ભાષા

ENहिગુ
ગ્રંથ પાઠ

તુકારામ ગાથા · શ્લોક 901-1200

901

જીવન હે મુહ્ નર જાલે પાવન । તજા હો દુર્જનસંગતિ હી ॥1॥
બહુત અન્ન વિષ મોહરીચ્યા માનેં । અવઘેં ચિ તેણેં વિષ હોય ॥2॥
તુકા હ્મણે જેણેં આપલેં સ્વહિત । તૈસી કરીં નીત વિચારૂનિ ॥3॥

902

દ્રવ્યાચા તો આહ્મી ધરિતોં વિટાળ । તયા પાઠી કાળ લાગ કરી ॥1॥
કરોનિયાં હેં ચિ રાહિલોં જીવન । એક નારાયણ નામ ઐસેં ॥2॥
તુકા હ્મણે હેં ચિ કરુનિ જતન । આલિયા હી દાન યાચકાસી ॥3॥

903

દ્રવ્યાચિયા માગેં કિળકાળાચા લાગ । હ્મણોનિયાં સંગ ખોટા ત્યાચા ॥1॥
નિરયાચેં મૂળ ઘાલુનિયા માગેં । માંડિલી પ્રસંગેં કથા પુઢેં ॥ધ્રુ.॥
આજિચ્યા પ્રસંગેં હા ચિ લાભ ઘ્યાવા । પુઢીલ ભાર દેવાવરી ઘાલા ॥2॥
પ્રાલબ્ધ કાંહીં ન પાલટે સોસેં । તૃષ્ણેચેં હેં પિસેં વાંયાંવિણ ॥3॥
તુકા હ્મણે ઘેઇપ રાહે ઐસેં ધન । સાદર શ્રવણ કરોનિયાં ॥4॥

904

રડે અળંકાર દૈન્યાચિયે કાંતી । ઉતમા વિપિત્તસંગ ઘડે ॥1॥
એકાવિણ એક અશોભ દાતારા । કૃપેચ્યા સાગરા પાંડુરંગા ॥ધ્રુ.॥
રાંધૂં નેણે તયા પુઢીલ આઇતેં । કેલેં તેં સોઇતેં વાંયાં જાય ॥2॥
તુકા હ્મણે ચિંતામણિ શેળી ગળા । પાવે અવકળા હ્મણૌની ॥3॥

905

દુઃખાચે ડોંગર લાગતી સોસાવે । ઐસેં તંવ ઠાવેં સકળાંસીં ॥1॥
કાંહીં ન કરિતી વિચાર હિતાચા । ન કરિતી વાચા નામઘોષ ॥ધ્રુ.॥
ભોગ કળોં યેતો માગિલ તે જન્મ । ઉત્તમ મધ્યમ કનિષ્ઠ તે ॥2॥
તુકા હ્મણે યેથેં ઝાંકિતીલ ડોળે । ભોગ દેતેવેળે યેઇલ કળોં ॥3॥

906

સદૈવ તુહ્માં અવઘેં આહે । હાતપાય ચાલાયા ॥1॥
મુખીં વાણી કાનીં કીતિ઩ । ડોળે મૂર્તી દેખાયા ॥ધ્રુ.॥
અંધ બહિર ઠકલીં કિતી । મુકીં હોતી પાંગુળેં ॥2॥
ઘરાસ આગિ લાવુનિ જાગા। ન પળે તો ગા વાંચે ના ॥3॥
તુકા હ્મણે જાગા હિતા । કાંહીં આતાં આપુલ્યા ॥4॥

907

ઐસે પુઢતી મિળતાં આતાં । નાહીં સત્તા સ્વતંત્ર ॥1॥
મ્હણૌનિ ફાવલેં તેં ઘ્યાવેં । નામ ગાવેં આવડી ॥ધ્રુ.॥
સંચિત પ્રારબ્ધ ગાઢેં । ધાંવે પુઢેં ક્રિયમાણ ॥2॥
તુકા હ્મણે ઘુબડા ઐસેં । જન્મ સરિસે શુકરાચેં ॥3॥

908

સર્વવિશીં માઝા ત્રાસલાસે જીવ । આતાં કોણ ભાવ નિવડે એક ॥1॥
સંસારાચી મજ ન સાહે ચિ વાર્તા । આણીક હ્મણતાં માઝેં કોણી ॥ધ્રુ.॥
દેહસુખ કાંહીં બોલિલે ઉપચાર । વિષ તેં આદર બંદ વાટે ॥2॥
ઉપાધિ દાટણી પ્રતિષ્ઠા ગૌરવ । હોય માઝા જીવ કાસાવીસ ॥3॥
તુકા હ્મણે કાંહીં આણીક ન સાહે । આવડતી પાય વૈષ્ણવાંચે ॥2॥

909

આણીક કાંહીં યા ઉત્તરાચેં કાજ । નાહીં આતાં મજ બોલાવયા ॥1॥
ભિન્ન ભેદ હે ભાવનાસ્વભાવ । નવ્હે કાંહીં દેવ એકવિધ ॥ધ્રુ.॥
ગુણ દોષ કોણેં નિવડાવે ધર્મ । કોણ જાણે કર્મ અકર્મ તેં ॥2॥
તરિચ ભલેં આતાં ન કરાવા સંગ । દુઃખાચા પ્રસંગ તોડાવયા ॥3॥
તુકા હ્મણે ગુણ ગાઇપ યા દેવાચે । ઘેઇપ માઝે વાચે હે ચિ ધણી ॥4॥

910

આપુલ્યા વિચાર કરીન જીવાશીં । કાય યા જનાશીં ચાડ મજ ॥1॥
આપુલેં સ્વહિત જાણતી સકળ । નિરોધિતાં બળેં દુઃખ વાટે ॥ધ્રુ.॥
આઇકો નાઇકો કથા કોણી તરી । જાઊનિયાં ઘરીં નિજો સુખેં ॥2॥
માઝી કોણ વોજ જાલા હા શેવટ । દેખોનિયાં વાટ આણિકાં લાવૂં ॥3॥
તુકા હ્મણે ભાકું આપુલી કરુણા । જયાચી વાસના તથા ફળે ॥4॥

911

ધાઇપ અંતરિંચ્યા સુખેં । કાય બડબડ વાચા મુખેં ॥1॥
વિધિનિષેધ ઉર ફોડી । જંવ નાહીં અનુભવગોડી ॥ધ્રુ.॥
વાઢે તળમળ ઉભયતા । નાહીં દેખિલેં અનુભવિતાં ॥2॥
અપુલ્યા મતેં પિસેં । પરિ તેં આહે જૈસેંતૈસેં ॥3॥
સાધનાચી સિઇદ્ધ । મોન કરા ઇસ્થર બુઇદ્ધ ॥4॥
તુકા હ્મણે વાદેં । વાંયાં ગેલીં બ્રહ્મવૃંદેં ॥5॥

912

કુશળ ગુંતલે નિષેધા । વાદી પ્રવર્તલે વાદા ॥1॥
કૈસી ઠકલીં બાપુડીં । દંભવિષયાંચે સાંકડીં ॥ધ્રુ.॥
ભુસ ઉપણુનિ કેલેં કાય । હારપલે દોન્હી ઠાય ॥2॥
તુકા હ્મણે લાગે હાતાં । કાય મથિલેં ઘુસિળતાં ॥3॥

913

સંતાંચીં ઉચ્છિષ્ટેં બોલતોં ઉત્તરેં । કાય મ્યાં ગવ્હારેં જાણાવેં હેં ॥1॥
વિઠ્ઠલાચે નામ ઘેતા નયે શુદ્ધ । તેથેં મજ બોધ કાય કળે ॥ધ્રુ.॥
કરિતો કવતુક બોબડા ઉત્તરી । ઝણી મજવરિ કોપ ધરા ॥2॥
કાય માઝી યાતિ નેણાં હા વિચાર । કાય મી તેં ફાર બોલોં નેણેં ॥3॥
તુકા હ્મણે મજ બોલવિતો દેવ । અર્થ ગુહએ ભાવ તો ચિ જાણે ॥4॥

914

ચંદનાચ્યા વાસેં ધરિતીલ નાક । નાવડે કનક ન ઘડે હેં ॥1॥
સાકરેસી ગોડી સારિખી સકળાં । થોરાં મોટએઆં બાળાં ધાકુટિયાં ॥2॥
તુકા હ્મણે માઝેં ચિત્ત શુદ્ધ હોતેં । તરિ કા નિંદિતેં જન મજ ॥3॥

915

તુજ ઐસા કોણ ઉદારાચી રાસી । આપુલેં ચિ દેસી પદ દાસા ॥1॥
શુદ્ધ હીન કાંહીં ન પાહાસી કુળ । કરિસી નિર્મળ વાસ દેહીં ॥2॥
ભાવેં હેં કદાન્ન ખાસી ત્યાચે ઘરીં । અભહાંચી પરી નાવડેતી ॥3॥
ન વજાસી જેથેં દુરી દવડિતાં । ન યેસી જો ચિત્તા યોગિયાંચ્યા ॥4॥
તુકા હ્મણે ઐસીં બ્રીદેં તુઝીં ખરીં । બોલતીલ ચારી વેદ મુખેં ॥5॥

916

તરિ કાં નેણતે હોતે માગેં ૠષી । તીંહીં યા જનાસી દુરાવિલેં ॥1॥
વોળગતી જયા અષ્ટમાસિઇદ્ધ । તે યા જનબુદ્ધી નાતળતી ॥2॥
કંદમૂળેં પાલા ધાતૂચ્યા પોષણા । ખાતીલ વાસ રાણાં તરી કેલા ॥3॥
લાવુનિયાં નેત્ર ઉગે ચિ બૈસલે । ન બોલત ઠેલે મૌન્યમુદ્રે ॥4॥
તુકા હ્મણે ઐસેં કરીં માઝ્યા ચિત્તા । દુરાવીં અનંતા જન દુરી ॥5॥

917

કોણાચ્યા આધારેં કરૂં મી વિચાર । કોણ દેઇલ ધીર માઝ્યા જીવા ॥1॥
શાસ્ત્રજ્ઞ પંડિત નવ્હેં મી વાચક । યાતિશુદ્ધ એક ઠાવ નાહીં ॥2॥
કલિયુગીં બહુ કુશળ હે જન । છિળતીલ ગુણ તુઝે ગાતાં ॥3॥
મજ હા સંદેહ ઝાલા દોહીં સવા । ભજન કરૂં દેવા કિંવા નકો ॥4॥
તુકા હ્મણે આતાં દુરાવિતાં જન । કિંવા હેં મરણ ભલેં દોન્હી ॥5॥

918

કાય ઉણેં જાલેં તુજ સમર્થાસી । ઐસા મજપાશીં કોણ દોષ ॥1॥
જો તૂં માઝા ન કરિસી અંગીકાર । સાંગેન વેવ્હાર સંતાંમધીં ॥2॥
તુજવિણ રત આણિકાંચે ઠાયીં । ઐસેં કોણ ગ્વાહી દાવીં મજ ॥3॥
તુકા હ્મણે કાય ધરૂની ગુમાન । સાંગ ઉગવૂન પાંડુરંગા ॥4॥

919

કાય કરૂં આન દૈવતેં । એકા વિણ પંઢરીનાથેં ॥1॥
સરિતા મિળાલી સાગરીં । આણિકાં નાંવાં કૈચી ઉરી ॥ધ્રુ.॥
અનેક દીપીચા પ્રકાશ । સૂર્ય ઉગવતાં નાશ ॥2॥
તુકા હ્મણે નેણેં દુજેં । એકા વિણ પંઢરીરાજેં ॥3॥

920

કાય કરૂં કર્માકર્મ । બરેં સાંપડલેં વર્મ ॥1॥
હોસી નામા ચ સારિકા । સમજાવિલી નાહીં લેખા ॥ધ્રુ.॥
નાહીં વેચાવેચ જાલા । ઉરલા આહેસી સંચલા ॥2॥
તુકા હ્મણે માઝેં । કાય હોઇ઩લ તુહ્માં ઓઝેં ॥3॥

921

એકાએકીં હાતોફળી । ઠાયા બળી પાવલે તે ॥1॥
આહ્મી દેવા શિહ્હીનેં । ભાકું તેણેં કરુણા ॥ધ્રુ.॥
પાવટણી કેલા કાળ । જયા બળ હોતેં તેં ॥2॥
તુકા હ્મણે વીર્યાવીર । સંતધીર સમુદ્ર ॥3॥

922

પુઢિલાચેં ઇચ્છી ફળ । નાહીં બળ તેં અંગીં ॥1॥
સંત ગેલે તયા ઠાયા । દેવરાયા પાવવીં ॥ધ્રુ.॥
જ્યેષ્ઠાંચીં કાં આહ્માં જોડી। પરવડી ન લભોં ॥2॥
તુકા હ્મણે કરીં કોડ । પુરવીં લાડ આમુચા ॥3॥

923

કૈવલ્યાચ્યા તુહ્માં ઘરીં । રાસી હરી ઉદંડ ॥1॥
મજસાઠીં કાં જી વાણી । નવ્હે ધણી વિભાગા ॥ધ્રુ.॥
સર્વા ગુણીં સપુરતા । ઐસા પિતા અસોની ॥2॥
તુકા હ્મણે પાંડુરંગા । જાલોં સાંગા સન્મુખ ॥3॥

924

આપલાલ્યા તુહ્મી રૂપાસી સમજા । કાસયા વરજા આરસિયા ॥1॥
હેં તોં નવ્હે દેહબુદ્ધીચેં કારણ । હોઇલ નારાયણેં દાન કેલેં ॥ધ્રુ.॥
બબ્રૂચિયા બાણેં વર્માસિ સ્પર્શાવેં । હેં તોં નાહીં ઠાવેં મોકલિત્યા ॥2॥
તુકા હ્મણે બહુ મુખેં યા વચના । સત્યાવિણ જાણા ચાલ નાહીં ॥3॥

925

ન મનાવી ચિંતા તુહ્મીં સંતજનીં । હિરા સ્પટિકમણી કેંવિ હોય ॥1॥
પડિલા પ્રસંગ સ્તળા ત્યા સારિખા । દેખિલા પારિખા ભાવ કાંહીં ॥ધ્રુ.॥
બહુતાંસી ભય એકાચિયા દંડેં । બહુત યા તોંડેં વચનાસી ॥2॥
તુકા હ્મણે નાહીં વૈખરી બા સર । કરાયાચે ચાર વેડે વેડે ॥3॥

926

યથાવિધિ પૂજા કરી । સામોગ્રી તોંવરિ હે નાહીં ॥1॥
આતાં માઝા સર્વ ભાર । તૂં દાતાર ચાલવિસી ॥ધ્રુ.॥
મંગળ તેં તુહ્મી જાણાં । નારાયણા કાય તેં ॥2॥
તુકા હ્મણે સમપિ઩લા । તુજ વિઠ્ઠલા દેહભાવ ॥3॥

927

ભવસિંધૂચેં હેં તારૂં । મજ વિચારૂં પાહાતાં ॥1॥
ચિત્તીં તુઝે ધરિન પાય । સુખ કાય તેં તેથેં ॥ધ્રુ.॥
માઝ્યા ખુણા મનાપાશીં। તેં યા રસીં બુડાલેં ॥2॥
તુકા હ્મણે વર્મ આલેં । હાતાં ભલેં હેં માઝ્યા ॥3॥

928

પાહાતાં શ્રીમુખ સુખાવલેં સુખ । ડોઇળયાંચી ભૂક ન વજે માઝી ॥1॥
જિવ્હે ગોડી તીન અક્ષરાંચા રસ । અમૃત જયાસ ફિકેં પુઢેં ॥ધ્રુ.॥
શ્રવણીચી વાટ ચોખાળલી શુદ્ધ । ગેલે ભેદાભેદ વારોનિયાં ॥2॥
મહામળેં મન હોતેં જેં ગાંદલેં । શુદ્ધ ચોખાળલેં સ્પટિક જૈસેં ॥3॥
તુકા હ્મણે માઝ્યા જીવાચેં જીવન । વિઠ્ઠલ નિધાન સાંપડલેં ॥4॥

929

હા ચિ પરમાનંદ આળંગીન બાહીં । ક્ષેમ દેતાં ઠાયીં દ્વૈત તુટે ॥1॥
બોલાયાસિ માત મન નિવે હરષેં ચિત્ત । દુણી વાઢે પ્રીત પ્રેમસુખ ॥ધ્રુ.॥
જનાંત ભૂષણ વૈકુંઠીં સરતા । ફાવલેં સ્વહિતા સર્વભાવેં ॥2॥
તુટલા વેવ્હાર માયા લોકાચાર । સમૂળ સંસાર પારુષલા ॥3॥
તુકા હ્મણે હા વિઠ્ઠલ ચિ વ્હાવા । આણિકી યા જીવા ચાડ નાહીં ॥4॥

930

આમુચી કૃપાળૂ તૂં હોસી માઉલી । વિઠ્ઠલે સાઉલી શરણાગતા ॥1॥
પ્રેમપાન્હા સ્તનીં સદા સર્વકાળ । દૃઇષ્ટ હે નિર્મળ અમૃતાચી ॥ધ્રુ.॥
ભૂક તાન દુઃખ વાટોં નેદીં સીણ । અંતરીંચા ગુણ જાણોનિયાં ॥2॥
આશા તૃષ્ણા માયા ચિંતા દવડીં દુરી । ઠાવ આહ્માં કરીં ખેળાવયા ॥3॥
તુકા હ્મણે લાવીં સંતાચા સાંગાત । જેથેં ન પવે હાત કિળકાળાચા ॥4॥

931

જેથેં જાવેં તેથેં કપાળ સરિસેં । લાભ તો વિશેષેં સંતસંગેં ॥1॥
પૂર્વ પુણ્યેં જરિ હોતીં સાનુકૂળ । અંતરાયમૂળ નુપજે તેથેં ॥ધ્રુ.॥
ભાગ્ય તરી નવ્હે ધન પુત્ર દારા । નિકટ વાસ બરા સંતાંપાયીં ॥2॥
તુકા હ્મણે હે ચિ કરાવી મિરાસી । બળી સંતાંપાશીં દ્યાવા જીવ ॥3॥

932

આતાં કાંહીં સોસ ન કરીં આણીક । ધરીન તેં એક હેં ચિ દૃઢ ॥1॥
જેણેં ભવસિંધુ ઉતરિજે પાર । તુટે હા દુસ્તર ગર્ભવાસ ॥ધ્રુ.॥
જોડીન તે આતાં દેવાચે ચરણ । અવિનાશ ધન પરમાર્થ ॥2॥
તુકા હ્મણે બરા જોડલા હા દેહ । મનુષ્યપણેં ઇહલોકા આલોં ॥3॥

933

જતન કરીન જીવેં । શુદ્ધભાવેં કરૂની ॥1॥
વિઠ્ઠલ વિઠ્ઠલ હેં ધન । જીવન અંતકાળીંચેં ।ધ્રુ.॥
વદ઩ળ હેં સંચિત સારૂં । બરવા કરૂં ઉદિમ હા ॥2॥
તુકા હ્મણે હૃદયપેટી । યે સંપુટીં સાંટવૂં ॥3॥

934

એવઢા પ્રભુ ભાવેં । તેણેં સંપુષ્ટી રાહાવેં ॥1॥
હોય ભહીં કેલા તૈસા । પુરવી ધરાવી તે ઇચ્છા ॥ધ્રુ.॥
એવઢા જગદાની। માગે તુળસીદળ પાણી ॥2॥
આલા નાંવા રૂપા । તુકા હ્મણે જાલા સોપા ॥3॥

935

ભાગ્યેં ઐસી જાલી જોડી । આતાં ઘડી વિસંભેના ॥1॥
વિટેવરી સમચરણ । સંતીં ખુણ સાંગિતલી ॥ધ્રુ.॥
અવઘેં આતાં કામ સારૂં । હા ચિ કરૂં કૈવાડ ॥2॥
તુકા હ્મણે ખંડૂં ખેપા । પુઢેં પાપાપુણ્યાચ્યા ॥3॥

936

પતિવ્રતે જૈસા ભ્રતાર પ્રમાણ । આહ્માં નારાયણ તૈશાપરી ॥1॥
સર્વભાવેં લોભ્યા આવડે હેં ધન । આહ્માં નારાયણ તૈશાપરી ॥2॥
તુકા હ્મણે એકવિધ જાલેં મન । વિઠ્ઠલા વાંચૂન નેણે દુજેં ॥3॥

937

વિઠ્ઠલ ગીતીં ગાવા વિઠ્ઠલ ચિત્તીં ધ્યાવા । વિઠ્ઠલ ઉભા પાહાવા વિટેવરી ॥1॥
અનાથાચા બંધુ વિઠ્ઠલ કૃપાસિંધુ । તોડી ભવબંધુ યમપાશ ॥ધ્રુ.॥
તો ચિ શરણાગતાં હા વિઠ્ઠલ મુઇહ્દાતા । વિઠ્ઠલ યા સંતાંસમાગમેં ॥2॥
વિઠ્ઠલ ગુણનિધિ વિઠ્ઠલ સર્વ સિઇદ્ધ। લાગલી સમાધિ વિઠ્ઠલનામેં ॥3॥
વિઠ્ઠલાચેં નામ ઘેતાં જાલેં સુખ। ગોડાવલેં મુખ તુકા હ્મણે ॥4॥

938

વિઠો સાંપડાવયા હાતીં । ઠાવી જાલી એક ગતી । ન ધરીં ભય ચિત્તીં । બળ કિતી તયાચેં ॥1॥
લાગે આપણ ચિ હાતીં । કિંવ ભાકાવી કાકુલતી । કરી મગ ચિત્તીં । અસેલ તેં તયાચેં ॥ધ્રુ.॥
એકલિયા ભાવબળેં । કૈં સાંપડે તો કાળેં । વૈષ્ણવાંચ્યા મેળેં। ઉભા ઠાકે હાકેસી ॥2॥
બાંધા માઝિયા જીવાસી । તુકા હ્મણે પ્રેમપાશીં । ન સોડીં તયાસી । સર્વસ્વાસી ઉદાર ॥3॥

