ઉદાનવર્ગ · અધ્યાય 1

સ્તીનમ્.ઇદ્ધમ્.વિનોદ્ય.ઇહ.સમ્પ્રહર્ષ્ય.ચ.માનસમ્ ।[.સ્તીનમિદ્ધમ્.]
શૃણુત.ઇમમ્.પ્રવક્ષ્યામિ ઉદાનમ્.જિન.ભાષિતમ્ ॥

એવમ્.ઉક્તમ્.ભગવતા.સર્વ.અભિજ્ઞેન.તાયિના ।
અનુકમ્પકેન.ઋષિણા શરીર.અન્તિમ.ધારિણા ॥

અનિત્યા.બત.સંસ્કારા.ઉત્પાદ.વ્યય.ધર્મિણઃ ।
ઉત્પદ્ય.હિ.નિરુધ્યન્તે.તેષામ્.વ્યુપશમઃ.સુખમ્ ॥

કો.નુ.હર્ષઃ.ક;આનન્દ;એવમ્.પ્રજ્વલિતે.સતિ ।
અન્ધ.કારમ્.પ્રવિષ્ટાઃ.સ્થ.પ્રદીપમ્.ન.ગવેષથ ॥

યાનિ.ઇમાન્ય્.અપવિદ્ધાનિ.વિક્ષિપ્તાનિ.દિશો.દિશમ્ ।
કપોત.વર્ણાન્ય્.અસ્થીનિ.તાનિ.દ્ર્ષ્ટ્વા.ઇહ.કા.રતિઃ ॥

યામ્.એવ.પ્રથમામ્.રાત્રિમ્.ગર્ભે.વસતિ.માનવઃ ।
અવિષ્ઠિતઃ.સ.વ્રજતિ.ગતશ્.ચ.ન.નિવર્તતે ॥

સાયમ્.એકે.ન.દૃશ્યન્તે.કાલ્યમ્.દૃષ્ટા.મહા.જનાઃ ।
કાલ્યમ્.ચ.એકે.ન.દૃષ્યન્તે.સાયમ્.દૃષ્ટા.મહા.જનાઃ ॥

તત્ર.કો.વિશ્વસેન્.મર્ત્યો.દહરો.અસ્મિ.ઇતિ.જીવિતે ।
દહરા.અપિ.ંરિયન્તે.હિ.નરા.નાર્યશ્.ચ.ન્.એકશઃ ॥[.અનેકશઃ.]

ગર્ભ;એકે.વિનશ્યન્તે.તથા.એકે.સૂતિકા.કુલે ।
પરિસૃપ્તાસ્.તથા.હ્ય્.એકે.તથા.એકે.પરિધાવિનઃ ॥

યે.ચ.વૃદ્ધા.યે.ચ.દહ્રા.યે.ચ.મધ્યમ.પુરુષાઃ ।[.પૂરુષાઃ.]
અનુપૂર્વમ્.પ્રવ્રજન્તિ.ફલમ્.પક્વમ્.વ.બન્ધનાત્ ॥

યથા.ફલાનામ્.પક્વાનામ્.નિત્યમ્.પતનતો.ભયમ્ ।
એવમ્.જાતસ્ય.મર્ત્યસ્ય.નિત્યમ્.મરણતો.ભયમ્ ॥

યથા.અપિ.કુમ્ભ.કારેણ.મૃત્તિકા.ભાજનમ્.કૃતમ્ ।
સર્વમ્.ભેદન.પર્યન્તમ્.એવમ્.મર્ત્યસ્ય.જીવિતમ્ ॥

યથા.અપિ.તન્ત્રે.વિતતે.યદ્.યદ્.ઉક્તમ્.સમુપ્યતે ।
અલ્પમ્.ભવતિ.વાતવ્યમ્.એવમ્.મર્ત્યસ્ય.જીવિતમ્ ॥

યથા.અપિ.વ - - - - - - - - - - - - - - - - - ।
- - - ઘતનો.ભવતિ;એવમ્.મર્ત્યસ્ય.જીવિતમ્ ॥

