વામનપુરાણ, સરોમાહાત્મ્ય · અધ્યાય 9

ઇતિ શ્રીવામનપુરાણે સરોમાહાત્મ્યે અષ્ટમો ઽધ્યાયઃ
લોમહર્ષણ ઉવાચ ।
ઇતિ દૈત્યપતિઃ શ્રુત્વા વચનં રૌદ્રમપ્રિયમ્ ।
પ્રસાદયામાસ ગુરું પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ

બલિરુવાચ
પ્રસીદ તાત મા કોપં કુરુ મોહહતે મયિ ।
બલાવલેપમૂઢેન મયૈતદ્વાક્યમીરિતમ્

મોહાપહતવિજ્ઞાનઃ પપો ઽહં દિતિજોત્તમ ।
યચ્છપ્તો ઽસ્મિ દુરાચારસ્તત્સાધુ ભવતા કૃતમ્

રાજ્યભ્રંશં યશોભ્રંશં પ્રપ્સ્યામીતિ તતસ્ત્વહમ્ ।
વિષણ્ણો ઽસિ યથા તાત તથૈવાવિનયે કૃતે

ત્રૈલોક્યરાજ્યમૈશ્વર્યમન્યદ્વા નાતિદુર્લભમ્ ।
સસારે દુર્લભાસ્તાત ગુરવો યે ભવદ્વિધાઃ

પ્રસીદ તાત મા કોપં કર્તુમર્હસિ દૈત્યપ ।
ત્વત્કોપપરિદગ્ધો ઽહં પરિતપ્યે દિવાનિશમ્

પ્રહ્લાદ ઉવાચ
વત્સ કોપેન મે મોહો જનિતસ્તેન તે મયા ।
શાપો દત્તો વિવેકશ્ચ મોહેનાપહૃતો મમ

યદિ મોહેન મે જ્ઞાનં નાક્ષિપ્તં સ્યાન્મહાસુર ।
તત્કથં સર્વગં જાનન્ હરિં કચ્ચિચ્છપામ્યહમ્

યો યઃ શાપો મયા દત્તો ભવતો ઽસુરપુઙ્ગવ ।
ભાવ્યમેતેન નૂનં તે તસ્માત્ત્વં મા વિષીદ વૈ

અદ્યપ્રભૃતિ દેવેશે ભગવત્યચ્યુતે હરૌ ।
ભવેથા ભક્તિમાનીશે સ તે ત્રાતા ભવિષ્યતિ

શાપં પ્રાપ્ય ચ મે વીર દેવેશઃ સંસ્મૃતસ્ત્વયા ।
તથા તથા વદિષ્યામિ શ્રેયસ્ત્વં પ્રાપ્સ્યસે યથા

લોમહર્ષણ ઉવાચ
અદિતિર્વરમાસાદ્ય સર્વકામસમૃદ્ધિદમ્ ।
ક્રમેણ હ્યુદરે દેવો વૃદ્ધિં પ્રાપ્તો મહાયશાઃ

તતો માસે ઽથ દશમે કાલે પ્રસવ આગતે ।
અજાયત સ ગોવિન્દો ભગવાન્ વામનાકૃતિઃ

અવતીર્ણે જગન્નાથે તસ્મિન્ સર્વામરેશ્વરે ।
દેવાશ્ચ મુમુચુર્દુઃખં દેવમાતાદિતિસ્તથા

વવુર્વાતાઃ સુખસ્પાર્શા નીરજસ્કમભૂન્નભઃ ।
ધર્મે ચ સર્વભૂતાનાં તદા મતિરજાયત

નોદ્વેગશ્ચાપ્યભૂદ્ દેહે મનુજાનાં દ્વિજોત્તમાઃ ।
તદા હિ સર્વભૂતાનાં ધર્મે મતિરજાયત

તં જાતમાત્રં ભગવાન્ બ્રહ્મ લોકપિતામહઃ ।
જાતકર્માદિકાં કૃત્વા ક્રિયાં તુષ્ટાવ ચ પ્રભુમ્

બ્રહ્મોવાચ
જયાધીશ જયાજેય જય વિશ્વગુરો હરે ।
જન્મમૃત્યુજરાતીત જયાનન્ત જયાચ્યુત

જયાજિત જયાશેષ જયાવ્યક્તસ્થિતે જય ।
પરમાર્થાર્થ સર્વજ્ઞ જ્ઞાનજ્ઞેયાર્થનિઃસૃત

જયાશેષ જગત્સાક્ષિઞ્જગત્કર્તર્જગદ્ગુરો ।
જગતો ઽજગદન્તેશ સ્થિતૌ પાલયતે જય

જયાખિલ જયાશેષ જય સર્વહૃદિસ્થિત ।
જયાદિમધ્યાન્તમય સર્વજ્ઞાનમયોત્તમ

મુમુક્ષુભિરનિર્દેશ્ય નિત્યહૃષ્ટ જયેશ્વર ।
યોગિભિર્મુક્તિકામૈસ્તુ દમાદિઘુણભૂષણ

જયાતિસૂક્ષ્મ દુર્જ્ઞેય જય સ્થૂલ જગન્મય ।
જય સૂક્ષ્માતિસૂક્ષ્મ ત્વં જયાનિન્દ્રિય સેન્દ્રિય

