સ્વયંભુપુરાણ · અધ્યાય 10
ઇતિ શ્રીમહાચાર્યશાન્તિકરગુણસંસિદ્ધિમાહાત્મ્યાનુભાવપ્રકથનપ્રવૃત્તો નામાધ્યાય નવમઃ ।
દશમ અધ્યાયઃ શ્રી ધર્મ્મધાતુસ્વયમ્ભૂત્પત્તિધર્મ્મમાહાત્મ્યસુભાષિતસૂત્રં નામ
અથાસૌ ભગવાન્ ભૂયો મૈત્રેયં તં મહામતિં ।
સમાલોક્ય સભાં ચાપિ સમામન્ત્ર્યૈવમાદિશત્
શૃણુ મૈત્રેય વક્ષ્યામિ મઞ્જુશ્રિયો જગદ્ગુરોઃ ।
સદ્ધર્મગુણમાહાત્મ્યં સંબોધિજ્ઞાનદાયકં
યદિયં ભિક્ષુણી ચૂડા સુશીલા બ્રહ્મચારિણી ।
ઇદં મઞ્જુશ્રિયં શ્ચૈત્યં શ્રદ્ધયા સમુપાશ્રિતા
શુદ્ધોત્પલસ્રજો નિત્યં સમભ્યર્ચ્ય યથાવિધિ ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમારાધ્ય સભક્ત્યા શ્રદ્ધયા સદા
આદ્યાં ચલે ચુલે વન્દે સ્વાહેતિ નવમાક્ષરં ।
ધારણી પરમાવિદ્યાં પઠન્તી ભજને સદા
એતન્પુણ્યાનુભાવેન ચૂણ્ડેયં ભિક્ષુણી સતી ।
પઞ્ચાભિજ્ઞાવતી વર્ષૈર્દ્વાદશભિર્ભવેદ્ ધ્રુવં
તતશ્ચેયં મહાભિજ્ઞા શ્રીસમૃદ્ધિગુણાશ્રયા ।
સર્વસત્ત્વહિતં કૃત્વા પ્રચરેદ્ બોધિસંવરં
તતો ઽર્હન્તી મહાપ્રાજ્ઞા પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલા ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્સ્યતિ
એવમન્યેપિ લોકાશ્ચ ચૈત્યમઞ્જુશ્રિયો ત્રયે ।
પઠન્તી ધારણીમેનાં ભજન્તિ શ્રદ્ધયા સદા
તે ઽપિ સર્વે વિકલ્માષાઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાધારા બોધિસત્ત્વા જિતેન્દ્રિયાઃ
પઞ્ચાભિજ્ઞપદપ્રાપ્તાશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાધારા ચરેયુર્બોધિસમ્બરં
તતસ્તે બોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં ।
જિત્વા મારગણાન્ સર્વાન્ નિઃક્લેશા વિમલેન્દ્રિયાઃ
અર્હન્તો ઽપિ મહાભિજ્ઞાઃ સંબોધિસાધનારતાઃ ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્નુયુઃ
યૂયમપિતિ મત્વાત્ર ચૈત્યમઞ્જુશ્રિયસ્તથા ।
પઠન્તો ધારણીમેનાં ભજધ્વં બોધિમાનસાઃ
એતત્પુણ્યાભિલિપ્તા હિ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
યૂયમપિ તથા સર્વે ભવેત સુગતાત્મજાઃ
બોધિસત્ત્વા ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાશ્રયાઃ ।
મહાભિજ્ઞા જગન્નાથા ભવેત ભદ્રચારિણઃ
તતઃ સંબોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં ।
જિત્વા મારગણાન્ સર્વાશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ
અર્હન્તસ્ત્રિવિધાં બોધિં પ્રાપ્ય બુદ્ધા ભવિષ્યથ ।
ઇતિ સત્યં પરિજ્ઞાય યદિ સંબોધિમિચ્છથ
અસ્મિન્ મઞ્જુશ્રિયશ્ચૈત્યં ભજધ્વં સર્વદા મુદા ।
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય તે સસાંધિકાઃ
