તન્ત્રાલોક · અધ્યાય 25

અથ શ્રાદ્ધવિધિઃ શ્રીમત્ષડર્ધોક્તો નિગદ્યતે ॥ 1બ્

સિદ્ધાતન્ત્રે સૂચિતો@સૌ મૂર્તિયાગનિરૂપણે ।
અન્ત્યેષ્ટ્યા સુવિશુદ્ધાનામશુદ્ધાનાં ચ તદ્વિધિઃ ॥ 2

ત્ર્યહે તુર્યે@હ્નિ દશમે માસિ માસ્યાદ્યવત્સરે ।
વર્ષે વર્ષે સર્વકાલં કાર્યસ્તત્સ્વૈઃ સ પૂર્વવત્ ॥ 3

તત્ર પ્રાગ્વદ્યજેદ્દેવં હોમયેદનલે તથા ।
તતો નૈવેદ્યમેવ પ્રાગ્ગૃહીત્વા હસ્તગોચરે ॥ 4

ગુરુરન્નમયીં શક્તિં વૃંહિકાં વીર્યરૂપિણીમ્ ।
ધ્યાત્વા તયા સમાવિષ્ટં તં સાધ્યં ચિન્તયેત્સુધીઃ ॥ 5

તતો@સ્ય યઃ પાશવોં@શો ભોગ્યરૂપસ્તમર્પયેત્ ।
ભોક્તર્યેકાત્મભાવેન શિષ્ય ઇત્થં શિવીભવેત્ ॥ 6

ભોગ્યતાન્યા તનુર્દેહ ઇતિ પાશાત્મકા મતાઃ ।
શ્રાદ્ધે મૃતોદ્ધૃતાવન્તયાગે તેષાં શિવીકૃતિઃ ॥ 7

એકેનૈવ વિધાનેન યદ્યપિ સ્યાત્કૃતાર્થતા ।
તથાપિ તન્મયીભાવસિદ્ધ્યૈ સર્વં વિધિં ચરેત્ ॥ 8

બુભુક્ષોસ્તુ ક્રિયાભ્યાસભૂમાનૌ ફલભૂમનિ ।
હેતુ તતો મૃતોદ્ધારશ્રાદ્ધાદ્યસ્મૈ સમાચરેત્ ॥ 9

તત્ત્વજ્ઞાનાર્કવિધ્વસ્તધ્વાન્તસ્ય તુ ન કો@પ્યયમ્ ।
અન્ત્યેષ્ટિશ્રાદ્ધવિધ્યાદિરુપયોગી કદાચન ॥ 10

તેષાં તુ ગુરુ તદ્વર્ગવર્ગ્યસબ્રહ્મચારિણામ્ ।
તત્સન્તાનજુષામૈક્યદિનં પર્વદિનં ભવેત્ ॥ 11

યદાહિ બોધસ્યોદ્રેકસ્તદા પર્વાહ પૂરણાત્ ।
જન્મૈક્યદિવસૌ તેન પર્વણી બોધસિદ્ધિતઃ ॥ 12

પુત્રકો@પિ યદા કસ્મૈચન સ્યાદુપકારકઃ ।
તદા માતુઃ પિતુઃ શક્તેર્વામદક્ષાન્તરાલગાઃ ॥ 13

નાડીઃ પ્રવાહયેદ્દેવાયાર્પયેત નિવેદિતમ્ ।
શ્રીમદ્ભરુણતન્ત્રે ચ તચ્છિવેન નિરૂપિતમ્ ॥ 14

તદ્વાહકાલાપેક્ષા ચ કાર્યા તદ્રૂપસિદ્ધયે ।
સ્વાચ્છન્દ્યેનાથ તત્સિદ્ધિં વિધિના ભાવિના ચરેત્ ॥ 15

યસ્ય કસ્યાપિ વા શ્રાદ્ધે ગુરુદેવાગ્નિતર્પણમ્ ।
સચક્રેષ્ટિ ભવેચ્છ્રૌતો નતુ સ્યાત્પાશવો વિધિઃ ॥ 16

શ્રીમૌકુટે તથા ચોક્તં શિવશાસ્ત્રે સ્થિતો@પિ યઃ ।
પ્રત્યેતિ વૈદિકે ભગ્નઘણ્ટાવન્ન સ કિંચન ॥ 17

તથોક્તદેવપૂજાદિચક્રયાગાન્તકર્મણા ।
રુદ્રત્વમેત્યસૌ જન્તુર્ભોગાન્દિવ્યાન્સમશ્નુતે ॥ 18

અથ વચ્મઃ સ્ફુટં શ્રીમત્સિદ્ધયે નાડિચારણમ્ ।
યા વાહયિતુમિષ્યેત નાડી તામેવ ભાવયેત્ ॥ 19

ભાવનાતન્મયીભાવે સા નાડી વહતિ સ્ફુટમ્ ।
યદ્વા વાહયિતું યેષ્ટા તદઙ્ગં તેન પાણિના ॥ 20

આપીડ્ય કુક્ષિં નમયેત્સા વહેન્નાડિકા ક્ષણાત્ ।
એવં શ્રાદ્ધમુખેનાપિ ભોગમોક્ષોભયસ્થિતિમ્ ॥ 21

કુર્યાદિતિ શિવેનોક્તં તત્ર તત્ર કૃપાલુના ।
શક્તિપાતોદયે જન્તોર્યેનોપાયેન દૈશિકઃ ॥ 22

કરોત્યુદ્ધરણં તત્તન્નિર્વાણાયાસ્ય કલ્પતે ।
ઉદ્ધર્તા દેવદેવો હિ સ ચાચિન્ત્યપ્રભાવકઃ ॥ 23

ઉપાયં ગુરુદીક્ષાદિદ્વારમાત્રેણ સંશ્રયેત્ ।
ઉક્તં શ્રીમન્મતઙ્ગાખ્યે મુનિપ્રશ્નાદનન્તરમ્ ॥ 24

મુક્તિર્વિવેકાત્તત્ત્વાનાં દીક્ષાતો યોગતો યદિ ।
ચર્યામાત્રાત્કથં સા સ્યાદિત્યતઃ સમમુત્તરમ્ ॥ 25

પ્રહસ્યોચે વિભુઃ કસ્માદ્ભ્રાન્તિસ્તે પરમેશિતુઃ ।
સર્વાનુગ્રાહકત્વં હિ સંસિદ્ધં દૃશ્યતાં કિલ ॥ 26

પ્રાપ્તમૃત્યોર્વિષવ્યાધિશસ્ત્રાદિ કિલ કારણમ્ ।
અલ્પં વા બહુ વા તદ્વદનુધ્યા મુક્તિકારણમ્ ॥ 27

મુક્ત્યર્થમુપચર્યન્તે બાહ્યલિઙ્ગાન્યમૂનિ તુ ।
ઇતિ જ્ઞાત્વા ન સન્દેહ ઇત્થં કાર્યો વિપશ્ચિતા ॥ 28

ઇયતૈવ કથં મુક્તિરિતિ ભક્તિં પરાં શ્રયેત્ ।
ઉક્તઃ શ્રાદ્ધવિધિર્ભ્રાન્તિગરાતઙ્કવિમર્દનઃ ॥ 29