જય સ્વમાયાયોગસ્થ શેષભોગ જયાક્ષર ।
જયૈકદંષ્ટ્રપ્રાન્તેન સમુદ્ધૃતવસુંધર

નૃકેસરિન્ સુરારાતિવક્ષસ્થલવિદારણ ।
સામ્પ્રતં જય વિશ્વાત્મન્ માયાવામન કેશવ

નિજમાયાપરિચ્છિન્ન જગદ્ધાતર્જનાર્દન ।
જયાચિન્ત્ય જયાનેકાસ્વરૂપૈકવિધ પ્રભો

વર્દ્ધસ્વ વર્ધિતાનેકવિકારપ્રકૃતે હરે ।
ત્વય્યેષા જગતામીશે સંસ્થિતા ધર્મપદ્ધતિઃ

ન ત્વામહં ન ચેશાનો નેન્દ્રાદ્યાસ્ત્રિદશા હરે ।
જ્ઞાતુમીશા ન મુનયઃ સનકાદ્યા ન યોગિનઃ

ત્વં માયાપટસંવીતો જગત્યત્ર જગત્પતે ।
કસ્ત્વાં વેત્સ્યતિ સર્વેશ ત્વત્પ્રસાદં વિના નરઃ

ત્વમેવારાધિતો યસ્ય પ્રસાદસુમુખઃ પ્રભો ।
સ એવ કેવલં દેવં વેત્તિ ત્વાં નેતરો નજ

તદીશ્વરેશ્વરેશાન વિભો વર્દ્ધસ્વ ભાવન ।
પ્રભવાયાસ્ય વિશ્વસ્ય વિશ્વાત્મન્ પૃથુલોચન

લોમહર્ષણ ઉવાચ
એલં સ્તુતો હૃષીકેશઃ સ તદા વામનાકૃતિઃ ।
પ્રહસ્ય ભાવગમ્ભીરમુવાચારૂઢસંપદમ્

સ્તુતો ઽહં ભવતા પૂર્વમિન્દ્રાદ્યૈઃ કશ્યપેન ચ ।
મયા ચ વઃ પ્રતિજ્ઞાતમિન્દ્રસ્ય ભુવનત્રયમ્

ભૃયશ્ચહં સ્તુતો ઽદિત્યા તસ્યાશ્ચાપિ મયાશ્રુતમ્ ।
યથા શક્રાય દાસ્યામિ ત્રૈલોક્યં હતકણ્ટકમ્

સો ઽહં તથા કરિષ્યામિ યથેન્દ્રો જગતઃ પતિઃ ।
ભવિષ્યતિ સહસ્રાક્ષઃ સત્યમેતદ્ બ્રવીમિ વઃ

તતઃ કૃષ્ણાજિનં બ્રહ્મ હૃષીકેશાય દત્તવાન્ ।
યજ્ઞોપવીતં ભગવાન્ દદૌ તસ્ય બૃહસ્પતિઃ

આષાઢમદદાદ્ દણ્ડં મરીચિર્બ્રહ્મણઃ સુતઃ ।
કમણ્ડલું વસિષ્ઠશ્ચ કૌશં ચીરમથાઙ્ગિરાઃ ।
આસનં ચૈવ પુલહઃ પુલસ્ત્યઃ પીતવાસસી

ઉપતસ્થુશ્ચ તં વેદાઃ પ્રણવસ્વરભૂષણાઃ ।
શાસ્ત્રાણ્યશેષાણિ તથા સાંખ્યયોગોક્તયશ્ચ યાઃ

સ વામનો જટી દણ્ડી છત્રી ધૃતકમણ્ડલુઃ ।
સર્વદેવમયો દેવો બલેરધ્વરમભ્યગાત્

યત્ર યત્ર પદં વિપ્રા ભૂભાગે વામનો દદૌ ।
દદાતિ ભૂમિર્વિવરં તત્ર તત્રાભિપીડિતા

સ વામનો જડગતિર્મૃદુ ગચ્છન્ સપર્વતામ્ ।
સાબ્ધિદ્વીપવતીં સર્વાં ચાલયામાસ ભેદિનીમ્

બૃહસ્પતિસ્તુ શનકૈર્માર્ગં દર્શયતે શુભમ્ ।
તથા ક્રીડાવિનોદાર્થમતિજાડ્યગતો ઽભવત્

તતઃ શેષો મહાનાગો નિઃસૃત્યાસૌ રસાતલાત્ ।
સાહાય્યં કલ્પયામાસ દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ

તદદ્યાપિ ચ વિખ્યાતમહેર્વિલમનુત્તમમ્ ।
તસ્ય સંદર્શનાદેવ નાગેભ્યો ન ભયં ભવેત્