સર્વલોકાસ્તથેત્યુક્ત્વા પ્રાભ્યનન્દત્ પ્રબોધિતાઃ ।
તતઃ સર્વે ઽપિ તે લોકા બ્રહ્માશક્રાદયો ઽમરાઃ
સર્વે લોકાધિપાશ્ચાપિ સાર્દ્ધં પરિજનૈર્મુદા ।
ભગવન્તં મુનીન્દ્રં તં સસંઘ સંપ્રસાદિતાઃ
નત્વા પ્રદક્ષિણી કૃત્વા સ્વસ્વાલયં મુદા યયુઃ ।
સર્વે મર્ત્યા નૃપાદ્યાશ્ચ સમન્ત્રિજનપૌરિકાઃ
સસાંધિકં મુનીન્દ્રં તં નત્વા સ્વસ્વાલયં યયુઃ ।
હારીતિ યક્ષિણીશાપિ સાત્મજા બૌદ્ધરક્ષણી
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા ધર્મધાતોરૂપાશ્રયત્ ।
તતઃ સ ભગવાંશ્ચાપિ સમુત્થાય સસાંધિકઃ
પ્રભાસયઞ્જગદ્ભાસા જટોદ્યાનાશ્રમે યયૌ ।
તત્ર સ ત્રિજગન્નાથો વિહારે સહસાંધિકૈઃ
સદ્ધર્મ્મસમુપાદિશ્ય વિજહાર જગદ્ધિતે ।
ઇતિ તે ગુરુણાદિષ્ટં શ્રુતં મયા તથોચ્યતે
શ્રુત્વાપ્યેતન્મહારાજા શ્રદ્ધયાભ્યનુમોદય ।
ઇતિ શાસ્ત્રાર્હતાદિષ્ટં નિશમ્ય સ નરાધિપઃ
પ્રસાદિતસ્તમર્હન્ત નત્વા પ્રાહૈવમાદરાત્ ।
ભદન્તોહં સમિચ્છામિ સંદ્રષ્ટું તં સ્વયંભુવં
તન્નૈપાલે પ્રગચ્છામિ તદનુજ્ઞાં પ્રદેહિ મે ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિતં રાજ્ઞા શ્રુત્વા સોર્હન્યતિર્મુદા
નૃપતિં તં મહાસત્ત્વં સંપશ્યન્નેવમાદિશ્યત્ ।
સાધુ રાજન્ સમિચ્છા તે યદ્યસ્તિ તં સ્વયમ્ભુવં
દ્રષ્ટું ગચ્છ સમારાધ્ય ભજ શ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ।
સર્વતીર્થેષુ ચ સ્નાત્વા દત્વા દાનં યથેપ્સિતં
વીતરાગાં સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્યભિજાદરાત્ ।
ધર્મોદયાં મહાદેવીં ખગાનનાં જિનેશ્વરીં
શ્રદ્ધયા સમુપાશ્રિત્ય સમભ્યર્ચ્ય ભજાદરાત્ ।
પઞ્ચપુરાસ્થિતાઃ પઞ્ચ દેવતાશ્ચ યથાવિધિ
સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય ભજ ભક્ત્યા સમાદરાત્ ।
મઞ્જુદેવસ્ય ચૈત્યં ચ સમાલોક્ય યથાવિધિ
સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય ભજેનાં ધારણીં પઠન્ ।
આચાર્ય ચ ગુહાસીનં સમાધિધ્યાનસંસ્થિતં
ધ્યાત્વારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય નત્વા ભજ સમાદરાત્ ।
એવમન્યાન્ મહાસત્ત્વાન્ ધર્મ્મધાતોરૂપાસકાન્
સર્વાનપિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય પ્રણામય ।
એતત્પુણ્યવિશુદ્ધાત્મા ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાશ્રયઃ
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા જગદ્ભર્ત્તા ભવેદપિ ।
તતઃ સંબોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં
અર્હન્સંબોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્સ્યસિ ।
