સ્વયંભુપુરાણ · અધ્યાય 1

સ્વયમ્ભુ પુરાણ
પ્રથમ અધ્યાય
સ્વયમ્ભૂધર્મધાતુસમુત્પત્તિ નિદાનકથા
ઓમ્ નમઃ શ્રી ધર્મધાતુવાગીશ્વરાય સર્વ બુદ્ધધર્મબોધિસત્ત્વેભ્યઃ ।
શ્રીમતા યેન સદ્ધર્મસ્ત્રૈલોકે સંપ્રકાશિતઃ ।
શ્રીઘનં તં મહાબુદ્ધં વન્દેકઽહં શરણાશ્રિતઃ

નત્વા ત્રિજગદીશાનં ધર્મધાતુજિનાલયં ।
તત્સ્વયમ્ભૂસમુદ્દેશં વક્ષામિ શૃણુતાદરાત્

શ્રદ્ધયા યઃ શૃણોતીમાં સ્વયમ્ભૂત્પત્તિસત્કથાં ।
પરિશુદ્ધત્રિકાયાઃ સ બોધિસત્ત્વો ભવેદ્ ધ્રુવં

તદ્યથા ભૂત્પુરાભિજ્ઞઃ જયશ્રી સુગતાત્મજઃ ।
બોધિમણ્ડવિહારે સ બિજહાર સસાંધિકઃ

તત્ર જિનેશ્વરો નામ બોધિસત્ત્વ મહામતિઃ ।
શ્રદ્ધયા શરણં ગત્વા જયશ્રીયં ઉપાશ્રયેત્

તદા ધીમાન્જયશ્રીઃ સ સર્વસત્ત્વ હિતાર્થવિત્ ।
સદ્ધર્મસમુપાદેષ્ટું સભાસને સમાશ્રયેત્

તત્ર સર્વે મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વા જિનાત્મજાઃ ।
અર્હન્તો ભિક્ષવશ્ચાપિ બ્રહ્મચારિણઃ શ્રાવકાઃ

ભિક્ષુણ્યો બ્રહ્મચારિણ્યો બ્રતિનશ્ચાપ્યુપાસકાઃ ।
ઉપાસિકાસ્તથાન્યે ઽપિ ગૃહસ્થશ્ચ મહાજનાઃ

બ્રાહ્મણાસ્તિર્થીકાશ્ચાપિ યતયશ્ચ તપસ્વિનઃ ।
રાજાનો મન્ત્રિણોમાત્યાઃ સૈન્યાધિપતિશ્ચ પૌરિકાઃ

ગ્રામ્યા જનપદાશ્ચાપિ તથાન્યવાસિનો જનાઃ ।
તત્સદ્ધર્મામૃતં પાતું શ્રદ્ધયા સમુપાગતાઃ

તત્ર સભાસનાસીનં તમર્હતં જયશ્રીયં ।
અભ્યર્ચ્ય સાદરં નત્વા તત્સભાયાં યથાક્રમં

કૃતાંજલિપુટાઃ સર્વે પરિવૃત્ય સમન્તતઃ ।
પુરસ્કૃત્ય સમુદ્વિક્ષ્ય સમાશ્રયન્ સમાહિતાઃ

તાન્ સર્વાન્ સમુપાસીનાન્ સદ્ધર્મ શ્રવણોત્સુકાન્ ।
દૃષ્ટ્વા જિનશ્રી બોધિસત્ત્વઃ સમુત્થિતઃ

ઉદ્વહન્નુત્તરાસંગં સાંજલિ સમુપાશ્રિતઃ ।
જાનુભ્યાં ભૂતલે ધૃત્વા સમ્પશ્યન્નેવમવ્રવીત્

ભદન્તોહર્ષમિચ્છામિ ચરિતું બોધિસંવરં ।
તદાદૌ કિં વ્રતં ધૃત્વા સંચરેય સમાહિતઃ

તદ્ ભવાન્ સમુપાદિસ્ય સર્વાનસ્માન્ પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે સમાયુજ્ય ચારયિતું શુભેર્હતિ

ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તેન શ્રુત્વા ચ સુગતાત્મજઃ ।
જયશ્રીસ્તં મહાસત્ત્વં સભામન્ત્રૈવમાદિશત્

શૃણુ વત્સાસ્તિ તે વાંછા સમ્બોધિસંવરે યદિ ।
યથાક્રમં પ્રવક્ષામિ સંબોધિવ્રતસાધનં

યો વાંછા તત્ર સંસારે ચરિતું બોધિસંવરં ।
સ આદૌ શરણં ગત્વા સદ્ગુરું સમુપાશ્રયેત

તદુપદેશમાસાદ્ય યથાવિદ્યિ સમાહિતઃ

તીર્થે સ્નાત્વા વિશુદ્ધાત્મા ત્રિરત્નશરણં ગતાઃ ।
યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સંબોધિ નિહિતાશયઃ

