વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 77

રુદ્ર ઉવાચ ।
યદેતત્ કર્ણિકામૂલં મેરોર્મધ્યં પ્રકીર્તિતમ્ ।
તદ્ યોજનસહસ્ત્રાણિ સંખ્યયા માનતઃ સ્મૃતમ્

ચત્વારિંશત્ તથા ચાષ્ટૌ સહસ્ત્રાણિ તુ મણ્ડલૈઃ ।
શૈલરાજસ્ય તત્તત્ર મેરુમૂલમિતિ સ્મૃતમ્

તેષાં ગિરિસહસ્ત્રાણામનેકાનાં મહોચ્છ્રયઃ ।
દિગષ્ટૌ ચ પુનસ્તસ્ય મર્યાદાપર્વતાઃ શુભાઃ

જઠરો દેવકૂટશ્ચ પૂર્વસ્યાં દિશિ પર્વતૌ ।
પૂર્વપશ્ચાયતાવેતાવર્ણવાન્તર્વ્યવસ્થિતૌ ।
મર્યાદાપર્વતાનેતાનષ્ટાનાહુર્મનીષિણઃ

યોઽસૌ મેરુર્દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ પ્રોક્તઃ કનકપર્વતઃ ।
વિષ્કમ્ભાંસ્તસ્ય વક્ષ્યામિ શ્રૃણુધ્વં ગદતસ્તુ તાન્

મહાપાદાસ્તુ ચત્વારો મેરોરથ ચતુર્દિશમ્ ।
યૈર્ન ચચાલ વિષ્ટબ્ધા સપ્તદ્વીપવતી મહી

દશયોજનસાહસ્ત્રં વ્યાયામસ્તેષુ શઙ્ક્યતે ।
તિર્યગૂર્ધ્વં ચ રચિતા હરિતાલતટૈર્વૃતાઃ

મનઃશિલાદરીભિશ્ચ સુવર્ણમણિચિત્રિતાઃ ।ઽ
અનેકસિદ્ધભવનૈઃ ક્રીડાસ્થાનૈશ્ચ સુપ્રભાઃ

પૂર્વેણ મન્દરસ્તસ્ય દક્ષિણે ગન્ધમાદનઃ ।
વિપુલઃ પશ્ચિમે પાર્શ્વે સુપાર્શ્વશ્ચોત્તરે સ્થિતઃ

તેષાં શ્રૃઙ્ગેષુ ચત્વારો મહાવૃક્ષાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
દેવદૈત્યાપ્સરોભિશ્ચ સેવિતા ગુણસંચયૈઃ

મન્દરસ્ય ગિરેઃ શ્રૃઙ્ગે કદમ્બો નામ પાદપઃ ।
પ્રલમ્બશાખાશિખરઃ કદમ્બશ્ચૈત્યપાદપઃ

મહાકુમ્ભપ્રમાણૈશ્ચ પુષ્પૈર્વિકચકેસરૈઃ ।
મહાગન્ધમનોજ્ઞૈશ્ચ શોભિતઃ સર્વકાલજૈઃ

સમાસેન પરિવૃતો ભુવનૈર્ભૂતભાવનૈઃ ।
સહસ્ત્રમધિકં સોઽથ ગન્ધેનાપૂરયન્ દિશઃ

ભદ્રાશ્વો નામ વૃક્ષોઽયં વર્ષાદ્રેઃ કેતુસંભવઃ ।
કીર્તિમાન્ રૂપવાઞ્છ્રીમાન્ મહાપાદપપાદપઃ ।
યત્ર સાક્ષાદ્ધૃષીકેશઃ સિદ્ધસઙ્ઘૈર્નિષેવ્યતે

તસ્ય ભદ્રકદમ્બસ્ય તથાશ્વવદનો હરિઃ ।
પ્રાપ્તવાંશ્ચામરશ્રેષ્ઠઃ સ હિ સાનું પુનઃ પુનઃ

