સુવર્ણવર્ણાવદાન · ભાગ 2124

એતત્ કૃત્વાદ્ય કુશલં મમેદં રૂપમ્ ઈદૃશં ।
પ્રાદુર્ભૂતમ્ મનાપઞ્ ચ વર્ણં કાઞ્ચનસન્નિભં ।18।
ઇત્ય્
સ્વ રોય્ 287,3 - 288,3
[106] અથૈતદ્ ઉપશ્રુત્ય કર્ણઃ સાર્થવાહઃ સહસૈવ સહસ્રૈઃ પ્રસાદકણ્ટકિતસર્વરોમકૂપઃ કૃતાઞ્જલિર્ વિપશ્યિનં તથાગતં મુહુર્ મુહુર્ નમસ્યમાનઃ પરમપ્રીતિસૌમનસ્ય જાતઃ સુરૂપં પુત્રમ્ અનિમિષમ્ અભિવીક્ષ્ય પ્રાહ । પુત્ર આગચ્છ ગચ્છાવ ઇત્ય્ અથ સુરૂપઃ કુમારઃ પિતાયં મમેત્ય્ ઉત્પન્નબહુમાનઃ પિતુઃ પાદાભિવન્દનં કૃત્વા સ્વાગતં તાતેત્ય્ ઉક્ત્વા પિત્રા સાર્દ્ધં ગન્તું સંપ્રસ્થિતઃ ।
સ્વ રોય્ 288,3 - 290,291
[107] શક્રસ્ય દેવાનામ્ ઇન્દ્રસ્યાધસ્તાજ્ જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે । તસ્યૈતદ્ અભવત્ અયં કર્ણઃ સાર્થવાહો ભગવતિ બુદ્ધે કૃતાધિકારઃ તન્ નાયમ્ અર્હતિ તૃણાગારે વસ્તુમ્ ઇતિ વિદિત્વા વિશ્વકર્માણં દેવપુત્રમ્ આમન્ત્રયતે । ગચ્છ વિશ્વકર્મન્ કર્ણસ્ય સાર્થવાહસ્ય ચતૂરત્નમયઞ્ ચતુર્દ્વારમ્ અર્ધાષ્ટમતલકં ગૃહમ્ અભિનિર્મિમીષ્વેતિ । તતો વિશ્વકર્મણા શક્રસ્ય દેવેન્દ્રસ્ય પ્રતિશ્રુત્ય તત્ક્ષણાદ્ એવ બન્ધુમતીરાજધાનીમ્ આગત્ય ચતૂરત્નમયેષ્ટકસ્તમ્ભસઞ્ચિતમ્ ઉત્તુઙ્ગરુચિરાટ્ટાલકં ગવાક્ષનિર્યૂહકપોતમાલાસુવિન્યસ્તાઙ્ગાફલકનાગદન્તકમ્ અત્યુચ્ચાર્દ્ધાષ્ટમતલકમ્ અતિરમણીયતોરણોપશોભિતદ્વારં શરજલધરાભ્રકૂટહિમનિકરરાશિશિકરમૃણાલાવદાતોચ્છ્રિતચ્છત્રધ્વજપતાકમ્ આમુક્તપટુદામકલાપં સકલપુરવરોપશોભાનિકેતભૂતમ્ અતિરુચિરકનકમયાભિનવવિનિઃસૃતતામ્રચૂતપલ્લવોપશોભિતમુખમ્ અષ્ટાઙ્ગશીતલામ્બુપરિપૂર્ણકુમ્ભોપશોભિતદ્વારમ્ અપરિમિતરજતવૈદૂર્યસ્ફટિકમુસારગલ્વેન્દ્રનીલમહાનીલાદિરત્નપરિપૂર્ણાનેકનિધિસહસ્રાપૂર્યમાણં શેષાનર્ધદ્રવ્યોપકરણપરિપૂર્ણં ગૃહવરમ્ અભિનિર્મિતં ॥
સ્વ રોય્ 291,1 - 298,2