939

વાટ વૈકુંઠીં પાહાતી । ભહ્ કૈં પાં યેથેં યેતી । તયાં જન્મમરણખંતી । નાહીં ચિત્તીં પરલોક ॥1॥
ધન્યધન્ય હરિચે દાસ। તયાં સુલભ ગર્ભવાસ । બ્રહ્માદિક કરિતી આસ । તીર્થાવાસ ભેટીચી ॥ધ્રુ.॥
કથાશ્રવણ વ્હાવયાસ । યમધર્મા થોર આસ । પાહે રાત્રદિવસ। વાટ કર જોડોનિયાં ॥2॥
રિદ્ધિસિદ્ધી ન પાચારિતાં । ત્યા ધુંડિતી હરિભહાં । મોક્ષ સાયોજ્યતા । વાટ પાહે ભહાંચી ॥3॥
અસતી જેથેં ઉભે ઠેલે । સદા પ્રેમસુખેં ધાલે । આણીક હી ઉદ્ધરિલે । મહાદોષી ચાંડાળ ॥4॥
સકળ કરિતી ત્યાંચી આસ । સર્વભાવેં તે ઉદાસ । ધન્યભાગ્ય ત્યાંસ । તુકા હ્મણે દરુષણેં ॥5॥

940

સોનેં દાવી વરી તાંબેં તયાપોટીં । ખરિયાચે સાટીં વિકું પાહે ॥1॥
પારખી તો જાણે તયાચે જીવીંચેં । નિવડી દોહીંચેં વેગળાલેં ॥ધ્રુ.॥
ક્ષીરા નીરા કૈસેં હોય એકપણ । સ્વાદીં તો ચિ ભિન્ન ભિન્ન કાઢી ॥2॥
તુકા હ્મણે થીતા નાગવલા ચિ ખોટા । અપમાન મોટા પાવૈ઩લ ॥3॥

941

ફોડુનિ સાંગડી બાંધલી માજાસી । પૈલ થડી કૈસી પાવે સહજીં ॥1॥
આપલા ઘાત આપણ ચિ કરી । આણિકાં સાંગતાં નાઇકે તરી ॥ધ્રુ.॥
ભુકેભેણેં વિષ દેઊ પાહે આતાં । આપલ્યા ચિ ઘાતા કરૂં પાહે ॥2॥
તુકા હ્મણે એક ચાલતીલ પુઢેં । તયાંસી વાંકડેં જાતાં ઠકે ॥3॥

942

ઉપકારાસાટીં બોલોં હે ઉપાય । યેણેંવિણ કાય આહ્માં ચાડ ॥1॥
બુડતાં હે જન ન દેખવે ડોળાં । યેતો કળવળા હ્મણૌનિ ॥2॥
તુકા હ્મણે માઝે દેખતિલ ડોળે । ભોગ દેતે વેળે યેઇ઩લ કળોં ॥3॥

943

આઠવે દેવ તો કરાવા ઉપાવ । યેર તજીં વાવ ખટપટા ॥1॥
હોઇપ બા જાગા હોઇપ વા જાગા । વાઉગા કાં ગા સિણસીલ ॥ધ્રુ.॥
જાણિવેચ્યા ભારેં ભવાચિયે ડોહીં । બુડસી તોં કાંહીં નિઘેસિ ના ॥2॥
તુકા હ્મણે દેવા પાવસીલ ભાવેં । જાણતાં તેં ઠાવેં કાંહીં નવ્હે ॥3॥

944

માઝ્યા મુખાવાટા નયો હેં વચન । વ્હાવેં સંતાન દ્રવ્ય કોણાં ॥1॥
ફુકાચા વિભાગ પતનદુઃખાસી । દોહીંમુળેં ત્યાસી તેં ચિ સાધે ॥ધ્રુ.॥
નાઇકાવી નિંદા સ્તુતિ માઝ્યા કાનેં । સાદર યા મનેં હોઊનિયાં ॥2॥
તુકા હ્મણે દેવ અસાધ્ય યામુળેં । આશામોહજાળેં ગુંતલિયા ॥3॥

945

ચિત્ત ગ્વાહી તેથેં લૌકિકાચેં કાઇ઩ । સ્વહિત તેં ઠાયીં આપણાપેં ॥1॥
મનાસી વિચાર તો ચિ સાચ ભાવ । વ્યાપક હા દેવ અંતર્બાહીં ॥ધ્રુ.॥
શુદ્ધ ભાવા ન લગે સુચાવા પરિહાર । ઉમટે સાચાર આણિકે ઠાયીં ॥2॥
ભોગિત્યાસી કાજ અંતરીચેં ગોડ । બાહિરલ્યા ચાડ નાહીં રંગેં ॥3॥
તુકા હ્મણે ભાવ શુદ્ધ હેં કારણ । ભાટ નારાયણ હોઇ઩લ ત્યાંચા ॥4॥

946

નવ્હતી માઝે બોલ । અવઘેં કરિતો વિઠ્ઠલ ॥1॥
કાંહીં ન ધરાવી ખંતી । હિત હોઇલ ધરા ચિત્તીં ॥ધ્રુ.॥
ખોટી તે અહંતા । વાટ ટાકિલી સાંગતાં ॥2॥
જ્યાચેં તો ચિ જાણેં । મી માપાડેં તુકા હ્મણે ॥3॥

947

વાસનેચ્યા મુખીં અદળૂનિ ભીતેં । નિર્વાહાપુરતેં કારણ તેં ॥1॥
યા નાંવેં અંતરા આલા નારાયણ । ચિત્તસમાધાન ખુણ ત્યાચી ॥ધ્રુ.॥
સર્વકાળ હા ચિ કરણેં વિચાર । વિવેકીં સાદર આત્મત્વાચે ॥2॥
તુકા હ્મણે જોં જોં ભજનાસી વળે । અંગ તોં તોં કળે સન્નિધતા ॥3॥

948

ચિંતનેં અચિંત રાહિલોં નિશ્ચળ । તેં ચિ કિતી કાળ વાઢવાવેં ॥1॥
અબોલ્યાચા કાળ આતાં ઐશાવરી । વચનાચી ઉરી ઉરલી નાહીં ॥ધ્રુ.॥
કરૂં આલા તોં તોં કેલા લવલાહો । ઉરોં ચ સંદેહે દિલા નાહીં ॥2॥
તુકા હ્મણે મોહ પરતે ચિ ના માગેં । હ્મણૌનિ ત્યાગેં ત્યાગ જાલા ॥3॥

949

નિર્ગુણાચે ઘ્યાવેં ગુણાસી દર્શન । એકાએકીં ભિન્ન ભેદ ઘડે ॥1॥
તુહ્માં આહ્માં આતાં ન પડે યાવરી । આહોં તેં ચિ બરી જેથેં તેથેં ॥ધ્રુ.॥
આપણાપાસુની નસાવેં અંતર । વેચિલેં ઉત્તર હ્મણૌનિ ॥2॥
તુકા હ્મણે અંગા આલી કઠિન્યતા । આમચ્યા અનંતા તુહ્માં ઐસી ॥3॥

950

તુજ ચ પાસાવ જાલોંસોં નિર્માણ । અસાવેં તેં ભિન્ન કાસયાનેં ॥1॥
પાહાવા જી ઠાયીં કરૂનિ વિચાર । નુન્ય કોઠેં ફાર અસે ચિ ના ॥ધ્રુ.॥
ઠેવિલિયે ઠાયીં આયોચેં પાળણ । કરૂનિ જતન રાહિલોંસેં ॥2॥
તુકા હ્મણેં આતાં બોલતસેં સ્પષ્ટ । જાલોં ક્રિયાનષ્ટ તુહ્માઐસા ॥3॥

951

પ્રીતિભંગ માઝા કેલા પાંડુરંગા । ભિહ્રસ સાંગા કાં જી તુહ્મીં ॥1॥
હ્મણઊનિ કાંહીં ન ઠેવીં ચિ ઉરી । આલોં વર્માવરી એકાએકીં ॥ધ્રુ.॥
ન દેખોં ચિ કાંહીં પરતી માઘારી । ઉરલી તે ઉરી નાહીં મુળીં ॥2॥
તુકા હ્મણે આલા અંતરાસી ખંડ । તરિ માઝેં તોંડ ખવિળલેં ॥3॥

952

લટિકા ઐસા હ્મણતાં દેવ । સંદેહસા વાટતસે ॥1॥
ઐસેં આલેં અનુભવા । મજ હી સેવા કરિતા ॥ધ્રુ.॥
શૂન્યાકારી બહુ મોળા । ભેંડોળા હે પવાડે ॥2॥
તુકા હ્મણે તાળી નાહીં । એકે ઠાયીં ચપળત્વેં ॥3॥

953

જૈશાસાઠીં તૈસેં હાવેં । હેં બરવેં કળલેંસે ॥1॥
ઉદાસ તૂં નારાયણા । મી હી હ્મણા તુહ્મી ચ ॥ધ્રુ.॥
ઠકા મહાઠક જોડા । જો ધડફુડા લાગાસી ॥2॥
એકાંગી ચ ભાંડે તુકા । નાહીં ધોકા જીવિત્વેં ॥3॥

954

બહુતાં રીતી કાકુલતી । આલોં ચિત્તીં ન ધરા ચ ॥1॥
આતાં કાશાસાટીં દેવા । મિથ્યા હેવા વાઢવૂં ॥ધ્રુ.॥
તુહ્માં આહ્માં જાલી તુટી । આતાં ભેટી ચિંતનેં ॥2॥
તુકા હ્મણે લાજિરવાણેં । આધર જિણેં ઇચ્છેચેં ॥3॥

955

આશ્ચર્ય તેં એક જાલેં । મના આલેં માઝિયા ॥1॥
મઢએઆપાશીં કરુણા કેલી । તૈસી ગેલી વૃથા હે ॥ધ્રુ.॥
ન યાવા તો કૈસા રાગ । ખોટેં મગ દેખોનિ ॥2॥
તુકા હ્મણે કૈંચા બોલા । શોધ વિઠ્ઠલા માઝિયા ॥3॥

956

માગાયાચી નાહીં ઇચ્છા । જો મી ઐસા સંકોચોં ॥1॥
લટિકિયાચી ન કરૂં સ્તુતિ । ઇચ્છા ચિત્તીં ધરૂનિ ॥ધ્રુ.॥
હિશોબેં તેં આલેં ઘ્યાવેં । હેં તોં ઠાવેં સકળાંસી ॥2॥
તુકા હ્મણે સ્વામિસેવા । યેથેં દેવા કાશાચી ॥3॥

957

પાઠવણેં પડણેં પાયાં । ઉદ્ધાર વાંયાં કાશાચા ॥1॥
ઘડલેં તેં ભેટીસવેં । દિસેલ બરવેં સકળાં ॥ધ્રુ.॥
ન ઘડતાં દૃષ્ટાદૃષ્ટી। કાય ગોષ્ટી કોરડએઆ ॥2॥
અબોલ્યાનેં અસે તુકા । અંતર ઐકા સાક્ષીતેં ॥3॥

958

અભયાચેં સ્થળ । તેં હેં એક અચળ ॥1॥
તરિ ધરિલા વિશ્વાસ । ઠેલોં હોઉનિયાં દાસ ॥ધ્રુ.॥
પુરલી આવડી । પાયીં લાગલીસે ગોડી ॥2॥
તુકા હ્મણે કંઠીં નામ । અંગીં ભરલેં સપ્રેમ ॥3॥

959

સંદેહ નિરસે તરિ રુચિકર । ફિક્યાસી આદર ચવી નાહીં ॥1॥
આતાં નકો મજ ખોટએઆનેં ફટવૂં । કોઠેં યેઊં જાઊં વેળોવેળાં ॥ધ્રુ.॥
ગેલા તરિ કાય જીવાચેં સાંકડેં । વાંચૌનિ પુઢેં કાય કાજ ॥2॥
તુકા હ્મણે કસીં નિવડા જી બરેં । કેલીં તૈસીં પોરેં આળીપાયીં ॥3॥

960

વદે વાણી પરિ દુર્લભ અનુભવ । ચાલીચા ચિ વાહો બહુતેક ॥1॥
આહ્મી ઐસેં કૈસેં રાહાવેં નિશ્ચળ । પાઠિલાગ કાળ જિંતિતસે ॥ધ્રુ.॥
વાઢવિતાં પોટ દંભાચે પસારે । યેતીલ માઘારે મુદલા તોટે ॥2॥
તુકા હ્મણે બરેં જાગવિતાં મના । તુમચ્યા નારાયણા અભયેં કરેં ॥3॥

961

ઉગેં ચિ હેં મન રાહાતેં નિશ્ચળ । તરિ કાં તળમળ સાટ હોતી ॥1॥
કાય તુમચીં નેણોં કવતુક વિંદાનેં । સવાઔત્તમપણેં ખેળતસાં ॥ધ્રુ.॥
નાનાછંદેં આહ્માં નાચવાવેં જીવાં । વાઢવાવ્યા હાંવા ભલત્યાપુઢેં ॥2॥
તુકા હ્મણે તુહ્મી આપુલી પ્રતિષ્ઠા । વાઢવાવયા ચેષ્ટા કરીતસાં ॥3॥

962

આહ્મી બળકટ જાલોં ફિરાઉની । તુમચ્યા વચનીં તુહ્માં ગોઊં ॥1॥
જાલેં તેવ્હાં જાલેં માગીલ તેં માગેં । આતાં વર્મલાગેં ઠાવીં જાલીં ॥ધ્રુ.॥
તોડાવયા અવઘ્યા ચેષ્ટાંચા સંબંધ । શુદ્ધાપાશીં શુદ્ધ બુદ્ધ વ્હાવેં ॥2॥
તુકા હ્મણે આહ્માં આત્મત્વાચી સોય । આપણ ચિ હોય તૈસા ચિ તૂં ॥3॥

963

તુહ્મી સાચ નુપેક્ષાલ હા ભરવસા । મજ જાણતસાં અધીરસેં ॥1॥
કાસયા ઘાતલા લાંબણી ઉદ્ધાર । ઠેવા કરકર વારૂનિયાં ॥ધ્રુ.॥
સુટોં નયે ઐસેં કળલે નિરુતેં । કાં ઘ્યાવેં માગુતેં આળવુનિ ॥2॥
તુકા હ્મણે તુહ્મી સભાગ્ય જી દેવા । માઝા તુહ્માં કેવા કાય આલા ॥3॥

964

તુહ્માં હોઇ઩લ દેવા પડિલા વિસર । આહ્મીં તેં ઉત્તર યત્ન કેલેં ॥1॥
પતિતપાવન બ્રીદેં મિરવિસી । યાચા કાય દેસી ઝાડા સાંગ ॥ધ્રુ.॥
આહાચ મી નવ્હેં અર્થાચેં ભુકેલેં । ભલત્યા એકા બોલેં વારેન ત્યા ॥2॥
તુકા હ્મણે દેહ દેઇ઩ન સાંડણેં । સહિત અભિમાનેં ઓવાળૂનિ ॥3॥

965

જડલોં અંગાઅંગીં । મગ ઠેવીં પ્રસંગીં । કાંહીં ઉરીજોગી। લોકીં આહે પુરતી ॥1॥
ઠેવીં નિવારુનિ આધીં । અવકાશ તો ચિ બુદ્ધી । સાંપડલી સંધી । મગ બળ કોણાસી ॥ધ્રુ.॥
ગળા બાંધેન પાયીં । હાલોં નેદીં ઠાયિચા ઠાયીં । નિવાડ તો તૈપ । અવકળા કેલિયા ॥2॥
તુકા હ્મણે ઠાવે । તુહ્મી અસા જી બરવે । બોભાટાચી સવે । મુળીંહુની વિઠોબા ॥3॥

966

આહ્મી શિહ્હીનેં । કૈસેં કરાલ તેં નેણેં । લિગાડાચ્યા ગુણેં । ખોળંબલા રાહિલોં ॥1॥
માઝેં મજ દેઇપ દેવા । અસે ઠેવિલા તો ઠેવા । નાહીં કરીત હેવા । કાંહીં અધીક આગળા ॥ધ્રુ.॥
નાહીં ગળાં પડલોં ઝોંડ । તુમચેં તેં ચિ માઝેં તોંડ । ચૌઘાં ચાર ખંડ । લાંબણી હે અનુચિત ॥2॥
નાહીં યેત બળા । આતાં તુહ્માસી દ્મગોપાળા । તુકા હ્મણે ગળા । ઉગવા પાયાં લાગતોં ॥3॥

967

કાય કૃપેવિણ ઘાલાવેં સાંકડેં । નિઇંશ્ચતી નિવાડેં કોણ્યા એકા ॥1॥
આહોં તૈસીં પુઢેં અસોં દીનપણેં । વેચૂનિ વચનેં કરુણેચીં ॥ધ્રુ.॥
ધરૂં ભય આતાં કાય વાહોં ચિંતા । કાય કરૂં આતાં આપ્તપણ ॥2॥
તુકા હ્મણે આહ્મી ભાવહીન જીવ । હ્મણૌની દેવ દુરે દુરી ॥3॥

968

નાહીં ઉલ્લંઘિલે કોણાચે વચન । મજ કાં નારાયણ દુરી જાલા ॥1॥
અશંકિતેં મનેં કરીં આળવણ । નાહીં સમાધાન નિઇંશ્ચતીચેં ॥ધ્રુ.॥
દાસાંચા વિસર હેં તોં અનુચિત । અસે સર્વ નીત પાયાંપાશીં ॥2॥
તુકા હ્મણે તુહ્માં લાજ યેત નાહીં । આહ્માં ચિંતાડોહીં બુડવિતાં ॥3॥

969

જીવ જાયવરી સાંડી કરી માતા । હે તોં આશ્ચર્યતા બાળકાચી ॥1॥
દુર્બળ કીં નાહીં આઇકત કાનીં । કાય નારાયણીં ન્યૂન જાલેં ॥ધ્રુ.॥
ક્ષણક્ષણા માઝા ને ઘાવા સાંભાળ । અભાગ્યાચા કાળ ઐસા આલા ॥2॥
તુકા હ્મણે નાહીં વચનાસી રુચિ । ફલ કટવેં ચિ તેં તેં હોય ॥3॥

970

હ્મણૌની દાસ નવ્હે ઐસા જાલોં । અનુભવેં બોલોં સ્વામીપુઢેં ॥1॥
કાં નાહીં વચન પ્રતિઉત્તરાચેં । મી ચ માઝ્યા વેચેં અટ્ટાહાસેં ॥ધ્રુ.॥
કાસયાને ગોડી ઉપજાવા વિશ્વાસ । પ્રીતી કાંહીં રસ વાચુનિયાં ॥2॥
તુકા હ્મણે અગા ચતુરા શિરોમણી । વિચારાવેં મનીં કેશીરાજા ॥3॥

971

કાય આતાં આહ્મીં પોટ ચિ ભરાવેં । જગ ચાળવાવેં ભહ્ હ્મુણ ॥1॥
ઐસા તરિ એક સાંગા જી વિચાર । બહુ હોતોં ફાર કાસાવીસ ॥ધ્રુ.॥
કાય કવિત્વાચી ઘાલૂનિયાં રૂઢી । કરૂં જોડાજોડી અક્ષરાંચી ॥2॥
તુકા હ્મણે કાય ગુંપોનિ દુકાના । રાહોં નારાયણા કરુની ઘાત ॥3॥

972

વર્મ તરિ આહ્માં દાવા । કાય દેવા જાણેં મી ॥1॥
બહુતાં રંગીં હીન જાલોં । તરિ આલોં શરણ ॥ધ્રુ.॥
દ્યાલ જરિ તુહ્મી ધીર । હોઇ઩લ ઇસ્થર મન ઠાયીં ॥2॥
તુકા હ્મણે સત્તાબળેં । લડિવાળેં રાખાવીં ॥3॥

973

સાંગોં કાય નેણા દેવા । બોલાચી ત્યા આવડી ॥1॥
વાંયાં મજ ચુકુર કરા । વિશ્વંભરા વિનોદેં ॥ધ્રુ.॥
આવડીચ્યા કરા ઐસેં। અંતર્વાસેં જાણતસાં ॥2॥
તુકા હ્મણે સમાધાનેં । હોઇન મનેં મોકળા ॥3॥

974

નિર્ધારાચેં અવઘેં ગોડ । વાટે કોડ કૌતુક ॥1॥
બૈસલિયા ભાવ પાંયીં । બરા તૈપ નાચેન ॥ધ્રુ.॥
સ્વામી કળે સાવધાન। તરિ મન ઉલ્હાસે ॥2॥
તુકા હ્મણે આશ્વાસાવેં । પ્રેમ દ્યાવેં વિઠ્ઠલે ॥3॥

975

જાલી તડાતોડી । અવઘીં પડિલોં ઉઘડીં ॥1॥
નવ્હોં કોણાંચી ચ કાંહીં । તુઝે ભરલિયા વાહીં ॥ધ્રુ.॥
પારુશલા સંવસાર। મોડલી બૈસણ્યાચી થાર ॥2॥
આતાં હ્મણે તુકા । દેવા અંતરેં રાખોં નકા ॥3॥

976

આધાર તો વ્હાવા । ઐસી આસ કરીં દેવા ॥1॥
તુહ્માંપાશીં કાય ઉણેં । કાય વેચે સમાધાનેં ॥ધ્રુ.॥
સેવેચ્યા અભિળાસેં। મન બહુ જાલેં પિસેં ॥2॥
અરે ભહાપરાધીના । તુકા હ્મણે નારાયણા ॥3॥

977

તુમચા તુહ્મીં કેલા ગોવા । આતાં ચુકવિતાં દેવા ॥1॥
કૈસેં સરે ચાળવણેં । કેલેં કાશાલા શાહાણેં ॥ધ્રુ.॥
કાસયા રૂપા । નાંવા આલેતિ ગા બાપા ॥2॥
તુકા હ્મણે આતાં । ન સરે હવાલે ઘાલિતાં ॥3॥

978

માઝી ભહી ભોળી । એકવિધ ભાવબળી ॥1॥
મી કાં પડેન નિરાળા । ઐસા સાંડૂનિ સોહળા ॥ધ્રુ.॥
આતાં અનારિસા । યેથં ન વ્હાવેં સહસા ॥2॥
તુકા હ્મણે જોડુનિ પાય । પુઢેં ઉગા ઉભા રાહેં ॥3॥