ઇતિ સત્યં પરિજ્ઞાય સંબોધિ યદિ વાઞ્છસિ
ગત્વા તત્ર મહોત્સાહૈર્ધર્મ્મધાતું વિલોક્ય તં ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય ભજસ્વ સમુપાશ્રિતઃ
ગચ્છ તે મઙ્ગલં ભુયાત્ સિધ્યતુ તે સમીહિતં ।
યથેચ્છયા સમાલોક્ય સમાયાહિ પ્રમોદિતઃ
ઇતિ શાસ્ત્રા સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સ નૃપતિર્મુદા ।
તં ગુરું સાઞ્જલિર્નત્વા પ્રાપ્યાનુજ્ઞામનન્દતઃ
તતઃ સ નૃપતી રાજા સમન્ત્રિજનપૌરિકાઃ ।
રાજર્દ્ધિ મંગલોત્સાહૈઃ સંપ્રસ્થિતો મુદાચરત્
તત્ર માર્ગે સ રાજેન્દ્રઃ સર્વાન્ લોકાન્ પ્રસાદયન્ ।
મહોત્સાહૈશ્ચરન્નાશુ નૈપાલં સમુપાયયૌ
તત્ર પ્રાપ્તઃ સમાલોક્ય દૂરાત્ તં શ્રીસ્વયંમ્ભુવં ।
સાઞ્જલિ પ્રણતિં કૃત્વા પ્રમનાઃ સહસા ચરેત્
તત્ર સર્વત્ર સંવીક્ષ્ય શુભોત્સાહપ્રવર્ત્તિતં ।
વિસ્મયાનન્દિતાન્સા સ નૃપતિઃ સમુપાસરેત્
તત્ર સર્વેષુ તીર્થેષુ ક્રમેણ સ નરાધિપઃ ।
સ્નાત્વાર્થિભ્યો યથાકામં દદૌ દાનં ચરન્ વ્રતં
તતો ઽષ્ટૌ વીતરાગાન્ સ નૃપતિર્વીક્ષ્ય હર્ષિતઃ ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય ભજત્યર્ચ્ય યથાવિધિ
તતો મુદાચરન્ વીક્ષ્ય ધર્મ્મધાતું જિનાલયં ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્યાભજન્ ક્રમાત્
તતો વાયુપુરે વાયુદેવતાં સગણાં મુદા ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યચ્યનિતોભજત
તતશ્ચાગ્નિપુરે વહ્નિદેવતાઃ સગણામપિ ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સંપૂજ્યાભજદાદરાત્
તતો નાગપુરે નાગદેવતાઃસગણા અપિ ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્યા મુદાભજત્
તતો વસુપુરે દેવીં સગણાં શ્રીવસુન્ધરાં ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય ભજત્યર્ચ્ય સમાદરાત્
તતઃ શાન્તિપુરે શ્રીમત્સમ્બરં સગણં તથા ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય મુદાભજત્
તતઃ શાન્તિકરાચાર્ય સમાધિધ્યાનસંસ્થિતં ।
ધ્યાત્વારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય પ્રાભજન્ સંપ્રમોદિતઃ
તતો ધર્મ્મોદયા દેવી ખગાનનાં મહેશ્વરીં ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય મુદાભજત્
સમ્બુદ્ધં પુણ્ડરીકાક્ષં સર્વજ્ઞ કરુણાસ્પદં ।
સમન્તભદ્રશાસ્તારં શાક્યસિંહં નમામ્યહં
શ્રીઘનં શ્રીમતિં શ્રેષ્ઠં શીલરાશિં શિવકરં ।
શ્રીમન્તં શ્રીકરં શાન્તં શાન્તિમૂર્તિ નમામ્યહમ્
નૈરાત્મવાદિનં સિંહં નિરવદ્યં નિરાશ્રવં ।
નીતિજ્ઞં નિર્મલાત્માનં નિષ્કલંકં નમામ્યહમ્
નિર્દ્વન્દ્વં નિરહંકારં નિર્વિકલ્પં તથાગતં ।
નિર્દ્ધૂતનિખિલક્લેશં નિષ્પ્રપંચં નમામ્યહં