[108] અથ કર્ણઃ સાર્થવાહો ગૃહમ્ આગતો ભાર્યયા ચાસ્ય હૃષ્ટતુષ્ટપ્રમુદિતયા સૌવર્ણેન ભૃઙ્ગારેણાર્ઘમ્ અનુપ્રદત્તં । ઉક્તશ્ ચાર્યપુત્ર ત્વત્પુણ્યાનુભાવાદ્ ઈદૃશઃ કેનાપિ ભવનવરમ્ અભિનિર્મિતમ્ ઇત્ય્ અથ કર્ણઃ સાર્થવાહસ્ તં ભવનવરમ્ અભિવીક્ષ્ય પરમપ્રીતિસૌમનસ્ય જાતઃ સુતરાં બુદ્ધે ભગવતિ ઉત્પન્નપ્રસાદોપજનિતરોમાઞ્ચઃ શિરસિ કૃતકરપુટાઞ્જલિર્ નમસ્ તસ્મૈ ભગવતે તથાગતાયાર્હતે સમ્યક્સમ્બુદ્ધાયાચિન્ત્યાચિન્તામણયે ઽનુત્તરાય પુણ્યક્ષેત્રાયેત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રહર્ષપૂર્ણવદનકમલઃ પ્રાહ ॥
અહો ગુણમયં ક્ષેત્રં સર્વદોષવિવર્જિતં ।
યત્ર ન્યસ્તં મયા બીજમદ્યૈવ ફલદાયકં ।1।
ક્વ તત્ પરીત્તં દાનં મે સર્વસંસ્કાવવર્જિતં ।
ક્વ ચેદં રમ્યમ્ ઉત્તુઙ્ગં હેમરત્નમયં ગૃહં ।2।
ક્વ તત્ કુડ્યાવશેષન્ મે ગૃહં શોકવિવર્ધનં ।
ક્વ ચેદમ્ અભ્રનિર્મુક્તશશાઙ્કરપાણ્ડુરં ।3।
ક્વ ચ તન્ મૂષિકાકીટચ્છિદ્રવાતાયનં ગૃહં ॥
ક્વ ચેદં પ્રવરાનેકરત્નવાતાયનં ગૃહં ।4।
ક્વ તત્ ક્રુદ્ધૈઃ શ્વભિર્ વ્યાપ્તં કણ્ટકામેધ્યસંકુલં ।
ગૃહમ્ એતત્ પુરા ચિત્રં ક્વ ચેદં રત્નસઞ્ચિતં ।5।
ક્વ તદ્ ભુજઙ્ગનિર્મોકપ્રલમ્બામ્બરસંકુલં ।
ક્વ ચેદં સૂક્ષવસ્ત્રશ્રીચિત્રચામરલમ્બિતં ।6।
ક્વ તચ્ છ્વભિર્ ઉપનીતં સિતાસ્થિપ્રકરં ગૃહં ॥
ક્વેદં સુરભિસત્પુષ્પામુક્તપ્રકરશોભિતં ।7।
ક્વ તચ્ છોકાશ્રુધારાભિઃ સદાસિક્તતલં ગૃહં ।
ક્વેદં મૃગમદામોદવારિસંસિક્તચન્દનં ।8।
ક્વ તદ્ વહ્નિઅશિખાપ્લુષ્ટવાયસાશુચિતોરણં ।
ક્વ ચેદં હેમસદ્રત્નામુક્તાહારોપશોભિતં ।9।
ક્વ તદ્ ભગ્નૈકકટકદ્વારાવરણકં ગૃહં ।
ક્વ ચેદં સ્ફટિકોત્કીર્ણં કપાટપુટસંયુતં ।10।
ક્વ તન્ મમ ચિરાધ્વસ્તં ખણ્ડાવવરકં ગૃહં ।
ક્વેદં મણિમયસ્તમ્ભનિર્યૂહપ્રતિમણ્ડિતં ।11।
ક્વ તદ્ આક્રન્દશબ્દેન સમાપૂરિતચત્વરં ।
ક્વ ચેદં તૂર્યનિઘોષવીણાસ્વરસમન્વિતં ।12।
ક્વ તત્ કપાલસંકારરાશિપૂર્ણં ગૃહં પુરા ।
ક્વ ચેદં રુચિરાનેકરત્નરાશિચિતાન્તરં ।13।
ક્વ તત્ પાતિતનિઃશેષનાગદન્તકબન્ધનં ।
ક્વ ચેદમ્ ઇન્દ્રનીલાન્તપ્રવિષ્ટસ્ફટિકમ્ મહત્ ।14।
ક્વ તદ્ આસનનિર્મુક્તમ્ ઇષ્ટકૈકપરાયણં ।
ક્વ ચેદં ચિત્રપટ્ટાન્તમસૂરકશાન્વિતં ।15।
ક્વ તચ્ છર્કરાકીર્ણે ભૂતલે શયનં પુરા ।

ક્વ ચેદં પટ્ટવિપુલં શ્રીપયઙ્કં મનોરમં ।16।