979

આહે તરિં સત્તા । ઐશા કરિતોં વારતા ॥1॥
અંગસંગાચીં ઉત્તરેં । સલગીસેવેનેં લેંકરેં ॥ધ્રુ.॥
તરી નિકટવાસેં । અસોં અશંકેચ્યા નાસેં ॥2॥
તુકા હ્મણે રુચી । યેથેં ભિન્નતા કૈચી ॥3॥

980

કાળ સારાવા ચિંતનેં । એકાંતવાસીં ગંગાસ્નાનેં । દેવાચેં પૂજન । પ્રદક્ષણા તુળસીચ્યા ॥1॥
યુહ્ આહાર વેહાર । નેમ ઇંઇદ્રયાંચા સાર । નસાવી વાસર । નિદ્રા બહુ ભાષણ ॥ધ્રુ.॥
પરમાર્થ મહાધન । જોડી દેવાચે ચરણ । વ્હાવયા જતન । હે ઉપાય લાભાચે ॥2॥
દેહ સમપિ઩જે દેવા । ભાર કાંહીં ચ ન ઘ્યાવા । હોઇ઩લ આઘવા। તુકા હ્મણે આનંદ ॥3॥

981

મઊ મેનાહૂનિ આહ્મી વિષ્ણુદાસ । કઠિણ વજ્રાસ ભેદૂં ઐસે ॥1॥
મેલે જિત અસોં નિજોનિયાં જાગે । જો જો જો જેં માગે તેં તેં દેઊં ॥ધ્રુ.॥
ભલે તરિ દેઊં ગાંડીચી લંગોટી । નાઠએઆળા ચિ ગાંઠીં દેઊં માથાં ॥2॥
માયબાપાહૂનિ બહૂ માયાવંત । કરૂં ઘાતપાત શત્રૂહૂનિ ॥3॥
અમૃત તેં કાય ગોડ આહ્માંપુઢેં । વિષ તેં બાપુડેં કડૂ કિતી ॥4॥
તુકા હ્મણે આહ્મી અવઘે ચિ ગોડ । જ્યાચેં પુરે કોડ ત્યાચેપરિ ॥5॥

982

ગાઢવાચેં તાનેં । પાલટલેં ક્ષણક્ષણેં ॥1॥
તૈસે અધમાચે ગુણ । એકવિધ નાહીં મન ॥ધ્રુ.॥
ઉપજતાં બરેં દિસે । રૂપ વાઢતાં તેં નાસે ॥2॥
તુકા હ્મણે ભુંકતે વેળે । વેળ અવેળ ન કળે ॥3॥

983

વિટાળ તો પરદ્રવ્ય પરનારી । યેથુનિ જો દુરી તો સોંવળા ॥1॥
ગદ્યેં પદ્યેં કાંહીં ન ધરાવી ઉપાધી । સ્વાધીન ચિ બુઇદ્ધ કરુની ઠેવા ॥ધ્રુ.॥
વિચારાચેં કાંહીં કરાવેં સ્વહિત । પાપપુણ્યાંચીત ભાંડવલ ॥2॥
તુકા હ્મણે ન લગે જાવેં વનાંતરા । વિશ્વ વિશ્વંભરા સારિખેં ચિ ॥3॥

984

કલ્પતરુ રુયા નવ્હતી બાભુળા । પુરવિતી ફળા ઇઇચ્છતિયા ॥1॥
ઉદંડ ત્યા ગાઇ઩ હ્મૈસી આણિ શેઑયા । પરિ ત્યા નિરાઑયા કામધેનુ ॥2॥
તુકા હ્મણે દેવ દાખવીલ દૃષ્ટી । તયા સવેં ભેટી થોર પુણ્ય ॥3॥

985

જળો પ્રેમા તૈસા રંગ । જાય ભુલોનિ પતંગ ॥1॥
સાસૂસાટીં રડે સૂન । ભાવ અંતરીંચા ભિન્ન ॥ધ્રુ.॥
મૈંદ મુખીંચા કોંવળા। ભાવ અંતરીં નિરાળા ॥2॥
જૈસી વૃંદાવનકાંતી । ઉત્તમ ધરૂં યે હાતીં ॥3॥
બક ધ્યાન ધરી । સોંગ કરૂનિ માસે મારી ॥4॥
તુકા હ્મણે સર્પ ડોલે । તૈસા કથેમાજી ખુલે ॥5॥

986

વેશા નાહીં બોલ અવગુણ દૂષીલે । ઐશા બોલા ભલે ઝણેં ક્ષોભા ॥1॥
કોણ નેણે અન્ન જીવાચેં જીવન । વિષમેળવણ વિષ હોય ॥ધ્રુ.॥
સોનેં શુદ્ધ નેણે કોણ હા વિચાર । ડાંકેં હીનવર કેલેં ત્યાસી ॥2॥
યાતી શુદ્ધ પરિ અધમ લક્ષણ । વાંયાં ગેલેં તેણેં સોંગેં હી તેં ॥3॥
તુકા હ્મણે શૂર તો ચિ પાવે માન । આણીક મંડણ ભાર વાહી ॥4॥

987

અણુરણીયાં થોકડા । તુકા આકાશાએવઢા ॥1॥
ગિળુનિ સાંડિલેં કિળવર । ભવ ભ્રમાચા આકાર ॥ધ્રુ.॥
સાંડિલી ત્રિપુટી । દીપ ઉજળલા ઘટીં ॥2॥
તુકા હ્મણે આતાં । ઉરલોં ઉપકારાપુરતા ॥3॥

988

ધન્ય આજિ દિન । જાલેં સંતાચેં દર્શન ॥1॥
જાલી પાપાતાપા તુટી । દૈન્ય ગેલેં ઉઠાઉઠીં ॥ધ્રુ.॥
જાલેં સમાધાન । પાયીં વિસાંવલે મન ॥2॥
તુકા હ્મણે આલે ઘરા । તો ચિ દિવાળીદસરા ॥3॥

989

હેં ચિ માઝે ધન । તુમચે વંદાવે ચરણ ॥1॥
યેણેં ભાગ્યેં અસોં જીત । એવઢેં સમર્પૂની ચિત્ત ॥ધ્રુ.॥
સાંભાઇળલેં દેવા । મજ અનાથા જી જીવા ॥2॥
જોડૂનિયાં કર । તુકા વિનવિતો કિંકર ॥3॥

990

ફજિતખોરા મના કિતી તુજ સાંગોં । નકો કોણા લાગોં માગેં માગેં ॥1॥
સ્નેહવાદેં દુઃખ જડલેંસે અંગીં । નિષ્ઠ‍ હેં જગીં પ્રેમસુખ ॥ધ્રુ.॥
નિંદાસ્તુતી કોણી કરો દયામયા । ન ધરીં ચાડ યા સુખદુઃખેં ॥2॥
યોગિરાજ કાં રે ન રાહાતી બૈસોની । એકિયે આસનીં યા ચિ ગુણેં ॥3॥
તુકા હ્મણે મના પાહેં વિચારૂન । હોઇપ રે કઠિણ વજ્રાઐસેં ॥4॥

991

જળો માઝી ઐસી બુદ્ધી । મજ ઘાલી તુજમધીં । આવડે હે વિધિ । નિષેધીં ચિ ચાંગલી ॥1॥
તૂં સ્વામી મી સેવક । ઉંચ પદ નિંચ એક । ઐસેં કરાવેં કૌતુક । નકો કરૂં ખંડણા ॥ધ્રુ.॥
જળ ન ખાતી જળા । વૃક્ષ આપુલિયા ફળા । ભોહા નિરાળા । તેણેં ગોડી નિવડિલી ॥2॥
હિરા શોભલા કોંદણેં । અળંકારીં મિરવે સોનેં । એક અસતાં તેણેં । કાય દુજેં જાણાવેં ॥3॥
ઉષ્ણેં છાયે સુખ વાટે। બાળેં માતે પાન્હા ફુટે । એકા એક ભેટે । કોણ સુખ તે કાળીં ॥4॥
તુકા હ્મણે હિત । હેં ચિ માની માઝેં ચિત્ત । નવ્હે આતાં મુહ્ । ઐસા જાલા ભરવસા ॥5॥

992

મનીં વસે ત્યાચેં આવડે ઉત્તર । વાટે સમાચાર ઘ્યાવા ઐસેં ॥1॥
જાતીચેં તેં ઝુરે યેર યેરાસાટીં । વિયોગેં હી તુટી નેઘે કધીં ॥ધ્રુ.॥
ભેટીચી અપેક્ષા વરતા આદર । પુસે નવ્હે ધીર માગુતાલેં ॥2॥
તુકા હ્મણે માઝ્યા જીવાચેં જીવન । સોઇરે હરિજન પ્રાણસખે ॥3॥

993

નવ્હે આરાણૂક પરિ મનીં વાહે । હોઇ઩લ ત્યા સાહે પાંડુરંગ ॥1॥
પંઢરીસિ જાવેં ઉદેગ માનસીં । ધરિલ્યા પાવસી સંદેહ નાહીં ॥ધ્રુ.॥
નસો બળ દેહ અસો પરાધીન । પરિ હેં ચિંતન ટાકોં નકો ॥2॥
તુકા હ્મણે દેહ પડો યા ચિંતનેં । પુઢેં લાગે યેણેં યાજસાટીં ॥3॥

994

કોઠેં દેવા આલેં અંગા થોરપણ । બરેં હોતેં દીન હોતોં તરીં ॥1॥
સાધન તે સેવા સંતાંચી ઉત્તમ । આવડીનેં નામ ગાઇ઩ન તેં ॥ધ્રુ.॥
ન પુસતેં કોણી કોઠેં હી અસતાં । સમાધાન ચિત્તાચિયા સુખેં ॥2॥
તુકા હ્મણે જન અવ્હેરિતેં મજ । તરી કેશીરાજ સાંભાઇળતા ॥3॥

995

ચતુર મી જાલોં આપુલ્યા ભોંવતા । ભાવેંવિણ રિતા કાઉંફ્જ અંગીં ॥1॥
આતાં પુઢેં વાંયાં જાવેં હેં તેં કાઇ઩ । કામક્રોધેં ઠાયીં વાસ કેલા ॥ધ્રુ.॥
ગુણદોષ આલે જગાચે અંતરા । ભૂતાચ્યા મત્સરાવરી બુઇદ્ધ ॥2॥
તુકા હમણે કરૂં ઉપદેશ લોકાં । નાહીં જાલોં એકા પરતા દોષા ॥3॥

996

ધન્ય તે સંસારીં । દયાવંત જે અંતરીં ॥1॥
યેથેં ઉપકારાસાઠીં । આલે ઘર જ્યાં વૈકુંઠીં ॥ધ્રુ.॥
લટિકેં વચન । નાહીં દેહીં ઉદાસીન ॥2॥
મધુરા વાણી ઓટીં । તુકા હ્મણે વાવ પોટીં ॥3॥

997

કુટલ્યાવિણ નવ્હે માંડા । અળસેં ધોંડા પડતસે ॥1॥
રાગ નકો ધરૂં મનીં । ગાંડમણી સાંગતોં ॥ધ્રુ.॥
તરટાપુઢેં બરેં નાચે। સુતકાચેં મુસળ ॥2॥
તુકા હ્મણે કાઠી સાર । કરી ફાર શાહાણેં ॥3॥

998

કળોં યેતેં તરિ કાં નવ્હે । પડતી ગોવેં ભ્રમાચે ॥1॥
જાણતાં ચિ હોતો ઘાત । પરિસા મત દેવા હેં ॥ધ્રુ.॥
આંવિસાસાટીં ફાસા માન । પાડી ધનૈચ્છા તે ॥2॥
તુકા હ્મણે હોણાર ખોટેં । કર્મ મોટેં બિળવંત ॥3॥

999

મોકળેં મન રસાળ વાણી । યા ચિ ગુણીં સંપન્ન ॥1॥
લૈમી તે ઐશા નાવેં । ભાગ્યેં જ્યાવેં તરિ ત્યાંનીં ॥ધ્રુ.॥
નમન નમ્રતા અંગીં । નેઘે રંગીં પાલટ ॥2॥
તુકા હ્મણે ત્યાચ્યા નાંવેં । ઘેતાં વ્હાવેં સંતોષી ॥3॥

1000

શેવટચી વિનવણી । સંતજનીં પરિસાવી ॥1॥
વિસર તો ન પડાવા । માઝા દેવા તુહ્માંસી ॥ધ્રુ.॥
પુઢેં ફાર બોલોં કાઇ઩ । અવઘેં પાયીં વિદિત ॥2॥
તુકા હ્મણે પડિલોં પાયાં । કરા છાયા કૃપેચી ॥3॥

1001

કરિતોં કવિત્વ હ્મણાલ હેં કોણી । નવ્હે માઝી વાણી પદરીંચી ॥1॥
માઝિયે યુહીચા નવ્હે હા પ્રકાર । મજ વિશ્વંભર બોલવિતો ॥ધ્રુ.॥
કાય મી પામર જાણે અર્થભેદ । વદવી ગોવિંદ તેં ચિ વદેં ॥2॥
નિમિત્ત માપાસી બૈસવિલોં આહેં । મી તોં કાંહીં નવ્હે સ્વામિસત્તા ॥3॥
તુકા હ્મણે આહેં પાઇ઩ક ચિ ખરા । વાગવિતોં મુદ્રા નામાચી હે ॥4॥

1002

આહ્મીં ગાવેં તુહ્મીં કોણીં કાંહીં ન હ્મણાવેં । ઐસેં તંવ આહ્માં સાંગિતલેં નાહીં દેવેં ॥1॥
હ્મણા રામરામ ટાળી વાજવા હાતેં। નાચા ડોલા પ્રેમેં આપુલિયા સ્વહિતેં ॥ધ્રુ.॥
સહજ ઘડે તયા આળસ કરણેં તેં કાઇ઩ । અગ્નીચેં ભાતુકેં હાત પાઇળતાં કાં પાયીં ॥2॥
યેથેં નાહીં લાજ ભિહ્ભાવ લૌકિક । હાંસે તયા ઘડે બ્રહ્મહત્યાપાતક ॥3॥
જયા જૈસા ભાવ નિરોપણ કરાવા । યેથેં નાહીં ચાડ તાળવિતાળ યા દેવા ॥4॥
સદૈવ જ્યાં કથા કાળ ઘડે શ્રવણ । તુકા હ્મણે યેર જન્મા આલે પાષાણ ॥5॥

1003

દેવ ઘ્યા કોણી દેવ ઘ્યા કોણી । આઇતા આલા ઘર પુસોની ॥1॥
દેવ ન લગે દેવ ન લગે । સાંટવણેચે રુધલે જાગે ॥ધ્રુ.॥
દેવ મંદલા દેવ મંદલા । ભાવ બુડાલા કાય કરૂં ॥2॥
દેવ ઘ્યા ફુકા દેવ ઘ્યા ફુકા । ન લગે રુકા મોલ કાંહીં ॥3॥
દુબળા તુકા ભાવેંવિણેં । ઉધારા દેવ ઘેતલા રુણેં ॥4॥

1004

વિષ્ણુમય સર્વ વૈષ્ણવાંસી ઠાવેં । યેરાંનીં વાહાવે ભાર માથાં ॥1॥
સાધનેં સંકટેં સર્વાંલાગીં સીણ । વ્હાવા લાગે ક્ષીણ અહંમાન ॥ધ્રુ.॥
ભાવ હા કઠીણ વજ્ર હેં ભેદવે । પરિ ન છેદવે માયાજાળ ॥2॥
તુકા હ્મણે વર્મ ભજનેં ચિ સાંપડે । યેરાંસી તોં પડે ઓસ દિશા ॥3॥

1005

કીર્તનાચી ગોડી । દેવ નિવડી આપણ ॥1॥
કોણી વ્હા રે અધિકારી । ત્યાસી હરિ દેઇ઩લ ॥ધ્રુ.॥
વૈરાગ્યાચે બળેં । સાહી ખળ જિણાવે ॥2॥
ઉરેલ ના ઉરી । તુકા કરી બોભાટ ॥3॥

1006

કાયાવાચામન ઠેવિલેં ગાહાણ । ઘેતલેં તુઝેં રિણ જોડીલાગીં ॥1॥
અવઘેં આલેં આંત પોટા પડિલેં થીતેં । સારૂનિ નિઇંશ્ચત જાલોં દેવા ॥ધ્રુ.॥
દ્યાવયાસી આતાં નાહીં તોળા માસા । આધીલ મવેશા તુજ ઠાવી ॥2॥
તુઝ્યા રિણેં ગેલે બહુત બાંધોન । જાલે મજહૂન થોરથોર ॥3॥
તુકા હ્મણે તુઝે ખતીં જેં ગુંતલેં । કરૂનિ આપુલેં ઘેઇપ દેવા ॥4॥

1007

કરિસી કીં ન કરિસી માઝા અંગીકાર । હા મજ વિચાર પડિલા દેવા ॥1॥
દેસી કીં ન દેસી પાયાંચેં દર્શન । હ્મણઊનિ મન ઇસ્થર નાહીં ॥ધ્રુ.॥
બોલસી કીં ન બોલસી મજસવેં દેવા । હ્મણોનિયાં જીવા ભય વાટે ॥2॥
હોઇ઩લ કીં ન હોય તુજ માઝા આઠવ। પડિલા સંદેહ હા ચિ મજ ॥3॥
તુકા હ્મણે મી કમાઇ઩ચે હીણ। હ્મણઊનિ સીણ કરીં દેવા ॥4॥

1008

ઐસા માઝા આહે ભીડભાર । નાંવાચા મી ફાર વાંયાં ગેલોં ॥1॥
કાય સેવા રુજુ આહે સત્તાબળ । તેં મજ રાઉળ કૃપા કરી ॥ધ્રુ.॥
કાય યાતી શુદ્ધ આહે કુળ કર્મ । તેણેં પડે વર્મ તુઝે ઠાયીં ॥2॥
કોણ તપોનિધ દાનધર્મસીળ । અંગીં એક બળ આહે સત્તા ॥3॥
તુકા હ્મણે વાંયાં જાલોં ભૂમી ભાર । હોઇ઩લ વિચાર કાય નેણોં ॥4॥

1009

સાચ મજ કાય કળોં નયે દેવા । કાય તુઝી સેવા કાહે નવ્હે ॥1॥
કરાવેં તેં બરેં જેણેં સમાધાન । સેવાવેં હેં વન ન બોલાવેં ॥ધ્રુ.॥
શુદ્ધ માઝા ભાવ હોઇલ તુઝે પાયીં । તરિ ચ હેં દેઇપ નિવડૂનિ ॥2॥
ઉચિત અનુચિત કળોં આલી ગોષ્ટી । તુઝે કૃપાદૃષ્ટી પાંડુરંગા ॥3॥
તુકા હ્મણે મજ પાયાંસવે ચાડ । સાંગસી તેં ગોડ આહે મજ ॥4॥

1010

નાહીં કંટાળલોં પરિ વાટે ભય । કરાવેં તેં કાય ન કળતાં ॥1॥
જન વન આહ્માં સમાન ચિ જાલેં । કામક્રોધ ગેલે પાવટણી ॥ધ્રુ.॥
ષડઊર્મી શત્રુ જિંતિલે અનંતા । નામાચિયા સત્તાબળેં તુઝ્યા ॥2॥
હ્મણઊનિં મુખ્ય ધર્મ આહ્માં સેવકાંચા ઐસા । સ્વામી કરી શિરસા પાળાવેં તેં ॥3॥
હ્મણઊનિં તુકા અવલોકુની પાય । વચનાચી પાહે વાસ એકા ॥4॥

1011

વાંયાંવિણ વાઢવિલા હા લૌકિક । આણિલા લટિક વાદ દોઘાં ॥1॥
નાહીં ઐસા જાલા દેવ માઝ્યા મતેં । ભુકેલેં જેવિતેં કાય જાણે ॥ધ્રુ.॥
શબ્દજ્ઞાનેં ગૌરવિલી હે વૈખરી । સાચ તેં અંતરીં બિંબે ચિ ના ॥2॥
જાલોં પરદેશી ગેલે દોન્હી ઠાય । સંસાર ના પાય તુઝે દેવા ॥3॥
તુકા હ્મણે માગેં કળોં યેતેં ઐસેં । ન ઘેતોં હેં પિસેં લાવૂનિયાં ॥4॥

1012

ન કળે તત્વજ્ઞાન મૂઢ માઝી મતી । પરિ ધ્યાતોં ચિત્તીં ચરણકમળ ॥1॥
આગમાચે ભેદ મી કાય જાણેં । કાળ તો ચિંતનેં સારીતસેં ॥ધ્રુ.॥
કાંહીં નેણેં પરિ હ્મણવિતોં દાસ । હોઇલ ત્યાચા ત્યાસ અભિમાન ॥2॥
સંસારાચી સોય સાંડિલા મારગ । દુરાવિલેં જગ એકા ઘાયેં ॥3॥
માગિલ્યા લાગાચેં કેલેંસે ખંડણ । એકાએકીં મન રાખિયેલેં ॥4॥
તુકા હ્મણે અગા રખુમાદેવીવરા । ભહ્કરુણાકરા સાંભાળાવેં ॥5॥

1013

ઇતુલેં કરીં દેવા ઐકેં હેં વચન । સમૂળ અભિમાન જાળીં માઝા ॥1॥
ઇતુલેં કરીં દેવા ઐકેં હે ગોષ્ટી । સર્વ સમદૃષ્ટી તુજ દેખેં ॥ધ્રુ.॥
ઇતુલેં કરીં દેવા વિનવિતોં તુજ । સંતાંચે ચરણરજ વંદીં માથાં ॥2॥
ઇતુલેં કરીં દેવા ઐકેં હે માત । હૃદયીં પંઢરીનાથ દિવસરાત્રીં ॥3॥
ભલતિયા ભાવેં તારીં પંઢરીનાથા । તુકા હ્મણે આતાં શરણ આલોં ॥4॥

1014

તુઝા દાસ ઐસા હ્મણતી લોકપાળ । હ્મણઊનિ સાંભાળ કરીં માઝા ॥1॥
અનાથાચા નાથ પતિતપાવન । હેં આતાં જતન કરીં નામ ॥ધ્રુ.॥
માઝેં ગુણ દોષ પાહાતાં ન લગે અંત । ઐસેં માઝેં ચિત્ત મજ ગ્વાહી ॥2॥
નેણેં તુઝી કૈસી કરાવી હે સેવા । જાણસી તૂં દેવા અંતરીંચેં ॥3॥
તુકા હ્મણે તૂં યા કૃપેચા સિંધુ । તોડીં ભવબંધુ માઝા દેવા ॥4॥