યથા.નદી.પાર્વતીયા.ગચ્છતે.ન.નિવર્તતે ।
એવમ્.આયુર્.મનુષ્યાણામ્.ગચ્છતે.ન.નિવર્તતે ॥

કિસરમ્.ચ.પરિત્તમ્.ચ.તચ્.ચ.દુહ્ખેન.સમ્યુતમ્ ।
ઉદકે.દણ્ડ.રાજી.ઇવ.ક્ષિપ્રમ્.એવ.વિનશ્યતિ ॥

યથા.દણ્ડેન.ગોપાલો.ગાઃ.પ્રાપયતિ.ગોચરમ્ ।
એવમ્.રોગૈર્.જરા.મૃત્યુઃ.આયુઃ.પ્રાપયતે.નૃણામ્ ॥

અતિયાન્તિ.હ્ય્.અહો.રાત્રા.જીવિતમ્.ચ.ઉપરુધ્યતે ।
આયુઃ.ક્ષીયતિ.મર્ત્યાનામ્.કુનદીષુ.યથા.ઓદકમ્ ॥
........................ જીવિતમ્.ચ.ઉપરુધ્યતે ।
................................................ ॥

દીર્ઘા.જાગરતો.રાત્રિર્.દીર્ઘમ્.શ્રાન્તસ્ય.યોજનમ્ ।
દીર્ઘો.બાલસ્ય.સંસારઃ.સદ્ધર્મમ્.અવિજાનતઃ ॥

પુત્રો.મે.અસ્તિ.ધનમ્.મે.અસ્તિ.ઇત્ય્.એવમ્.બાલો.વિહન્યતે ।
આત્મા.એવ.હ્ય્.આત્મનો.ન.અસ્તિ.કસ્ય.પુત્રઃ.કુતો.ધનમ્ ॥
મરણે ........................................... ।
................................................. ॥

અનેકાનિ.સહસ્રાણિ.નર.નારી.શતાનિ.ચ ।
ભોગાન્.વૈ.સમુદાનીય.વશમ્.ગચ્છન્તિ.મૃત્યુનઃ ॥

સર્વે.ક્ષય.અન્તા.નિચયાઃ.પતન.અન્તાઃ.સમુચ્છ્રયાઃ ।
સમ્યોગા.વિપ્રયોગ.અન્તા.મરણ.અન્તમ્.હિ.જીવિતમ્ ॥

સર્વે.સત્ત્વા.મરિષ્યન્તિ.મરણ.અન્તમ્.હિ.જીવિતમ્ ।[.સત્વા.]
યથા.કર્મ.ગમિષ્યન્તિ.પુણ્ય.પાપ.ફલ.ઉપગાઃ ॥

નરકમ્.પાપ.કર્માણઃ.કૃત.પુણ્યાસ્.તુ.સદ્.ગતિમ્ ।
અન્યે.તુ.માર્ગમ્.ભાવ્ય.ઇહ.નિર્વાસ્યન્તિ.નિરાસ્રવાઃ ॥[.ભાવ્યેહ.]

ન.એવ.અન્તરીક્.સે.ન.સમુદ્ર.મધ્યે.ન.પર્વતાનામ્.વિવરમ્.પ્રવિશ્ય ।
ન.વિદ્યતે.અસૌ.પૃથિવી.પ્રદેશો.યત્ર.સ્થિતમ્.ન.પ્રસહેત.મૃત્યુહ્ ॥

યે.ચ.ઇહ.ભૂતા.ભવિષ્યન્તિ.વા.પુનઃ.સર્વે.ગમિષ્યન્તિ.પ્રહાય.દેહમ્ ।
તામ્.સર્વ.હાનિમ્.કુશલો.વિદિત્વા.ધર્મે.સ્થિતો.બ્રહ્મચર્યમ્.ચરેત ॥

જીર્ણમ્.ચ.દૃષ્ટ્વા.ઇહ.તથા.એવ.રોગિણમ્.મૃતમ્.ચ.દૃષ્ટ્વા.વ્યપયાત.ચેતસમ્ ।
જહૌ.સ.ધીરો.ગૃહ.બન્ધનાનિ.કામા.હિ.લોકસ્ય.ન.સુપ્રહેયાઃ ॥

જીર્યન્તિ.વૈ.રાજ.રથાઃ.સુચિત્રા.હ્ય્.અથો.શરીરમ્.અપિ.જરામ્.ઉપૈતિ ।
સતામ્.તુ.ધર્મો.ન.જરામ્.ઉપૈતિ.સન્તો.હિ.તમ્.સત્સુ.નિવેદયન્તિ ॥

