તન્ત્રાલોક · અધ્યાય 22

લિઙ્ગોદ્ધારાખ્યામથ વચ્મઃ શિવશાસનૈકનિર્દિષ્ટામ્ ॥ 1

ઉક્તં શ્રીમાલિનીતન્ત્રે કિલ પાર્થિવધારણામ્ ।
ઉક્ત્વા યો યોજિતો યત્ર સ તસ્માન્ન નિવર્તતે ॥ 2

યોગ્યતાવશસંજાતા યસ્ય યત્રૈવ શાસના ।
સ તત્રૈવ નિયોક્તવ્યો દીક્ષાકાલે તતસ્ત્વસૌ ॥ 3

ફલં સર્વં સમાસાદ્ય શિવે યુક્તો@પવૃજ્યતે ।
અયુક્તો@પ્યૂર્ધ્વસંશુદ્ધિં સંપ્રાપ્ય ભુવનેશતઃ ॥ 4

શુદ્ધઃ શિવત્વમાયાતિ દગ્ધસંસારબન્ધનઃ ।
ઉક્ત્વા પુંધારણાં ચોક્તમેતદ્વૈદાન્તિકં મયા ॥ 5

કપિલાય પુરા પ્રોક્તં પ્રથમે પટલે તથા ।
અનેન ક્રમયોગેન સંપ્રાપ્તઃ પરમં પદમ્ ॥ 6

ન ભૂયઃ પશુતામેતિ શુદ્ધે સ્વાત્મનિ તિષ્ઠતિ ।
અતો હિ ધ્વન્યતે@ર્થો@યં શિવતત્ત્વાધરેષ્વપિ ॥ 7

તત્ત્વેષુ યોજિતસ્યાસ્તિ પુનરુદ્ધરણીયતા ।
સમસ્તશાસ્ત્રકથિતવસ્તુવૈવિક્ત્યદાયિનઃ ॥ 8

શિવાગમસ્ય સર્વેભ્યો@પ્યાગમેભ્યો વિશિષ્ટતા ।
શિવજ્ઞાનેન ચ વિના ભૂયો@પિ પશુતોદ્ભવઃ ॥ 9

ક્રમશ્ચ શક્તિસંપાતો મલહાનિર્યિયાસુતા ।
દીક્ષા બોધો હેયહાનિરુપાદેયલયાત્મતા ॥ 10

ભોગ્યત્વપાશવત્યાગઃ પતિકર્તૃત્વસંક્ષયઃ ।
સ્વાત્મસ્થિતિશ્ચેત્યેવં હિ દર્શનાન્તરસંસ્થિતેઃ ॥ 11

પ્રોક્તમુદ્ધરણીયત્વં શિવશક્તીરિતસ્ય હિ ।
અથ વૈષ્ણવબૌદ્ધાદિતન્ત્રાન્તાધરવર્તિનામ્ ॥ 12

યદા શિવાર્કરશ્મ્યોઘૈર્વિકાસિ હૃદયામ્બુજમ્ ।
લિઙ્ગોદ્ધૃતિસ્તદા પૂર્વં દીક્ષાકર્મ તતઃ પરમ્ ॥ 13

પ્રાગ્લિઙ્ગાન્તરસંસ્થો@પિ દીક્ષાતઃ શિવતાં વ્રજેત્ ।
તત્રોપવાસ્ય તં ચાન્યદિને સાધારમન્ત્રતઃ ॥ 14

સ્થણ્ડિલે પૂજયિત્વેશં શ્રાવયેત્તસ્ય વર્તનીમ્ ।
એષ પ્રાગભવલ્લિઙ્ગી ચોદિતસ્ત્વધુના ત્વયા ॥ 15

પ્રસન્નેન તદેતસ્મૈ કુરુ સમ્યગનુગ્રહમ્ ।
સ્વલિઙ્ગત્યાગશઙ્કોત્થં પ્રાયશ્ચિત્તં ચ માસ્ય ભૂત્ ॥ 16

અચિરાત્ત્વન્મયીભૂય ભોગં મોક્ષં પ્રપદ્યતામ્ ।
એવમસ્ત્વિત્યથાજ્ઞાં ચ ગૃહીર્વા વ્રતમસ્ય તત્ ॥ 17