વિશ્વેશ્વરં વિશેષો ઽહં વિશ્વરૂપં વિનાયકં ।
વિશ્વલક્ષણસંપૂર્ણ્ણ વીતરાગં નમામ્યહં
વિધાવરેણ સંપન્નં વિશ્વેશમ્વિમલપ્રભં ।
વિનીતવેગં વિમલં વીતમોહં નમામ્યહં
દુદન્તિદમકં શાન્તં શુદ્ધં પઞ્ચજિનાલયં ।
સુગતિં સુશ્રુતં સૌમ્યં શુભ્રકીર્ત્તિ નમામ્યહં
યોગીશ્વરં દશબલં લોકજ્ઞં લોકપૂજિતં ।
લોકાચાર્ય લોકમૂર્તિં લોકાનાથં નમામ્યહં
કલંકમુક્તિં કામારિં સકલૈકં કલાધરં ।
કાન્તમૂર્તિ દયાપાત્રં કનકાભં નમામ્યહં
તતો મઞ્જુશ્રિયશ્ચૈત્યં ધર્મધાતુમુપાશ્રયન્ ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્યાનતોભજત્
તતો મુદા ચરન્ વીક્ષ્ય ધર્મધાતું જિનાલયં ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્યાભજન્ મુદા
ભક્ત્યા પરમયાસ્તૌષીજિનાલયં સ્વયંભુવં ।
જ્યોતીરૂપાય ચૈતન્યં રૂપાય ભવતે નમઃ
મુરાદિનિધનાય શ્રીદાત્રે પ્રણવરુપિણે ।
વિશ્વતોમુખરુપાય ભક્તવત્સલ તે નમઃ
પૃથ્વ્યાદિભૂતનિર્માત્રે જગદ્વંદ્યાયતે નમઃ ।
જગત્સ્રષ્ટે જગત્પાત્રે જગદ્ધર્ત્રે નમો નમઃ
ધ્યાનગમ્યાય ધ્યેયાય ચર્તુવર્ગપ્રદાયિને ।
એવં સ્તુત્વા અશોકઃ સ પુનઃ ક્ષમાપનં વ્યધાત્
એવં સ નૃપતિઃ સર્વાન્ ધર્મધાતોરુપાસકાન્ ।
મહાસત્ત્વાન્ સમભ્યર્ચ્ય સત્કૃત્ય સમતોષયત્
એવં સ નૃપરાજઃ શ્રી ધર્મધતોરૂપાશ્રિતઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા પ્રાચરદ્ બોધિસમ્બરં
તતઃ સ નન્દિતો રાજા સમન્ત્રિજનપૌરિકઃ ।
નત્વા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ધર્મ્મધાતું મુદાચરત્
તતશ્ચરન્ સ ભૂમીન્દ્રો મહોત્સાહૈઃ પ્રમોદિતઃ ।
સહસા પુરમાસાદ્ય વિહાર સમુપાચરત્
તત્રોપેત્ય તમર્હન્તમુપગુપ્તસસાંધિકં ।
સમીક્ષ્ય સઞ્જલિર્નત્વા સભૈકાન્તં સમાશ્રયત્
તં સમાયાતમાલોક્ય સો ઽર્હે શાસ્તા પ્રસન્નદૃક્ ।
સ્વાગતં કુશલં કચ્ચિન્નૃપતિં પર્યપૃચ્છત
તચ્છુત્વા સ મહીપાલઃ શાસ્તારં તં કૃતાઞ્જલિઃ ।
પ્રણત્વા સુપ્રસન્નાસ્યઃ સંપશ્યન્નેવમબ્રવીત્
સમાગતોસ્મ્યહં શાસ્તર્ભવત્કૃપાનુભાવતઃ ।
કુશલં મે કથં ન સ્યાત્ સર્વત્રાપિ સદાપિ હિ
ભવત્કૃપાનુભાવેન નેપાલે ઽહં મુદાચરન્ ।
દૃષ્ટ્વા સર્વેષુ તીર્થેષુ સ્નાત્વા દાનં યથેપ્સિતં
તથાષ્ટૌ વીતરાગાશ્ચ સમાલોક્ય પ્રમાદિતઃ ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્યભિજં ક્રમાત્
તતઃ સમીક્ષ્ય તં શ્રીમદ્ધર્મ્મધાતું સ્વયંભુવં ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્યાભજન્ મુદા
તતો વાયુપુરે વાયુદેવતાભ્યર્ચ્ચિતા મયા ।
તતશ્ચાગ્નિપુરે વહ્નિર્દેવતાપિ મયાર્ચ્ચિતા
તથા નાગપુરે નાગરાજાંશ્ચાપિ મયાર્ચ્ચિતા ।