ધિક્.ત્વામ્.અસ્તુ.જરે.ગ્રામ્યે.વિરૂપ.કરણી.હ્ય્.અસિ ।
તથા.મનો.રમમ્.બિમ્બમ્.જરયા.હ્ય્.અભિમર્દિતમ્ ॥

યો.અપિ.વર્ષ.શતમ્.જીવેત્.સો.અપિ.મૃત્યુ.પરાયણઃ ।
અનુ.હ્ય્.એનમ્.જરા.હન્તિ.વ્યાધિર્.વા.યદિ.વા.અન્તકઃ ॥

સદા.વ્રજન્તિ.હ્ય્.અનિવર્તમાના.દિવા.ચ.રાત્રૌ.ચ.વિલુજ્યમાનાઃ ।
મત્સ્યા;ઇવ.અતીવ.હિ.તપ્યમાના.દુહ્ખેન.જાતિ.મરણેન.યુક્તાઃ ॥
.......... ।
.......... ।

આયુર્.દિવા.ચ.રાત્રૌ.ચ.ચરતસ્.તિષ્ઠતસ્.તથા ।
નદીનામ્.વા.યથા.સ્રોતો.ગચ્છતે.ન.નિવર્તતે ॥

યેષામ્.રાત્રિ.દિવ.અપાયે.હ્ય્.આયુર્.અલ્પતરમ્.ભવેત્ ।
અલ્પ.ઉદકે.વ.મત્સ્યાનામ્.કા.નુ.તેષામ્.રતિર્.ભવેત્ ॥

પરિજીર્ણમ્.ઇદમ્.રૂપમ્.રોગ.નીડમ્.પ્રભઙ્ગુરમ્ ।
ભેત્સ્યતે.પૂત્ય્.અસંદેહમ્.મરણ.અન્તમ્.હિ.જીવિતમ્ ॥

અચિરમ્.બત.કાયો.અયમ્.પૃથિવીમ્.અધિશેષ્યતે ।
શુન્યો.વ્યપેત.વિજ્ઞાનો.નિરસ્તમ્.વા.કડઙ્ગરમ્ ॥[.શૂન્યો.]

કિમ્.અનેન.શરીરેણ.સ્રવતા.પૂઉતિના.સદા ।
નિત્યમ્.રોગ.અભિભૂતેન.જરા.મરણ.ભીરુણા ॥

અનેન.પૂતિ.કાયેન.હ્ય્.આતુરેણ.પ્રભઙ્ગુણા ।
નિગચ્છથ.પરામ્.શાન્તિમ્.યોગ.ક્ષેમમ્.અનુત્તરમ્ ॥

ઇહ.વર્ષમ્.કરિષ્યામિ.હેમન્તમ્.ગ્રીષ્મમ્.એવ.ચ ।
બાલો.વિચિન્તયત્ય્.એવમ્.અન્તરાયમ્.ન.પશ્યતિ ॥

તમ્.પુત્ર.પશુ.સમ્મત્તમ્.વ્યાસક્ત.મનસમ્.નરમ્ ।
સુત્પમ્.ગ્રામમ્.મહૌઘ.એવ.મૃત્યુર્.આદાય.ગચ્છતિ ॥[.મહૌઘૈવ.]

ન.સન્તિ.પુત્રાસ્.ત્રાણાય.ન.પિતા.ન.અપિ.બાન્ધવાઃ ।
અન્તકેન.અભિભૂતસ્ય.ન.હિ.ત્રાણા.ભવન્તિ.તે ॥

ઇદમ્.કૃતમ્.મે.કર્તવ્યમ્.ઇદમ્.કૃત્વા.ભવિષ્યતિ ।
ઇત્ય્.એવમ્.સ્પન્દતો.મર્ત્યાન્.જરા.મૃત્યુશ્.ચ.મર્દતિ ॥

તસ્માત્.સદા.ધ્યાન.રતાઃ.સમાહિતા.હ્ય્.આતાપિનો.જાતિ.જરા.અન્ત.દર્શિનઃ ।
મારમ્.સસૈન્યમ્.હ્ય્.અભિભૂય.ભિક્ષવો.ભવેત.જાતી.મરણસ્ય.પારગાઃ ॥