1015

જાણાવેં તે કાય નેણાવેં તે કાય । ધ્યાવે તુઝે પાય હેં ચિ સાર ॥1॥
કરાવેં તેં કાય ન કરાવેં તેં કાય । ધ્યાવેં તુઝે પાય હેં ચિ સાર ॥ધ્રુ.॥
બોલાવેં તેં કાય ન બોલાવેં તેં કાય । ધ્યાવે તુઝે પાય હેં ચિ સાર ॥2॥
જાવેં તેં કોઠેં ન વજાવે આતાં । બરવેં આઠવિતાં નામ તુઝેં ॥3॥
તુકા હ્મણે તૂં કરિસી તેં સોપે । પુણ્યેં હોતી પાપેં આમુચ્યા મતેં ॥4॥

1016

નકો બ્રહ્મજ્ઞાન આત્મિસ્થતિભાવ । મી ભહ્ તૂં દેવ ઐસેં કરીં ॥1॥
દાવીં રૂપ મજ ગોપિકારમણા । ઠેવીન ચરણાંવરી માથા ॥ધ્રુ.॥
પાહોનિ શ્રીમુખ દેઇન આલિંગન । જીવેં નિંબલોણ ઉતરીન ॥2॥
પુસતાં સાંગેન હિતગુજ માત । બૈસોનિ એકાંત સુખગોષ્ટી ॥3॥
તુકા હ્મણે યાસી ન લાવીં ઉશીર । માઝેં અભ્યંતર જાણોનિયાં ॥4॥

1017

માગેં શરણાગત તારિલે બહુત । હ્મણતી દીનાનાથ તુજ દેવા ॥1॥
પાહિલે અપરાધ નાહીં યાતી કુળ । તારિલા અજામેળ ગણિકા ભિલ્લી ॥ધ્રુ.॥
અઢળપદીં બાળ બૈસવિલા ધુરુ । ક્ષીરાચા સાગરુ ઉપમન્યે ॥2॥
ગજેંદ્રપશુ નાડિયેં જળચરેં । ભવસિંધુપાર ઉતરિલા ॥3॥
પ્રલ્હાદ અગ્નીંત રાખિલા જળાંત । વિષાચેં અમૃત તુઝ્યા નામેં ॥4॥
પાંડવાં સંકટ પડતાં જડભારી । ત્યાંચા તૂ કૈવારી નારાયણા ॥5॥
તુકા હ્મણે તૂં યા અનાથાચા નાથ । ઐકોનિયાં માત શરણ આલોં ॥6॥

1018

તુઝા શરણાગત જાલોં મી અંકિત । કરીં માઝેં હિત પાંડુરંગા ॥1॥
પતિતપાવન તુઝી બ્રીદાવળી । તે આતાં સાંભાળીં માયબાપા ॥ધ્રુ.॥
અનાથાચા નાથ બોલતીલ સંત ઐકોનિયાં માત વિશ્વાસલોં ॥2॥
ન કરાવી નિરાસ ન ધરાવેં ઉદાસ । દેઇપ યાચકાસ કૃપાદાન ॥3॥
તુકા હ્મણે મી તોં પાતકાંચી રાસી । દેઇપ પાયાપાસીં ઠાવ દેવા ॥4॥

1019

સર્વસ્વાચા ત્યાગ તો સદા સોંવળા । ન લિંપે વિટાળા ઐગ્ન જૈસા ॥1॥
સત્યવાદી કરી સંસાર સકળ । અલિપ્ત કમળ જળીં જૈસેં ॥ધ્રુ.॥
ઘડે જ્યા ઉપકાર ભૂતાંચી દયા । આત્મિસ્થતિ તયા અંગીં વસે ॥2॥
નો બોલે ગુણદોષ નાઇકે જો કાનીં । વતાઔનિ તો જનીં જનાદ઩ન ॥3॥
તુકા હ્મણે વર્મ જાણિતલ્યાવિણ । પાવે કરિતાં સીણ સાંડીમાંડી ॥4॥

1020

કુળધર્મ જ્ઞાન કુળધર્મ સાધન । કુળધર્મેં નિધાન હાતીં ચઢે ॥1॥
કુળધર્મ ભિહ્ કુળધર્મ ગતિ । કુળધર્મ વિશ્રાંતિ પાવવીલ ॥ધ્રુ.॥
કુળધર્મ દયા કુળધર્મ ઉપકાર । કુળધર્મ સાર સાધનાચેં ॥2॥
કુળધર્મ મહક્વ કુળધર્મ માન । કુળધર્મ પાવન પરલોકીંચેં ॥3॥
તુકા હ્મણે કુળધર્મ દાવી દેવીં દેવ । યથાવિધ ભાવ જરીં હોય ॥4॥

1021

પુણ્ય પરૌપકાર પાપ તે પરપીડા । આણીક નાહીં જોડા દુજા યાસી ॥1॥
સત્ય તો ચિ ધર્મ અસત્ય તેં કર્મ । આણીક હે વર્મ નાહીં દુજેં ॥ધ્રુ.॥
ગતિ તે ચિ મુખીં નામાચેં સ્મરણ । અધોગતિ જાણ વિન્મુખતે ॥2॥
સંતાંચા સંગ તો ચિ સ્વર્ગવાસ । નર્ક તો ઉદાસ અનર્ગળા ॥3॥
તુકા હ્મણે ઉઘડેં આહે હિત ઘાત । જયાચેં ઉચિત કરા તૈસેં ॥4॥

1022

ન વજે વાંયાં કાંહીં ઐકતાં હરિકથા । આપણ કરિતાં વાંયાં ન વજે ॥1॥
ન વજે વાંયાં કાંહીં દેવળાસી જાતાં । દેવાસી પૂજિતાં વાંયાં ન વજે ॥ધ્રુ.॥
ન વજે વાંયાં કાંહીં કેલિયા તીર્થ । અથવા કાં વ્રત વાંયાં ન વજે ॥2॥
ન વજે વાંયાં જાલેં સંતાંચેં દર્શન । શુદ્ધ આચરણ વાંયાં ન વજે ॥3॥
તુકા હ્મણે ભાવ અસતાં નસતાં । સાયાસ કરિતાં વાંયાં ન વજે ॥4॥

1023

ચિત્તીં ધરીન મી પાઉલેં સકુમારેં । સકળ બિઢાર સંપત્તીચેં ॥1॥
કંઠીં ધરિન મી નામ અમૃતાચી વલ્લી । હોઇ઩લ રાહિલી શીતળ તનુ ॥ધ્રુ.॥
પાહેન શ્રીમુખ સાજિરેં સુંદર । સકળાં અગર લાવણ્યાંચેં ॥2॥
કરિન અંગસંગ બાળકાચે પરી । બૈસેન તોં વરી નુતરીં કડિયે ॥3॥
તુકા હ્મણે હા કેલા તૈસા હોય । ધરિલી મનેં સોય વિઠોબાચી ॥4॥

1024

બાળ માતેપાશીં સાંગે તાનભૂક । ઉપાયાચેં દુઃખ કાય જાણે ॥1॥
તયાપરી કરીં પાળણ હેં માઝેં । ઘેઉનિયાં ઓઝેં સકળ ભાર ॥ધ્રુ.॥
કાસયા ગુણદોષ આણિસીલ મના । સર્વ નારાયણા અપરાધી ॥2॥
સેવાહીન દીન પાતકાંચી રાસી । આતાં વિચારિસી કાય ઐસેં ॥3॥
જેણેં કાળેં પાયીં અનુસરલેં ચિત્ત । નિર્ધાર હેં હિત જાલેં ઐસેં ॥4॥
તુકા હ્મણે તુહ્મી તારિલેં બહુતાં । માઝી કાંહીં ચિંતા અસોં દે વો ॥5॥

1025

જીવનાવાંચૂનિ તળમળી માસા । પ્રકાર હા તૈસા હોતો જીવા ॥1॥
ન સંપડે જાલેં ભૂમિગત ધન । ચરફડી મન તયાપરી ॥ધ્રુ.॥
માતેચા વિયોગ જાલિયાં હો બાળા । તો કળવળા જાણા દેવા ॥2॥
સાંગાવે તે કિતી તુહ્માંસી પ્રકાર । સકળાંચેં સાર પાય દાવીં ॥3॥
યે ચિ ચિંતે માઝા કરપલા ભીતર । કાં નેણોં વિસર પડિલા માઝા ॥4॥
તુકા હ્મણે તૂં હેં જાણસી સકળ । યાવરિ કૃપાળ હોઇપ દેવા ॥5॥

1026

શરણ આલેં ત્યાસી ન દાવીં હે પાઠી । ઐકા જગજેઠી વિજ્ઞાપના ॥1॥
અળવિતી તયાંસી ઉત્તર ઝડકરી । દ્યાવેં પરિસા હરી વિજ્ઞાપના ॥ધ્રુ.॥
ગાંજિલિયાચેં કરાવેં ધાંવણેં । વિનંતી નારાયણેં પરિસાવી હે ॥2॥
ભાગલિયાચા હોઇપ રે વિસાંવા । પરિસાવી કેશવા વિજ્ઞાપના ॥3॥
અંકિતાચા ભાર વાગવાવા માથાં । પરિસાવી અનંતા વિજ્ઞાપના ॥4॥
તુકા હ્મણે આહ્માં વિસરાવેં ના દેવા । પરિસાવી હે દેવા વિજ્ઞાપના ॥5॥

1027

કોણ આહ્માં પુસે સિણલેં ભાગલેં । તુજવિણ ઉગલેં પાંડુરંગા ॥1॥
કોણાપાશીં આહ્મીં સાંગાવેં સુખદુઃખ । કોણ તાનભૂક નિવારીલ ॥ધ્રુ.॥
કોણ યા તાપાચા કરીલ પરિહાર । ઉતરીલ પાર કોણ દુજા ॥2॥
કોણાપેં ઇચ્છેચેં માગાવેં ભાતુકેં । કોણ કવતુકેં બુઝાવીલ ॥3॥
કોણાવરી આહ્મીં કરાવી હે સત્તા । હોઇલ સાહાતા કોણ દુજા ॥4॥
તુકા હ્મણે અગા સ્વામી સર્વ જાણાં । દંડવત ચરણાં તુમચ્યા દેવા ॥5॥

1028

તેવ્હાં ધાલેં પોટ બૈસલોં પંગતી । આતાં આહ્માં મુઇહ્પાંગ કાઇ઩ ॥1॥
ધાંવા કેલા આતાં હોઇ઩લ ધાંવણે । તયા કાયી કરણેં લાગે સધ્યા ॥ધ્રુ.॥
ગાયનાચા આતાં કોઠેં ઉરલા કાળ। આનંદેં સકળ ભરી આલેં ॥2॥
દેવાચ્યા સખ્યત્વેં વિષમાસી ઠાવ । મધ્યેં કોઠેં વાવ રાહોં સકે ॥3॥
તેવ્હાં જાલી અવઘી બાધા વાતાહાત। પ્રેમ હૃદયાંત પ્રવેશલેં ॥4॥
તુકા હ્મણે આહ્મીં જિંતિલેં ભરવસા । દેવ કોઠેં દાસા મોકલિતો ॥5॥

1029

તરિ કાં પવાડે ગર્જતી પુરાણેં । અસતા નારાયણ શિહ્હીન ॥1॥
કીર્તીવિણ નાહીં નામાચા ડાંગોરા । યેર કાં ઇતરાં વાણીત ના ॥ધ્રુ.॥
તરિ ચ હ્મણા તો આહે ચિરંજીવ । કેલિયાચા જીવ સુખીં ગુણ ॥2॥
ચાંગલેપણ હેં નિરુપાયતા અંગીં । બાણલેં શ્રીરંગા હ્મણઊનિ ॥3॥
તરિ ચ હા થોર સાંગિતલેં કરી । અભિમાન હરીપાશીં નાહીં ॥4॥
તુકા હ્મણે તરિ કરિતી યાચી સેવા । દેવાપાશીં હેવા નાહીં કુડેં ॥5॥

1030

અવિટ હેં ક્ષીર હરિકથા માઉલી । સેવિતી સેવિલી વૈષ્ણવજનીં ॥1॥
અમૃત રાહિલેં લાજોનિ માઘારેં । યેણેં રસેં થોરેં બ્રહ્માનંદે ॥ધ્રુ.॥
પતિત પાતકી પાવનપંગતી । ચતુર્ભુજ હોતી દેવાઐસે ॥2॥
સર્વ સુખેં તયા મોહોરતી ઠાયા । જેથેં દાટણી યા વૈષ્ણવાંચી ॥3॥
નિર્ગુણ હેં સોંગ ધરિલેં ગુણવંત । ધરૂનિયાં પ્રીત ગાયે નાચે ॥4॥
તુકા હ્મણે કેલીં સાધનેં ગાળણી । સુલભ કીર્તનીં હોઊની ઠેલા ॥5॥

1031

સંસારસોહળે ભોગિતાં સકળ । ભહાં ત્યાચેં બળ વિટોબાચેં ॥1॥
ભય ચિંતા ધાક ન મનિતી મનીં । ભહાં ચક્રપાણિ સાંભાળીત ॥ધ્રુ.॥
પાપપુણ્ય ત્યાંચેં ધરૂં ન શકે અંગ । ભહાંસી શ્રીરંગ સર્વભાવે ॥2॥
નવ્હતી તે મુહ્ આવડે સંસાર । દેવ ભહાં ભાર સર્વ વાહે ॥3॥
તુકા હ્મણે દેવ ભહાં વેળાઇ઩ત । ભહ્ તે નિઇંશ્ચત ત્યાચિયાનેં ॥4॥

1032

દેવાસી અવતાર ભહાંસી સંસાર । દોહીંચા વિચાર એકપણેં ॥1॥
ભહાંસી સોહળે દેવાચિયા અંગેં । દેવ ત્યાંચ્યા સંગેં સુખ ભોગી ॥ધ્રુ.॥
દેવેં ભહાં રૂપ દિલાસે આકાર । ભહીં ત્યાચા પાર વાખાણિલા ॥2॥
એકા અંગીં દોન્હી જાલીં હીં નિર્માણ । દેવભહ્પણ સ્વામિસેવા ॥3॥
તુકા હ્મણે યેથેં નાહીં ભિન્નભાવ । ભહ્ તો ચિ દેવ દેવ ભહ્ ॥4॥

1033

હુંબરતી ગાયે તયાંકડે કાન । કૈવલ્યનિધાન દેઉનિ ઠાકે ॥1॥
ગોપાળાંચી પૂજા ઉઇચ્છષ્ટ કવળી । તેણેં વનમાળી સુખાવલા ॥ધ્રુ.॥
ચોરોનિયાં ખાયે દુધ દહીં લોણી । ભાવેં ચક્રપાણિ ગોવિલા તો ॥2॥
નિષ્કામ તો જાલા કામાસી લંપટ । ગોપિકાંચી વાટ પાહાત બૈસે ॥3॥
જગદાની ઇચ્છી તુળસીએકદળ । ભાવાચા સકળ વિકિલા તો ॥4॥
તુકા હ્મણે હેં ચિ ચૈતન્યેં સાવળેં । વ્યાપુનિ નિરાળેં રાહિલેંસે ॥5॥

1034

સમર્થાસી નાહીં વર્ણાવર્ણભેદ । સામગ્રી તે સર્વ સિદ્ધ ઘરીં ॥1॥
આદરાચે ઠાયીં બહુ ચ આદર । માગિતલેં ફાર તેથેં વાઢી ॥ધ્રુ.॥
ન હ્મણે સોઇરા સુહુદ઩ આવશ્યક । રાજા આણિ રંક સારિખા ચિ ॥3॥
ભાવ દેખે તેથેં કરી લડબડ । જડા રાખે જડ નિરાળેં ચિ ॥3॥
કોણી ન વિસંભે યાચકાચા ઠાવ । વિનવુની દેવ શંકા ફેડી ॥4॥
તુકા હ્મણે પોટ ભરુની ઉરવી । ધાલેં ઐસેં દાવી અનુભવેં ॥5॥

1035

આલે ભરા કેણેં । યેરઝાર ચુકે જેણેં ॥1॥
ઉભેં કેલેં વિટેવરી । પેંઠ ઇનામ પંઢરી ॥ધ્રુ.॥
વાહાતી મારગ । અવઘેં મોહોરલેં જગ ॥2॥
તુકા હ્મણે માપ । ખરેં આણા માઝે બાપ ॥3॥

1036

લૈમીવલ્લભા । દિનાનાથા પદ્મનાભા ॥1॥
સુખ વસે તુઝે પાયીં । મજ ઠેવીં તે ચિ ઠાયીં ॥ધ્રુ.॥
માઝી અલ્પ હે વાસના। તૂં તો ઉદારાચા રાણા ॥2॥
તુકા હ્મણે ભોગેં । પીડા કેલી ધાંવ વેગેં ॥3॥

1037

કરીં ઐસેં જાગેં । વેળોવેળાં પાયાં લાગેં ॥1॥
પ્રેમ ઝોંબો કંઠીં । દેહ ધરણિયે લોટીં ॥ધ્રુ.॥
રાહે લોકાચાર પડે અવઘા વિસર ॥2॥
તુકા હ્મણે ધ્યાવેં । તુજ વિભીચારભાવેં ॥3॥

1038

ટાળ દિડી હાતીં । વૈકુંઠીંચે સાંગાતી ॥1॥
જાલ તરી કોણા જા ગા । કરા સિદોરી તે વેગા ॥ધ્રુ.॥
જાતી સાદાવીત । તેથેં અસોં દ્યાવેં ચિત્ત ॥2॥
તુકા હ્મણે બોલ । જાતી બોલત વિઠ્ઠલ ॥3॥

1039

વાંયાં જાતોં દેવા । નેણેં ભહી કરૂં સેવા ॥1॥
આતાં જોડોનિયાં હાત । ઉભા રાહિલોં નિવાંત ॥ધ્રુ.॥
કરાવેં તેં કાય। ન કળેં અવલોકિતોં પાય ॥2॥
તુકા હ્મણે દાન । દિલેં પદરીં ઘેઇ઩ન ॥3॥

1040

જીવ ખાદલા દેવત । માઝા યેણેં મહાભૂતેં । ઝોંબલેં નિરુતેં । કાંહીં કરિતાં ન સુટે ॥1॥
આતાં કરૂં કાય । ન ચલે કરિતાં ઉપાય । તુહ્માં આહ્માં સય । વિઘડાવિઘડ કેલી ॥ધ્રુ.॥
બોલતાં દુઇશ્ચતી । મી વો પડિયેલેં ભ્રાંતી । આઠવ હા ચિત્તીં । ન યે હ્મણતાં મી માઝેં ॥2॥
ભલતેં ચિ ચાવળે । જના અવઘિયા વેગળે । નાઠવતી બાળેં । આપપર સારિખેં ॥3॥
નકા બોલોં સયે । મજ વચન ન સાહે। બૈસાલ ત્યા રાહેં । ઉગ્યા વાચા ખુંટોની ॥4॥
તુહ્માં આહ્માં ભેટી । નાહીં જાલી જીવેંસાટીં । તુકા હ્મણે દૃષ્ટી । પાહા જવળી આહે તોં ॥5॥

1041

જીંવીચા જિવ્હાળા । પાહોં આપુલિયા ડોળાં ॥1॥
આહ્માં વિઠ્ઠલ એક દેવ । યેર અવઘે ચિ વાવ ॥ધ્રુ.॥
પુંડલિકાચે પાઠીં। ઉભા હાત ઠેવુનિ કટી ॥2॥
તુકા હ્મણે ચિત્તીં । વાહૂં રખુમાઇ઩ચા પતી ॥3॥

1042

માઝેં આરાધન । પંઢરપુરીંચેં નિધાન ॥1॥
તયા એકાવિણ દુજેં । કાંહીં નેણેં પંઢરીરાજેં ॥ધ્રુ.॥
દાસ વિઠ્ઠલાચા । અંકિત અંકિલા ઠાયીંચા ॥2॥
તુકા હ્મણે આતાં । નવ્હે પાલટ સર્વથા ॥3॥

1043

આતાં આહ્માં હેં ચિ કામ । ન વિસંભાવેં તુઝેં નામ । વાહુનિયાં ટાળી । પ્રેમસુખેં નાચાવેં ॥1॥
અવઘી જાલી આરાણૂક । માગેં પુઢેં સકિળક । ત્રિપુટીચેં દુઃખ । પ્રારબ્ધ સારિલેં ॥ધ્રુ.॥
ગોદાતટેં નિર્મળેં । દેવ દેવાંચીં દેવળેં । સંત મહંત મેળેં । દિવસ જાય સુખાચા ॥2॥
તુકા હ્મણે પંઢરીનાથા । આણિક નાહીં મજ ચિંતા । યોગક્ષેમ માથાં । ભાર તુઝ્યા ઘાતલા ॥3॥

1044

ચોરટેં સુનેં મારિલેં ટાળે । કેંઉં કરી પરિ ન સંડી ચાળે ॥1॥
ઐસેં એક દુરાચારી ગા દેવા । આપુલિયા જીવા ઘાત કરી ॥ધ્રુ.॥
નાક ગેલેં તરિ લાજ ના વિચાર । હિંડે ફજિતખોર દારોદારીં ॥2॥
તુકા હ્મણે કર્મ બિળવંત ગાઢેં । નેદી તયા પુઢેંમાગેં સરોં ॥3॥

1045

મુનિ મુહ્ જાલે ભેણેં ગર્ભવાસા । આહ્માં વિષ્ણુદાસાં સુલભ તો ॥1॥
અવઘા ચિ સંસાર કેલા બ્રહ્મરૂપ । વિઠ્ઠલસ્વરૂપ હ્મણોનિયાં ॥ધ્રુ.॥
પુરાણીં ઉપદેશ સાધન ઉદ્ભટ । આહ્માં સોપી વાટ વૈકુંઠીંચી ॥2॥
તુકા હ્મણે જનાં સકળાંસહિત । ઘેઊં અખંડિત પ્રેમસુખ ॥2॥