અપાસ્યામ્ભસિ નિક્ષિપ્ય સ્નપયેદનુરૂપતઃ ।
સ્નાતં સંપ્રોક્ષયેદર્ઘપાત્રામ્ભોભિરનન્તરમ્ ॥ 18

પઞ્ચગવ્યં દન્તકાષ્ઠં તતસ્તસ્મૈ સમર્પયેત્ ।
તતસ્તં બદ્ધનેત્રં ચ પ્રવેશ્ય પ્રણિપાતયેત્ ॥ 19

પ્રણવો માતૃકા માયા વ્યોમવ્યાપી ષડક્ષરઃ ।
બહુરૂપો@થ નેત્રાખ્યઃ સપ્ત સાધારણા અમી ॥ 20

તેષાં મધ્યાદેકતમં મન્ત્રમસ્મૈ સમર્પયેત્ ।
સો@પ્યહોરાત્રમેવૈનં જપેદલ્પભુગપ્યભુક્ ॥ 21

મન્ત્રમસ્મૈ સમર્પ્યાથ સાધારવિધિસંસ્કૃતે ।
વહ્નૌ તર્પિતતન્મન્ત્રે વ્રતશુદ્ધિં સમાચરેત્ ॥ 22

પૂજિતેનૈવ મન્ત્રેણ કૃત્વા નામાસ્ય સંપુટમ્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં શોધયામિ ફટ્સ્વાહેત્યૂહયોગતઃ ॥ 23

શતં સહસ્રં વા હુત્વા પુનઃ પૂર્ણાહુતિં તથા ।
પ્રયોગાદ્વૌષડન્તાં ચ ક્ષિપ્ત્વાહૂય વ્રતેશ્વરમ્ ॥ 24

તારો વ્રતેશ્વરાયેતિ નમશ્ચેત્યેનમર્ચયેત્ ।
શ્રાવયેચ્ચ ત્વયા નાસ્ય કાર્યં કિંચિચ્છિવાજ્ઞયા ॥ 25

તતો વ્રતેશ્વરસ્તર્પ્યઃ સ્વાહાન્તેન તતશ્ચ સઃ ।
ક્ષમયિત્વા વિસૃજ્યઃ સ્યાત્તતો@ગ્નેશ્ચ વિસર્જનમ્ ॥ 26

તચ્છ્રાવણં ચ દેવાય ક્ષમસ્વેતિ વિસર્જનમ્ ।
તતસ્તૃતીયદિવસે પ્રાગ્વત્સર્વો વિધિઃ સ્મૃતઃ ॥ 27

અધિવાસાદિકઃ સ્વેષ્ટદીક્ષાકર્માવસાનકઃ ।
પ્રાગ્લિઙ્ગિનાં મોક્ષદીક્ષા સાધિકારવિવર્જિતા ॥ 28

સાધકાચાર્યતામાર્ગે ન યોગ્યાસ્તે પુનર્ભુવઃ ।
પુનર્ભુવો@પિ જ્ઞાનેદ્ધા ભવન્તિ ગુરુતાસ્પદમ્ ॥ 29

મોક્ષાયૈવ ન ભોગાય ભોગાયાપ્યભ્યુપાયતઃ ।
ઇત્યુક્તવાન્સ્વપદ્ધત્યામીશાનશિવદૈશિકઃ ॥ 30

શ્રીદેવ્યા યામલીયોક્તિતત્ત્વસમ્યક્પ્રવેદકઃ ।
ગુર્વન્તસ્યાપ્યધોદૃષ્ટિશાયિનઃ સંસ્ક્રિયામિમામ્ ॥ 31

કૃત્વા રહસ્યં કથયેન્નાન્યથા કામિકે કિલ ।
અન્યતન્ત્રાભિષિક્તે@પિ રહસ્યં ન પ્રકાશયેત્ ॥ 32

સ્વતન્ત્રસ્થો@પિ ગુર્વન્તો ગુરુમજ્ઞમુપાશ્રિતઃ ।
તત્ર પશ્ચાદનાશ્વસ્તસ્તત્રાપિ વિધિમાચરેત્ ॥ 33