ક્વ તત્ તૃણાશૃતં ભૂમૌ શયનં મે ઽતિકર્કશં ।
ક્વ ચેદં તૂલિકાસ્તીર્ણમ્ અદ્યાતીવ મનોરમં ।17।
ક્વ તચ્ છ્વાસુવિસંકીર્ણન્ દુર્ગન્ધાન્તર્ગૃહં ગૃહં ।
ક્વેદં સુરભિસઙ્ગન્ધવાસિત_ન્તઃપુરં પુરં ।18।
ક્વ તચ્ ચીરાવચીરઞ્ ચ ગૃહમ્ અન્તર્બહિઃ પુરા ।
ક્વેદં વિવિધસદ્રત્નભક્તિચિત્રમનોહરં ।19।
ક્વ તત્ કાક_શુચિશ્વેતરેખાશતવિલમ્બિતં ।
ક્વ ચેદં વિપુલાનેકમુક્તાહારોપશોભિતં ।20।
ક્વ ચ દુઃખવિલાપોક્તસમુચ્છ્રિતભુજં ગૃહં ।
ક્વ ચેદમ્ અમલચત્ત્રપતાકોચ્છાયભૂષિતં ।21।
નમો ઽસ્તુ તસ્મૈ નાથાય પુણ્યક્ષેત્રાય તાયિને ।
યમ્ આગમ્યાહમ્ અદ્યૈવ તીર્ણો દારિદ્રસાગરં ।22।
નમો ઽસ્તુ લોકનાથાય સર્વજ્ઞાય વિપશ્યિને ।
યમ્ આગમ્ય મયા ઽદ્યૈવ પ્રાપ્તા સમ્પત્તિર્ ઈદૃશી ।23।
વૈજયન્તમ્ ઇવાચિન્ત્યમ્ અનેકગુણભૂષિતં ।
યમ્ આગમ્ય મયા ઽદ્યૈવ પ્રાપ્તં ભવનમ્ ઉત્તમં ।24।
તં સમાસાદ્ય શાસ્તારં કૈલાશશિખરોચ્છ્રિતં ।
ભવનં પ્રાપ્યમ્ ઉત્તુઙ્ગં શરત્કાલેન્દુપાણ્ડુરં ।25।
અદ્યૈવાસ્મિન્ પુરે ઽણાથો ભૂત્વા દારિદ્રદુઃખ્વાન્ ।
અદ્યૈવ સર્વશ્રેષ્ઠત્વં મહાધનવતાઙ્ ગતઃ ।26।
ઉપ્તમાત્રં યદ્ અદ્યૈવ બીજં મે ફલદાયકં ।
લોકશ્રેષ્ઠં વિભું કસ્ તં પ્રજયિતુમ્ અર્હતિ ઇત્ય્ ।27।
સ્વ રોય્ 298,2 - 299
[109] અથ કર્ણઃ સાર્થવાહસ્ તીવ્રપ્રસાદવેગાવર્જિતચિત્તસન્તતિઃ સંલક્ષયતિ । ભગવન્તમ્ આગમ્ય મયૈવં વિભૂતિર્ આસાદિતા યન્ ન્વ્ અહં પ્રથમતો ભગવન્તં વિપશ્યિનં તથાગતમ્ અસ્મિન્ ગૃહે પ્રવેશ્ય સશ્રાવકગણં ભોજયેયમ્ ઇતિ વિદિત્વા મહતા સત્કારેણ વિપશ્યિનં તથાગતં સશ્રાવકસંઘમ્ અન્તર્ગૃહે ઉપનિમન્ત્ર્ય શતરસેનાહારેણ સપ્તાહં ભોજયિત્વા પાદયોઃ પ્રણિપત્ય યાવજ્જીવં સર્વોપકરણૈઃ પ્રવારિતવાન્ ।
સ્વ રોય્ 299,2 - 307,4
[110] અથાપરસ્મિન્ દિવસે સ ક્ષેત્રપાલકો ભૃતકપુરુષઃ પ્રત્યુષસિ સ્વામિનાનુરૂપદત્તાં ભક્તપુટિકામ્ આદય ક્ષેત્રં સંપ્રસ્થિતો ઽશ્રૌષીદ્ અન્તર્માર્ગે સ ભૃતકપુરુષો ઽન્યતરસ્યોપાસકસ્યાન્તિકાદ્ યથા કર્ણેન સાર્થવાહેન માષપૂપકમ્ એકં બુદ્ધે ભગવત્ય્ અનુપ્રદાયૈવમ્વિધા શ્રી