1046

ન કરાવી સ્તુતિ માઝી સંતજનીં । હોઇ઩લ યા વચનીં અભિમાન ॥1॥
ભારેં ભવનદી નુતરવે પાર । દુરાવતી દૂર તુમચે પાય ॥2॥
તુકા હ્મણે ગર્વ પુરવીલ પાઠી । હોઇ઩લ માઝ્યા તુટી વિઠોબાચી ॥3॥

1047

તુમચિયે દાસીંચા દાસ કરૂનિ ઠેવા । આશીર્વાદ દ્યાવા હા ચિ મજ ॥1॥
નવવિધા કાય બોલિલી જે ભહી । ઘ્યાવી માઝ્યા હાતીં સંતજનીં ॥2॥
તુકા હ્મણે તુમચ્યા પાયાંચ્યા આધારેં। ઉત્તરેન ખરેં ભવનદી ॥3॥

1048

ચોર ટેંકાચે નિઘાલે ચોરી । આપલેં તૈસેં પારખે ઘરીં ॥1॥
નાહીં નફા નાગવે આપણ । ગમાવિલે કાન હાત પાય ॥ધ્રુ.॥
બુઇદ્ધહીન નયે કાંહીં ચિ કારણા । તયાસવેં જાણા તેં ચિ સુખ ॥2॥
તુકા હ્મણે નાહીં ઠાઉકેં વર્મ । તયાસી કર્મ વોડવલેં ॥3॥

1049

સમર્થાચેં બાળ કીવિલવાણેં દિસે । તરી કોણા હાંસે જન દેવા ॥1॥
અવગુણી જરી જાલેં તેં વોંગળ । કરાવા સાંભાળ લાગે ત્યાચા ॥2॥
તુકા હ્મણે તૈસા મી એક પતિત । પરિ મુદ્રાંકિત જાલોં તુઝા ॥3॥

1050

ગાઢવાચે અંગીં ચંદનાચી ઉટી । રાખ તયા તેણેં કેલીસે ભેટી ॥1॥
સહજ ગુણ જયાચે દેહીં । પાલટ કાંહીં નવ્હે તયા ॥ધ્રુ.॥
માકડાચે ગળાં મોલાચા મણિ । ઘાતલા ચાવુની ટાકી થુંકોનિ ॥2॥
તુકા હ્મણે ખળા નાવડે હિત । અવિદ્યા વાઢવી આપુલેં મત ॥3॥

1051

નેણે સુનેં ચોર પાહુણા માગતા । દેખૂન ભલતા ભુંકતસે ॥1॥
શિકવિલેં કાંહીં ન ચલે તયા । બોલિયેલે વાંયાં બોલ જાતી ॥ધ્રુ.॥
ક્ષીર ઓકુનિયાં ખાય અમંગળ । આપુલી તે ઢાળ જાઊં નેદી ॥2॥
વંદૂં નિંદૂં કાય દુરાચાર । ખળાચા વિચાર તુકા હ્મણે ॥3॥

1052

જન માનવિલેં વરી બાહએઆત્કારીં । તૈસા મી અંતરીં નાહીં જાલોં ॥1॥
હ્મણૌની પંઢરીનાથા વાટતસે ચિંતા । પ્રગટ બોલતાં લાજ વાટે ॥ધ્રુ.॥
સંતાં બ્રહ્મરૂપ જાલેં અવઘેં જન । તે માઝે અવગુણ ન દેખતી ॥2॥
તુકા હ્મણે મી તોં આપણાંસી ઠાવા । આહેં બરા દેવા જૈસા તૈસા ॥3॥

1053

કામ ક્રોધ માઝે જીતાતી શરીરીં । કોવળેં તેં વરી બોલતસેં ॥1॥
કૈસા સરતાં જાલોં તુઝ્યા પાયીં । પાંડુરંગા કાંહીં ન કળે હેં ॥ધ્રુ.॥
પુરાણીંચી ગ્વાહી વદતીલ સંત । તૈસેં નાહીં ચિત્ત શુદ્ધ જાલેં ॥2॥
તુકા હ્મણે મજ આણૂનિ અનુભવા । દાખવીં હેં દેવા સાચ ખરેં ॥3॥

1054

સ્તુતિ કરીં જૈસા નાહીં અધિકાર । ન કળે વિચાર યોગ્યતેચા ॥1॥
તુમચેં મી દાસ સંતાંચેં દુર્બળ । કરૂનિ સાંભાળ રાખા પાયીં ॥ધ્રુ.॥
રામકૃષ્ણહરિ મંત્ર ઉચ્ચારણા । આવડી ચરણાં વિઠોબાચ્યા ॥2॥
તુકા હ્મણે તુમચેં સેવિતોં ઉઇચ્છષ્ટ । ક્ષમા કરીં ધીટ હોઊનિયાં ॥3॥

1055

બહુ દૂરવરી । વેઠી ઓઝેં હોતેં શિરીં ॥1॥
આતાં ઉતરલા ભાર । તુહ્મીં કેલા અંગીકાર ॥ધ્રુ.॥
બહુ કાકુલતી । આલોં માગેં કિતી ॥2॥
તુકા હ્મણે દેવા । આજિ સફળ જાલી સેવા ॥3॥
પાઇ઩ક - અભંગ 11

1056

પાઇ઩કપણેં જોતિલા સિદ્ધાંત । સુર ધરી માત વચન ચિત્તીં ॥1॥
પાઇકાવાંચૂન નવ્હે કધીં સુખ । પ્રજાંમધ્યેં દુઃખ ન સરે પીડા ॥ધ્રુ.॥
તરિ વ્હાવેં પાઇ઩ક જિવાચા ઉદાર । સકળ ત્યાંચા ભાર સ્વામી વાહે ॥2॥
પાઇકીચેં સુખ જયાં નાહીં ઠાવેં । ધિગ ત્યાંનીં જ્યાવેં વાંયાંવિણ ॥3॥
તુકા હ્મણે એકા ક્ષણાંચા કરાર । પાઇ઩ક અપાર સુખ ભોગી ॥4॥

1057

પાઇકીચેં સુખ પાઇકાસી ઠાવેં । હ્મણોનિયાં જીવેં કેલી સાટીં ॥1॥
યેતાં ગોઑયા બાણ સાહિલે ભડમાર । વર્ષાતાં અપાર વૃઇષ્ટ વરી ॥ધ્રુ.॥
સ્વામીપુઢેં વ્હાવેં પડતાં ભાંડણ । મગ ત્યા મંડન શોભા દાવી ॥2॥
પાઇકાંનીં સુખ ભોગિલેં અપાર । શુદ્ધ આણિ ધીર અંતર્બાહીં ॥3॥
તુકા હ્મણે યા સિદ્ધાંતાચ્યા ખુણા । જાણે તો શાહાણા કરી તો ભોગી ॥4॥

1058

પાઇ઩ક જો જાણે પાઇકીંનીં ભાવ । લાગ પગેં ઠાવ ચોરવાટ ॥1॥
આપણાં રાખોનિ ઠકાવેં આણીક । ઘ્યાવેં સકળીક હરૂનિયાં ॥ધ્રુ.॥
યેઊં નેદી લાગ લાગોં નેદી માગ । પાઇ઩ક ત્યા જગ સ્વામી માની ॥2॥
ઐસેં જન કેલેં પાઇકેં પાઇ઩ક । જયા કોણી ભીક ન ઘલિતી ॥3॥
તુકા હ્મણે ઐસે જયાચે પાઇ઩ક । બિળયા તો નાઇક ત્રૈલોકીંચા ॥4॥

1059

પાઇકાંનીં પંથ ચાલવિલ્યા વાટા । પારખ્યાચા સાંટા મોડોનિયાં ॥1॥
પારખિયે ઠાયીં ઘેઉનિયાં ખાણેં । આપલેં તેં જન રાખિયેલેં ॥ધ્રુ.॥
આધારેંવિણ જેં બોલતાં ચાવળે । આપલેં તેં કળે નવ્હે ઐસેં ॥2॥
સાંડિતાં મારગ મારિતી પાઇ઩ક । આણિકાંસી શીક લાગાવયા ॥3॥
તુકા હ્મણે વિશ્વા ઘેઊનિ વિશ્વાસ । પાઇ઩ક તયાસ સુખ દેતી ॥4॥

1060

પાઇ઩ક તો પ્રજા રાખોનિયાં કુળ । પારખિયા મૂળ છેદી દુષ્ટા ॥1॥
તો એક પાઇ઩ક પાઇકાં નાઇ઩ક । ભાવ સકળીક સ્વામિકાજીં ॥ધ્રુ.॥
તૃણવત તનુ સોનેં જ્યા પાષાણ । પાઇકા ત્યા ભિન્ન નાહીં સ્વામી ॥2॥
વિશ્વાસાવાંચૂનિ પાઇકાસી મોલ । નાહીં મિથ્યા બોલ બોલિલિયા ॥3॥
તુકા હ્મણે નયે સ્વામી ઉણેપણ । પાઇકા જતન કરી ત્યાસી ॥4॥

1061

ધની જ્યા પાઇકા માનિતો આપણ । તયા ભિતેં જન સકળીક ॥1॥
જિવાચે ઉદાર શોભતી પાઇ઩ક । મિરવતી નાઇ઩ક મુગુટમણિ ॥ધ્રુ.॥
આપુલિયા સત્તા સ્વામીચેં વૈભવ । ભોગિતી ગૌરવ સકળ સુખ ॥2॥
કમાઇચીં હીણેં પડિલીં ઉદંડેં । નાહીં તયાં ખંડ યેતી જાતી ॥3॥
તુકા હ્મણે તરિ પાઇકી ચ ભલી । થોડીબહુત કેલી સ્વામિસેવા ॥4॥

1062

પાઇકપણેં ખરા મુશારા । પાઇ઩ક તો ખરા પાઇકીનેં ॥1॥
પાઇ઩ક જાણેં મારિતેં અંગ । પાઇકાસી ભંગ નાહીં તયા ॥ધ્રુ.॥
એકે દોહીં ઘરીં ઘેતલેં ખાણેં । પાઇ઩ક તો પણેં નિવડલા ॥2॥
કરૂનિ કારણ સ્વામી યશ દ્યાવેં । પાઇકા ત્યા નાંવ ખરેપણ ॥3॥
તુકા હ્મણે ઠાવ પાઇકાં નિરાળા । નાહીં સ્વામી સ્થળા ગેલ્યાવિણ ॥4॥

1063

ઉંચ નિંચ કૈસી પાઇકાચી વોળી । કોણ ગાંઢે બળી નિવડિલે ॥1॥
સ્વામિકાજીં એક સર્વસ્વેં તત્પર । એક તે કુચર આશાબદ્ધ ॥ધ્રુ.॥
પ્રસંગાવાંચૂનિ આણિતી આયુર્ભાવ । પાઇ઩ક તો નાંવ મિરવી વાંયાં ॥2॥
ગણતીચે એક ઉંચ નિંચ ફાર । તયાંમધ્યેં શૂર વિરળા થોડે ॥3॥
તુકા હ્મણે સ્વામી જાણે ત્યાંચા માન । પાઇ઩ક પાહોન મોલ કરી ॥4॥

1064

એકા ચ સ્વામીચે પાઇ઩ક સકળ । જૈસેં બળ તૈસેં મોલ તયા ॥1॥
સ્વામિપદીં એકાં ઠાવ ઉંચ સ્થળીં । એક તીં નિરાળીં જવળી દુરી ॥ધ્રુ.॥
હીન કમાઇ઩ચા હીન આન ઠાવ । ઉંચા સર્વ ભાવ ઉંચ પદ ॥2॥
પાઇકપણેં તો સર્વત્ર સરતા । ચાંગ તરી પરતા ગાંઢએઆ ઠાવ ॥3॥
તુકા હ્મણે મરણ આહે યા સકળાં । ભેણેં અવકળા અભયેં મોલ ॥4॥

1065

પ્રજી તો પાઇ઩ક ઓળીચા નાઇ઩ક । પોટાસાટીં એકેં જૈશીં તૈશીં ॥1॥
આગળેં પાઊલ આણિકાંસી તરી । પળતી માઘારીં તોડિજેતી ॥ધ્રુ.॥
પાઠીવરી ઘાય હ્મણતી ફટમર । ધડા અંગ શૂર માન પાવે ॥2॥
ઘેઇ઩લ દરવડા દેહા તો પાઇ઩ક । મારી સકળીક સર્વ હરી ॥3॥
તુકા હ્મણે નવ્હે બોલાચેં કારણ । કમાઇ઩ચા પણ સિદ્ધી પાવે ॥4॥

1066

જાતીચા પાઇ઩ક ઓળખે પાઇકા । આદર તો એકા ત્યાચે ઠાયીં ॥1॥
ધરિતીલ પોટાસાટીં હતિયેરેં । કળતી તીં ખરેં વેઠીચીંસીં ॥ધ્રુ.॥
જીતાચેં તેં અસે ખરેં ઘાયડાય । પારખિયા કાય પાશીં લોપે ॥2॥
તુકા હ્મણે નમૂં દેવ હ્મુણ જના । જાલિયાંચ્યા ખુણા જાણતસોં ॥3॥
॥11॥

1067

બુદ્ધીચા પાલટ ધરા રે કાંહીં । માગુતા નાહીં મનુષ્યદેહ ॥1॥
આપુલ્યા હિતાચે નવ્હતી સાયાસ । ગૃહદારાઆસધનવિત્ત ॥ધ્રુ.॥
અવચિતેં નિધાન લાગલેં હેં હાતીં । ભોગાવી વિપત્તી ગર્ભવાસ ॥2॥
યાવેં જાવેં પુઢેં ઐસેં ચિ કારણ । ભોગાવેં પતન નરકવાસ ॥3॥
તુકા હ્મણે ધરીં આઠવ યા દેહીં । નાહીંતરિ કાંહીં બરેં નવ્હે ॥4॥

1068

આહ્મીં પતિતાંનીં ઘાલાવેં સાંકડેં । તુહ્માં લાગે કોડેં ઉગવણેં ॥1॥
આચરતાં દોષ ન ધરૂં સાંભાળ । નિવાડ ઉકલ તુહ્માં હાતીં ॥ધ્રુ.॥
ન ઘેતાં કવડી કરાવા કુઢાવા । પાચારિતાં દેવા નામાસાઠીં ॥2॥
દયાસિંધુ નામ પતિતપાવન । હેં આહ્માં વચન સાંપડલેં ॥3॥
તુકા હ્મણે કરૂં અન્યાયાચ્યા કોટી । કૃપાવંત પોટીં તૂં ચિ દેવા ॥4॥

1069

જો ભહાંચા વિસાવા । ઉભા પાચારિતો ધાંવા ॥1॥
હાતીં પ્રેમાચેં ભાતુકેં । મુખીં ઘાલી કવતુકેં । ભવસિંધૂ સુખેં । ઉતરી કાસે લાવૂનિ ॥ધ્રુ.॥
થોર ભહાંચી આસ । પાહે ભોંવતાલી વાસ ॥2॥
તુકા હ્મણે કૃપાદાની । ફેડી આવડીચી ધણી ॥3॥

1070

અખંડ તુઝી જયા પ્રીતિ । મજ દે ત્યાંચી સંગતિ । મગ મી કમળાપતિ । તુજ નાનીં કાંટાળા ॥1॥
પડોન રાહેન તે ઠાયીં । ઉગા ચિ સંતાંચિયે પાયીં । ન મગેં ન કરીં કાંહીં । તુઝી આણ વિઠોબા ॥ધ્રુ.॥
તુહ્મી આહ્મી પીડોં જ્યાનેં । દોન્હી વારતી એકાનેં । બૈસલોં ધરણેં । હાકા દેત દારેશીં ॥2॥
તુકા હ્મણે યા બોલા । ચિત્ત દ્યાવેં બા વિઠ્ઠલા । ન પાહિજે કેલા । અવઘા માઝા આવ્હેર ॥3॥

1071

પુનીત કેલેં વિષ્ણુદાસીં । સંગેં આપુલિયા દોષી ॥1॥
કોણ પાહે તયાંકડે । વીર વિઠ્ઠલાચે ગાઢે । અશુભ ત્યાંપુઢેં શુભ હોઉનિયાં ઠાકે ॥ધ્રુ.॥
પ્રેમસુખાચિયા રાસી । પાપ નાહીં ઓખદાસી ॥2॥
તુકા હ્મણે ત્યાંનીં । કેલી વૈકુંઠ મેદિની ॥3॥

1072

જન દેવ તરી પાયાં ચિ પડાવેં । ત્યાચિયા સ્વભાવેં ચાડ નાહીં ॥1॥
અગ્નીચેં સૌજન્ય શીતનિવારણ । પાલવીં બાંધોનિ નેતાં નયે ॥2॥
તુકા હ્મણે વિંચુ સર્પ નારાયણ । વંદાવે દુરોન શિવોં નયે ॥3॥

1073

ભહ્ ભાગવત જીવન્મુહ્ સંત । મહિમા અત્યદ્ભુત ચરાચરીં।
ઐસિયા અનંતામાજી તૂં અનંત । લીલાવેશ હોત જગત્રાતા ॥1॥
બ્રહ્માનંદ તુકેં તુળે આલા તુકા । તો હા વિશ્વસંખ્યા ક્રીડે જનીં ॥ધ્રુ.॥
શાસ્ત્રા શ્રેષ્ઠાચાર અવિરુદ્ધ ક્રિયા । તુઝી ભહ્રાયા દેખિયેલી ।
દેઊનિ તિળાજુળી કામ્ય નિષિદ્ધાંસી । વિધિવિણ યોગેશી બ્રહ્માર્પણ ॥2॥
સંત ગ્રહમેળીં જગધંદ્યા ગિળી । પૈલ ઉદયાચળીં ભાનુ તુકા ।
સંત વૃંદેં તીર્થ ગૌતમી હરિકથા । તુકયા નર સિંહસ્તા ભેટોં આલી ॥3॥
શાંતિ પતિવ્રતે જાલે પરિનયન । કામ સંતર્પણ નિષ્કામતા।
ક્ષમા ક્ષમાપણેં પ્રસિદ્ધ પ્રથા જગીં । તેં તોં તુઝ્યા અંગી મૂતિ઩મંત ॥4॥
દયા દિનાનાથા તુવા જીવવિલી । વિશ્વીં વિસ્તારલી કીતિ઩ તુઝી ।
વેદવાક્યબાહુ ઉભારિલા ધ્વજ । પૂજિલે દેવ દ્વિજ સર્વભૂતેં ॥5॥
અધર્મ ક્ષયવ્યાધિ ધર્માંશીં સ્પર્શલા । તો ત્વાં ઉપચારિલા અનન્યભિહ્।
બ્રહ્મ ઐક્યભાવેં ભિહ્ વિસ્તારિલી । વાક્યેં સપળ કેલીં વેદવિહિતેં ॥6॥
દેહબુઇદ્ધ જાત્યા અભિમાનેં વંચલોં । તો મી ઉપેઇક્ષલોં ન પાહિજે।
ન ઘડો યાચે પાયીં બુદ્ધીચા વ્યભિચાર । માગે રામેશ્વર રામચંદ્ર ॥7॥

1074

ભૂત ભવિષ્ય કળોં યાવેં વર્તમાન । હેં તોં ભાગ્યહીન ત્યાંચી જોડી ॥1॥
આહ્મીં વિષ્ણુદાસીં દેવ ધ્યાવા ચિત્તેં । હોણાર તેં હોતેં પ્રારબ્ધેં ॥ધ્રુ.॥
જગરૂઢીસાટીં ઘાતલેં દુકાન । જાતો નારાયણ અંતરોનિ ॥2॥
તુકા હ્મણે હા હો પ્રપંચ ગાઢા । થોરલી તે પીડા રિઇદ્ધસિદ્ધી ॥3॥
॥ઘોંગડએઆચે અભંગ-॥12॥

1075

ઠકિલેં કાળા મારિલી દડી । દિલી કુડી ટાકોનિયાં ॥1॥
પાંઘુરલોં બહુ કાળેં । ઘોંગડેં બળેં સાંડવલેં ॥ધ્રુ.॥
નયે ઐસા લાગ વરી । પરતે દુરી લપાલેં ॥2 ॥
તુકા હ્મણે આડ સેવા । લાવિલા હેવા ધાંદલી ॥3॥

1076

ઘોંગડિયાંચા પાલટ કેલા । મુલાંમુલાં આપુલ્યાંત ॥1॥
કાન્હોબા તો મી ચ દિસેં । લાવિલેં પિસેં સંવગડિયાં ॥ધ્રુ.॥
તો બોલે મી ઉગાચ બૈસેં । આનારિસેં ન દિસે ॥2॥
તુકા હ્મણે દિલેં સોંગ । નેદી વેંગ જાઊં દેઊં ॥3॥

1077

ખેળોં લાગલોં સુરકવડી । માઝી ઘોંગડી હારપલી ॥1॥
કાન્હોબાચે પડિલોં ગળાં । ઘેઇપ ગોપાળા દેઇપ ઝાડા ॥ધ્રુ.॥
મી તોં હાગે ઉઘડા જાલોં । અવઘ્યા આલોં બાહેરી ॥2॥
તુકા હ્મણે બુઇદ્ધ કાચી । નાહીં ઠાયીંચી મજપાશીં ॥3॥

1078

ઘોંગડિયાંચી એકી રાશી । ત્યાચપાશીં તેં હી હોતેં ॥1॥
માઝિયાચા માગ દાવા । કેલા ગોવા ઉગવોં દ્યા ॥ધ્રુ.॥
વ્હાવેં ઐસેં નિસંતાન । ઘેઇન આન તુજપાશીં ॥2॥
તુકા હ્મણે લાહાણ મોઠા । સાંડ તાઠા હા દેવા ॥3॥

1079

નાહીં તુઝે ઉગા પડત ગળાં । પુઢેં ગોપાળા જાઊં નકો ॥1॥
ચાહાડ તુઝે દાવિન ઘરીં । બોલણ્યા ઉરી નાહીં ઐસી ॥ધ્રુ.॥
તુહ્માં આહ્માં પડદા હોતા । સરલા આતાં સરોબરી ॥2॥
તુકા હ્મણે ઉરતી ગોઠી । પડિલી મિઠી ન સુટે ॥3॥