અજ્ઞાચાર્યમુખાયાતં નિર્વીર્યં મન્ત્રમેષ યત્ ।
જપ્તવાન્સ ગુરુશ્ચાત્ર નાધિકાર્યુક્તદૂષણાત્ ॥ 34

તતો@સ્ય શુદ્ધિં પ્રાક્કૃત્વા તતો દીક્ષાં સમાચરેત્ ।
અધોદર્શનસંસ્થેન ગુરુણા દીક્ષિતઃ પુરા ॥ 35

તીવ્રશક્તિવશાત્પશ્ચાદ્યદા ગચ્છેત્સ સદ્ગુરુમ્ ।
તદાપ્યસ્ય શિશોરેવં શુદ્ધિં કૃત્વા સ સદ્ગુરુઃ ॥ 36

દીક્ષાદિકર્મ નિખિલં કુર્યાદુક્તવિધાનતઃ ।
પ્રાપ્તો@પિ સદ્ગુરુર્યોગ્યભાવમસ્ય ન વેત્તિ ચેત્ ॥ 37

વિજ્ઞાનદાને તચ્છિષ્યો યોગ્યતાં દર્શયેન્નિજામ્ ।
સર્વથા ત્વબ્રુવન્નેષ બ્રુવાણો વા વિપર્યયમ્ ॥ 38

અજ્ઞો વસ્તુત એવેતિ તત્ત્યક્ત્વેત્થં વિધિં ચરેત્ ।
ન તિરોભાવશઙ્કાત્ર કર્તવ્યા બુદ્ધિશાલિના ॥ 39

અધઃસ્પૃક્ત્વં તિરોભૂતિર્નોર્ધ્વોપાયવિવેચનમ્ ।
સિદ્ધાન્તે દીક્ષિતાસ્તન્ત્રે દશાષ્ટાદશભેદિનિ ॥ 40

ભૈરવીયે ચતુઃષષ્ટૌ તાન્પશૂન્દીક્ષયેત્ત્રિકે ।
સિદ્ધવીરાવલીસારે ભૈરવીયે કુલે@પિ ચ ॥ 41

પઞ્ચદીક્ષાક્રમોપાત્તા દીક્ષાનુત્તરસંજ્ઞિતા ।
તેન સર્વો@ધરસ્થો@પિ લિઙ્ગોદ્ધૃત્યાનુગૃહ્યતે ॥ 42

યો@પિ હૃત્સ્થમહેશાનચોદનાતઃ સુવિસ્તૃતમ્ ।
શાસ્ત્રજ્ઞાનં સમન્વિચ્છેત્સો@પિ યાયાદ્બહૂન્ગુરૂન્ ॥ 43

તદ્દીક્ષાશ્ચાપિ ગૃહ્ણીયાદભિષેચનપશ્ચિમાઃ ।
જ્ઞાનોપોદ્બલિકાસ્તા હિ તત્તજ્જ્ઞાનવતા કૃતાઃ ॥ 44

ઉક્તં ચ શ્રીમતે શાસ્ત્રે તત્ર તત્ર ચ ભૂયસા ।
આમોદાર્થી યથા ભૃઙ્ગઃ પુષ્પાત્પુષ્પાન્તરં વ્રજેત્ ॥ 45

વિજ્ઞાનાર્થી તથા શિષ્યો ગુરોર્ગુર્વન્તરં ત્વિતિ ।
ગુરૂણાં ભૂયસાં મધ્યે યતો વિજ્ઞાનમુત્તમમ્ ॥ 46

પ્રાપ્તં સો@સ્ય ગુરુર્દીક્ષા નાત્ર મુખ્યા હિ સંવિદિ ।
સર્વજ્ઞાનનિધાનં તુ ગુરું સંપ્રાપ્ય સુસ્થિતઃ ॥ 47

તમેવારાધયેદ્ધીમાંસ્તત્તજ્જિજ્ઞાસનોન્મુખઃ ।
ઇતિ દીક્ષાવિધિઃ પ્રોક્તો લિઙ્ગોદ્ધરણપશ્ચિમઃ ॥ 48