વૈશેષિકસૂત્ર (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 5.2

નોદનાભિઘાતાત્ સંયુક્તસંયોગાચ્ચ પૃથિવ્યાં કર્મ

તદ્વિશેષેણાદૃષ્ટકારિતમ્

અપાં સંયોગાભાવે ગુરુત્વાત્ પતનમ્

દ્રવત્વાત્ સ્યન્દનમ્

નાડ્યા વાયુસંયોગાદારોહણમ્

નોદનાપીડનાત્ સંયુક્તસંયોગાચ્ચ

વૃક્ષાભિસર્પણમિત્યદૃષ્ટકારિતમ્

અપાં સઙ્ઘાતો વિલયનં ચ તેજઃ સંયોગાત્

તત્ર વિસ્ફૂર્જતુર્લિઙ્ગમ્

વૈદિકં ચ

અપાં સંયોગાદ્વિભાગાચ્ચ સ્તનયિત્નોઃ

પૃથિવીકર્મણા તેજઃ કર્મ વાયુકર્મ ચ વ્યાખ્યાતમ્

અગ્નેરૂર્ધ્વજ્વલનં વાયોસ્તિર્યગ્ગમનં અણૂનાં મનસશ્ચાદ્યં કર્માદૃષ્ટકારિતમ્

હસ્તકર્મણા મનસઃ કર્મ વ્યાખ્યાતમ્

આત્મેન્દ્રિયમનોર્ઽથસન્નિકર્ષાત્ સુખ દુઃખે

તદનારમ્ભ આત્મસ્થે મનસિ શરીરસ્ય દુઃખાભાવઃ સંયોગઃ

અપસર્પણમુપસર્પણમશિત પીતસંયોગાઃ કાર્યાન્તર સંયોગાશ્ચેત્યદૃષ્ટકારિતાનિ

તદભાવે સંયોગાભાવો ઽપ્રાદુર્ભાવશ્ચ મોક્ષઃ

દ્રવ્યગુણકર્મનિષ્પત્તિવૈધર્મ્યાદભાવસ્તમઃ

તેજસો દ્રવ્યાન્તરેણાવરણાચ્ચ

દિક્કાલાવાકાશં ચ ક્રિયાવદ્વૈધર્મ્યાન્નિષ્ક્રિયાણિ

એતેન કર્માણિ ગુણાશ્ચ વ્યાખ્યાતાઃ

નિષ્ક્રિયાણાં સમવાયઃ કર્મભ્યો નિષિદ્ધઃ

કારણં ત્વસમવાયિનો ગુણાઃ

ગુણૈર્દિક્ વ્યાખ્યાતા

કારણેન કાલઃ