1080

તુહ્માં આહ્માં ઉરી તોંવરી । જનાચારી ઐસેં તૈસી ॥1॥
માઝેં ઘોંગડેં ટાકુન દેઇપ । એકે ઠાયીં મગ અસોં ॥ધ્રુ.॥
વિરોધાનેં પડે તુટી । કપટ પોટીં નસાવેં ॥2॥
તુકા હ્મણે તૂં જાણતા હરી । મજ વેવ્હારીં બોલવિસી ॥3॥

1081

મુળીંચા તુહ્માં લાગલા ચાળા । તો ગોપાળા ન સંડા ॥1॥
ઘ્યાવેં ત્યાચેં દેણેં ચિ નાહીં । યે ચિ વાહિં દેખતસોં ॥ધ્રુ.॥
માઝી તરી ઘોંગડી મોઠી । ગાંડીચી લંગોટી સોડિસ ના ॥2॥
તુકા હ્મણે મ્યાં સાંડિલી આશા । હુંગિલા ફાંસા યેથુનિયાં ॥3॥

1082

ઘોંગડિયાસ ઘાતલી મિઠી । ન સોડી સાટી કેલી જીવેં ॥1॥
હા ગે ચોર ધરા ધાંવા કોણી । ઘરાંત રાહાટે ચહૂં કોણી ॥ધ્રુ.॥
નોળખવે મ્યાં ધરિલા હાતીં । દેહએઆદિપ માય લાવિલી વાતી ॥2॥
ન પાવે ધાંવણેં મારિતો હાકા । જનાચારીં તુકા નાગવલા ॥3॥

1083

આતાં મી દેવા પાંઘરોં કાઇ઩ । ભિકેચેં તેં હી ઉરે ચિ ના ॥1॥
સદૈવ દુબળેં નેણેં ચોર । દેખોનિ સુનાટ ફોડિતો ઘર ॥ધ્રુ.॥
નાહીં મજપાશીં ફુટકી ફોડી । પાંચાંનીં ઘોંગડી દિલી હોતી ॥2॥
તુકા હ્મણે જના વેગળેં જાલેં । એક ચિ નેલેં એકલ્યાચેં ॥3॥

1084

મી માઝેં કરિત હોતોં જતન । ભીતરિલ્યા ચોરેં ઘેતલેં ખાનેં ॥1॥
મજ આલ્યાવિણ આધીં ચ હોતા । મજ ન કળતાં મજ માજી ॥ધ્રુ.॥
ઘોંગડેં નેલેં ઘોંગડેં નેલેં । ઉઘડેં કેલેં ઉઘડેં ચિ ॥2॥
તુકા હ્મણે ચોરટા ચિ જાલા સાવ । સહજ ચિ ન્યાય નાહીં તેથેં ॥3॥

1085

ઘોંગડેં નેલેં સાંગોં મી કોણા । દુબળેં માઝેં નાણીત મના ॥1॥
પુઢેં તેં મજ ન મિળે આતાં । જવળી સત્તા દામ નાહીં ॥ધ્રુ.॥
સેટે મહાજન ઐકા કોણી । ઘોંગડિયાચી કરા શોધણી ॥2॥
ઘોંગડિયાચા કરા બોભાટ । તુકા હ્મણે જંવ ભરલા હાટ ॥3॥

1086

માઝેં ઘોંગડેં પડિલેં ઠાયીં । માગ તયા પાયીં સાંપડલા ॥1॥
ચોર તો ભલા ચોર તો ભલા । પાઠિસી ઘાતલા પુંડલિકેં ॥ધ્રુ.॥
ચોર કુઠોરિ એકે ચિ ઠાયીં । વેગળેં પાહાવેં નલગેચ કાંહીં ॥2॥
આણિકાંચીં હી ચોરલીં આધીં । માઝેં તયામધીં મેળવિલેં ॥3॥
આપલ્યા આપણ શોધિલેં તીંહીં । કરીન મી હી તે ચિ પરી ॥4॥
તુકા હ્મણે માઝેં હિત ચિ જાલેં । ફાટકેં જાઉન ધડકેં ચિ આલેં ॥5॥ ॥12॥

1087

સર્પ ભુલોન ગુંતલા નાદા । ગારુડિયેં ફાંદાં ઘાતલાસે।
હિંડવુનિ પોટ ભરી દારોદારીં । કોંડુનિ પેટારી અસેરયા ॥1॥
તૈસી પરી મજ જાલી પાંડુરંગા । ગુંતલોં તો મી ગા સોડીં આતાં ।
માઝેં મજ કાંહીં ન ચલેસેં જાલેં । કૃપા તુજ ન કરિતાં ॥ધ્રુ.॥
આવિસેં મિનુ લાવિયલા ગળીં । ભક્ષ તો ગિળી મ્હણૌનિયાં ।
કાઢૂનિ બાહેરી પ્રાણ ઘેઊં પાહે । તેથે બાપુમાયે કવણ રયા ॥2॥
પક્ષી પિલયાં પાતલેં આશા । દેખોનિયાં ફાંસા ગુંતે બળેં ।
મરણ નેણેં માયા ધાંવોનિ વોસરે । જીવિત્વ ના જાલીં બાળેં ॥3॥
ગોડપણેં માસી ગુંતલી લિગાડીં । સાંપડે ફડફડી અધિકાઅધિક ।
તુકા મ્હણે પ્રાણ ઘેતલા આશા । પંઢરીનિવાસા ધાવ ઘાલીં ॥4॥

1088

યાતિહીન મજ કાય તો અભિમાન । માની તુજ જન નારાયણા ॥1॥
કાય સુખ મજ તયાચી હે ખંતી । આપુલાલા ઘેતી ગુણભાવ ॥ધ્રુ.॥
દ્રવ્યામુળેં માથાં વાહિયેલી ચિંધી । હોન જયામધીં હોતા ગાંઠી ॥2॥
તુકા હ્મણે જન વંદિતો વેગળા । મજસી દુર્બળા કાય ચાડ ॥3॥

1089

શીતળ સાઉલી આમુચી માઉલી । વિઠાઇ઩ વોળલી પ્રેમપાન્હા ॥1॥
જાઊનિ વોસંગા વોરસ । લાગલેં તેં ઇચ્છે પીઇન વરી ॥ધ્રુ.॥
કૃપા તનુ માઝા સાંભાળી દુભૂનિ । અમૃતજીવની લોટલીસે ॥2॥
આનંદાચા ઠાવ નાહીં માઝા ચિત્તીં । સાગર તો કિતી ઉપમેસી ॥3॥
સૈર જાયે પડે તયેસી સાંકડેં । સાંભાળીત પુઢેં માગેં આસ ॥4॥
તુકા હ્મણે ચિંતા કૈસી તે મી નેણેં । લડિવાળ તાન્હેં વિઠાઇ઩ચેં ॥5॥
રામચરિત્ર - અભંગ ॥14॥

1090

રામા વનવાસ । તેણેં વસે સર્વ દેશ ॥1॥
કેલેં નામાચેં જતન । સમર્થ તો નવ્હે ભિન્ન ॥ધ્રુ.॥
વનાંતરીં રડે । ઐસે પુરાણીં પવાડે ॥2॥
તુકા હ્મણેં ૠષિનેમ । ઐસા કળોનિ કાં ભ્રમ ॥3॥

1091

રામ હ્મણે ગ્રાસોગ્રાસીં । તો ચિ જેવિલા ઉપવાસી ॥1॥
ધન્યધન્ય તેં શરીર । તીર્થાંવ્રતાંચે માહેર ॥ધ્રુ.॥
રામ હ્મણે કરિતાં ધંદા । સુખસમાધિ ત્યા સદા ॥2॥
રામ હ્મણે વાટે ચાલી । યજ્ઞ પાઉલાપાઉલીં ॥3॥
રામ હ્મણેં ભોગીં ત્યાગીં । કર્મ ન લિંપે ત્યા અંગીં ॥4॥
ઐસા રામ જપે નિત્ય । તુકા હ્મણે જીવન્મુહ્ ॥5॥

1092

તારી ઐસે જડ । ઉદકાવરી જો દગડ ॥1॥
તો હા ન કરી તેં કાઇ઩ । કાં રે લીન નવ્હાં પાયીં ॥ધ્રુ.॥
સીળા મનુષ્ય જાલી। જ્યાચ્યા ચરણાચે ચાલી ॥2॥
વાનરાં હાતીં લંકા । ઘેવવિલી હ્મણે તુકા ॥3॥

1093

રામ હ્મણતાં રામ ચિ હોઇજે । પદીં બૈસોન પદવી ઘેઇજે ॥1॥
ઐસેં સુખ વચનીં આહે । વિશ્વાસેં અનુભવ પાહેં ॥ધ્રુ.॥
રામરસાચિયા ચવી । આન રસ રુચતી કેવીં ॥2॥
તુકા હ્મણે ચાખોનિ સાંગેં । મજ અનુભવ આહે અંગેં ॥3॥

1094

રામરામ ઉત્તમ અક્ષરેં । કંઠીં ધરિલીં આપણ શંકરેં ॥1॥
કૈસીં તારક ઉત્તમ તિહીં લોકાં । હળાહળ શીતળ કેલેં શિવા દેખા ॥ધ્રુ.॥
હા ચિ મંત્ર ઉપદેશ ભવાની । તિચ્યા ચુકલ્યા ગર્ભાદિયોનિ ॥2॥
જુન્હાટ નાગર નીચ નવેં । તુકા હ્મણેં મ્યાં ધરિલેં જીવેં ભાવેં ॥3॥

1095

રામ હ્મણતાં તરે જાણતા અણતાં । હો કા યાતિભલતા કુળહીન ॥1॥
રામ હ્મણતાં ન લગે આણીક સાયાસ । કેલે મહા દોષ તેહી જળતી ॥ધ્રુ.॥
રામ હ્મણે તયા જવળી નયે ભૂત । કૈચા યમદૂત હ્મણતાં રામ ॥2॥
રામ મ્હણતાં તરે ભવસિંધુપાર । ચુકે વેરઝાર મ્હણતાં રામ ॥3॥
તુકા હ્મણેં હેં સુખાચેં હેં સાધન । સેવીં અમૃતપાન એકા ભાવેં ॥4॥

1096

પૈલ આલા રામ રાવણાસી સાંગતી । કાય નિદસુરા નિજલાસી ભૂપતિ ॥1॥
અવઘેં લંકેમાજી જાલે રામાચે દૂત । વ્યાપિલેં સર્વત્ર બાહેરી ભીતરી આંત ॥ધ્રુ.॥
અવઘે અંગલગ તુઝે વધિયેલે વીર । હોઇ઩ શરણાગત કિંવા યુદ્ધાસી સાદર ॥2॥
તુકા મ્હણે ઐક્યા ભાવેં રામેસી ભેટી । કરૂનિ ઘેઇ઩ આતાં સંવંઘેસી તુટી ॥3॥

1097

સમરંગણા આલા । રામેં રાવણ દેખિલા ॥1॥
કૈસે ભીડતીલ દોન્હી । નાંવ સારુનિયાં રણીં ॥ધ્રુ.॥
પ્રેમસુખાચેં સંધાન । બાણેં નિવારિતી બાણ ॥2॥
તુકયાસ્વામી રઘુનાથ । વર્મ જાણોનિ કેલી માત ॥3॥

1098

કેલા રાવણાચા વધ । અવઘા તોડિલા સંબંધ ॥1॥
લંકારાજ્યેં બિભીષણા । કેલી ચિરકાળ સ્થાપના ॥ધ્રુ.॥
ઉદાર્યાચી સીમા । કાય વણૂપ રઘુરામા ॥2॥
તુકા હ્મણે માઝા દાતા । રામેં સોડવિલી સીતા ॥3॥

1099

રામરૂપ કેલી । રામેં કૌસલ્યા માઉલી ॥1॥
રામ રાહિલા માનસીં । ધ્યાનીં ચિંતનીં જયાસી ।
રામ હોય ત્યાસી । સંદેહ નાહીં હા ભરવસા ॥ધ્રુ.॥
અયોધ્યેચે લોક । રામ જાલે સકળીક ॥2॥
સ્મરતાં જાનકી । રામરૂપ જાલે કપિ ॥3॥
રાવણેસી લંકા। રામ આપણ જાલા દેખા ॥4॥
ઐસા નિત્ય રામ ધ્યાય । તુકા વંદી ત્યાચે પાય ॥5॥

1100

આનંદલે લોક નરનારી પરિવાર । શંખભેરીતુરેં વાદ્યાંચે ગજર ॥1॥
આનંદ જાલા અયોધ્યેસી આલે રઘુનાથ । અવઘા જેજેકાર આળંગિલા ભરત ॥ધ્રુ.॥
કરિતી અક્ષવાણેં ઓંવાઇળતી રઘુવીરા । લૈમીસહિત લૈમણ દુસરા ॥2॥
જાલેં રામરાજ્ય આનંદલીં સકળેં । તુકા હ્મણે ગાઇ઩વત્સેં નરનારીબાળેં ॥3॥

1101

જાલેં રામરાજ્ય કાય ઉણેં આમ્હાંસી । ધરણી ધરી પીક ગાઇ઩ વોળલ્યા હ્મૈસી ॥1॥
રામ વેળોવેળાં આમ્હી ગાઊં ઓવિયે। દિળતાં કાંડિતાં જેવિતાં ગે બાઇયે ॥ધ્રુ.॥
સ્વપ્નીં હી દુઃખ કોણી ન દેખે ડોળાં । નામાચ્યા ગજરેં ભય સુટલેં કાળા ॥2॥
તુકા હ્મણે રામેં સુખ દિલેં આપુલેં । તયાં ગર્ભવાસીં યેણેં જાણેં ખુંટલેં ॥3॥

1102

અહલ્યા જેણેં તારિલી રામેં । ગણિકા પરલોકા નેલી નામેં ॥1॥
રામહરે રઘુરાજહરે । રામહરે મહારાજહરે ॥ધ્રુ.॥
કંઠ શીતળ જપતાં શૂળપાણી । રામ જપતાં અવિનાશ ભવાણી ॥2॥
તારકમંત્રશ્રવણ કાશી । નામ જપતાં વાલ્મીક ૠષિ ॥3॥
નામ જપેં બીજ મંત્ર નળા । સિંધુ તરતી જ્યાચ્યા પ્રતાપેં શિળા ॥4॥
નામજપ જીવન મુનિજના ॥ તુકયાસ્વામી રઘુનંદના ॥5॥

1103

મી તોં અલ્પ મતિહીન । કાય વણૂપ તુઝે ગુણ । ઉદકીં તારિલે પાષાણ । હેં મહિમાન નામાચેં ॥1॥
નામ ચાંગલેં ચાંગલેં । માઝે કંઠીં રાહો ભલેં । કપિકુળ ઉદ્ધરિલેં । મુહ્ કેલેં રાક્ષસાં ॥ધ્રુ.॥
દ્રોણાગિરિ કપિહાતીં । આણવિલા સીતાપતી । થોર કેલી ખ્યાતિ । ભરતભેટીસમયીં ॥2॥
શિળા હોતી મનુષ્ય જાલી । થોર કીતિ઩ વાખાણિલી । લંકા દહન કેલી । હનુમંતે કાશાનેં ॥3॥
રામ જાનકીજીવન । યોગિયાંચે નિજધ્યાન । રામ રાજીવલોચન । તુકા ચરણ વંદિતો ॥4॥ ॥14॥
શ્લોકરૂપી અભંગ - ॥6॥

1104

તુજવાચુની માગણેં કાય કોણા । મહીમંડળીં વિશ્વવ્યાપકજના ।
જીવભાવના પુરવૂં કોણ જાણે । તુજવાંચુની હોત કાં રાવરાણે ॥1॥
નસે મોક્ષદાતા તિહીંમાજિ લોકાં । ભવતારકુ તૂજવાંચુનિ એકા ।
મનીં માનસીં ચિંતિતાં રૂપનામ । પળે પાપ તાપ ભયેં નાસ કામ ॥2॥
હરી નામ હેં સાચ તુઝેં પુરાણીં । હરીહાતિચેં કાળગર્ભાદિયોની ।
કરૂં મુખવાણી કૈસી દેશઘડી । તુજવાંચુનિ વાણિતાં વ્યર્થ ગોડી ॥3॥
ભવભંજના વ્યાપક લોક તિન્હી । તુજ વાણિતાં શ્રમલા શેષફણી ।
અસો ભાવેં જીવ તુઝ્યા સર્વ પાયીં । દુજેં માગણેં આણીક વ્યર્થ કાઇપ ॥4॥
દિનાનાથ હે સાક્ષ તૂઝી જનાસી । દિનેં તારિલીં પાતકી થોર દોષી ।
તુકા રાહિલા પાયિં તો રાખ દેવ। અસેં માગતસે તુઝી ચરણસેવા ॥5॥

1105

ઉભા ભીંવરેચ્યા તિરી રાહિલાહે । અસે સન્મુખ દિક્ષણે મૂખ વાહે ।
મહાપાતકાંસી પળ કાંપ થોર । કૈસે ગર્જતી ઘોષ હે નામવીર ॥1॥
ગુણગંભીર હા ધીર હાસ્યમુખ । વદે વદનીં અમૃત સર્વસુખ ।
લાગલેં મુનિવરાં ગોડ ચિત્તીં । દેહભાવના તુટલિયાસિ ખંતી ॥2॥
ઠસા ઘાતલા યે ભૂમિમાજી થોર । ઇચ્છાદાના હા દ્યાવયાસી ઉદાર ।
જયા વોળગતી સિઇદ્ધ સર્વઠાયીં । તુઝેં નામ હેં ચાંગલેં ગે વિઠાઇ઩ ॥3॥
અસે ઉઘડા હા વિટેવરિ ઉભા । કટસૂત્ર હેં ધરુનિ ભિહ્લોભા ।
પુઢેં વાટ દાવી ભવસાગરાચી । વિઠો માઉલી હે સિદ્ધસાધકાંચી ॥4॥
કરા વેગુ હા ધરા પંથ આધીં । જયા પાર નાહીં સુખા તેં ચ સાધીં ।
મ્હણે તુકા પંઢરીસ સર્વ આલેં । અસે વિશ્વ હેં જીવનેં ત્યાચિ જ્યાલેં ॥5॥

1106

ધના ગુંતલેં ચિત્ત માઝેં મુરારી । મન ઘેઉની હિંડવી દારોદારીં ।
મરે હિંડતાં ન પુરે યાસિ કાંહીં । મહી ઠેંગણી પરી તેં તૃપ્ત નાહીં ॥1॥
ન દિસે શુદ્ધ પાહાતાં નિજમતી । પુઢેં પડિલોં ઇંઇદ્રયાં થોર ઘાતીં ।
જિવા નાસ ત્યા સંગતી દંડ બેડી । હરી શીઘ્ર યા દુષ્ટસંગાસિ તોડીં ॥2॥
અસીં આણિકેં કાય સાંગોં અનંતા । મોહો પાપિણી દુષ્ટમાયામમતા ।
ક્રોધ કામ યાતના થોર કરી । તુજવાંચુની સોડવી કોણ હરી ॥3॥
નિજ દેખતાં નિજ હે દૂરિ જાયે । નિદ્રા આળસ દંભ યી ભીત આહે ।
તયાં વિસ્ત દેહીં નકો દેઉં દેવા । તુજવાંચુની આણિક નાઇસ્ત હેવા ॥4॥
કરીં ઘાત પાત શંકા લાજ થોરી । અસે સત્ય ભાવ બહૂ ભિહ્ દૂરી ।
નકો મોકલૂં દીનબંધુ અનાથા । તુકા વીનવી ઠેવુની પાયિં માથા ॥5॥

1107

પૈલ સાંવળેં તેજ પુંજાળ કૈસેં । સિરીં તુબિ઩લીં સાજિરીં મોરવીસેં ।
હરે ત્યાસિ રે દેખતાં તાપ માયા । ભજા રે ભજા યાદવ યોગિરાયા ॥1॥
જયા કામિની લુબ્ધલ્યા સહસ્રસોળા । સુકુમાર યા ગોપિકા દિવ્ય બાળા ।
શોભે મધ્યભાગીં કળા ચંદ્રકોટી । રુપા મીનલી સાજિરી માળકંઠીં ॥2॥
અસે યાદવાં શ્રેષ્ઠ હા ચક્રપાણી । જયા વંદિતી કોટિ તેહતીસ તીન્હી ।
મહાકાળ હે કાંપતી દૈત્ય જ્યાસી । પાહા સાંવળેં રૂપ હેં પાપનાસી ॥3॥
કસીં પાઉલેં સાજિરીં કુંકુમાચીં। કસી વીટ હે લાધલી દૈવાંચી।
જયા ચિંતિતાં ઐગ્ન હા શાંતિ નીવે। ધરા માનસીં આપલા દેહભાવ ॥4॥
મુની દેખતાં મૂખ હેં ચિત્ત ધ્યાય। દેહ માંડલા ભાવ હા બાપમાય।
તુક્યા લાગલેં માનસીં દેવપીસેં । ચિત્ત ચોરટેં સાંવળેં રૂપ કૈસેં ॥5॥

1108

અસે નાંદતુ હા હરી સર્વજીવીં । અસે વ્યાપુની ઐગ્ન હા કાષ્ઠ તેવીં ।
ઘટીં બિંબલેં બિંબ હેં ઠાયિઠાયીં । તયા સંગતી નાસુ હા ત્યાસિ નાહીં ॥1॥
તન વાટિતાં ક્ષીર હેં હોત નાહીં । પશૂ ભિક્ષતાં પાલટે તેં ચિ દેહીં ।
તયા વર્મ તો જાણતા એક આહે । અસે વ્યાપક વ્યાપુની અંતર્બાહે ॥2॥
ફળ કદ઩ળીં સેવટીં યેત આહે । અસે શોધિતાં પોકળીમાજિ કાયે ।
ધીર નાહીં ત્યેં વાઉગેં ધીગ જાલેં । ફળ પુષ્પના યત્ન વ્યર્થ ગેલે ॥3॥
અસે નામ હેં દર્પણેં સિદ્ધ કેલેં। અસે બિંબ તેં યા મળા આહે ઠેલેં ।
કૈસેં શુદ્ધ નાહીં દિસે માજિરૂપ। નકા વાઢવૂં સીણ હા પુણ્યપાપ ॥4॥
કરા વર્મ ઠાવેં નકા સોંગ વાંયાં। તુકા વીનવીતો પડોં કાય પાયાં ।
તુજ પુત્ર દારા ધન વાસના હે । મગ ઊરલેં શેવટીં કાય પાહેં ॥5॥

