વૈશેષિકસૂત્ર · અધ્યાય 2.2

પુષ્પવસ્ત્રયોઃ સતિ સન્નિકર્ષે ગન્ધાન્તરાપ્રાદુર્ભાવો વસ્ત્રે ગન્ધાભાવલિઙ્ગમ્

એતેનાપ્સૂષ્ણતા વ્યાખ્યાતા

વ્યવસ્થિતઃ પૃથિવ્યાં ગન્ધઃ

તેજસ્ય્ ઉષ્ણતા

અપ્સુ શીતતા

અપરસ્મિન્ પરં યુગપદ્ અયુગપચ્ ચિરં ક્ષિપ્રમ્ ઇતિ કાલલિઙ્ગાનિ

દ્રવ્યત્વનિત્યત્વે વાયુના વ્યાખ્યાતે

તત્ત્વં ભાવેન

કાર્યવિશેષેણ નાનાત્વમ્

નિત્યેષ્વ્ અભાવાદ્ અનિત્યેષુ ભાવાત્

કારણે કાલાખ્યા

ઇત ઇદમ્ ઇતિ યતસ્ તદ્ દિશો લિઙ્ગમ્

દ્રવ્યત્વનિત્યત્વે વાયુના વ્યાખ્યાતે

તત્ત્વં ભાવેન

કાર્યવિશેષેણ નાનાત્વમ્

આદિત્યસંયોગાદ્ ભૂતપૂર્વાદ્ ભવિષ્યતો ભૂતાચ્ ચ પ્રાચી

તથા દક્ષિણા પ્રતીચ્ય્ ઉદીચિ ચ

એતેન દિગન્તરાણિ વ્યાખ્યાતાનિ

સામાન્યપ્રત્યક્ષાદ્ વિશેષાપ્રત્યક્ષાદ્ વિશેષસ્મૃતેશ્ ચ સંશયઃ

દૃષ્ટમ્ અદૃષ્ટામ્

દૃષ્ટં ચ દૃષ્ટાવત્

દૃષ્ટં યથાદૃષ્ટામ્ અયથાદૃષ્ટામ્ ઉભયથાદૃષ્ટત્વાત્

વિદ્યાવિદ્યાતશ્ ચ સંશયઃ

શ્રોત્રગ્રહણો યો ઽર્થઃ સ શબ્દઃ

તસ્મિન્ દ્રવ્યં કર્મ ગુણ ઇતિ સંશયઃ

તુલ્યજાતીયેષ્વ્ અર્થાન્તરભૂતેષુ ચ વિશેષસ્યોભયથા દૃષ્ટત્વાત્

એકદ્રવ્યવત્ત્વાન્ ન દ્રવ્યમ્

અચાક્ષુષત્વાન્ ન કર્મ

ગુણસ્ય સતો ઽપવર્ગઃ કર્મભિઃ સાધર્મ્યમ્

સતો લિઙ્ગાભાવાત્

નિત્યવૈધર્મ્યાત્

કાર્યત્વાત્

અભાવાત્

કારણો વિકારાત્

દોષાત્

સંયોગાદ્ વિભાગાચ્ છબ્દાચ્ ચ શબ્દનિષ્પત્તેઃ

લિઙ્ગાચ્ ચાનિત્યઃ

દ્વયોસ્ તુ પ્રવૃત્ત્યોર્ અભાવાત્

સંખ્યાભાવાત્

પ્રથમાશબ્દાત્

સમ્પ્રતિપત્તિભાવાચ્ ચ

સન્દિગ્ધાઃ સતિબહુત્વે

સંખ્યાભાવઃ સામાન્યતઃ