પ્રાપ્તેતિ શ્રુત્વા ચ પુનઃ સ પુરુષસ્ તમ્ ઉપાસકમ્ ઉવાચ । ભોઃ સાધો કે તસ્ય ભગવતો ગુણા ઇતિ । સ ઉપાસકઃ કથયતિ । ભદ્રમુખ કા મે શક્તિસ્ તસ્ય ભગવતો વિશેષવિહિતાન્ ગુણાન્ વક્તું । એક હી સંક્ષેપતઃ શ્રૂયતાં । સ હિ ભગવાન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધ પ્રવરપુરુષલક્ષણાલઙ્કૃતઃ કાઞ્ચનાદ્રિપ્રકાશઃ શશાઙ્કાર્કતુલ્યાતિરેકપ્રભઃ સૂરતઃ સુવ્રતઃ શાન્તચિત્તઃ સુવાક્યઃ સુવેષ્ટઃ સુગાત્રઃ સુવક્ત્રઃ સુનેત્રઃ સુકર્મા સુધર્મા ક્ષમાવાન્ પ્રતિભાવાન્ । વિનેતા સુનેતા નયજ્ઞો દમજ્ઞઃ કૃતજ્ઞઃ સુચક્ષઃ પ્રશાન્તેન્દ્રિયઃ સુઇનીતેન્દ્રિયાશ્વો મહાધર્મરાજો મહાસત્ત્વસારો મહાલોકનાથો મહાજ્ઞાનકેતુસ્ મહાવાદિશૂરો મહાપુણ્યકોશો મહાધર્મહેતુસ્ મહાસાર્થવાહો ધર્મદાતા મહાકર્ણધારો મહાદક્ષિણીયઃ તૃષાચ્છેદકો મહામોહવિનાસકઃ ક્રોધનિર્વાપકો મોક્ષસંસ્થાપકઃ કાપથાચ્ ચ્યાવકઃ સત્પથોદ્દેશકઃ શંસયચ્છેદકઃ સત્યસંદર્શકઃ ક્લેશનિર્વાપકો મારવિધ્વંસકો લોકનિસ્તારકો બ્રહ્મણાભ્યર્ચ્ચિતઃ શક્રસંપૂજિતઃ સર્વલોકાધિકઃ સર્વલોકાર્થકૃત્ સત્ત્વોત્તમઃ સર્વદુઃખાન્તકૃત સર્વવિત્ । અનયવિનયવિશારદો ઽતીતસર્વાસ્રવો વાદિમુખ્યૈર્ નાધિષ્ઠિતઃ સર્વદોષૈર્ અસંભ્રામિતઃ સર્વાર્થમ્ અભ્યુદ્યતઃ રૂપવાન્ શીલવાન્ ધ્યાયવાન્ વીર્યવાન્ જ્ઞાનયુક્તસ્ તથા નિઃસ્પૃહો નિર્જ્વરો નિષ્પ્રપઞ્ચો નિરાયાસવૃત્તિઃ પ્રવૃત્તિક્ષયોપાયસંદર્શકઃ સર્વસત્વેષુ મૈત્રાસયો પાપમુક્તો ઽધિમોક્ષાન્વિતો ઽનુત્તરો નાયકો દૈશિકઃ ક્લેશરોગાર્દિતાનાં મહાવૈદ્યભૂતઃ સ્વયમ્ભૂઃ વિભુઃ સંયતાત્માપ્રમેયપ્રભાવો ઽલ્પકૃતઃ સુસન્તોષવાન્ કાલવાન્ અર્થવાન્ જ્ઞાનવાન્ નિર્જિતક્લેશશત્રુઃ પ્રશાન્તાગ્નિર્ અક્ષોભ્યધર્મો મહાદક્ષિણીયઃ પરં દુઃખિતં લોકમ્ અજ્ઞાનપઙ્કે નિમગ્નં સમવલોક્ય તસ્માત્ સ્વયઞ્ ચાપિ શક્તઃ સમુદ્ધર્તુમ્ આત્માપ્રભાવાનુરૂપાત્મનઃ સર્વસત્ત્વાનુકમ્પાર્થમ્ એવં પ્રકારોત્તમા બુદ્ધિ તસ્માચ્ ચૈવમ્ ઉત્તારેયં જગદ્ દુઃખિતં મોચયેયં કથં ભીતાનામ્ આશ્વાસયેયં કથં સંસારમગ્નમ્ અભ્યુદ્ધરેયં કથં દહ્યમાનમ્ આહ્લાદયેયં દૃઢં ચિત્તમ્ એવં સમુત્પાદ્ય વીર્યઞ્ ચ કૃત્વા પરં જન્મકોટીસહસ્રેષુ પૂર્વવચ્ ચાન્નપાનાશ્રયોપાનહોભોજનછત્રયાનાસનાદીન્ રમ્યાણિ હસ્ત્યશ્વદારાત્મજાન્ દાસદાસી શિરોલોચનાન્ય્ આત્મમાંસાનિ ચોત્કૃત્ય સેષ્માણિસદ્વજ્રેણે સ્યેનરૂપાય વુદ્ધાત્મના સર્વસત્વેષુ સર્વૈર્ ઉપાયૈર્ હિતં ચિન્તયન્ સર્વકાલઞ્ ચ જીર્ણાતુરસન્નસંઊઢસંભ્રાન્તસંક્ષુભ્યમાનાન્ અવસ્થિતાન્ અવેક્ષ્ય સર્વાત્માન્ આશ્વાસ્ય સન્તો ઽપ્ય્ અસન્તો યથાચાર્ય સંશેવિના દાનશીલક્ષમાસત્ત્વસપ્રજ્ઞાધ્યાનાદ્યૈર્ ગુણૈર્ જન્મકોટીસહસ્રૈર્ અનેકૈર્ શિવાં બોધિમ્ અગ્ર્યામ્ અનુપ્રાપ્તવાન્ અપિ ચ । કસ્ તસ્ય સર્વાગ્રસત્ત્વસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય વિખ્યાતકીર્તેઃ કૃપાખ્યાતવિશ્વાસધર્મસ્ય વિજ્ઞાનપૂર્ણસ્ય વિસ્તીર્ણવીર્યસ્ય નિસ્તીર્ણસર્વપ્રતિજ્ઞસ્ય નિર્મુક્તદોષસ્ય નિર્વાન્તમોહસ્ય શાન્તસ્ય દાન્તસ્ય સર્વેન્દ્રિયાર્થેષ્વ્ અશક્તસ્ય વિશ્વેશ્વરસ્યાન્તિકં દેહમ્ આસાદિત તસ્યાપ્રમેયપ્રભાવપ્રભાલઙ્કૃતજ્ઞાનકોશસ્ય સમ્પૂર્ણચન્દ્રપ્રકાશાતિરેકાનનસ્ય સુરેન્દ્રાસુરેન્દ્રોરગૈશ્ ચ ભક્ત્યા પ્રસાદેન નિત્યવન્દ્યસ્ય પ્રદીપ્તૌજસા પુણ્યકીર્તેર્ મહર્ષિપ્રસૂતસ્ય નિષ્ક્રાન્તહેમપ્રકાશસ્ય ધર્મેશ્વસ્યાગ્રધર્મેષુ પારઙ્ગતસ્યાગ્રસત્ત્વસ્ય નાથસ્ય નાગસ્ય મુક્તસ્ય ધીરસ્ય વીરસ્ય દેવાતિદેવસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય કસ્ તસ્ય શક્નોત્ય્ અશેષાન્ ગુણાન્ વક્તુમ્ ॥
સ્વ રોય્ 307,4 - 308,309
[111] અપિ ચ
સર્વસદ્રૂપલાવણ્યસમ્પદ્ભિઃ સમલઙ્કૃતં ।
વપુર્ બુદ્ધાદ્ ઋતે નાસ્તિ અન્યસ્યેદૃશમ્ ઉત્તમં ।1।
નાસ્તિ બુદ્ધસમો વક્તા નાસ્તિ બુદ્ધસમઃ સુધીઃ ।
નાસ્તિ બુદ્ધસમો બોદ્ધો નાસ્તિ બુદ્ધસમો સુધીઃ ।2।
નાસ્તિ બુદ્ધસમં પાત્રં નાસ્તિ બુદ્ધસમઃ સુખી ।
નાસ્તિ બુદ્ધસમો દાન્તો નાસ્તિ બુદ્ધસમઃ પ્રભુઃ ।3।
નાસ્તિ બુદ્ધસમઃ શાસ્તા નાસ્તિ બુદ્ધસમઃ પિતા ।
નાસ્તિ બુદ્ધસમો બન્ધુર્ નાસ્તિ બુદ્ધસમઃ સુહૃત્ ।4।
નિર્મમો નિર્મદો નિર્ભી નિરાયાસો નિરઙ્ગણઃ ।