1109

મના સાંડિં હે વાસના દુષ્ટ ખોડી । મતી માનસીં એક હે વ્યર્થ ગોડી ।
અસે હીત માઝેં તુજ કાંહીં એક । ધરીં વિઠ્ઠલીં પ્રેમ હેં પાયિં સૂખ ॥1॥
ઐસા સર્વભાવેં તુજ શરણ આલોં । દેહદુઃખ હેં ભોગિતાં ફાર ભ્યાલોં ।
ભવતારિતેં દૂસરેં નાહિં કોણી । ગુરુ હોત કાં દેવ તેહતીસ તીન્હી ॥2॥
જના વાસના હે ધના થોરિ આહે । તુજ લાગલી સંગતી તે ચિ સોયે ।
કરીં સર્વ સંગી પરિ ત્યાગુ ઠાયીં । તુકા વિનવીતો મસ્તક ઠેવુનિ પાયીં ॥3॥ ॥6॥

1110

સુટાયાચા કાંહીં પાહાતોં ઉપાય । તોં હે દેખેં પાય ગોવિયેલે ॥1॥
ઐસિયા દુઃખાચે સાંપડલોં સંદી । હારપલી બુઇદ્ધ બળ માઝેં ॥ધ્રુ.॥
પ્રારબ્ધ ક્રિયમાણ સંચિતાચેં । વોઢત ઠાયીંચે આલેં સાચેં ॥2॥
વિધિનિષેધાચે સાંપડલોં ચપે । એકેં એક લોપે નિવડેના ॥3॥
સારાવેં તેં વાઢે ત્યાચિયા ચિ અંગેં । તૃષ્ણેચિયા સંગેં દુઃખી જાલોં ॥4॥
તુકા હ્મણે આતાં કરીં સોડવણ । સર્વશિહ્હીન જાલોં દેવા ॥5॥

1111

ભય વાટે પર । ન સુટે હા સંસાર ॥1॥
ઐસા પડિલોં કાંચણી । કરીં ધાંવા હ્મણૌની ॥ધ્રુ.॥
વિચારિતોં કાંહીં । તોં હેં મન હાતીં નાહીં ॥2॥
તુકા હ્મણે દેવા । યેથેં ન પુરે રિઘાવા ॥3॥

1112

યેગા યેગા પાંડુરંગા । ઘેઇ઩ ઉચલુનિ વોસંગા ॥1॥
ઐસી અસોનિયાં વેસી । દિસતોં મી પરદેસી ॥ધ્રુ.॥
ઉગવૂનિ ગોવા । સોડવૂનિ ન્યાવેં દેવા ॥2॥
તુજ આડ કાંહીં । બળ કરી ઐસેં નાહીં ॥3॥
તુકા હ્મણે હૃષીકેશી । કાય ઉશીર લાવિસી ॥4॥

1113

માઝી વિઠ્ઠલ માઉલી । પ્રેમેં પાન્હા પાન્હાયેલી ॥1॥
કૃવાળૂનિ લાવી સ્તનીં । ન વજે દુરી જવળૂનિ ॥ધ્રુ.॥
કેલી પુરવી આળી । નવ્હે નિષ્ઠ‍ કોંવળી ॥2॥
તુકા હ્મણે ઘાંસ । મુખીં ઘાલી બ્રહ્મરસ ॥3॥

1114

આહ્મી ઉતરાઇ઩ । ભાવ નિરોપૂનિ પાયીં ॥1॥
તુહ્મી પુરવાવી આળી । કરાવી તે લડિવાળીં ॥ધ્રુ.॥
આમચા હા નેમ । તુહ્માં ઉચિત હા ધર્મ ॥2॥
તુકા હ્મણે દેવા । જાણોં સાંગિતલી સેવા ॥3॥

1115

કેલેં પાપ જેણેં દિલેં આન્મોદન । દોઘાંસી પતન સારિકે ચિ ॥1॥
વિષ નવનીતા વિષ કરી સંગેં । દુર્જનાચ્યા ત્યાગેં સર્વ હિત ॥ધ્રુ.॥
દેખિલેં ઓઢાળ નિઘાલિયા સેતા । ટાળાવેં નિમિત્યા થૈક હ્મુણ ॥2॥
તુકા હ્મણે જોડે કેલ્યાવિણ કર્મ । દેખતાં તો શ્રમ ન માનિતાં ॥3॥

1116

વિઠ્ઠલ ગીતીં વિઠ્ઠલ ચિત્તીં । વિઠ્ઠલ વિશ્રાંતિ ભોગ જયા ॥1॥
વિઠ્ઠલ આસનીં વિઠ્ઠલ શયનીં । વિઠ્ઠલ ભોજનીં ગ્રાસોગ્રાસીં ॥ધ્રુ.॥
વિઠ્ઠલ જાગૃતિસ્વપ્ની સુષુઇપ્ત । આન દુજેં નેણતી વિઠ્ઠલેંવિણ ॥2॥
ભૂષણ અળંકાર સુખાચે પ્રકાર । વિઠ્ઠલ નિર્ધાર જયાં નરાં ॥3॥
તુકા હ્મણે તે હી વિઠ્ઠલ ચિ જાલે । સંકલ્પ મુરાલે દુજેપણેં ॥4॥

1117

દાસ જાલોં હરિદાસાંચા । બુઇદ્ધકાયામનેંવાચા ॥1॥
તેથેં પ્રેમાચા સુકાળ । ટાળમૃદંગકલ્લોળ ।
નાસે દુષ્ટબુઇદ્ધ સકળ । સમાધિ હરિકીર્ત્તનીં ॥ધ્રુ.॥
ઐકતાં હરિકથા । ભિહ્ લાગે ત્યા અભહાં ॥2॥
દેખોનિ કીર્તનાચા રંગ । કૈસા ઉભા પાંડુરંગ ॥3॥
હેં સુખ બ્રહ્માદિકાં । હ્મણે નાહીં નાહીં તુકા ॥4॥

1118

ગતિ અધોગતિ મનાચી યુઇહ્ । મન લાવીં એકાંતીં સાધુસંગેં ॥1॥
જતન કરા જતન કરા । ધાંવતેં સૈરા ઓઢાળ તેં ॥ધ્રુ.॥
માન અપમાન મનાચેં લક્ષણ । લાવિલિયા ધ્યાન તેં ચિ કરી ॥2॥
તુકા હ્મણે મન ઉતરી ભવસિંધુ । મન કરી બંધુ ચૌ†યાશીચા ॥3॥

1119

પંઢરીસ દુઃખ ન મિળે ઓખદા । પ્રેમસુખ સદા સર્વકાળ ॥1॥
પુંડલિકેં હાટ ભરિયેલી પેંઠ । અવઘેં વૈકુંઠ આણિયેલેં ॥ધ્રુ.॥
ઉદમાસી તુટી નાહીં કોણા હાનિ । ઘેઊનિયાં ધણી લાભ ઘેતી ॥2॥
પુરલેં દેશાસી ભરલેં સિગેસી । અવઘી પંચક્રોશી દુમદુમીત ॥3॥
તુકા હ્મણે સંતાં લાગલીસે ધણી । બૈસલે રાહોનિ પંઢરીસ ॥4॥

1120

દ્વારકેચેં કેણેં આલેં યા ચિ ઠાયા । પુઢેં ભહ્રાયા ચોજવીત ॥1॥
ગોવિલેં વિસારેં માપ કેલેં ખરેં । ન પાહે માઘારેં અદ્યાપવરી ॥ધ્રુ.॥
વૈષ્ણવ માપાર નાહીં જાલી સળે । પુઢેં હી ન કળે પાર ત્યાચા ॥2॥
લાભ જાલા ત્યાંનીં ધરિલા તો વિચાર । આહિક્ય પરત્ર સાંટવિલેં ॥3॥
તુકા હ્મણે મજ મિળાલી મજુરી । વિશ્વાસ યા ઘરીં સંતાંચિયા ॥4॥

1121

સુરવર યેતી તીથૉ નિત્યકાળ । પેંઠ ત્યા નિર્મળ ચંદ્રભાગા ॥1॥
સાક્ષભૂત નવ્હે સાંગિતલી માત । મહિમા અત્યદ્ભુત વર્ણવેના ॥ધ્રુ.॥
પંચક્રોશીમાજી રીગ નાહીં દોષા । જળતી આપૈસા અઘોર તે ॥2॥
નિવિ઩ષય નર ચતુર્ભુજ નારી । અવઘા ઘરોઘરીં બ્રહ્માનંદુ ॥3॥
તુકા હ્મણે જ્યાપેં નાહીં પુષ્પલેશ । જા રે પંઢરીસ ઘેઇપ કોટિ ॥4॥

1122

વિચાર નાહીં નર ખર તો તૈસા । વાહે જ્ઞાન પાઠી ભાર લગડ તૈસા ॥1॥
વાદાવાદ કરણેં ત્યાસી તોં ચ વરી । ગુખાડીચી ચાડ સરે તોં ચ બાહેરી ॥ધ્રુ.॥
સૌભાગ્યસંપન્ન હો કાં વૃદ્ધ પ્રતિષ્ઠ । ચિકરૂનિ સાંડી પાયાં લાગલી તે વિષ્ઠ ॥2॥
નાહીં યાતિ કુળ ફાંસે ઓઢી તયાસી । તુકા હ્મણે કાય મુદ્રાસોંગ જાઇળસી ॥3॥

1123

દેવ હોસી તરી આણિકાંતેં કરિસી । સંદેહ યેવિશીં કરણેં ન લગે ॥1॥
દુષ્ટ હોસી તરી અણિકાંતેં કરિસી । સંદેહ યેવિશીં કરણેં ન લગે ॥2॥
તુકા હ્મણે જેં દર્પણીં બિંબલેં । તેં તયા બાણલેં નિશ્ચયેસીં ॥3॥

1124

કલિધર્મ માગેં સાંગિતલે સંતીં । આચાર સાંડિતી દ્વિજલોક ॥1॥
તે ચિ કળોં આતાં યેતસે પ્રચિતી । અધર્મા ટેંકતી ધર્મ નવ્હે ॥ધ્રુ.॥
તપ વ્રત કરિતાં લાગતી સાયાસ । પાઇળતાં પિંડાસ ગોડ વાટે ॥2॥
દેવ હ્મણઊની ન યેતી દેઊળા । સંસારા વેગળા તરી કાં નવ્હે ॥3॥
તુકા હ્મણે મજ ધરિતાં ગુમાન । ઐસે કોણી જન નરકા જાતી ॥4॥

1125

નમો વિષ્ણુવિશ્વરૂપા માયબાપા । અપરા અમુપા પાંડુરંગા ॥1॥
વિનવિતોં રંક દાસ મી સેવક । વચન તેં એક આઇકાવેં ॥ધ્રુ.॥
તુઝી સ્તુતિ વેદ કરિતાં ભાગલા । નિવાંત ચિ ઠેલા નેતિ નેતિ ॥2॥
ૠષિ મુનિ બહુ સિદ્ધ કવિજન । વણિ઩તાં તે ગુણ ન સરતી ॥3॥
તુકા હ્મણે તેથેં કાય માઝી વાણી । જે તુઝી વાખાણી કીર્તી દેવા ॥4॥

1126

અંતરીચા ભાવ જાણોનિયા ગુજ । તૈસે કેલે કાજ પાંડુરંગા ॥1॥
ઘાતલે વચન ન પડેચિ ખાલી । તૂ આહ્મા માઉલી અનાથાંચી ॥ધ્રુ.॥
મજ યાચકાચી પુરવાવી આશા । પંઢરીનિવાસા માયબાપા ॥2॥
નાશિલી આશંકા માઝિયા જીવાચી । ઉરલી ભેદાચી હોતી કાહી ॥3॥
તુકા હ્મણે આતાં કેલો મી નિર્ભર । ગાઈન અપાર ગુણ તુઝે ॥4॥

1127

ઉદાર કૃપાળ અનાથાંચા નાથ । ઐકસી માત શરણાગતાં ॥1॥
સર્વ ભાર માથાં ચાલવિસી ત્યાંચા । અનુસરલીં વાચા કાયા મનેં ॥ધ્રુ.॥
પાચારિતાં ઉભા રાહાસી જવળી । પાહિજે તે કાળીં પુરવાવેં ॥2॥
ચાલતાં હી પંથ સાંભાળિસી વાટે । વારિસીલ કાંટે ખડે હાતેં ॥3॥
તુકા હ્મણે ચિંતા નાહીં તુઝ્યા દાસાં । તૂં ત્યાંચા કોંવસા સર્વભાવેં ॥4॥

1128

કાય કીર્તી કરૂં લોક દંભ માન । દાખવીં ચરણ તુઝે મજ ॥1॥
મજ આતાં ઐસેં નકો કરૂં દેવા । તુઝા દાસ જાવા વાંયાં વિણ ॥ધ્રુ.॥
હોઇલ થોરપણ જાણીવેચા ભાર । દુરાવેન દૂર તુઝા પાયીં ॥2॥
અંતરીંચા ભાવ કાય કળે લોકાં । એક માની એકાં દેખોવેખીં ॥3॥
તુકા હ્મણે તુઝે પાય આતુડતી । તે મજ વિપિત્ત ગોડ દેવા ॥4॥

1129

માનાવયા જગ વ્હાવી દ્રવ્યમાયા । નાહીં તે માઝિયા જીવા ચાડ ॥1॥
તુઝ્યા પાયાંસાઠીં કેલી આરાણૂક । આતાં કાંહીં એક નકો દુજેં ॥ધ્રુ.॥
કરૂનિયાં કૃપા કરીં અંગીકાર । ન લવીં ઉસીર આતાં દેવા ॥2॥
નવ્હે સાચ કાંહીં કળોં આલેં મના । હ્મણોનિ વાસના આવરિલી ॥3॥
તુકા હ્મણે આતાં મનોરથ સિદ્ધી। માઝે કૃપાનિધી પાવવાવે ॥4॥

1130

આતાં માઝા સર્વભાવેં હા નિર્ધાર । ન કરીં વિચાર આણિકાંસી ॥1॥
સર્વભાવેં નામ ગાઇ઩ન આવડી । સર્વ માઝી જોડી પાય તુઝે ॥ધ્રુ.॥
લોટાંગણ તુઝ્યા ઘાલીન અંગણીં । પાહીન ભરોનિ ડોળે મુખ ॥2॥
નિર્લજ્જ હોઊનિ નાચેન રંગણીં । યેઊં નેદી મનીં શંકા કાંહીં ॥3॥
અંકિત અંકિલા દાસ તુઝા દેવા । સંકલ્પ હા જીવા તુકા હ્મણે ॥4॥

1131

જનીં જનાદ઩ન ઐકતોં હે માત । કૈસા તો વૃત્તાંત ન કળે આહ્માં ॥1॥
જન્મ જરા મરણ કવણ ભોગી ભોગ । વ્યાધિ નાના રોગ સુખદુઃખેં ॥ધ્રુ.॥
પાપપુણ્યેં શુદ્ધાશુદ્ધ આચરણેં । હીં કોણાંકારણેં કવણેં કેલીં ॥2॥
આહ્માં મરણ નાશ તૂં તંવ અવિનાશ । કૈસા હા વિશ્વાસ સાચ માનૂં ॥3॥
તુકા હ્મણે તૂં ચિ નિવડીં હા ગુઢાર । દાખવીં સાચાર તેં ચિ મજ ॥4॥

1132

યથાર્થ વાદ સાંડૂનિ ઉપચાર । બોલતી તે અઘોર ભોગિતીલ ॥1॥
ચોરા ધરિતાં સાંગે કુઠો†યાચેં નાંવ । દોઘાંચે હી પાવ હાત જાતી ॥2॥
તુકા હ્મણે અસે પુરાણીં નિવાડ । માઝી હે બડબડ નવ્હે કાંહીં ॥3॥

1133

ધીર તો કારણ સાહે હોતો નારાયણ । નેદી હોઊં સીણ વાહોં ચિંતા દાસાંસી ॥1॥
સુખેં કરાવેં કીર્તન હષૉ ગાવે હરિચે ગુણ। વારી સુદર્શન આપણ ચિ કિળકાળ ॥ધ્રુ.॥
જીવ વેચી માતા બાળા જડભારી હોતાં । તો તોં નવ્હે દાતા પ્રાકૃતાં યાં સારિખા ॥2॥
હેં તોં માઝ્યા અનુભવેં અનુભવા આલેં જીવેં । તુકા હ્મણે સત્ય વ્હાવેં આહાચ નયે કારણા ॥3॥

1134

પુઢેં આતાં કૈંચા જન્મ । ઐસા શ્રમ વારેસા ॥1॥
સર્વથાહી ફિરોં નયે । ઐસી સોય લાગલિયા ॥ધ્રુ.॥
પાંડુરંગા ઐસી નાવ । તારૂં ભાવ અસતાં ॥2॥
તુકા હ્મણે ચુકતી બાપા । પુન્હા ખેપા સકળા ॥3॥

1135

દુદ દહીં તાક પશૂચેં પાળણ । ત્યાંમધ્યેં કારણ ઘૃતસાર ॥1॥
હેં ચિ વર્મ આહ્માં ભાવિકાંચે હાતીં । હ્મણઊનિ ચિત્તીં ધરિલા રામ ॥ધ્રુ.॥
લોહો કફ ગારા અગ્નીચિયા કાજેં । યે†હવી તેં ઓઝેં કોણ વાહે ॥2॥
તુકા હ્મણે ખોરીં પાહારા જતન । જોંવરિ હેં ધન હાતીં લાગે ॥3॥

1136

વીર વિઠ્ઠલાચે ગાઢે । કિળકાળ પાયાં પડે ॥1॥
કરિતી ઘોષ જેજેકાર । જળતી દોષાંચે ડોંગર ॥ધ્રુ.॥
ક્ષમા દયા શાંતિ । બાણ અભંગ તે હાતીં ॥2॥
તુકા હ્મણેં બળી । તે ચિ એક ભૂમંડળીં ॥3॥

1137

ઐકેં રે જના તુઝ્યા સ્વહિતાચ્યા ખુણા । પંઢરીચા રાણા મનામાજી સ્મરાવા ॥1॥
મગ કૈચેં રે બંધન વાચે ગાતાં નારાયણ। ભવસિંધુ તો જાણ યે ચિ તીરી સરેલ ॥ધ્રુ.॥
દાસ્ય કરીલ કિળકાળ બંદ તુટેલ માયાજાળ । હોતીલ સકળ રિઇદ્ધસિદ્ધી હ્મણિયારીં ॥2॥
સકળશાસ્ત્રાંચેં સાર હેં વેદાંચેં ગવ્હર । પાહાતાં વિચાર હા ચિ કરિતી પુરાણેં ॥3॥
બ્રાહ્મણ ક્ષેત્રી વૈશ્ય શૂદ્ર ચાંડાળાં આહે અધિકાર । બાળેં નારીનર આદિ કરોનિ વેશ્યા હી ॥4॥
તુકા હ્મણે અનુભવેં આહ્મીં પાડિયલેં ઠાવેં । આણીક હી દૈવેં સુખ ઘેતી ભાવિકેં ॥5॥

1138

ન કરીં તળમળ રાહેં રે નિશ્ચળ । આહે હા કૃપાળ સ્વામી માઝા ॥1॥
અવિનાશ સુખ દેઇ઩લ નિર્વાણી । ચુકતીલ ખાણી ચૌ†યાશીચ્યા ॥ધ્રુ.॥
આણિકિયા જીવાં હોઇ઩લ ઉદ્ધાર । તે હી ઉપકાર ઘડતી કોટિ ॥2॥
આહિક્ય પરત્રીં હોસીલ સરતા । ઉચ્ચારીં રે વાચા રામરામ ॥3॥
તુકા હ્મણે સાંડીં સંસારાચા છંદ । મગ પરમાનંદ પાવસીલ ॥4॥

1139

કાં રે દાસ હોસી સંસારાચા ખર । દુઃખાચે ડોંગર ભોગાવયા ॥1॥
મિષ્ટાન્નાચી ગોડી જિવ્હેચ્યા અગરીં । મસક ભરલ્યાવરી સ્વાદ નેણે ॥ધ્રુ.॥
આણીક હી ભોગ આણિકાં ઇંઇદ્રયાંચે। નાહીં ઐસે સાચે જવળી કાંહીં ॥2॥
રૂપ દૃઇષ્ટ ધાય પાહાતાં પાહાતાં। ન ઘડે સર્વથા આણિ તૃષ્ણા ॥3॥
તુકા હ્મણે કાં રે નાશિવંતાસાટીં। દેવાસવેં તુટી કરિતોસી ॥4॥

1140

બૈસોનિ નિશ્ચળ કરીં ત્યાચેં ધ્યાન । દેઇ઩લ તો અન્નવસ્ત્રદાતા ॥1॥
કાય આહ્માં કરણેં અધિક સાંચુની । દેવ જાલા ૠણી પુરવિતા ॥ધ્રુ.॥
દયાળ મયાળ જાણે કળવળા । શરણાગતાં લળા રાખોં જાણે ॥2॥
ન લગે માગણેં સાંગણેં તયાસી। જાણે ઇચ્છા તૈસી પુરવી ત્યાચી ॥3॥
તુકા હ્મણે લેઇપ અળંકાર અંગીં । વિઠ્ઠલ હા જગીં તૂં ચિ હોસી ॥4॥

1141

સોનિયાંચા કળસ । માજી ભરિલા સુરારસ ॥1॥
કાય કરાવેં પ્રમાણ । તુહ્મી સાંગા સંતજન ॥ધ્રુ.॥
મૃઇત્તકેચા ઘટ । માજી અમૃતાચા સાંટ ॥2॥
તુકા હ્મણે હિત । તેં મજ સાંગાવેં ત્વરિત ॥3॥
સેતાવર - અભંગ 3