તથા તથા વસુપુરે દેવી વસુન્ધરાં સમર્ચ્ચિતા
તતઃ શાન્તિપુરે શ્રીમત્સમ્બરશ્ચ સમર્ચ્ચિતઃ ।
તતઃ શાન્તિકરાચાર્યઃ સમાલોક્ય મયાર્ચિતઃ
દેવીં ખગાનનાં ચાપિ સમારાધ્ય સમર્ચિતા ।
મઞ્જુદેવસ્ય ચૈત્યં ચ યથાવિધિ સમર્ચિતં
એવં ભદન્ત તત્રોપચ્છન્દોહે પુણ્યભૂતલે ।
યથાવિધિ સમારાધ્ય સર્વદેવા મયાર્ચિતાઃ
એતત્પુણ્યં મયા લબ્ધં ભવત્કૃપાનુભાવતઃ ।
તદત્ર જન્મસાફલ્યં જીવિતં ચાપિ મે ઽધુના
તથાત્ર સર્વદા શાસ્ત ધર્મધાતું જિનાલયં ।
સ્મૃત્વા નામ સમુચ્ચાર્ય ધ્યાત્વા ભજેય મા ભવં
ઇતિ રાજ્ઞા સમાખ્યાતં શ્રુત્વા સો ઽર્હ પ્રસાદિતઃ ।
નૃપતિ તં સમાલોક્ય પુનરેવં સમાદિશત્
ધન્યો ઽસિ યત્મહારાજધર્મધાતું જિનાલયં ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વાપિ સંભક્તુંમિચ્છસે ઽત્ર સદા ભજ
એતત્પુણ્યવિશુદ્ધાત્મા ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાશ્રયઃ ।
બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સર્વધર્માધિપો ભવેઃ
તતઃ સંબોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં ।
અર્હન્સ્ત્રિબોધિમાસાદ્ય ધ્રુવં બુદ્ધપદં લભેઃ
સમુત્પત્તિકથાં તસ્ય ધર્મધાતોઃ સ્વયંભુવઃ ।
શ્રુત્વાપિ યત્મહત્પુણ્યં સંબોધિસાધનં લભેત્
ઇતિ મત્વા સમુત્પત્તિકથાં તસ્ય સ્વયંભુવઃ ।
સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા મર્ત્યાઃ શ્રોતુમર્હન્તિ સર્વથા
સમુત્પત્તિકથાં તસ્ય ધર્મધાતોઃ સ્વયંભુવઃ ।
શૃણ્વન્તિ યે નરા ભક્ત્યા સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા મુદા
દુર્ગતિં તે ન ગચ્છન્તિ કુત્રાપિ હિ કદાચન્ ।
સદા સદ્ગતિસંજાતા ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાશ્રયાઃ
સર્વસત્ત્વહિતાધાનબોધિચર્યાવ્રતારતાઃ ।
મહાભિજ્ઞા જગન્નાથા ભવેયુઃ સુગતાત્મજાઃ
ક્રમેણ બોધિસમ્ભારં પૂરયિત્વા જગદ્ધિતે ।
અર્હન્તત્રિવિધાં બોધિં પ્રાપ્યેયુઃ સૌગતં પદં
ઇતિ મત્વા મહારાજ શ્રોતવ્યં શ્રદ્ધયાદરાત્ ।
સ્વયમ્ભૂગુણમાહાત્મ્યં દુર્લ્લભં બોધિવાઞ્છિભિઃ
શૃણ્વન્તિ યે નરા ભક્ત્યા સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા મુદા ।
સ્વયંભૂગુણમાહાત્મ્યસદ્ધર્મશ્રીગુણાર્થદં
તે ઽપિ ન દુર્ગતિં યાયુઃ સદાસદ્ગતિસંગતાઃ ।
ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાધારા ભવેયુર્બોધિલાભિનઃ
તસ્માદેતત્મહત્પુણ્યં શ્રુત્વા ધ્યાત્વા સદાદરાત્ ।
સ્મૃત્વા નામ સમુચ્ચાર્ય સંભક્તવ્યં સ્વયંભુવં
અહમપિ પુરા રાજન્ ધર્મ્મધાતોઃ સ્વયંભુવઃ ।
શ્રુત્વા સદ્ગુણસાંકથ્યં બભૂવ સંપ્રમોદિતઃ
તતો ઽહં સહસા તત્ર નેપાલે સમુપાચરંત્ ।