નિસ્તીર્ણ ભવકાન્તારો નિઃસપત્નો નિરામયઃ ।5।
કાન્તઃ શાન્તઃ શુચિર્ દાન્તઃ સ્મૃતિમાન્ બલવાન્ વશી ।

હૃતકૃતસર્વસત્ત્વાનાં નાસ્તિ બુદ્ધસમો પરઃ ।6।
સમાસતો ગુણૈઃ સદ્ભિર્ વિશેષૈર્ વિધિવદ્ યતઃ ।
ત્રૈલોક્યે ઽપિ ન બુદ્ધેન સદૃશો ઽસ્તીતિ ગૃહ્યતાં ।7।
સ્વ રોય્ 309,2 - 312,5
[112] તચ્ છ્રુત્વા ભૃતકપુરુષઃ પ્રસાદકણ્ટકિતઃ સહસૈવોત્પન્નાતિદુર્લ્લભપ્રતિભાનસ્ તમ્ ઉવાચ ॥ કર્ણેન સાર્થવાહેન તૃષ્ણયાનુપ્રદત્તં માષપૂપકમ્ એવંવિધે પરમદક્ષિણીયે ભગવતિ વિપશ્યિનિ તથાગતે તત્ક્ષણાદ્ એવૈષ સાર્થવાહો ઽદરિદ્રઃ સ્યામ્ ઇત્ય્ એવંવિધં ચિન્તામણિરત્નભૂતં તથાગતમ્ આસાદ્યાતિપરીત્તવિભવમાત્રકહેતભૂતં પ્રણિધાનં કૃતવાન્ । અહન્ તુ પુનર્ યદ્ ભગવન્તં તથાગતમ્ અર્હન્તં સમ્યકસમ્બુદ્ધમ્ અનેકકલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રૈર્ અપ્ય્ અનાસાદ્ય દર્શનમ્ અતિદર્શનીયમ્ અનુત્તરમ્ અનન્તરકલ્પશતસહસ્રસમ્ભૃતાશેષસત્ત્વપ્રવૃતોત્તમપુણ્યસમ્ભારાનુપ્રવૃત્તકારુણ્યમ્ અનેકવિધસાંસારિકક્લેશવિષમહોરગોપદષ્ટ_અતિદીનાનુકમ્પકં પતિતજનવિશેષવત્સલમ્ અનુપકૃતબાન્ધવમ્ અનેકકાલાનાસાદિતવિભવો ઽહમ્ અનયાભિપરીત્તયા ક્ષેત્રપાલિતાર્જિતયા ભક્તભિક્ષયા પ્રતિપાદયિતુમ્ આસાદયામિ । તદા તાદૃશં પ્રણિધાનં કરિષ્યામિ યેન સર્વસત્ત્વોત્તમો ભવિષ્યામીત્ય્ આશયોદ્ગીર્ણવચનાવસાનસમનન્તરં ભગવાન્ વિપશ્યી સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ તસ્ય ચેતસો ચિત્તમ્ આજ્ઞાય ઋદ્ધયા ગત્વાગ્રતઃ સ્થિતો ઽદ્રાક્ષીત્ સ ભૃતકપુરુષો વિપશ્યિનં તથાગતમ્ અસેચનકદર્શનમ્ અભિરુચિરચારુચામીકરામરગિરિશિખરતરરુણવિકિરણવિસરચિતાન્તરોદ્ભાસિતભાસુરતરશરીરદ્યુતિં દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરમપ્રીતિસૌમનસ્ય જાતો ઽતિમહતા પ્રસાદવેગેન તાં ભક્તપુટિકામ્ આદાય ભગવતો વિપશ્યિનઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય પાત્રે પ્રતિપાદ્ય તીવ્રેણ પ્રસાદવેગેન પાદયોર્ નિપત્ય પ્રણિધાનં કર્તુમ્ આરબ્ધઃ ॥
સ્વ રોય્ 312,5 - 314,3
[113] અનેન નાથ પુણ્યેન ઇતઃ પ્રભૃતિ જન્મનઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાધ્યાયી ભૂયશઃ કરુણાત્મકઃ ।1।
યથા ત્વં લક્ષણોપેતો ઽનુત્તરા બોધિમ્ આપ્તવાન્ ।
તથાહમ્ અપિ સમ્બોધિમ્ અતુલાં સમવાપ્નુયાં ।2।
યથા દેશયસે ધર્મસર્વજ્ઞત્વં યથા ત્વયા ।
પ્રાપ્તં તથાહમ્ અપ્ય્ એવ સર્વજ્ઞત્વમ્ અવાપ્નુયાં ।3।
નિર્જિતસ્ તે યથા મારો ધર્મચક્રં પ્રવર્તિતં ।
તથાહમપિ નિર્જિત્ય ધર્મચક્રં પ્રવર્તયે ।4।
તીર્ણસ્ તારયસે નાથ યથા સંસારસાગરાત્ ।
અત્વાન્ બહૂંસ્ તથા ચાહં તારાયે મુનિસત્તમ ।5।
અથ સ ભગવાન્ વિપશ્યી સમ્યક્સસમ્બુદ્ધઃ સકલજલદગમ્ભીરોદાત્તેન સ્વરેણોચ્ચૈર્ ઉવાચ । ભદ્રમુખ ।
અથ સ ભગવાન્ વિપશ્યી સમ્યક્સસમ્બુદ્ધઃ સકલજલદગમ્ભીરોદાત્તેન સ્વરેણોચ્ચૈર્ ઉવાચ । ભદ્રમુખ ।
ભવિષ્યસિ ત્વં હિ મહાનુભાવઃ સર્વાર્થસિદ્ધો ભુવિ નામ શાસ્તા ।
જિત્વેહ મારં સબલં પ્રસહ્ય ભીમં સમન્તાદ્ અભિનિષ્પતન્તં ।6।
ઇત્ય્
સ્વ રોય્ 314,3 - 316,3
[114] અથ વિપશ્યી સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ તં પુરુષમ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સમ્બોધૌ વ્યાકૃત્ય પ્રક્રાન્તો ઽયઞ્ ચ વૃત્તાન્તો બન્ધુમત્યાં રાજધાન્યાં સમન્તતો નિઃસૃતઃ । યાવદ્ રાજ્ઞાં બન્ધુમતા શ્રુતં । શ્રુત્વા ચ પુનસ્ તેન સ્વયમ્ એવાગત્ય તતકુશલમૂલસંભારોત્સાહિતમતિના સ પુરુષો ઽતિ મહતા સત્કારેણ હસ્તિસ્કન્ધે સમારોપ્ય ભવનં નીત્વાર્ધાસનં નિષાદ્યાર્દ્ધરાજ્યાનુપ્રદાનેન પૂજિતઃ । સ કથયતિ । મહારાજ નાહં કામૈર્ અર્થી તદનુજાનીસ્વ માં પ્રવ્રજ્ય બ્રહ્મચર્યઞ્ ચરામીતિ । સ રાજ્ઞાનુજ્ઞાતઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજિતઃ સ તત્ર યાવદ્ આપ્તબ્રહ્મચર્યં ચરિત્વા કાલગતો નિર્માણરતિષુ દેવેષૂપ્રપન્નઃ । બન્ધુમાન્ અપિ રાજા કાલગતઃ । તસ્ય પુત્રો રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતઃ । સો ઽપિ કિઞ્ચિત્ કાલં રાજ્યં કારયિત્વા કાલગતો ઽમાત્યૈર્ મહતા સત્કારેણ સુરૂપો રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાપિતસ્ તેન ષષ્ઠિવર્ષહસ્રાણિ ધર્મેણ રાજ્યં કારિતં । તતઃ કાલં કૃત્વા તુષિતદેવનિકાયે ઉપપન્નઃ ।