તેન ચાલોકિતં વર્ષં સર્વદ્વિપદનાયકાઃ ।
યસ્ય નામ્ના સમાખ્યાતો ભદ્રાશ્વેતિ ન સંશયઃ

દક્ષિણસ્યાપિ શૈલસ્ય શિખરે દેવસેવિતે ।
જમ્બૂઃ સદ્યઃ પુષ્પફલા મહાશાખોપશોભિતા

તસ્યા હ્યતિપ્રમાણાનિ સ્વાદૂનિ ચ મૃદૂનિ ચ ।
ફલાન્યમૃતકલ્પાનિ પતન્તિ ગિરિમૂર્ધનિ

તસ્માદ્ ગિરિવરશ્રેષ્ઠાત્ ફલપ્રસ્યન્દવાહિની ।
દિવ્યા જામ્બૂનદી નામ પ્રવૃત્તા મધુવાહિની

તત્ર જામ્બૂનદં નામ સુવર્ણમનલપ્રભમ્ ।
દેવાલઙ્કારમતુલમુત્પન્નં પાપનાશનમ્

દેવદાનવગન્ધર્વયક્ષરાક્ષસગુહ્યકાઃ ।
પપુસ્તદમૃતપ્રખ્યં મધુ જમ્બૂફલસ્રવમ્

સા કેતુર્દક્ષિણે વર્ષે જમ્બૂર્લોકેષુ વિશ્રુતા ।
યસ્યા નામ્ના સમાખ્યાતા જમ્બૂદ્વીપેતિ માનવૈઃ

વિપુલસ્ય ચ શૈલસ્ય દક્ષિણેન મહાત્મનઃ ।
જાતઃ શ્રૃઙ્ગેતિ સુમહાનશ્વત્થશ્ચેતિ પાદપઃ

મહોચ્છ્રાયો મહાસ્કન્ધો નૈકસત્ત્વગુણાલયઃ ।
કુમ્ભપ્રમાણૈ રુચિરૈઃ ફલૈઃ સર્વર્ત્તુકૈઃ શુભૈઃ

સ કેતુઃ કેતુમાલાનાં દેવગન્ધર્વસેવિતઃ ।
કેતુમાલેતિ વિખ્યાતો નામ્ના તત્ર પ્રકીર્તિતઃ ।
તન્નિબોધત વિપ્રેન્દ્રા નિરુક્તં નામકર્મણઃ

ક્ષીરોદમથને વૃત્તે માલા સ્કન્ધે નિવેશિતાઃ ।
ઇન્દ્રેણ ચૈત્યકેતોસ્તુ કેતુમાલસ્તતઃ સ્મૃતઃ ।
તેન તચ્ચિહ્નિતં વર્ષં કેતુમાલેતિ વિશ્રુતમ્

સુપાર્શ્વસ્યોત્તરે શ્રૃઙ્ગે વટો નામ મહાદ્રુમઃ ।
ન્યગ્રોધો વિપુલસ્કન્ધો યસ્ત્રિયોજનમણ્ડલઃ

માલ્યદામકલાપૈશ્ચ વિવિધૈસ્તુ સમન્તતઃ ।
શાખાભિર્લમ્બમાનાભિઃ શોભિતઃ સિદ્ધસેવિતઃ

પ્રલમ્બકુમ્ભસદૃશૈર્હેમવર્ણૈઃ ફલૈઃ સદા ।
સ હ્યુત્તરકુરૂણાં તુ કેતુવૃક્ષઃ પ્રકાશતે

સનત્કુમારાવરજા માનસા બ્રહ્મણઃ સુતાઃ ।
સપ્ત તત્ર મહાભાગાઃ કુરવો નામ વિશ્રુતાઃ

તત્ર સ્થિરગતૈર્જ્ઞાનૈર્વિરજસ્કૈર્મહાત્મભિઃ ।
અક્ષયઃ ક્ષયપર્યન્તો લોકઃ પ્રોક્તઃ સનાતનઃ

તેષાં નામાઙ્કિતં વર્ષં સપ્તાનાં વૈ મહાત્મનામ્ ।
દિવિ ચેહ ચ વિખ્યાતા ઉત્તરાઃ કુરવઃ સદા

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે સપ્તસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