સ્નાત્વા સર્વેષુ તીર્થેષુ દદૌ દાનં યથેપ્સિતં
અષ્ટૌ તાન્ વીતરાગાંશ્ચ સમારાધ્ય મયાર્ચિતાઃ ।
દેવીં ખગાનનાં ચાપિ સમારાધ્ય સમર્ચિતા
મઞ્જુદેવસ્ય ચૈત્યં ચ સમારાધ્ય સમર્ચિતં ।
પઞ્ચ પુરા સ્થિતા પઞ્ચ દેવતાશ્ચ સમર્ચિતાઃ
તથા શાન્તિકરાચાર્યઃ સમાલોક્ય સમર્ચિતઃ ।
તતઃશરણમાશ્રિત્ય ધર્મધાતો સ્વયંભુવઃ
સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા નિત્યં સમારાધ્ય મુદા ભજં ।
એવં તત્ર સદાશ્રિત્ય ધર્મધાતોરૂપાસકઃ
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા પ્રાચરન્ બોધિસંબરં ।
એતત્પુણ્યવિશુદ્ધાત્મા પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલઃ
અહં બોધિં સમાસાદ્ય જિનાત્મજા ભવે ઽધુના ।
ઇતિ વિજ્ઞાય માનુષ્યા વાઞ્છન્તિ યે સુનિર્વૃતિં
ધર્મધાતું સમારાધ્ય ભજન્તુ તે સદા મુદા ।
સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા ચ નામાપિ સમુચ્ચાર્ય સમાદરાત્
સમાલોક્ય પ્રણત્વાપિ ભજન્તુ તં જિનાલયં ।
યે ભજન્તિ સદા સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા નત્વા જિનાલયં
દ્રુતં સંબોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્નુયુઃ ।
ઇતિ સત્યં સમાખ્યાતં સર્વૈરપિ મુનીશ્વરૈઃ
શ્રુત્વાનુમોદ્ય તં ધર્મધાતું સ્મૃત્વા ભજન્ત્વલં ।
સુભાષિતમિદં યેપિ શ્રુત્વાનુમોદિતાશયાઃ
ધર્મધાતુમનુસ્મૃત્વા ધ્યાત્વા ભજન્તિ સર્વદા ।
તે ઽપિ ચૈતત્મહત્પુણ્યપરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ
ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાધારાશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા મહાભિજ્ઞાઃ શુભેન્દ્રિયાઃ
દ્રુતં સંબોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્નુયુઃ ।
ઇતિ મે ગુરુણાદિષ્ટં શ્રુતં મયા તથોચ્યતે
ત્વમપીદં સદા લોકા શ્રાવયિત્વાનુમોદય ।
એતત્પુણ્યાનુભાવેન સર્વત્ર સર્વદાપિ તે
નિરુત્પાતં શુભોત્સાહં ભવેન્નૂનં નરાધિપઃ ।
ઇતિ તેનાર્હતાદિષ્ટં શ્રુત્વાશોકો નૃપો મુદા
તથેતિ પ્રતિવિજ્ઞપ્ય પ્રાભ્યનન્દત્ સપાર્ષદઃ ।
તતઃ સર્વે ઽપિ તે લોકા નિશમ્યૈતત્સુભાષિતં
અનુમોદ્ય મહોત્સાહૈઃ સંચેરિરે શુભે સદા ।
તદૈતત્પુણ્યભાવેન સર્વત્ર તત્ર સર્વદા
નિરુત્પાતં શુભોત્સાહં પ્રાવર્ત્તત નિરન્તરં ।
ઇત્યાદિશ્ય મહાભિજ્ઞો જયશ્રીઃ સ મહામતિઃ
સર્વાન્સ્તાન્ સાંધિકાન્ પશ્યન્ પુનરેવં સમાદિશત્ ।
યત્રેદં ધર્મ્મસાંકથ્યં પ્રાવર્ત્તયેત્ કલાવપિ
ભાષેત્ય શૃણુયાદ્યશ્ચ શ્રાવયેદ્યઃ પ્રચારયેત્ ।
એતેષાં તત્ર સર્વેષાં સંબુદ્ધાઃ સકલાઃ સદા
