વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 53

ભદ્રાશ્વ ઉવાચ ।
મત્પ્રશ્નવિષયે બ્રહ્મન્ કથેયં કથિતા ત્વયા ।
તસ્યા વિભૂતિરભવત્ કસ્ય કેન કૃતેન હ

અગસ્ત્ય ઉવાચ ।
આગતેયં કથા ચિત્રા સર્વસ્ય વિષયે સ્થિતા ।
ત્વદ્દેહે મમ દેહે ચ સર્વજન્તુષુ સા સમા

તસ્યાં સંભૂતિમિચ્છન્ યસ્તસ્યોપાયં સ્વયં પરમ્ ।
પશુપાલાત્ સમુત્પન્નો યશ્ચતુષ્પાચ્ચતુર્મુખઃ

સ ગુરુઃ સ કથાયાસ્તુ તસ્યાશ્ચૈવ પ્રવર્ત્તકઃ ।
તસ્ય પુત્રઃ સ્વરો નામ સપ્તમૂર્તિંરસૌ સ્મૃતઃ

તેન પ્રોક્તં તુ યત્કિંચિત્ ચતુર્ણાં સાધનં નૃપ ।
ઋગર્થાનાં ચતુર્ભિસ્તે તદ્ભક્ત્યારાધ્યતાં યયુઃ

ચતુર્ણાં પ્રથમો યસ્તુ ચતુઃશ્રૃઙ્ગસમાસ્થિતઃ ।
વૃષદ્વિતીયસ્તત્પ્રોક્તમાર્ગેણૈવ તૃતીયકઃ ।
ચતુર્થસ્તત્પ્રણીતસ્તાં પૂજ્ય ભક્ત્યા સુતં વ્રજેત્

સપ્તમૂર્ત્તેસ્તુ ચરિતં શુશ્રુંવુઃ પ્રથમં નૃપ ।
બ્રહ્મચર્યેણ વર્ત્તેત દ્વિતીયોઽસ્ય સનાતનઃ

તતો ભૃત્યાદિભરણં વૃષભારોહણં ત્રિષુ ।
વનવાસશ્ચ નિર્દ્દિષ્ટ આત્મસ્થે વૃષભે સતિ

અહમસ્મિ વદત્યન્યશ્ચતુર્દ્ધા એકધા દ્વિધા ।
ભેદભિન્નસહોત્પન્નાસ્તસ્યાપત્યાનિ જજ્ઞિરે

નિત્યાનિત્યસ્વરૂપાણિ દૃષ્ટ્વા પૂર્વં ચતુર્મુખઃ ।
ચિન્તયામાસ જનકં કથં પશ્યામ્યહં નૃપ

મદીયસ્ય પિતુર્યે હિ ગુણા આસન્ મહાત્મનઃ ।
ન તે સમ્પ્રતિ દૃશ્યન્તે સ્વરાપત્યેષુ કેષુચિત્

પિતુઃ પુત્રસ્ય યઃ પુત્રઃ સ પિતામહનામવાન્ ।
એવં શ્રુતિઃ સ્થિતા ચેયં સ્વરાપત્યેષુ નાન્યથા

ક્વાપિ સંપત્સ્યતે ભાવો દ્રષ્ટવ્યશ્ચાપિ તે પિતા ।
એવં નીતેઽપિ કિં કાર્યમિતિ ચિન્તાપરોઽભવત્

તસ્ય ચિન્તયતઃ શસ્ત્રં પિતૃકં પુરતો બભૌ ।
તેન શસ્ત્રેણ તં રોષાન્મમન્થ સ્વરમન્તિકે

તસ્મિન્ મથિતમાત્રે તુ શિરસ્તસ્યાપિ દુર્ગ્રહમ્ ।
નાલિકેરફલાકારં ચતુર્વક્ત્રોઽન્વપશ્યત

તચ્ચાવૃતં પ્રધાનેન દશધા સંવૃતો બભૌ ।
ચતુષ્પાદેન શસ્ત્રેણ ચિચ્છેદ તિલકાણ્ડવત્

પ્રકામં તિલસંચ્છિન્ને તદમૂલૌ ન મે બભૌ ।
અહં ત્વહં વદન્ ભૂતં તમપ્યેવમથાચ્છિનત્

તસ્મિન્ છિન્ને તદસ્યાંસે હ્રસ્વમન્યમવેક્ષત ।
અહં ભૂતાદિ વઃ પઞ્ચ વદન્તં ભૂતિમન્તિકાત્

તમપ્યેવમથો છિત્ત્વા પઞ્ચાશૂન્યમમીક્ષત ।
કૃત્વાવકાશં તે સર્વે જલ્પન્ત ઇદમન્તિકાત્

તમપ્યસઙ્ગશસ્ત્રેણ ચિચ્છેદ તિલકાણ્ડવત્ ।
તસ્મિંચ્છિન્ને દશાંશેન હ્રસ્વમન્યમપશ્યત

પુરુષં રૂપશસ્ત્રેણ તં છિત્ત્વાઽન્યમપશ્યત ।
તદ્વદ્ હ્રસ્વં સિતં સૌમ્યં તમપ્યેવં તદાઽકરોત્

એવં કૃતે શરીરં તુ દદર્શ સ પુનઃ પ્રભુઃ ।
સ્વકીયમેવાકસ્યાન્તઃ પિતરં નૃપસત્તમ

ત્રસરેણુસમં મૂર્ત્યા અવ્યક્તં સર્વજન્તુષુ ।
સમં દૃષ્ટ્વા પરં હર્ષં ઉભે વિસસ્વરાર્ત્તવિત્

એવંવિધોઽસૌ પુરુષઃ સ્વરનામા મહાતપાઃ ।
મૂર્ત્તિસ્તસ્ય પ્રવૃત્તાખ્યં નિવૃત્તાખ્યં શિરો મહત્

એતસ્માદેવ તસ્યાશુ કથયા રાજસત્તમ ।
સંભૂતિરભવદ્ રાજન્ વિવૃત્તેસ્ત્વેષ એવ તુ

એષેતિહાસઃ પ્રથમઃ સર્વસ્ય જગતો ભૃશમ્ ।
ય ઇમં વેત્તિ તત્ત્વેન સાક્ષાત્ કર્મપરો ભવેત્

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ત્રિપઞ્ચાશોઽધ્યાયઃ