ઉપોષધંવ્રતમાધાય સમાચરેજ્જગદ્ધિતે ।
એવં યશ્ચરતે નિત્યં સંબોધિમાનસઃ સુધીઃ

પરિશુદ્ધ ત્રિકાયઃ સ બોધિસત્ત્વે ભવેદ્ ।
બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સર્વ્વસત્ત્વ હિતાર્થભૃત્

ક્રમાત્સંબોધિ સંભારં સંપૂરયેત્ સમાહિતઃ ।
એતત્પુણ્યાભિયુક્તાત્માચતુર્બ્રહ્મ વિહારધૃક્

નિઃક્લેશો નિર્જ્જયન્મારોન સંબોધિઃ સમવાપ્નુયાત્

એવં સર્વત્ર લોકેષુ સદ્ધર્મ સંપ્રકાશયન્ ।
સમાપ્ય સૌગતંકાર્ય સુનિર્વૃતિમવાપ્નુયાત્

તતો ઽર્હં સુગતો ભૂત્વા સર્વ્વાન્સત્ત્વાન્પ્રવોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય સંવૃત્તૌ સંપ્રચારયેત્

એવં સર્વે ઽપિ સંબુદ્ધાઃ યેતીતા અપ્યનાગતાઃ ।
વર્ત્તમાનાશ્ચ તે હયેતદ્ વ્રતપુણ્ય વિપાકતઃ

બોધિપ્રાપ્ય જિના આસન્ભવિષ્યન્તિ ભવન્ત્યપિ ।
એવં સર્વે મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વા જિનાત્મજાઃ

અર્હન્તો ઽપિ થા સર્વે પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
બોધિં પ્રાપ્ય સુનિર્વાણં યાતા યાસ્યન્તિ યાન્ત્યતઃ

એવં યૂયં પરિજ્ઞાય યદેચ્છથ સુનિવૃતિં ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા સંચરધ્વમિદં વ્રતં

ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સ સુગતાત્મજઃ ।
જિનેશ્વરં તમર્હન્તં સમ્પશ્યન્નેવમવ્રવીત્

ભદન્ત શ્રોતુમિછામિ તદ્ વ્રતસ્થાનમુત્તમં ।
એતદ્ વ્રતં ચરેત્કુત્ર તદ્દેશં સમુપાદિશત્

ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન જયશ્રીઃ સ મહામતિઃ ।
જિનેશ્વરં મહાસત્ત્વં તં પશ્યન્નેવમાદિશત્

શૃણુ વત્સ સમાધાયં વ્રતસ્થાનસમુત્તમં ।
મુનીશ્વરૈર્યથાખ્યાતં તથા વક્ષામિ તે ઽધુના

પુણ્યક્ષેત્રેષુ તીર્થેષુ વિહારે સુગતાશ્રમે ॥
બુદ્ધાનાં નિવૃતાનાંચ ચૈત્યેષુ પ્રતિમાસુ ચ

બુદ્ધક્ષેત્રેષુ સર્વત્ર વ્રતસ્થાનં સમુત્તમં ।
એતેષ્વમિ સમાખ્યાતં સ્વયમ્ભૂચૈત્યં ઉત્તમં

એવં વિજ્ઞાય યો ધીમાન્વ્રતં ચરિતુમિચ્છતિ ।
સ સ્વયમ્ભૂ જિનક્ષેત્રં આશ્રિત્ય ચરતાં વ્રતં

સ્વયમ્ભૂક્ષેત્રમાશ્રિત્ય યશ્ચરતિ વ્રતં મુદા ।
સ લભેત્ તન્મહત્ પુણ્યમક્ષયં બોધિસાધનં

એતત્ પુણ્યં વિશુદ્ધાત્મા ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાશ્રયઃ ।
બોધિસત્ત્વો મહાભિજ્ઞા ભવજ્જિનાત્મજો ધ્રુવં

દુર્ગતિં ન બ્રજેત્ ક્વાપિ સંસારે સ કદાચન ।
સદા સદ્ગતિસંજાતો બોધિચર્યાવ્રતં ચરેત્

એવં સ સંસરલ્લોકે કૃત્વા સર્વત્ર ભદ્રતા ।
સંબોધિ પ્રણિધિં ધૃત્વા સંચરે તદ્જગદ્ધિતે

એવં ચ બોધિ સંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્યઃ નિર્વૃતિપદમાપ્નુયાત્

એવં યૂયં પરિજ્ઞાત્વાઃ સ્વયમ્ભૂસ્થાન આશ્રિતા ।
ત્રિરત્નશરણં ગત્વા સંચરથ વ્રતોત્તમં

એતત્તેનાર્હતાદિષ્ટં શ્રુત્વા સ સુગતાત્મજઃ ।
જયશ્રિયં તમર્હન્તં સમ્પશ્યન્નેવમબ્રવીત્

ભદન્ત ભવતા દિષ્ટં શ્રુત્વા મે રોચતે મનઃ ।
સ્વયમ્ભૂચૈત્યમારાધ્ય ચરિતું વ્રતમાભવં

સ્વયમ્ભૂ ચૈત્યરાજઃ શ્રીધર્મધાતુ જિનાલયઃ ।
કુત્રાસ્ત્યત્ર મહીલોકે તત્ સમાદેષ્ટુમર્હતિ

ઇતિ સપ્રાર્થિતં તેન શ્રુત્વાં સો ઽર્હન્ યતિઃ સુધીઃ ।
જયશ્રી સ્તં મહાસત્ત્વ સમાલોક્યૈવમાદિશત

વિદ્યતે ઽત્ર મહીલોકે ઉત્તરસ્યાં હિમાલયે ।
નેપાલ ઇતિ વિખ્યાતેઃ ગોપુચ્છાખ્યેર્નગોત્તમઃ

તદ્ગિરેર્નામ ચાતુર્ધ્ય ચતુર્યુગેષુ વર્તતે ।
તદ્યથાભૂદ્યુગે સત્યે પદ્મગિરિરિતિ સ્મૃતઃ

ત્રેતાયાં વજ્રકૂટાખ્યો ગોશૃંગો દ્વાપરે સ્મૃતઃ ।
ઇદાનીં તુ કલૌ ઽસૌ ગોપુચ્છ ઇતિ વિશ્રુતઃ

સો ઽપિશૈલો ઇદાનીતુ લોકૈ નેપાલ દેશકૈઃ ।
સામ્હેગુરિતિ વિખ્યાત સ્તથાસંપ્રસ્થિતો ભુવિ

સ સર્વધાતુરલાદિ સર્વદ્રવ્યમયોક્તમઃ ।
અશ્વત્થ પ્રમુખૈર્સવૈર્પાદપૈઃ સંપ્રશોભિતઃ

સર્વત્ર કુસુમૈર્કાન્તઃ સંર્વોષધિફલદ્રુમૈઃ ।
સર્વપક્ષિવિરાવૈશ્ચઃ ભ્રમદ્ભ્રમરનિસ્વનૈઃ

જન્તુભિઃ સકલઃ સ્નેહ નિવદ્ધમૈત્રમાનસૈઃ ।
તપસ્વિવદ્ધયા ભદ્રચારિભિઃ સનિષેવિતઃ

અષ્ટાંગ ગુણસંપન્ન સંશુદ્ધામૃતનિર્ઝરૈઃ ।
શોભિતઃ પુષ્પગંધાધિ સંવાસિતૈઃ સમીરણૈઃ

સંસેવિતઃ સદા દિવ્ય મહોત્સાહૈર્વિવાજિતઃ ।
સર્વલોકાધિપૈર્નિત્યં સંસેવિતઃ સમાદરૈઃ

તત્ર રત્નમય પદ્મઃ કર્ણ્ણિકાયાં સમાશ્રિતઃ ।
દિવ્ય સ્ફટિકરત્નાભજ્યોતિરૂપો નિરઞ્જનઃ

એકહસ્તઃ પ્રમાનોચ્ચશ્ચૈત્યરૂપો જિનાશ્રયઃ ।
સ્વયમ્ભૂઃ સર્વલોકાનાં ભદ્રાર્થ સમવસ્થિતઃ

બ્રહ્મ શક્રાદિભિર્દેવૈઃ સર્વૈલ્લોકાધિપૈરપિ ।
સર્વૈર્દૈત્યાધિપૈશ્ચાપિ નાગેન્દ્રૈઃ ગરુડૈરપિ

સિદ્ધૈ વિદ્યાધરૈઃ સાધ્યૈરૂર્યક્ષગન્ધર્વકિન્નરૈઃ ।
રાક્ષસેન્દ્રૈશ્ચ રુદ્રૈશ્ચ ગ્રહૈસ્તારાગણૈરપિ

વસુભિશ્ચાપ્સરોભિશ્ચઃ સર્વૈશ્વ ત્રિદશાધિપૈઃ ।
ઋષિભિર્યતિભિઃ સર્વૈ યોગિભિ બ્રહ્મચારિભિઃ

સર્વૈશ્ચ તીર્થિકૈ વિજ્ઞૈસ્તાપસૈશ્ચાપિસજ્જનૈઃ ।
દિવાનિશં ચતુઃ સંધ્યં દૃષ્ટ્વા સ્મૃત્વા પ્રવન્દિતઃ

નિત્યકાલં સમાગતે સમભ્યર્ચ્ય સમાદરાત્ ।
સંસ્તુતિભિઃ મહોત્સાહૈઃ સંમાનિતાભિવન્દિતઃ

એવં સ ત્રિજગન્નાથઃ સ્વયમ્ભૂ ધર્મધાતુકઃ ।
સર્વલોક હિતાર્થેન સંભાષયન્સમાસ્થિતઃ

ઇદાનીન્તુ કલૌ લોકા દુષ્ટાઃ ક્રૂરાશયા શઠાઃ ।
દૃષ્ટવેદં ધર્મધાતું હિ હરિષ્યન્તિ ન સંશયઃ

ઇત્યસૌ શિલયાછાદ્ય ગુપ્તિ કૃત્વા પ્રકાશિતઃ ।
તદુપરિષ્ટીકાભિશ્ચ વિધાય ચૈત્યમુત્તમ

છાત્રધ્વજપતાકાભિરલંકૃત્યાધ્યતિષ્ઠતં ।
તત્રાપિ સર્વલોકૈશ્ચ સર્વલોકાધિપૈરપિ

સમાગત્ય સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્યાભિવન્દિતઃ ।
સત્કારૈશ્ચ મહોત્સાહૈઃ સ્તુતિપ્રદક્ષિણાદિભિઃ

પ્રણામૈશ્ચ સમારાધ્ય સેવિતો માનિતો ઽર્ચિતઃ ।
એવં સ ત્રિજગન્નાથો ધર્મધાતુ જિનાલયઃ

સર્વસત્ત્વ શુભાર્થેન સંશોભિતા વ્યવસ્થિતઃ ।
તત્ર યે શરણં ગત્વા યાન્તિ શુદ્ધયા મુદા

દુર્ગ્ગતિં તે ન ગછન્તિ સંસારે ઽત્ર કદાચન ।
સદ્ગતાવેવ સંજાતા ધર્મ્મશ્રી સંઘશોભિતા

બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
ભદ્રશ્રી સદ્ગુણધારા સર્વસત્ત્વ હિતંકરાઃ

બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરે જગદ્ધિતે ।
એવં યૂયમપિ જ્ઞાત્વા શ્રદ્ધયા શરણ ગતાઃ

સ્વયમ્ભૂચૈત્યમારાધ્ય સંચરધ્વં વ્રતં સદા ।
એવં કૃત્વાત્ર સંસારે ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાશ્રયા

બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા જિનાત્મજા ભવિષ્યથઃ ।
તતઃ સંબોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં

ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્સ્યથઃ ।
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં નિશંમ્ય સ મહામતિઃ

શાસ્તારં તં સમાલોક્ય પુનરેવમવોચત ।
ભદન્ત શ્રોતુમિચ્છામિ યત્સ્વયમ્ભૂ જિનાલયઃ

કદા સ્વયં સમુત્પન્નઃ કથં ચ તદુપાદિશ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિત તેન શ્રુત્વા સો ઽર્હન્ યતિઃ સુધીઃ

જયશ્રીસ્તં મહાસત્ત્વં સંપશ્યન્નેવમાદિશત્ ।
સાધુ શૃણુ મહાભાગ યથા મયા શ્રુતં ગુરોઃ

તથાહં તે પ્રવક્ષામિ સ્વયમ્ભૂત્પત્તિસત્કથાં ।
તદ્યથા પાટલીપુત્રે પુરે ઽશોકો નરાધિપઃ

સદ્ધર્મ સાધનોત્સાહી ત્રિરત્નસેવકો ઽભવત્ ।
સ તત્ર કુક્કુટારામે વિહારે સુગતાશ્રમે

ઉપગુપ્તં મહાભિજ્ઞં વન્દિતું સમુપાચરેત્ ।
તદા સો ઽર્હન્ મહાભિજ્ઞઃ સર્વસંઘપુરસ્કૃતઃ

સભામધ્યાસનાસીનસ્તસ્થૌ ધ્યાત્વા સમાહિતઃ ।
તમર્હતં સભાસીનં સર્વસંઘપુરસ્કૃતઃ

દૃષ્ટ્વાશોકઃ સ ભૂમીન્દ્રો મુદિતઃ સમુપાચરત્ ।
તત્ર સ સહસોપેત્ય સાઞ્જલિરર્હતો યતીન્

સર્વાન્નત્વોપગુપ્તં તમષ્ટાંગૈઃ પ્રાણમન્મુદા ।
તતસ્તં ગુરુમર્હન્તં મહોત્સાહૈઃ યથાવિધિં

સમભ્યર્ચ્ય પ્રણત્વા ચ ધર્મં શ્રોતુમુપાશ્રયત્ ।
તથા તત્મન્ત્રિણઃ સર્વે સામાત્યસચિવો જનાઃ

તમર્હન્તં યતિન્નત્વા તત્રૈકાન્તમુપાશ્રયત્ ।
તતઃ સો ઽર્હન્ મહાભિજ્ઞો દૃષ્ટ્વા સર્વા સમાશ્રિતાન્

આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં સદ્ધર્મસમુપાદિશત્ ।
તત્સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સર્વે લોકાઃ પ્રવોધિતાઃ

ધર્મવિશેષમાજ્ઞાય સંબોધિવ્રતમીચ્છિરે ।
તતઃ સો ઽપિ મહારાજઃ શ્રુત્વા તદ્ધર્મમુત્તમં

સંબોધિસાધનોચર્યા સંચરિતું સમૈચ્છત ।
તતઃ સ નૃપતી રાજા સાઞ્જલિઃ સમુપાશ્રિતઃ

તમર્હન્તં મહાસત્ત્વં નત્વા પશ્યં મુદાવદત્ ।
ભદન્ત શ્રોતુમિચ્છામિ સંબોધિસાધનં વ્રતં

કુત્ર પુણ્યતમં ક્ષત્રં યત્રાશુ સિધ્યતે વ્રતં ।
તદ્ ભવાન્ સમુપાદિશ્ય સર્વાંલ્લોકાન્ પ્રબોધયન્

બોધિમાર્ગે સમાયુજ્ય સંચારયિતુમર્હતિ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે રાજ્ઞા શ્રુત્વા સો ઽર્હન્ મહામતિઃ

તમશોકં મહીપાલં સમ્પશ્યન્નેવમબ્રવીત્ ।
સાધુ શૃણુ મહારાજ યથા મે ગુરુણોદિતં

તથાહં તે પ્રવક્ષામિ બોધિવ્રતં યદીચ્છસિ ।
સર્વક્ષત્રોત્તમો રાજન્નુત્તરસ્યાં હિમાલયે

નેપાલે ઇતિ વિખ્યાતો યત્રાશુ સિધ્યતે વ્રતં ।
તત્રાપ્યતિ મહત્પુણ્યક્ષત્રં બુદ્ધૈઃ પ્રશંસિતં

સ્વયમ્ભૂચૈત્યરાજસ્ય ધર્મધાતોઃ સમાશ્રયં ।
તત્ર યદ્યત્કૃતં કર્મ તત્તત્સંસિધ્યતે દુતં

ઇતિ સર્વૈ મહાસત્ત્વૈઃ સંસેવિતં જિનૈરપિ ।
ઇતિ વિજ્ઞાય રાજેન્દ્ર સમ્બોધિં યદિ વાઞ્છસિ

તચ્ચૈત્યશરણં ગત્વા સંચરસ્વ સુસંવરં ।
એતત્પુણ્યવિશુદ્ધાત્મા ભદ્રશ્રી સદ્ગુણર્દ્ધિમાન્

બોધિસત્ત્વો મહાભિજ્ઞો ભવેઃ સર્વહિતાર્થભૃત્ ।
તતઃ ક્રમેન સમ્બોધિં સંભારં પરિપૂરયન્

નિઃક્લેશો ઽર્હઞ્જગન્નાથાઃ સમ્બુદ્ધપદમાપ્સ્યસિ ।
ઇતિ તેનાર્હતાદિષ્ટં નિશમ્ય સ નૃપો મુદા

ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા પપ્રચ્છૈવં સમાદરાત્ ।
ભદન્ત શ્રોતુમિછામિ સ્વયમ્ભૂત્પત્તિ સત્કથાં

કદા સ્વયં સમુત્પન્નં સ્તત્સમાદેષ્ટુમર્હતિ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિતં રાજ્ઞા શ્રુત્વા સો ઽર્હન્ યતિઃ સુર્ધીઃ

અશોકં તં મહીપાલં સમ્પશ્યન્નેવમાદિશત્ ।
સાધુ રાજન્ યથાદિષ્ટં ગુરુણા મે શ્રુતં મયા

તથાહં સંપ્રવક્ષામિ શૃણુષ્વ તત્સમાહિતઃ ।
તદા ચાસૌ જગચ્છાસ્તા શાક્યમુનિસ્તથાગતઃ

સર્વજ્ઞો ધર્મરાજો ઽર્હન્ મુનીશ્વરો વિનાયકઃ ।
સ સર્વઃ સાંધિકૈઃ સાર્દ્ધં જનપદેષુ સંચરન્

એકસ્મિન્ સમયે તત્ર નેપાલે સમુપાચરત્ ।
ગોપુચ્છપર્વ્વતપાર્શ્વે પશ્ચિમે શ્રીસ્વયમ્ભૂવઃ

પુચ્છાગ્રો ઽભિધ ચૈત્યસ્યસંન્નિધૌ સુગતાશ્રમે ।
સર્વસત્ત્વહિતાર્થેન પૂર્ણન્દુરિવ ભાસયન્

સદ્ધર્મ્મ સમુપાર્દેષ્ટું વિજહાર સસાંધિકઃ ।
યદા સ ભગવાઞ્છાસ્તાન્ સત્ત્વાનાં ધર્મ્મ વૃદ્ધયે

સદ્ધર્મ્મ સમુપાદેષ્ટું સભાસને સમાશ્રયત્ ।
તં દૃષ્ટ્વા તદા તત્ર મઞ્જુશ્રિયઃ મમાશ્રમે

વિહારે વાસિની ચૂડાભિધાની બ્રહ્મચારિણી ।
અર્હન્તી ભિક્ષુણી ભદ્રા સદ્ધર્મ્મગુણવાઞ્છિની

સુપ્રસન્નાશ્રયા શુદ્ધા કાષાય ચીવરાવૃતા ।
દિવ્યપૂજોપચારાણિ સમાદાય પ્રમોદિતા

તત્સદ્ધર્મામૃતં પાતું તત્રાશુ સમુપાચરત્ ।
તદા તત્ર મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વા જિનાત્મજાઃ

મૈત્રેયપ્રમુખાઃ સર્વે તદ્ધર્મ શ્રોતુમાગતાઃ ।
અર્હન્તો ભિક્ષવશ્ચાપિ શ્રાવકા બ્રહ્મચારિણઃ

ભિક્ષુણ્યો બ્રહ્મચારિણ્યઃ ચૈલકા વ્રતિનો ઽપિ ચ ।
ત્રિરત્નશરણાસીનાશ્ચોપાસકા ઉપાસિકાઃ

બૌદ્ધભક્તિરતાઃ સર્વે તદ્ધર્મશ્રોતુમાગતાઃ ।
સર્વે તે સમુપાયાતાસ્તત્ર સભાસનાશ્રિતં

સંબુદ્ધં તં સમાલોક્ય મુદિતાઃ સમુપાચરન્ ।
તે સર્વે ઽભ્યર્ચ્ય તં નાથં નત્વા સાઞ્જલયોર્મુદા

તત્સદ્ધર્મામૃત પાતું તત્સભાયાં સમાશ્રયન્ ।
બ્રહ્મશક્રાદયા દેવાઃ સર્વે લોકાધિપા અપિ

ગ્રહાસ્તારાગણાશ્ચાપિ સિદ્ધા વિદ્યાધરા અપિ ।
સાધ્યા રુદ્રાશ્ચ ગન્ધર્વા યક્ષગુહ્યકકિન્નરાઃ

દૈત્યેન્દ્રા રાક્ષસેન્દ્રાચ નાગેન્દ્રા ગરુડા અપિ ।
એવમન્યેપિ લોકેન્દ્રાઃ સર્વે તત્ર મુદાગતાઃ

તં મુનીન્દ્રં સમભ્યર્ચ્ય નત્વા તત્ર સમાશ્રયન્ ।
હારિતી યક્ષિણી ચાપિ બોધિસત્ત્વાનુપાલિની

સા ભવન્તં તમાનસ્ય તત્સભાયાં સમાશ્રિત ।
અથ સ ભગવાનઞ્છાસ્તા દૃષ્ટ્વા સર્વાન્ સમાશ્રિતાન્

મૈત્રેયં સમુપામન્ત્ર્ય સમ્પશ્યન્નેવમાદિશત્ ।
મૈત્રેયેમં જગન્નાથં સ્વયમ્ભૂવં જિનાલયં

ધર્મધાતું ત્રિરત્નાયં પશ્યધ્વં યૂયમાદરાત્ ।
ભજધ્વં શ્રદ્ધયા નિત્યં ગત્વાત્ર શરણં મુદા

બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરન્તે જગદ્ધિતે ।
શ્રદ્ધયા યે ભજન્ત્યત્ર શરણં સમુપાશ્રિતાઃ

બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરન્તે જગદ્ધિતે ।
સર્વે વિમુક્તપાપાસ્તે પરિશુદ્ધ ત્રિમણ્ડલાઃ

બોધિસત્ત્વા મહાભિજ્ઞાઃ ભવેયુઃ સદ્ગુણાશ્રયાઃ ।
ભદ્રશ્રીસુખસમ્પન્નશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિકાઃ

સર્વસત્ત્વ હિતોદ્યુક્તાઃ સંબોધિવ્રતચારિણઃ ।
ન ક્વાપિ દુર્ગતિંયાયુઃ સદા સદ્ગતિસંભવાઃ

ત્રિરત્નભજનોત્સાહાઃ સદ્ધર્મ્મસાધનોદ્યમાઃ ।
તતઃ પ્રવ્રજ્યા સંબુદ્ધશાસને શરણં ગતાઃ

બ્રહ્મચર્યાં વ્રતં ધૃત્વા સંચરેરન્ સમાહિતાઃ ।
તતસ્તે નિર્મલાત્માનો નિઃક્લેશાઃ વિજિતેન્દ્રિયાઃ

ત્રિવિધાં બોધિમાસાધ સમ્બુદ્ધપદ્માપ્નુયુઃ ।
એવં વિજ્ઞાય યે મર્ત્યા વાઞ્છન્તિ સૌગતં પદં

તે ભજન્તુ સદાત્રૈવ શ્રદ્ધયા શરણાશ્રિતાઃ ।
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય તે સભાશ્રિતાઃ

સર્વે લોકાઃ પ્રમોદન્તસ્તથા ભજિતુમીચ્છીરે ।
મૈત્રેયઃ સ તતો ધીમાન્ બોધિસત્ત્વ હિ મોદિતઃ

સમુત્થાય મુનીન્દ્રસ્ય પુરતઃ સમુપાચરન્ ।
ઉદ્વહન્નુક્તરાસંગં પ્રણત્વા તં મુનીશ્વરં

જાનુભ્યાં ભુવિ સંઘાય સાઞ્જલિરેતમવ્રવીત ।
ભગવાન્ નાથઃ સર્વજ્ઞ ધર્મધાતુજિનાલયઃ

કદાયં સ્વયંમુત્પન્ન સ્તન્સમાદેષ્ટુમર્હતિ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન મૈત્રેયેણ મહાત્મના

ભગવન્તં મહાવિજ્ઞં સંપશ્યન્નેવમાદિશત ।
સાધુ શૃણુ સમાધાય મૈત્રેયો ઽસ્ય સ્વયમ્ભૂવઃ

સમુત્પત્તિકથાં વક્ષે સર્વલોકાભિબોધને ।
પુરાસ્મિન્ ભદ્રકલ્પે ઽભૂદ્ વિપશ્વી નામ સર્વવિત્

જગછાસ્તા મુનીન્દ્રો ઽર્હન્ ધર્મ્મરાજસ્તથાગતઃ ।
અશીતિ વર્ષ સાહસ્ર પરમાયૂંષિ યદા નૃણાં

તદાહં સત્ય ધર્મ્માખ્યા બોધિસત્ત્વાભવંત્ કિલ ।
યદા સ ભગવાઞ્છાસ્તા વન્ધુમત્યાઃ પુરો ઽન્તિકે

વિહારે ધર્મ્મમાદિશ્ચ વિજહાર સસાંધિકઃ ।
તદાહં તં જગન્નાથમારાધ્ય સમુપસ્થિતઃ

તદાત્રા ભૂત્સપ્તકોશ વ્યાયામવિસ્તરો હ્રદઃ ।
તદનુશાસનાં ધૃત્વા પ્રાચરં બોધિ સમ્વરં

અષ્ટાંગ ગુણ સમ્પન્નઃ જલાશ્રયો નગાવૃતઃ ।
પદ્મોત્પલાદિ સૌગન્ધિ નાના પુષ્પ પ્રશોભિતઃ

હંસ સારસ કાડમ્બ પ્રમુખ પક્ષિમણ્ડિતઃ ।
તીરોપાન્તનગારુહ સર્વર્ત્તુ પુષ્પિતૈર્દ્રુમૈઃ

ફલૌષધાદિ બૃક્ષૈશ્ચ સમન્તાત્ પરિમણ્ડિતઃ ।
મીનકચ્છપમણ્ડૂકપ્રમુખ જલવાસિનાં

જન્તૂનાં નિલયો ઽગાધઃ સર્વનાગાધિપાલયઃ ।
તત્ર સર્વાહિરાજેન્દ્રઃ કર્ક્કોટકાભિધો મહાન્

એવં તદા મહા તીર્થઃ પુણ્યામૃતાશ્રયો વભૌ ।
સદા ત્રત્રિદશાઃ સદ્ધર્મપ્સરોભિઃ પ્રમોદિતાઃ

સ્નાત્વા સંક્રીડમાનાઃ સત્સૌખ્યં ભુક્ત્વા દિવં યયુઃ ।
તથા બ્રહ્માદયઃ સર્વે મહર્ષયસ્તપશ્વિનઃ

સ્નાન સંધ્યાદિકં કર્મ્મ કૃત્વા સંસેવિરે સદા ।
એવં લોકાધિપાશ્ચાપિ સ્નાત્વાત્ર સર્વદા મુદા

સ્વસ્વ કુલે સમભ્યર્ચ્ય મહોત્સાહૈર્નિસેવિરે ।
એવંમન્યેપિ લોકાશ્ચ વ્રતિનો બ્રહ્મચારિણઃ

સ્નાત્વાત્ર સંવરં ધૃત્વાઃ પૂતાત્માનો દિવં યયુઃ ।
બોધિસત્ત્વા તથાનૈકે સ્નાનદાનવ્રતં મુદા

કૃત્વાત્ર વિમલાત્માનઃ સમાચારઞ્જગદ્ધિતે ।
એવં સર્વે મુનીન્દ્રૈશ્ચ સ્નાન વ્રતાદિ બીજંફલં

મહત્પુણ્યતરં શ્રેષ્ઠમાખ્યાતં બોધિસાધનં ।
યત્ર સ્નાત્વા ત્રિરત્નાનાં શરણે સમુપાશ્રિતાઃ

બોધિચર્યા વ્રતં ધૃત્વા પ્રાચરન્ત જગદ્ધિતે ।
તે આશુ વિમલાત્માનો ભદ્રશ્રીસત્ગુણાન્વિતાઃ

બોધિસત્ત્વાઃ મહાસત્ત્વા વભૂવુઃ સુગતાત્મજાઃ ।
કેચિન્નિઃ ક્લેશિતાત્માનો ભવસંચારે નિસ્પૃહાઃ

શ્રાવકબોધિસત્ત્વમાસાદ્ય બભૂવુ બ્રહ્મચારિણઃ ।
કેચિચ્ચ નિર્મલાત્માનો સંસારે વિરતાશ્રયાઃ

પ્રત્યેકબોધિમાસાદ્ય સુનિર્વૃતિં સમાયયુઃ ।
કેચિત્ સંબોધિચિત્તં ચ પ્રાપ્ય સદ્ધર્મલાલસાઃ

બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સમાચરઞ્જગદ્ધિતે ।
કેચિત્ સર્વે ભુક્ત્વા દિવ્યકામસુખાન્યપિ

સદ્ધર્મગુણસંરક્તાઃ પ્રાચરન્ સર્વદા શુભે ।
કેચિત્ સર્વે મહીપાલાઃ સુનીતિ ધર્મચારિણઃ

કૃત્વા સત્ત્વહિતાર્થાનિ યયુરન્તે જિનાલયં ।
અહમપિ તદા તત્ર સ્નાત્વાચરં વ્રતં સદા

એતત્પુણ્યવિશુદ્ધાત્મા દ્રુતં સમ્બોધિમાપ્તવાન્ ।
યૈશ્ચાપ્યસ્ય જલં પીતં તે ઽપિ નિર્મુક્તપાતકાઃ

પરિશુદ્ધાશયા ભદ્રા બભૂવુ બોધિભાગિનઃ ।
એવમસૌ મહાતીર્થઃ સર્વૈરપિ મુનીશ્વરૈઃ

સમધિષ્ઠાપિતો ઽદ્યાપિ પ્રશંસિતો મહીતલે ।
તત્ર પશ્ચાત્ સ્વયં ધર્મધાતુરુત્પત્સ્યતે ધ્રુવં

ઇત્યાદિશ્ય મુનીન્દ્રૌ ઽસૌ ભૂયા એરેવં સમાદિશત્ ।
તદા તત્ર સમુપન્ને ધર્મધાતૌ જિનાલયે

નિરુત્પાતં શુભોત્સાહં પ્રવર્તિષ્યતિ સર્વદા ।
સર્વે લોકાશ્ચ તં દૃષ્ટ્વા ધર્મધાતું સ્વયમ્ભૂવં

શ્રદ્ધયા શરણં ગત્વા પ્રભજિષ્યન્તિ સર્વદા ।
તદેતત્પુણ્યલિપ્તાસ્તે સર્વે લોકાઃ શુભેન્દ્રિયાઃ

ભદ્રશ્રી સત્સુખં ભુક્ત્વા યાસ્યન્ત્યન્તે જિનાલયં ।
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ વિપશ્વિના નિશમ્યતે

સર્વે સભાશ્રિતા લોકાઃ પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રવોધિતાઃ ।
ઇતિ વિપશ્વિના શાસ્તા સમાદિષ્ટં શ્રુતં મયા

તથા યુષ્મત્પ્રોધાર્થ સમાખ્યાતં પ્રવુદ્ધ્યતાં ।
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રીઘનેન નિશમ્યતે