ભગવાનવતરતિ સૂર્યઃ પ્રજાપતિઃ ।
કાલજનકં દેવાદયો નમસ્યન્તિ ।
તથા ચ પઞ્ચકૂટસ્ય કૈલાસસ્ય ચાન્તરે સહસ્ત્રયોજનાયામં વિસ્તીર્ણં શતયોજનં હંસપાણ્ડુરં ક્ષુદ્રસત્ત્વૈરનાધૃષ્યં સ્વર્ગસોપાનમિવ ભૂમણ્ડલમ્ ।
અથ પશ્ચિમદિગ્ભાગે વ્યવસ્થિતા ગિરિદ્રોણ્યઃ કીર્ત્યન્તે । સુપાર્શ્વશિખિશૈલયોર્મધ્યે સમન્તાદ્ યોજનશતમેકં ભૌમશિલાતલં નિત્યતપ્તં દુઃસ્પર્શમ્ ।
તસ્ય મધ્યે ત્રિંશદ્યોજનવિસ્તીર્ણં મણ્ડલં વહ્નિસ્થાનમ્ । સ ચ સર્વકાલમનિન્ધનો ભગવાન્ લોકક્ષયકારી સંવર્તકો જ્વલતે ।
અન્તરે ચ શૈલવરયોઃ કુમુદાઞ્જનયોઃ શતયોજનવિસ્તીર્ણામાતુલુઙ્ગસ્થલી સર્વસત્ત્વાનામગમ્યા । પીતવર્ણૈઃ ફલૈરાવૃતા સતી સા સ્થલી શોભતે ।
તત્ર ચ પુણ્યો હ્રદઃ સિદ્ધૈરુપેતઃ। બૃહસ્પતેસ્તદ્વનમ્॥ તથા ચ શૈલયોઃ પિઞ્જરગૌરયોરન્તરેણ સરોદ્રોણી હ્યનેકશતયોજનાયતા મહદ્ભિશ્ચ ષટ્પદોદ્ઘુષ્ટૈઃ કુમુદૈરુપશોભિતા ।
તત્ર ચ ભગવતો વિષ્ણોઃ પરમેશ્વરસ્યાયતનમ્ ।
તથા ચ શુક્લપાણ્ડુરયોરપિ મહાગિર્યોરન્તરે ત્રિંશદ્યોજનવિસ્તીર્ણો નવત્યાયત એકઃ શિલોદ્દેશોવૃક્ષવિવર્જિતઃ । તત્ર નિષ્પઙ્કા દીર્ઘિકા સવૃક્ષા ચ સ્થલપદ્મિની અનેકજાતીયૈશ્ચ પદ્મૈઃ શોભિતા ।
તસ્યાશ્ચ મધ્યે પઞ્ચયોજનપ્રમાણો મહાન્યગ્રોધવૃક્ષઃ । તસ્મિંશ્ચન્દ્રશેખરોમાપતિર્નીલવાસાશ્ચ દેવો નિવસતિ યક્ષાદિભિરીડ્યમાનઃ ।
સહસ્ત્રશિખરસ્ય ગિરેઃ કુમુદસ્ય ચાન્તરે પઞ્ચાશદ્યોજનાયામં વિંશદ્યોજનવિસ્તૃતમિક્ષુક્ષેપોચ્ચશિખરમનેકપક્ષિસેવિતમ્ ।
અનેકવૃક્ષફલૈર્મધુરસ્ત્રવૈરુપશોભિતમ્ ।
તત્ર ચેન્દ્રસ્ય મહાનાશ્રમો દિવ્યાભિપ્રાયનિર્મિતઃ ।
તથા ચ શઙ્ખકૂટઋષભયોર્મધ્યે પુરુષસ્થલીરમ્યાઽનેકગુણાનેકયોજનાયતા બિલ્વપ્રમાણૈઃ કઙ્કોલકૈઃ સુગન્ધિભિરુપેતા ।
તત્ર પુરુષકરસોન્મત્તા નાગાદ્યાઃ પ્રતિવસન્તિ ।
તથા કપિઞ્જલનાગશૈલયોરન્તરે દ્વિશતયોજનમાયામવિસ્તીર્ણા શતયોજનસ્થલી નાનાવનવિભૂષિતા દ્રાક્ષાખર્જૂરખણ્ડૈરુપેતા અનેકવૃક્ષવલ્લીભિરનેકૈશ્ચ સરોભિરુપેતા સા સ્થલી ।
તથા ચ પુષ્કરમહામેઘયોરન્તરે ષષ્ટિયોજનવિસ્તીર્ણા શતાયામા પાણિતલપ્રખ્યા મહતી સ્થલી વૃક્ષવીરુધવિવર્જિતા ।તસ્યાશ્ચ પાર્શ્વે ચત્વારિ મહાવનાનિ સરાંસિ ચાનેકયોજનાનામ્ ।દશ પઞ્ચ સપ્ત તથાષ્ટૌ ત્રિંશદ્ વિંશતિ યોજનાનાં સ્થલ્યો દ્રોણ્યશ્ચ । તત્ર કાશ્ચિન્મહાઘોરાઃ પર્વતક્ષયાઃ ।
॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે અશીતિતમોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: varāhapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0