કૃપા દૃષ્ટ્યા સમાલોક્ય પ્રકુર્યુર્ભદ્રમાભવં ।
સર્વા પારમિતા દેવ્યસ્તેષાં તત્ર સદા શિવં
કૃત્વા સંબોધિસંભારં પૂરયેયુર્યથાક્રમં ।
સર્વે ઽપિ બોધિસત્ત્વાશ્ચ પ્રત્યેકસુગતા અપિ
અર્હન્તો યોગિનસ્તેષાં પ્રકુર્યુર્મઙ્ગલં સદા ।
સર્વે લોકાધિપાશ્ચાપિ સર્વે ચાપિ મહર્ષયઃ
તત્ર તેષાં હિ સર્વેષાં કુર્યુઃ સમીક્ષ્ય મઙ્ગલં ।
સર્વે દેવાધિપાશ્ચાપિ સર્વદૈત્યાધિપા અપિ
તથા સર્વે ઽપિ ગન્ધર્વાઃ સર્વયક્ષાધિપા અપિ ।
ગરુડા નાગરાજાશ્ચ કુમ્ભાણ્ડાધીશ્વરા અપિ
સમીક્ષ્ય સર્વદા તેષાં રક્ષાં કુર્યુઃ સમન્તતઃ ।
સર્વાશ્ચ માતૃકા દેવ્યઃ સભૈરવગણા અપિ
કૃત્વા રક્ષાં સદા તેષાં કુર્યુર્ભદ્રં સમન્તતઃ ।
સર્વે ગ્રહાશ્ચ તારાશ્ચ સિદ્ધા વિદ્યાધરા અપિ
સાધ્યાશ્ચાપિ સદાલોક્ય તેષાં કુર્યુઃ સુમઙ્ગલં ।
ભૂતપ્રેતપિશાચાશ્ચ દુષ્ટા મારગણા અપિ
વીક્ષ્ય તેષાં પ્રસન્નાસ્તે રક્ષાં કુર્યુઃ સદા મુદા ।
સ્વયમ્ભૂગુણમાહાત્મ્ય સાંકથ્યં યો ઽલિખેત્ મુદા
તેનાપિ લિખિતં સર્વ મહાયાનસુભાષિતં ।
લેખાપિતં ચ યેનેદં ધર્મધાતુસુભાષિતં
તેનાપિ સકલં સૂત્રં લેખાપિતં ભવેદ્ ધ્રુવં ।
લિખિતં ચાપિ યેચેદં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાવિધિ
શુદ્ધસ્થાને ગૃહે સ્થાપ્ય પૂજાઙ્ગૈઃ સર્વદાર્ચિતં ।
તેનાર્હન્તો જિનાઃ સર્વે પ્રત્યેકસુગતા અપિ
સસંઘા બોધિસત્ત્વાશ્ચ ભવન્તિ પૂજિતાઃ ખલુ ।
યશ્ચાપીદં સ્વયં ધૃત્વા પરેભ્યો ઽપિ સમાદિશત્
ભાવયેત્ સતતં સ્મૃત્વા ધ્યાત્વાપિ પ્રણમેન્મુદા ।
તસ્ય સર્વમુનીન્દ્રો હિ પ્રત્યેકસુગતા અપિ
અર્હન્તો બોધિસત્ત્વાશ્ચ તુષ્ટા દદ્યુઃ સમીહિતં ।
યશ્ચૈતદુપદેષ્ટારં સર્વાશ્ચ શ્રાવકાનપિ
યથાવિધિ સ સમભ્યર્ચ્ય ભાજનૈઃ સમતોષયેત્ ।
તેન સર્વે ઽપિ સંબુદ્ધાઃ પ્રત્યેકસુગતા અપિ
અર્હન્તો ભિક્ષવઃ સર્વે યોગિનો બ્રહ્મચારિણઃ ।
બોધિસત્ત્વાશ્ચ સર્વે ઽપિ વ્રતિનો યતયો ઽપિ ચ
અર્ચિતા ભોજિતાસ્તુષ્ટા ભવેયુરનુમોદિતાઃ ।
કિમેવં વહુનોક્તેન સર્વે બુદ્ધા મુનીશ્વરાઃ
સર્વાસ્તારાશ્ચ દેવ્યો ઽપિ સર્વસંઘા જિનાત્મજાઃ ।
નિત્યં તેષાં કૃપા દૃષ્ટયા સમાલોક્યાનુમોદિતાઃ
રક્ષાં વિધાય સર્વત્ર વરં દદ્યુઃ સમીહિતં
સર્વે લોકાધિપાશ્ચાપિ સર્વે દેવા સુરાધિપાઃ ।
રક્ષાં કૃત્વા વરં દદ્યુસ્તેષાં સદ્ધર્મસાધને
રાજાનો ઽપિ સદા તેષાં રક્ષા કૃત્વાનુમોદિતાઃ ।
યથાભિવાઞ્છિતં દત્વા પાલયેયુઃ સદાદરાત્
મન્ત્રિણો ઽપિ સદા તેષાં સામાત્યસચિવાનુગાઃ ।
સભૃત્યસૈન્યભટ્ટાશ્ચ ભવેયુર્હિતકારિણઃ
સર્વે વૈશ્યાશ્ચ સર્વાર્થભર્ત્તારઃસ્યુ સુહૃન્પ્રિયાઃ ।
શ્રેષ્ટિમહાજનાઃ સર્વે ભવેયુર્હિતકારિણઃ
દ્વિષોપિ દાસતાં યાયુર્દૃષ્ટાશ્ચ સ્યુર્હિતાશયાઃ ।