1142

સેત કરા રે ફુકાચેં । નામ વિઠોબારાયાચેં ॥1॥
નાહીં વેઠી જેવા સારા । જાહાતી નાહીં હ્મણિયારા ।
સરિક નાહીં રે દુસરા । ધની સારા તુઝા તૂં ॥ધ્રુ.॥
જપતપ નાંગરણી । ન લગે આટી દુનવણી ॥2॥
કર્મ કુળવણી ॥ ન લગે ધર્મપાળી દોન્હી ॥3॥
જ્ઞાનપાભારી તી ફણી । ન લગે કરાવી પેરણી ॥4॥
બીજ ન લગે સંચિતાચેં । પીક પિકલેં ઠાયીંચે ॥5॥
નાહીં યમાચેં ચોરટેં । વિઠ્ઠલ પાગો†યાચ્યા નેટેં ॥6॥
પીક ન વજે હા ભરવસા । કરી ઉદ્વેગ તો પિસા ॥7॥
સરાયે સર્વ કાળ । વાંયાં ન વજે ઘટિકાપળ ॥8॥
પ્રેમ પિકલેં અપાર । નાહીં સાંટવાવયા થાર ॥9॥
ઐસીયે જોડી જો ચુકલા । તુકા હ્મણે ધિગ ત્યાલા ॥10॥

1143

વોનવ્યા સોંકરીં । સેત ખાદલેં પાંખરીં ॥1॥
તૈસા ખાઊં નકો દગા । નિદસુરા રાહુનિ જાગા ॥ધ્રુ.॥
ચોરાસવેં વાટ ॥ ચાલોનિ કેલેં તળપટ ॥
2॥ ડોળે ઝાંકુનિ રાતી ॥
કૂર્પી પડે દિવસા જોતી ॥3॥
પોસી વાંજ ગાય । તેથેં કૈચી દુધ સાય ॥4॥
ફુટકી સાંગડી । તુકા હ્મણે ન પવે થડી ॥5॥

1144

સેત આલેં સુગી સાંભાળાવે ચારી કોણ । પિકા આલેં પરી કેલેં પાહિજે જતન ॥1॥
સોંકરીં સોંકરીં વિસાવા તોં વરા । નકોઉભેં આહે તોં ॥ધ્રુ.॥
ગોફણેસી ગુંડા ઘાલીં પાગો†યાચ્યા નેટેં। પળતી હાહાકારેં અવઘીં પાંખરાંચી થાટેં ॥2॥
પેટવૂનિ આગટી રાહેં જાગા પાલટૂનિ । પડિલિયા માન બળ બુઇદ્ધ વ્હાવીં દોની ॥3॥
ખળે દાનેં વિશ્વ સુખી કરીં હોતાં રાસી । સારા સારૂનિયાં જ્યાચે ભાગ દેઇપ ત્યાસી ॥4॥
તુકા હ્મણે મગ નાહીં આપુલેં કારણ । નિજ આલેં હાતાં ભૂસ સાંડિલેં નિકણ ॥5॥ ॥3॥

1145

નકા ઘાલૂં દુધ જયામધ્યેં સાર । તાકાચે ઉપકાર તરી કરા ॥1॥
નેદા તરી હેં હો નકા દેઊં અન્ન । ફુકાચેં જીવન તરી પાજા ॥2॥
તુકા હ્મણે મજ સગુણાચી ચાડ । પુરવા કોણી કોડ દુર્બળાચેં ॥3॥
ઉતરાધિપદેં - 22

1146

ક્યા ગાઊં કોઇ઩ સુનનવાલા । દેખેં તોં સબ જગ હી ભુલા ॥1॥
ખેલોં આપણે રામ ઇસાતેં । જૈસી વૈસી કરહોં માત ॥ધ્રુ.॥
કાહાંસે લ્યાવોં માધર વાણી । રીઝે ઐસી લોક બિરાણી ॥2॥
ગિરિધર લાલ તો ભાવહિ ભુકા । રાગ કલા નહિં જાનત તુકા ॥3॥

1147

છોડે ધન મંદિર બન બસાયા । માંગત ટૂકા ઘરઘર ખાયા ॥1॥
તીનસોં હમ કરવોં સલામ । જ્યા મુખેં બૈઠા રાજારામ ॥ધ્રુ.॥
તુલસીમાલા બભૂત ચ†હાવે । હરજીકે ગુણ નિર્મલ ગાવે ॥2॥
કહે તુકા જો સાઇપ હમારા । હિરનકશ્યપ ઉન્હેં મારહિ ડારા ॥3॥

1148

મંત્રયંત્ર નહિં માનત સાખી । પ્રેમભાવ નહિં અંતર રાખી ॥1॥
રામ કહે ત્યાકે પગહૂં લાગૂં । દેખત કપટ અમિમાન દુર ભાગૂં ॥ધ્રુ.॥
અધિક યાતી કુલહીન નહિં જ્યાનુ । જ્યાણે નારાયન સો પ્રાણી માનૂં ॥2॥
કહે તુકા જીવ તન ડારૂ વારી । રામ ઉપાસિંહુ બલિયારી ॥3॥

1149

ચુરાચુરાકર માખન ખાયા । ગૌળણીકા નંદ કુમર કન્હયા ॥1॥
કાહે બડાઇ઩ દિખાવત મોહિ । જાણત હું પ્રભુપણા તેરા ખવ હિ ॥ધ્રુ.॥
ઔર બાત સુન ઉખળસું ગળા । બાંધલિયા આપના તૂં ગોપાળા ॥2॥
ફેરત વનબન ગાઊ ધરાવતેં । કહે તુકયાબંધુ લકરી લેલે હાત ॥3॥

1150

હરિસું મિલ દે એક હિ બેર । પાછે તૂં ફિર નાવે ઘર ॥1॥
માત સુનો દુતિ આવે મનાવન । જાયા કરતિ ભર જોબન ॥ધ્રુ.॥
હરિસુખ મોહિ કહિયા ન જાયે । તવ તૂં બુઝે આગોપાયે ॥2॥
દેખહિ ભાવ કછુ પકરિ હાત । મિલાઇ તુકા પ્રભુસાત ॥3॥

1151

ક્યા કહું નહીં બુઝત લોકા । લિજાવે જમ મારત ધકા ॥1॥
ક્યા જીવનેકી પકડી આસ । હાતોં લિયા નહિં તેરા ઘાંસ ॥ધ્રુ.॥
કિસે દિવાને કહતા મેરા । કછુ જાવે તન તૂં સબ લ્યા ન્યારા ॥2॥
કહે તુકા તૂં ભયા દિવાના । આપના વિચાર કર લે જાના ॥3॥

1152

કબ મરૂં પાઊં ચરન તુમ્હારે । ઠાકુર મેરે જીવન પ્યારે ॥1॥
જગ રડે જ્યાકું સો મોહિ મીઠા । મીઠા દર આનંદમાહિ પૈઠા ॥ધ્રુ.॥
ભલા પાઊં જનમ ઇ઩હ્હે બેર । બસ માયાકે અસંગ ફેર ॥2॥
કહે તુકા ધન માનહિ દારા । વોહિલિયે ગુંડલીયેં પસારા ॥3॥

1153

દાસોં પાછેં દૌરે રામ । સોવે ખડા આપેં મુકામ ॥1॥
પ્રેમરસડી બાંધી ગળે । ખૈંચ ચલે ઉધર ॥ધ્રુ.॥
આપણે જનસુ ભુલ ન દેવે । કર હિ ધર આઘેં બાટ બસાવે ॥2॥
તુકા પ્રભુ દીનદયાલા। વારિ રે તુજ પર હું ગોપાલા ॥3॥

1154

ઐસા કર ઘર આવે રામ । ઔર ધંદા સબ છોર હિ કામ ॥ ધ્રુ॥
ઇતન ગોતે કાહે ખાતા । જબ તૂં આપણા ભૂલ ન હોતા ॥1॥
અંતરજામી જાનત સાચા । મનકા એક ઉપર બાચા ॥2॥
તુકાપ્રભુ દેસબિદેસ । ભરિયા ખાલી નહિં લેસ ॥3॥

1155

મેરે રામકો નામ જો લેવે બારોંબાર । ત્યાકે પાઊં મેરે તનકી પૈજાર ॥ધ્રુ.॥
હાંસત ખેલત ચાલત બાટ । ખાણા ખાતે સોતે ખાટ ॥1॥
જાતનસું મુજે કછુ નહિં પ્યાર । અસતે કી નહી હેંદુ ધેડ ચંભાર ॥2॥
જ્યાકા ચિત લગા મેરે રામકો નાવ । કહે તુકા મેરા ચિત લગા ત્યાકે પાવ ॥3॥

1156

આપે તરે ત્યાકી કોણ બરાઇ઩ । ઔરનકું ભલો નામ ઘરાઇ઩ ॥ધ્રુ.॥
કાહે ભૂમિ ઇતના ભાર રાખે । દુભત ધેનુ નહિં દુધ ચાખે ॥1॥
બરસતેં મેઘ ફલતેંહેં બિરખા । કોન કામ અપની ઉન્હોતિ રખા ॥2॥
કાહે ચંદા સુરજ ખાવે ફેરા । ખિન એક બૈઠન પાવત ઘેરા ॥3॥
કાહે પરિસ કંચન કરે ધાતુ । નહિં મોલ તુટત પાવત ઘાતુ ॥4॥
કહે તુકા ઉપકાર હિ કાજ । સબ કરરહિયા રઘુરાજ ॥5॥

1157

જગ ચલે ઉસ ઘાટ કોન જાય । નહિં સમજત ફિરફિર ગોદે ખાય ॥ધ્રુ.॥
નહિં એકદો સકલ સંસાર । જો બુઝે સો આગલા સ્વાર ॥1॥
ઉપર શ્વાર બૈઠે કૃષ્ણાંપીઠ । નહિં બાચે કોઇ જાવે લૂઠ ॥2॥
દેખ હિ ડર ફેર બૈઠા તુકા । જોવત મારગ રામ હિ એકા ॥3॥

1158

ભલે રે ભાઇ઩ જિન્હેં કિયા ચીજ । આછા નહિં મિલત બીજ ॥ધ્રુ.॥
ફીરતફીરત પાયા સારા । મીટત લોલે ધન કિનારા ॥1॥
તીરથ બરત ફિર પાયા જોગ । નહિં તલમલ તુટતિ ભવરોગ ॥2॥
કહે તુકા મૈં તાકો દાસા । નહિં સિરભાર ચલાવે પાસા ॥3॥

1159

લાલ કમલિ વોઢે પેનાયે । મોસુ હરિથેં કૈસેં બનાયે ॥ધ્રુ.॥
કહે સખિ તુમ્હેં કરતિ સોર । હિરદા હરિકા કઠિન કઠોર ॥1॥
નહિં ક્રિયા સરમ કછુ લાજ । ઔર સુનાઉં બહુત હે ભાજ ॥2॥
ઔર નામરૂપ નહિં ગોવલિયા । તુકાપ્રભુ માખન ખાયા ॥3॥

1160

રામ કહો જીવના ફલ સો હી । હરિભજનસું વિલંબ ન પાઇ઩ ॥ધ્રુ.॥
કવનકા મંદર કવનકી ઝોપરી । એકારામબિન સબ હિ ફુકરી ॥1॥
કવનકી કાયા કવનકી માયા । એકરામબિન સબ હિ જાયા ॥2॥
કહે તુકા સબ હિ ચેલહ્હાર । એકારામવિન નહિં વાસાર ॥3॥

1161

કાહે ભુલા ધનસંપત્તીઘોર । રામરામ સુન ગાઉ હો બાપ રે ॥ધ્રુ.॥
રાજે લોક સબ કહે તૂં આપના । જબ કાલ નહીં પાયા ઠાના ॥1॥
માયા મિથ્યા મનકા સબ ધંદા । તજો અભિમાન ભજો ગોવિંદા ॥2॥
રાના રંગ ડોંગરકી રાઇ઩ । કહે તુકા કરે ઇલાહિ ॥3॥

1162

કાહે રોવે આગલે મરના । ગંવ્હાર તૂં ભુલા આપના ॥ધ્રુ.॥
કેતે માલુમ નહિં પડે । નન્હે બડે ગયે સો ॥1॥
બાપ ભાઇ઩ લેખા નહિં । પાછેં તૂં હિ ચલનાર ॥2॥
કાલે બાલ સિપત ભયે । ખબર પકડો તુકા કહે ॥3॥

1163

ક્યા મેરે રામ કવન સુખ સારા । કહકર દે પુછૂં દાસ તુહ્મારા ॥ધ્રુ.॥
તનજોબનકી કોન બરાઇ઩ । બ્યાધપીડાદિ સ કાટહિ ખાઇ઩ ॥1॥
કીર્ત બધાઊં તોં નામ ન મેરા । કાહે ઝુટા પછતઊં ઘેરા ॥2॥
કહે તુકા નહિં સમજ્યાત માત । તુહ્મારે શરન હે જોડહિ હાત ॥3॥

1164

દેખત આખોં ઝુટા કોરા । તો કાહે છોરા ઘરંબાર ॥ધ્રુ.॥
મનસું કિયા ચાહિયે પાખ । ઉપર ખાક પસારા ॥1॥
કામક્રોધસો સંસાર । વો સિરભાર ચલાવે ॥2॥
કહે તુકા વો સંન્યાસ। છોડે આસ તનકી હિ ॥3॥

1165

રામભજન સબ સાર મિઠાઇ઩ । હરિ સંતાપ જનમદુખ રાઇ઩ ॥ધ્રુ.॥
દુધભાત ઘૃત સકરપારે । હરતે ભુક નહિ અંતતારે ॥1॥
ખાવતે જુગ સબ ચલિજાવે । ખટમિઠા ફિર પચતાવે ॥2॥
કહે તુકા રામરસ જો પાવે । બહુરિ ફેરા વો કબહુ ન ખાવે ॥3॥

1166

બારંબાર કાહે મરત અભાગી । બહુરિ મરન સંક્યા તોરેભાગી ॥ધ્રુ.॥
યે હિ તન કરતે ક્યા ના હોય । ભજન ભગતિ કરે વૈકુંઠે જાય ॥1॥
રામનામ મોલ નહિં વેચે કબરિ । વો હિ સબ માયા છુરાવત ઝગરી ॥2॥
કહે તુકા મનસું મિલ રાખો । રામરસ જિવ્હા નિત્ય ચાખો ॥3॥

1167

હમ દાસ તીન્હકે સુનાહો લોકાં । રાવણમાર વિભીષણ દિઇ઩ લંકા ॥ધ્રુ.॥
ગોબરધન નખપર ગોકુલ રાખા । બર્સન લાગા જબ મેંહું ફત્તરકા ॥1॥
વૈકુંઠનાયક કાલ કૌંસાસુરકા । દૈત ડુબાય સબ મંગાય ગોપિકા ॥2॥
સ્તંભ ફોડ પેટ ચિરીયા કસેપકા । પ્રલ્હાદ કે લિયેં કહે ભાઇ઩ તુકયાકા ॥3॥ ॥22॥
॥ સાખ્યા ॥ 30 ॥

1168

તુકા બસ્તર બિચારા ક્યોં કરે રે । અંતર ભગવા ન હોય।
ભીતર મૈલા કેંવ મિટે રે । મરે ઉપર ધોય ॥1॥

1169

રામરામ કહે રે મન । ઔરસું નહિં કાજ ।
બહુત ઉતારે પાર । આઘે રાખ તુકાકી લાજ ॥1॥

1170

લોભીકેં ચિત ધન બૈઠે । કામીન ચિત્ત કામ ।
માતાકે ચિત પુત બૈઠેં । તુકાકે મન રામ ॥1॥

1171

તુકા પંખિબહિરન માનું । બોઇ઩ જનાવર બાગ ।
અસંતનકું સંત ન માનૂં । જે વર્મકું દાગ ॥1॥

1172

તુકા રામ બહુત મિઠા રે । ભર રાખૂં શરીર ।
તનકી કરૂં નાવરિ । ઉતારૂં પૈલ તીર ॥1॥

1173

સંતન પન્હયાં લેં ખડા । રાહૂં ઠાકુરદ્વાર ।
ચલત પાછેંહું ફિરોં । રજ ઉડત લેઊં સીર ॥1॥

1174

તુકાપ્રભુ બડો ન મનૂં ન માનૂં બડો । જિસપાસ બહુ દામ ।
બલિહારિ ઉસ મુખકી । જીસેતી નિકસે રામ ॥1॥

1175

રામ કહે સો મુખ ભલારે । ખાયે ખીર ખાંડ ।
હરિબિન મુખમો ધૂલ પરી રે । ક્યા જનિ ઉસ રાંડ ॥1॥

1176

રામ કહે સો મુખ ભલા રે । બિન રામસેં બીખ ।
આવ ન જાનૂં રમતે બેરોં । જબ કાલ લગાવે સીખ ॥1॥

1177

કહે તુકા મેં સવદા બેચૂં । લેવેકે તન હાર ।
મિઠા સાધુસંતજન રે । મુરુખકે સિર માર ॥1॥

1178

તુકા દાસ તિનકા રે । રામભજન નિરાસ ।
ક્યા બિચારે પંડિત કરો રે । હાત પસારે આસ ॥1॥

1179

તુકા પ્રીત રામસું । તૈસી મિઠી રાખ ।
પતંગ જાય દીપ પરે રે । કરે તનકી ખાક ॥1॥

1180

કહે તુકા જગ ભુલા રે । કહએઆ ન માનત કોય ।
હાત પરે જબ કાલકે । મારત ફોરત ડોય ॥1॥

1181

તુકા સુરા નહિ સબદકા રે । જબ કમાઇ ન હોયે ।
ચોટ સાહે ઘનકિ રે । હિરા નીબરે તોયે ॥1॥

1182

તુકા સુરા બહુત કહાવે । લડત વિરલા કોયે ।
એક પાવે ઉંચ પદવી । એક ખૌંસાં જોયે ॥1॥

1183

તુકા મા†યા પેટકા । ઔર ન જાને કોયે ।
જપતા કછુ રામનામ । હરિભગતનકી સોયે ॥1॥

1184

કાફર સોહી આપણ બુઝે । આલા દુનિયાં ભર ।
કહે તુકા તુમ્હેં સુનો રે ભાઇ઩ । હિરિદા જિન્હોકા કઠોર ॥1॥

1185

ભીસ્ત ન પાવે માલથી । પઢીયા લોક રિઝાયે ।
નિચા જથેં કમતરિણ । સો હી સો ફલ ખાયે ॥1॥

1186

ફલ પાયા તો ખુસ ભયા । કિન્હોસું ન કરે બાદ ।
બાન ન દેખે મિરગા રે । ચિત્ત મિલાયા નાદ ॥1॥

1187

તુકા દાસ રામકા । મનમે એક હિ ભાવ ।
તો ન પાલટૂ આવ । યે હિ તન જાવ ॥1॥

1188

તુકા રામસું ચિત બાંધ રાખૂં । તૈસા આપની હાત ।
ધેનુ બછરા છોર જાવે । પ્રેમ ન છુટે સાત ॥1॥

1189

ચિતસું ચિત જબ મિલે । તબ તનુ થંડા હોયે ।
તુકા મિલનાં જિન્હોસું । ઐસા વિરલા કોયે ॥1॥

1190

ચિત મિલે તો સબ મિલે । નહિં તો ફુકટ સંગ ।
પાની પાથર યેક હી ઠોર । કોરનભિગે અંગ ॥1॥

1191

તુકા સંગત તીન્હસેં કહિયે । જિનથેં સુખ દુનાયે ।
દુર્જન તેરા મૂ કાલા । થીતો પ્રેમ ઘટાયે ॥1॥

1192

તુકા મિલના તો ભલા । મનસું મન મિલ જાય ।
ઉપર ઉપર માટિ ઘસની । ઉનકિ કોન બરાઇ઩ ॥1॥

1193

તુકા કુટુંબ છોરે રે । લરકે જોરોં સિર ગુંદાય ।
જબથે ઇચ્છા નહિં મુઇ઩ । તબ તૂં કિયા કાય ॥1॥

1194

તુકા ઇચ્છા મીટૈ તો । કાહા કરે ચટ ખાક ।
મથીયા ગોલા ડારદિયા તો । નહિં મિલે ફેરન તાક ॥1॥

1195

બ્રીદ મેરે સાઇંયાકે । તુકા ચલાવે પાસ ।
સુરા સો હિ લરે હમસેં । છોરે તનકી આસ ॥1॥

1196

કહે તુકા ભલા ભયા । હું હુવા સંતનકા દાસ ।
ક્યા જાનૂં કેતે મરતા । જો ન મિટતી મનકી આસ ॥1॥

1197

તુકા ઔર મિઠાઇ઩ ક્યા કરૂં રે । પાલે વિકારપિંડ ।
રામ કહાવે સો ભલી રુખી । માખન ખાંડખીર ॥1॥ ॥30॥

1198

હ્મણસી નાહીં રે સંચિત । ન કરીં ન કરીં ઐસી માત ॥1॥
લાહો ઘેઇપ હરિનામાચા । જન્મ જાઊં નેદીં સાચા ॥ધ્રુ.॥
ગળાં પડેલ યમફાંસી । મગ કૈંચા હરિ હ્મણસી ॥2॥
પુરલાસાટીં દેહાડા। ઐસેં ન હ્મણેં ન હ્મણેં મૂઢા ॥3॥
નરદેહ દુબળા । ઐસેં ન હ્મણેં રે ચાંડાળા ॥4॥
તુકા હ્મણે સાંગોં કિતી । સેકો તોંડીં પડેલ માતી ॥5॥

1199

સંતાંચા મહિમા તો બહુ દુર્ગમ । શાઇબ્દકાંચે કામ નાહીં યેથેં ॥1॥
બહુ ધડ જરી જાલી હ્મૈસ ગાય । તરી હોઇ઩લ કાય કામધેનુ ॥2॥
તુકા હ્મણે અંગેં વ્હાવેં તેં આપણ । તરી ચ મહિમાન યેઇ઩લ કળોં ॥3॥

1200

નાહીં સંતપણ મિળતેં હેં હાટીં । હિંડતાં કપાટીં રાનીં વનીં ॥1॥
નયે મોલ દેતાં ધનાચિયા રાશી । નાહીં તેં આકાશીં પાતાળીં તેં ॥1॥
તુકા હ્મણે મિળે જિવાચિયે સાટીં । નાહીં તરી ગોષ્ટી બોલોં નયે ॥3॥
વર્ગ:ગાથા
વર્ગ:સંત તુકારામ સાહિત્ય
વર્ગ:તપાસણી કરાયચે સાહિત્ય‎

મૂળ પાઠ: tukārāma gāthā · Marathi Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc