તન્ત્રાલોક · અધ્યાય 35

અથોચ્યતે સમસ્તાનાં શાસ્ત્રાણામિહ મેલનમ્ ।
ઇહ તાવત્સમ સ્તો@યં વ્યવહારઃ પુરાતનઃ ॥ 1

પ્રસિદ્ધિમનુસન્ધાય સૈવ ચાગમ ઉચ્યતે ।
અન્વયવ્યતિરેકૌ હિ પ્રસિદ્ધેરુપજીવકૌ ॥ 2

સ્વાયત્તત્વે તયોર્વ્યક્તિપૂગે કિં સ્યાત્તયોર્ગતિઃ ।
પ્રત્યક્ષમપિ નેત્રાત્મદીપાર્થાદિવિશેષજમ્ ॥ 3

અપેક્ષતે તત્ર મૂલે પ્રસિદ્ધિં તાં તથાત્મિકામ્ ।
અભિતઃસંવૃતે જાત એકાકી ક્ષુધિતઃ શિશુઃ ॥ 4

કિં કરોતુ કિમાદત્તાં કેન પશ્યતુ કિં વ્રજેત્ ।
નનુ વસ્તુશતાકીર્ણે સ્થાને@પ્યસ્ય યદેવ હિ ॥ 5

પશ્યતો જિઘ્રતો વાપિ સ્પૃશતઃ સંપ્રસીદતિ ।
ચેતસ્તદેવાદાય દ્રાક્ સો@ન્વયવ્યતિરેકભાક્ ॥ 6

હન્ત ચેતઃપ્રસાદો@પિ યો@સાવર્થવિશેષગઃ ।
સો@પિ પ્રાગ્વાસનારૂપવિમર્શપરિકલ્પિતઃ ॥ 7

ન પ્રત્યક્ષાનુમાનાદિબાહ્યમાનપ્રસાદજઃ ।
પ્રાગ્વાસનોપજીવ્યેતત્ પ્રતિભામાત્રમેવ ન ॥ 8

ન મૃદભ્યવહારેચ્છા પુંસો બાલસ્ય જાયતે ।
પ્રાગ્વાસનોપજીવી ચેદ્વિમર્શઃ સા ચ વાસના ॥ 9

પ્રાચ્યા ચેદાગતા સેયં પ્રસિદ્ધિઃ પૌર્વકાલિકી ।
નચ ચેતઃપ્રસત્ત્યૈવ સર્વો વ્યવહૃતિક્રમઃ ॥ 10

મૂલં પ્રસિદ્ધિસ્તન્માનં સર્વત્રૈવેતિ ગૃહ્યતામ્ ।
પૂર્વપૂર્વોપજીવિત્વમાર્ગણે સા ક્વચિત્સ્વયમ્ ॥ 11

સર્વજ્ઞરૂપે હ્યેકસ્મિન્નિઃશઙ્કં ભાસત પુરા ।
વ્યવહારો હિ નૈકત્ર સમસ્તઃ કો@પિ માતરિ ॥ 12

તેનાસર્વજ્ઞપૂર્વત્વમાત્રેણૈષા ન સિદ્ધ્યતિ ।
બહુસર્વજ્ઞપૂર્વત્વે ન માનં ચાસ્તિ કિંચન ॥ 13

ભોગાપવર્ગતદ્ધેતુપ્રસિદ્ધિશતશોભિતઃ ।
તદ્વિમર્શસ્વભાવો@સૌ ભૈરવઃ પરમેશ્વરઃ ॥ 14

તતશ્ચાંશાંશિકાયોગાત્સા પ્રસિદ્ધિઃ પરમ્પરામ્ ।
શાસ્ત્રં વાશ્રિત્ય વિતતા લોકાન્સંવ્યવહારયેત્ ॥ 15

તયૈવાશૈશવાત્સર્વે વ્યવહારધરાજુષઃ ।
સન્તઃ સમુપજીવન્તિ શૈવમેવાદ્યમાગમમ્ ॥ 16

અપૂર્ણાસ્તુ પરે તેન ન મોક્ષફલભાગિનઃ ।
ઉપજીવન્તિ યાવત્તુ તાવત્તત્ફલભાગિનઃ ॥ 17

બાલ્યાપાયે@પિ યદ્ભોક્તુમન્નમેષ પ્રવર્તતે ।
તત્પ્રસિદ્ધ્યૈવ નાધ્યક્ષાન્નાનુમાનાદસમ્ભવાત્ ॥ 18

નચ કાપ્યત્ર દોષાશાશઙ્કાયાશ્ચ નિવૃત્તિતઃ ।
પ્રસિદ્ધિશ્ચાવિગાનોત્થા પ્રતીતિઃ શબ્દનાત્મિકા ॥ 19

માતુઃ સ્વભાવો યત્તસ્યાં શઙ્કતે નૈષ જાતુચિત્ ।
સ્વકૃતત્વવશાદેવ સર્વવિત્સ હિ શઙ્કરઃ ॥ 20

યાવત્તુ શિવતા નાસ્ય તાવત્સ્વાત્માનુસારિણીમ્ ।
તાવતીમેવ તામેષ પ્રસિદ્ધિં નાભિશઙ્કતે ॥ 21

અન્યસ્યામભિશઙ્કી સ્યાદ્ભૂયસ્તાં બહુ મન્યતે ।
એવં ભાવિશિવત્વો@મૂં પ્રસિદ્ધિં મન્યતે ધ્રુવમ્ ॥ 22

એક એવાગમશ્ચાયં વિભુના સર્વદર્શિના ।
દર્શિતો યઃ પ્રવૃત્તે ચ નિવૃત્તે ચ પથિ સ્થિતઃ ॥ 23

ધર્માર્થકામમોક્ષેષુ પૂર્ણાપૂર્ણાદિભેદતઃ ।
વિચિત્રેષુ ફલેષ્વેક ઉપાયઃ શામ્ભવાગમઃ ॥ 24

તસ્મિન્વિષયવૈવિક્ત્યાદ્વિચિત્રફલદાયિનિ ।
ચિત્રોપાયોપદેશો@પિ ન વિરોધાવહો ભવેત્ ॥ 25

લૌકિકં વૈદિકં સાઙ્ખ્યં યોગાદિ પાઞ્ચરાત્રકમ્ ।
બૌદ્ધાર્હતન્યાયશાસ્ત્રં પદાર્થક્રમતન્ત્રણમ્ ॥ 26

સિદ્ધાન્તતન્ત્રશાક્તાદિ સર્વં બ્રહ્મોદ્ભવં યતઃ ।
શ્રીસ્વચ્છન્દાદિષુ પ્રોક્તં સદ્યોજાતાદિભેદતઃ ॥ 27

યથૈકત્રાપિ વેદાદૌ તત્તદાશ્રમગામિનઃ ।
સંસ્કારાન્તરમત્રાપિ તથા લિઙ્ગોદ્ધૃતાદિકમ્ ॥ 28

યથાચ તત્ર પૂર્વસ્મિન્નાશ્રમે નોત્તરાશ્રમાત્ ।
ફલમેતિ તથા પાઞ્ચરાત્રાદૌ ન શિવાત્મતામ્ ॥ 29

એક એવાગમસ્તસ્માત્તત્ર લૌકિકશાસ્ત્રતઃ ।
પ્રભૃત્યાવૈષ્ણવાદ્બૌદ્ધાચ્છૈવાત્સર્વં હિ નિષ્ઠિતમ્ ॥ 30

તસ્ય યત્તત્ પરં પ્રાપ્યં ધામ તત્ ત્રિકશબ્દિતમ્ ।
સર્વાવિભેદાનુચ્છેદાત્ તદેવ કુલમુચ્યતે ॥ 31

યથોર્ધ્વાધરતાભાક્સુ દેહાઙ્ગેષુ વિભેદિષુ ।
એકં પ્રાણિતમેવં સ્યાત્ ત્રિકં સર્વેષુ શાસ્ત્રતઃ ॥ 32

શ્રીમત્કાલીકુલે ચોક્તં પઞ્ચસ્રોતોવિવર્જિતમ્ ।
દશાષ્ટાદશભેદસ્ય સારમેતત્પ્રકીર્તિતમ્ ॥ 33

પુષ્પે ગન્ધસ્તિલે તૈલં દેહે જીવો જલે@મૃતમ્ ।
યથા તથૈવ શાસ્ત્રાણાં કુલમન્તઃ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥ 34

તદેક એવાગમો@યં ચિત્રશ્ચિત્રે@ધિકારિણિ ।
તથૈવ સા પ્રસિદ્ધિર્હિ સ્વયૂથ્યપરયૂથ્યગા ॥ 35

સાંખ્યં યોગં પાઞ્ચરાત્રં વેદાંશ્ચૈવ ન નિન્દયેત્ ।
યતઃ શિવોદ્ભવાઃ સર્વ ઇતિ સ્વચ્છન્દશાસને ॥ 36

એકસ્માદાગમાચ્ચૈતે ખણ્ડખણ્ડા વ્યપોદ્ધૃતાઃ ।
લોકે સ્યુરાગમાસ્તૈશ્ચ જનો ભ્રામ્યતિ મોહિતઃ ॥ 37

અનેકાગમપક્ષે@પિ વાચ્યા વિષયભેદિતા ।
અવશ્યમૂર્ધ્વાધરતાસ્થિત્યા પ્રામાણ્યસિદ્ધયે ॥ 38

અન્યથા નૈવ કસ્યાપિ પ્રામાણ્યં સિદ્ધ્યતિ ધ્રુવમ્ ।
નિત્યત્વમવિસંવાદ ઇતિ નો માનકારણમ્ ॥ 39

અસ્મિન્નંશે@પ્યમુષ્યૈવ પ્રામાણ્યં સ્યાત્તથોદિતેઃ ।
અન્યથાવ્યાકૃતૌ કૢપ્તાવસત્યત્વે પ્રરોચને ॥ 40

અતિપ્રસઙ્ગ સર્વસ્યાપ્યાગમસ્યાપબાધકઃ ।
અવશ્યોપેત્ય ઇત્યસ્મિન્માન આગમનામનિ ॥ 41

અવશ્યોપેત્યમેવૈતચ્છાસ્ત્રનિષ્ઠાનિરૂપણમ્ ।
પ્રધાને@ઙ્ગે કૃતો યત્નઃ ફલવાન્વસ્તુતો યતઃ ॥ 42

અતો@સ્મિન્ યત્નવાન્ કો@પિ ભવેચ્છંભુપ્રચોદિતઃ ।
તત્ર તત્ર ચ શાસ્ત્રેષુ ન્યરૂપ્યત મહેશિના ॥ 43

એતાવત્યધિકારી યઃ સ દુર્લભ ઇતિ સ્ફુટમ્ ।
ઇત્થં શ્રીશમ્ભુનાથેન મમોક્તં શાસ્ત્રમેલનમ્ ॥ 44