શ્વેતાશ્વતરોપનિષદ્ (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 1

કિં કારણં બ્રહ્મ કુતઃ સ્મ જાતા જીવામ કેન ક્વ ચ સંપ્રતિષ્ઠાઃ
અધિષ્ઠિતાઃ કેન સુખેતરેષુ વર્તામહે બ્રહ્મ-વિદો વ્યવસ્થામ્ ॥

કાલઃ સ્વભાવો નિયતિર્ યદૃચ્છા ભૂતાનિ યોનિઃ પુરુષ ઇતિ ચિન્ત્યા
સંયોગ એષાં ન ત્વ્ આત્મ-ભાવાદ્ આત્માપ્ય્ અનીશઃ સુખ-દુઃખ-હેતોઃ ॥

તે ધ્યાન-યોગાનુગતા અપશ્યન્ દેવાત્મ-શક્તિં સ્વ-ગુણૈર્ નિગૂઢામ્
યઃ કારણાનિ નિખિલાનિ તાનિ કાલાત્મ-યુક્તાન્ય્ અધિતિષ્ઠત્ય્ એકઃ ॥

તમ્ એક-નેમિં ત્રિ-વૃતં ષોડશાન્તં શતાર્ધારં વિંશતિ-પ્રત્યરાભિઃ
અષ્ટકૈઃ ષડ્ભિર્ વિશ્વ-રૂપૈક-પાશં ત્રિ-માર્ગ-ભેદં દ્વિ-નિમિત્તૈક-મોહમ્ ॥

પઞ્ચ-સ્રોતો ઽમ્બું પઞ્ચ-યોન્ય્-ઉગ્ર-વક્રાં પઞ્ચ-પ્રાણોર્મિં પઞ્ચ-બુદ્ધ્ય્-આદિ-મૂલામ્
પઞ્ચાવર્તાં પઞ્ચ-દુઃખૌઘ-વેગાં પઞ્ચાશદ્-ભેદાં પઞ્ચ-પર્વામ્ અધીમઃ ॥

સર્વાજીવે સર્વ-સંસ્થે બૃહન્તે અસ્મિન્ હંસો ભ્રામ્યતે બ્રહ્મ-ચક્રે
પૃથગ્ આત્માનં પ્રેરિતારં ચ મત્વા જુષ્ટસ્ તતસ્ તેનામૃતત્વમ્ એતિ ॥

ઉદ્ગીતમ્ એતત્ પરમં તુ બ્રહ્મ તસ્મિંસ્ ત્રયં સુપ્રતિષ્ઠાક્ષરં ચ
અત્રાન્તરં બ્રહ્મ-વિદો વિદિત્વા લીના બ્રહ્મણિ તત્-પરા યોનિ-મુક્તાઃ ॥

સંયુક્તમ્ એતત્ ક્ષરમ્ અક્ષરં ચ વ્યક્તાવ્યક્તં ભરતે વિશ્વમ્ ઈશઃ
અનીશશ્ ચાત્મા બધ્યતે ભોક્તૃ-ભાવાજ્ જ્ઞાત્વા દેવં મુચ્યતે સર્વ-પાશૈઃ ॥

જ્ઞાજ્ઞૌ દ્વાવ્ અજાવ્ ઈશનીશાવ્ અજા હ્ય્ એકા ભોક્તૃ-ભોગ્યાર્થ-યુક્તા
અનન્તશ્ ચાત્મા વિશ્વ-રૂપો હ્ય્ અકર્તા ત્રયં યદા વિન્દતે બ્રહ્મમ્ એતત્ ॥

ક્ષરં પ્રધાનમ્ અમૃતાક્ષરં હરઃ ક્ષરાત્માનાવ્ ઈશતે દેવ એકઃ
તસ્યાભિધ્યાનાદ્ યોજનાત્ તત્ત્વ-ભાવાદ્ ભૂયશ્ ચાન્તે વિશ્વ-માયા-નિવૃત્તિઃ ॥

જ્ઞાત્વા દેવં સર્વ-પાશાપહાનિઃ ક્ષીણૈઃ ક્લેશૈર્ જન્મ-મૃત્યુ-પ્રહાણિઃ
તસ્યાભિધ્યાનાત્ તૃતીયં દેહ-ભેદે વિશ્વૈશ્વર્યં કેવલ આપ્ત-કામઃ ॥

એતજ્ જ્ઞેયં નિત્યમ્ એવાત્મ-સંસ્થં નાતઃ પરં વેદિતવ્યં હિ કિઞ્ચિત્
ભોક્તા ભોગ્યં પ્રેરિતારં ચ મત્વા સર્વં પ્રોક્તં ત્રિવિધં બ્રહ્મમ્ એતત્ ॥

વહ્નેર્ યથા યોનિ-ગતસ્ય મૂર્તિર્ ન દૃશ્યતે નૈવ ચ લિઙ્ગ-નાશઃ
સ ભૂય એવેન્ધન-યોનિ-ગૃહ્યસ્ તદ્ વોભયં વૈ પ્રણવેન દેહે ॥

સ્વ-દેહમ્ અરણિં કૃત્વા પ્રણવં ચોત્તરારણિમ્
ધ્યાન-નિર્મથનાભ્યાસાદ્ દેવં પશ્યન્ નિગૂઢવત્ ॥

તિલેષુ તૈલં દધનીવ સર્પિર્ આપઃ સ્રોતઃસ્વ્ અરણીષુ ચાગ્નિઃ
એવમ્ આત્માત્મનિ ગૃહ્યતે ઽસૌ સત્યેનૈનં તપસા યો ઽનુપશ્યતિ ॥

સર્વ-વ્યાપિનમ્ આત્માનં ક્ષીરે સર્પિર્ ઇવાર્પિતમ્
આત્મ-વિદ્યા-તપો-મૂલં તદ્ બ્રહ્મોપનિષત્ પરમ્ ॥