તન્ત્રાલોક · અધ્યાય 12
અથાધ્વનો@સ્ય પ્રકૃત ઉપયોગઃ પ્રકાશ્યતે ॥ 1બ્
ઇત્થમધ્વા સમસ્તો@યં યથા સંવિદિ સંસ્થિતઃ ।
તદ્દ્વારા શૂન્યધીપ્રાણનાડીચક્રતનુષ્વથો ॥ 2
બહિશ્ચ લિઙ્ગમૂર્ત્યગ્નિસ્થણ્ડિલાદિષુ સર્વતઃ ।
તથા સ્થિતઃ સમસ્તશ્ચ વ્યસ્તશ્ચૈષ ક્રમાક્રમાત્ ॥ 3
આસંવિત્તત્ત્વમાબાહ્યં યો@યમધ્વા વ્યવસ્થિતઃ ।
તત્ર તત્રોચિતં રૂપં સ્વં સ્વાતન્ત્ર્યેણ ભાસયેત્ ॥ 4
સર્વં સર્વત્ર રૂપં ચ તસ્યાપિ ન ન ભાસતે ।
નહ્યવચ્છેદિતાં ક્વાપિ સ્વપ્ને@પિ વિષહામહે ॥ 5
એવં વિશ્વાધ્વસંપૂર્ણં કાલવ્યાપારચિત્રિતમ્ ।
દેશકાલમયસ્પન્દસદ્મ દેહં વિલોકયેત્ ॥ 6
તથા વિલોક્યમાનો@સૌ વિશ્વાન્તર્દેવતામયઃ ।
ધ્યેયઃ પૂજ્યશ્ચ તર્પ્યશ્ચ તદાવિષ્ટો વિમુચ્યતે ॥ 7
ઇત્થં ઘટં પટં લિઙ્ગં સ્થણ્ડિલં પુસ્તકં જલમ્ ।
યદ્વા કિંચિત્ક્વચિત્પશ્યેત્તત્ર તન્મયતાં વ્રજેત્ ॥ 8
તત્રાર્પણં હિ વસ્તૂનામભેદેનાર્ચનં મતમ્ ।
તથા સંપૂર્ણરૂપત્વાનુસંધિર્ધ્યાનમુચ્યતે ॥ 9
સંપૂર્ણત્વાનુસંધાનમકમ્પં દાર્ઢ્યમાનયન્ ।
તથાન્તર્જલ્પયોગેન વિમૃશઞ્જપભાજનમ્ ॥ 10
તત્રાર્પિતાનાં ભાવાનાં સ્વકભેદવિલાપનમ્ ।
કુર્વંસ્તદ્રશ્મિસદ્ભાવં દદ્યાદ્ધોમક્રિયાપરઃ ॥ 11
તથૈવંકુર્વતઃ સર્વં સમભાવેન પશ્યતઃ ।
નિષ્કમ્પતા વ્રતં શુદ્ધં સામ્યં નન્દિશિખોદિતમ્ ॥ 12
તથાર્ચનજપધ્યાનહોમવ્રતવિધિક્રમાત્ ।
પરિપૂર્ણાં સ્થિતિં પ્રાહુઃ સમાધિં ગુરવઃ પુરા ॥ 13
અત્ર પૂજાજપાદ્યેષુ બહિરન્તર્દ્વયસ્થિતૌ ।
દ્રવ્યૌઘે ન વિધિઃ કો@પિ ન કાપિ પ્રતિષિદ્ધતા ॥ 14
કલ્પનાશુદ્ધિસંધ્યાદેર્નોપયોગો@ત્ર કશ્ચન ।
ઉક્તં શ્રીત્રિકસૂત્રે ચ જાયતે યજનં પ્રતિ ॥ 15
અવિધિજ્ઞો વિધિજ્ઞશ્ચેત્યેવમાદિ સુવિસ્તરમ્ ।
યદા યથા યેન યત્ર સ્વા સમ્વિત્તિઃ પ્રસીદતિ ॥ 16
તદા તથા તેન તત્ર તત્તદ્ભોગ્યં વિધિશ્ચ સઃ ।
લૌકિકાલૌકિકં સર્વં તેનાત્ર વિનિયોજયેત્ ॥ 17
નિષ્કમ્પત્વે સકમ્પસ્તુ કમ્પં નિર્હ્રાસયેદ્બલાત્ ।
યથા યેનાભ્યુપાયેન ક્રમાદક્રમતો@પિ વા ॥ 18
વિચિકિત્સા ગલત્યન્તસ્તથાસૌ યત્નવાન્ભવેત્ ।
ધીકર્માક્ષગતા દેવીર્નિષિદ્ધૈરેવ તર્પયેત્ ॥ 19
વીરવ્રતં ચાભિનન્દેદિતિ ભર્ગશિખાવચઃ ।
તથાહિ શઙ્કા માલિન્યં ગ્લાનિઃ સંકોચ ઇત્યદઃ ॥ 20
સંસારકારાગારાન્તઃ સ્થૂલસ્થૂણાઘટાયતે ।
મન્ત્રા વર્ણસ્વભાવા યે દ્રવ્યં યત્પાઞ્ચભૌતિકમ્ ॥ 21
યચ્ચિદાત્મ પ્રાણિજાતં તત્ર કઃ સંકરઃ કથમ્ ।
સંકરાભાવતઃ કેયં શઙ્કા તસ્યામપિ સ્ફુટમ્ ॥ 22
ન શઙ્કેત તથા શઙ્કા વિલીયેતાવહેલયા ।
શ્રીસર્વાચારવીરાલીનિશાચરક્રમાદિષુ ॥ 23
શાસ્ત્રેષુ વિતતં ચૈતત્તત્ર તત્રોચ્યતે યતઃ ।
શઙ્કયા જાયતે ગ્લાનિઃ શઙ્કયા વિઘ્નભાજનમ્ ॥ 24
ઉવાચોત્પલદેવશ્ચ શ્રીમાનસ્મદ્ગુરોર્ગુરુઃ ।
સર્વાશઙ્કાશનિં માર્ગં નુમો માહેશ્વરં ત્વિતિ ॥ 25
અનુત્તરપદાપ્તયે તદિદમાણવં દર્શિતાભ્યુપાયમતિવિસ્તરાન્નનુ વિદાંકુરુધ્વં બુધાઃ ।
મૂળ પાઠ: Tantrāloka · Edition: The Tantraloka of Abhinavagupta With commentary of Rajanaka Jayaratha, Kashmir Series of Texts and Studies, No. 23, 28, 30, 36, 35, 29, 41, 47, 59, 52, 57, 58 (1918-1938) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0