એવમન્યેપિ લોકાશ્ચ સેર્વ્વ સ્યુર્મૈત્રમાનસાઃ
પશવઃ પક્ષિણશ્ચાપિ સર્વકીટાશ્ચ જન્તવઃ ।
નૈવ તેષાં વિરુદ્ધા સ્યુઃ ભવેયુર્હિતશંસિન
એવં સર્વત્ર લોકેષુ તેષાં સદ્ધર્મસાધિનાં ।
નિરુત્પાતં શુભોત્સાહં સૌમાઙ્ગલ્યં સદા ભવેત્
એવં ભદ્રતરં પુણ્યં સ્વયભૂંભવનોદ્ભવં ।
નત્વા તં ત્રિજગન્નાથં ભજધ્વં સર્વદા મુદા
યે તસ્ય શરણે સ્થિત્વા સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમાહિતાઃ ।
નામાપિ ચ સમુચ્ચાર્ય ભજન્તિ શ્રદ્ધયા સદા
તેષાં ત્રિન્યપિ રત્નાનિ સુપ્રસન્નાનિ સર્વદા ।
કૃપા દૃષ્ટયા સમાલોક્ય કૃત્વા દેયુઃ સદા શુભં
ઇતિ શાસ્ત્રાસમાદિષ્ટં જયશ્રિયા નિશમ્યતે ।
જિનેશ્વરી પ્રમુખાઃ સંઘા સર્વે નન્દન્પ્રબોધિતાઃ
સર્વાવતી સભા સાપિ શ્રુત્વૈતત્ સંપ્રસાદિતાઃ ।
તથેતિ પ્રતિવિજ્ઞપ્ય પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ
તતસ્તે સકલા લોકાઃ સમુત્થાય પ્રસાદિતાઃ ।
જયશ્રિય સસંઘં તં નત્વા સ્વસ્વાશ્રમં યયુઃ
તત્ર નિત્યમુપેત્યત્યર્દ્ધ્યા સસંઘઃ સજિનાત્મજા ।
સ્નાત્વા સર્વેષુ તીર્થેષુ ધૃત્વા વ્રતં યથાવિધિ
તતો ઽષ્ટૌ વીતરાગાંશ્ચ દેવીં ચાપિ ખગાનનાં ।
પઞ્ચમા દેવતાશ્ચાપિ યથાવિધિ સમર્ચ્ચયન્
તથા શાન્તિકરાચાર્ય ચૈત્ય મઞ્જુશ્રિયો ઽપિ ચ ।
ધર્માધાતું સમારાધ્ય ધ્યાત્વાભ્યર્ચ્ય સદાભજત્
તદૈતત્પુણ્યભાવેન વિષયે તત્ર સર્વદા ।
નિરુત્પાતં શુભોત્સાહં પ્રાવર્ત્તત સમંતતઃ
તતશ્ચાસૌ મહાભિજ્ઞા જયશ્રીઃ સુગતાત્મજઃ ।
સર્વાન્સ્તાન્ સાંધિકાન્ પશ્યન્ પુનરેવં સમાદિશત્
યત્રેદં ધર્મસાંકથ્યં પ્રચારિતં સ્વયંભુવઃ ।
તત્રૈત્ત્પુણ્યભાવેન ભવતુ સર્વદા શુભં
સંબુદ્ધાસ્તત્ર સર્વે ઽપિ પ્રત્યેકસુગતા અપિ ।
અર્હન્તો બોધિસત્ત્વાશ્ચ કુર્વન્તુ મંઙ્ગલં સદા
સર્વે લોકાધિપાશ્ચાપિ સર્વે ચાપિ મહર્ષયઃ ।
સમાલોક્ય સદા તત્ર પ્રકુર્વન્તુ સુમઙ્ગલં
કાલે વર્ષન્તુ મેઘાશ્ચ ભૂયાચ્છશ્યવતી મહી ।
નિરુત્પાતં સુભિક્ષ્યં ચ ભવન્તુ તત્ર સર્વદા
રાજા ભવતુ ધાર્મ્મિષ્ઠો મન્ત્રિણો નીતિચારિણઃ ।
સર્વે લોકાઃસુવૃત્તિષ્ઠા ભવન્તુ ધર્મસાધિનઃ
સર્વે સત્ત્વાઃ સમાચારાઃ સંબોધિવિહિતાશયાઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંચરન્તાં સદા શુભે
ઇતિ જયશ્રિયાદિષ્ટં શ્રુત્વા સર્વે ઽપિ સાંધિકાઃ ।
એવમસ્ત્વિતિ પ્રાભાષ્ય પ્રાભ્યનન્દન્પ્રસાદિતાઃ
મૂળ પાઠ: Svayaṃbhupurāṇa · Edition: Min Bahadu Shakyar & Shanta Harsa Bajracharya (trans.). Svayambhu Purāṇa. Nepal: Nagarjuna Institute of Exact Methods, 2001. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0