ઉદાનવર્ગ · અધ્યાય 3

વિતર્ક.પ્રમથિતસ્ય.જન્તુનસ્.તીવ્ર.રાગસ્ય.શુભ.અનુદર્શિનઃ ।
ભૂયસ્.તૃષ્ણા.પ્રવર્ધતે.ગાઢમ્.હ્ય્.એષ.કરોતિ.બન્ધનમ્ ॥

વિતર્ક.વ્યુપશમે.તુ.યો.રતો.હ્ય્.અશુભમ્.ભાવયતે.સદા.સ્મૃતઃ ।
તૃષ્ણા.હ્ય્.એષ.પ્રહાસ્યતે.સ.તુ.ખલુ.પૂતિ.કરોતિ.બન્ધનમ્ ॥[.એષા.]?

કામ.અન્ધ.જાલ.પ્રક્ષિપ્તાસ્.તૃષ્ણયા.આચ્છાદિતાઃ.પ્રજાઃ ।
પ્રમત્તા.બન્ધને.બદ્ધા.મત્સ્યવત્.કુપિના.મુખે ।
જરા.મરણમ્.આયાન્તિ.વત્સઃ.ક્ષીરપક;ઇવ.માતરમ્ ॥

મનુજસ્ય.પ્રમત્ત.ચારિણસ્.તૃષ્ણા.વર્ધતિ.માલુતા.ઇવ.હિ ।[.માલુતેવ.હિ.]
સ.હિ.સંસરતે.પુનઃ.પુનઃ.ફલમ્.ઇચ્છન્ન્.ઇવ.વાનરો.વને ॥

સરિતાનિ.વૈ.સ્નેહિતાનિ.વૈ.સૌમનસ્યાનિ.ભવન્તિ.જન્તુનઃ ।
યે.સાતસિતાઃ.સુખ.એષિણસ્.તે.વૈ.જાતિ.જરા.ઉપગા.નરાઃ ॥

તૃષ્ણાભિર્.ઉપસ્કૃતાઃ.પ્રજાઃ.પરિધાવન્તિ.શશા.વ.વાગુરામ્ ।
સમ્યોજનૈઃ.સઙ્ગ.સક્તા.દુહ્ખમ્.યાન્તિ.પુનઃ.પુનશ્.ચિર.રાત્રમ્ ॥

તૃષ્ણયા.ગ્રથિતાઃ.સત્ત્વા.રક્ત.ચિત્તા.ભવા.ભવે ।[.સત્વા.]
તે.યોગ.યુક્ત.મારેણ.હ્ય્.અયોગ.ક્ષેમિણો.જનાઃ ।
જરા.મરણમ્.આયાન્તિ.યોગા.હિ.દુરતિક્રમાઃ ॥

યસ્.તુ.તૃષ્ણામ્.પ્રહાય.ઇહ.વીત.તૃષ્ણો.ભવા.ભવે ।
તૃષ્ણયા.વિભવદ્.ભિક્ષુર્.અનિચ્છુઃ.પરિનિર્વૃતઃ ॥

ય;એતામ્.સહતે.ગ્રામ્યામ્.તૃષ્ણામ્.લોકે.સુદુસ્ત્યજામ્ ।
શોકાસ્.તસ્ય.પ્રવર્ધન્તે.હ્ય્.અવવૃષ્ટા.બીરણા.યથા ॥

યસ્.ત્વ્.એતામ્.ત્યજતે.ગ્રામ્યામ્.તૃષ્ણામ્.લોકે.સુદુસ્ત્યજામ્ ।
શોકાસ્.તસ્ય.નિવર્તન્તે;ઉદ.બિન્દુર્.ઇવ.પુષ્કરાત્ ॥

તદ્.વૈ.વદામિ.ભદ્રમ્.વો.યાવન્તઃ.સ્થ.સમાગતાઃ ।
તૃષ્ણામ્.સમૂલમ્.ખનત.ઉશીર.અર્થી.ઇવ.બીરણામ્ ।
તૃષ્ણાયાઃ.ખાત.મૂલાયા.ન.અસ્તિ.શોકઃ.કુતો.ભયમ્ ॥

તૃષ્ણા.દ્વિતીયઃ.પુરુષો.દીર્ઘમ્.અધ્વાનમ્.આશયા ।
પુનઃ.પુનઃ.સંસરતે.ગર્ભમ્.એતિ.પુનઃ.પુનઃ ।
ઇત્થમ્.ભાવ.અન્યથી.ભાવઃ.સંસારે.ત્વ્.આગતિમ્.ગતિમ્ ॥

તામ્.તુ.તૃષ્ણામ્.પ્રહાય.ઇહ.વીત.તૃષ્ણો.ભવા.ભવે ।
ન.અસૌ.પુનઃ.સંસરતે.તૃષ્ણા.હ્ય્.અસ્ય.ન.વિદ્યતે ॥

યયા.દેવા.મનુષ્યાશ્.ચ.સિતાસ્.તિષ્ઠન્તિ.હાર્થિકાઃ ।
તરત.એતામ્.વિષક્તિકામ્.ક્ષણો.વો.મા.હ્ય્.ઉપત્યગાત્ ।
ક્ષણ.અતીતા.હિ.શોચન્તે.નરકેષુ.સમર્પિતાઃ ॥

તૃષ્ણા.હિ.હેતુઃ.સરિતા.વિષક્તિકા.ગણ્ડસ્ય.નિત્યમ્.વિસૃતા.ઇહ.જાલિની ।
લતામ્.પિપાસામ્.અપનીય.સર્વશો.નિવર્તતે.દુહ્ખમ્.ઇદમ્.પુનઃ.પુનઃ ॥

યથા.અપિ.મૂલૈર્.અનુપદ્રુતૈઃ.સદા.છિન્નો.અપિ.વૃક્ષઃ.પુનર્.એવ.જાયતે ।
એવમ્.હિ.તૃષ્ણા.અનુશયૈર્.અનુદ્ધૃતૈર્.નિર્વર્તતે.દુહ્ખમ્.ઇદમ્.પુનઃ.પુનઃ ॥

યથા.અપિ.શલ્યો.દૃઢમ્.આત્મના.કૃતસ્.તમ્.એવ.હન્યાદ્.બલસા.ત્વ્.અધિષ્ઠિતઃ ।
તથા.ત્વ્.ઇહ.આધ્યાત્મ.સમુત્થિતા.લતાસ્.તૃષ્ણા.વધાય.ઉપનયન્તિ.પ્રાણિનામ્ ॥

એતદ્.આદીનવમ્.જ્ઞાત્વા.તૃષ્ણા.દુહ્ખસ્ય.સમ્ભવમ્ ।
વીત.તૃષ્ણો.હ્ય્.અનાદાનઃ.સ્મૃતો.ભિક્ષુઃ.પરિવ્રજેત્ ॥