સ્વ રોય્ 316,4 - 318,5
[115] કિં મન્યસે મહારાજાન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન સુરૂપ્રો નામ રાજા ઽભૂદ્ ઇતિ । ન ખલ્વ્ એવં દૃષ્ટવ્યં । અપિ ત્વ્ એષ સુવર્ણવર્ણઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન સુરૂપો ઽનામ રાજાભૂદ્ યદ્ અનેન વિપશ્યિનિ તથાગતે હરિદ્રારક્તં વસ્ત્રખણ્ડમ્ અનુપ્રદતં પ્રણિધાનઞ્ ચ કૃતં તસ્ય કર્મણો વિપાકેનાનેન દેવમનુષ્યેષ્વ્ અનન્તં દેવ્યમાનુષ્યકં સુખમ્ અનુભૂતં યત્ર યત્રોપપદ્યતે તત્ર તત્ર સુવર્ણકાયઃ સુવર્ણવર્ણવસ્ત્રાચ્છાદિતશરીરઃ કર્ણિકારકુસુમવર્ષં ચાસ્ય જાતિસમયે પ્રપતતિ સ્મ ॥ યાવદ્ એતર્હ્ય્ અપ્ય્ એવં પુણ્યમહેશાખ્યો યત્ કાયાદ્ અસકૃદ્ અપનીતે વસ્ત્રે ઽન્યદ્ વસ્ત્રં તત્ક્ષણાદ્ એવ શરીરે સમુત્પદ્યત ઇતિ । યો ઽસૌ કર્ણઃ સાર્થવાહો ઽયમ્ એવાસૌ દિવાકરઃ સાર્થવાહસ્ તેન કાલેન તેન સમયેન યા સા કર્ણસ્ય સાર્થવાહસ્ય ભાર્યા । એષૈવ દિવાકરસ્ય સાર્થવાહસ્ય ભાર્યા । દાસી કાશિસુન્દરી દાસઃ પ્રચણ્ડો ઽગ્રામાત્યસ્ તેન કાલેન તેન સમયેન ।
સ્વ રોય્ 318,5 - 320,321
[116] પુનર્ અપિ રાજા ઽજાતશત્રુઃ સ્થવિરાનન્દમ્ ઇદમ્ અવોચત્ । કિં ભદન્તાનન્દ સુવર્ણવર્ણેન ભિક્ષુણા કર્મ કૃતં । યસ્ય કર્મણો વિપાકેનાદૂશ્ય્ અનપકારી શૂલે સમારોપિતઃ । પ્રવ્રજ્યઞ્ ચાર્હત્વં પ્રાપ્તમ્ ઇતિ । સ્થવિરાનન્દઃ કથયતિ । ભૂતપૂર્વં મહારાજાતીતે ધ્વનિ ચન્દ્રો નામ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો લોક ઉદપાદિ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો વિદ્યાચરણસમ્પન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાનાઞ્ ચ બુદ્ધો ભગવાન્ અસૌ ઽન્યતમાં રાજધાનીમ્ ઉપનિઃસૃત્ય વિહરતિ સ્મ । તેન ખલુ સમયેનાન્યતમસ્મિંશ્ ચ વિહારે ઽન્યતમો ભિક્ષુઃ ધાર્મકથિકઃ સ કાલેન કાલમ્ આગતાગતાનાં બ્રાહ્મણગૃહપતીનાં ધર્મં દેશયતિ । તસ્ય મહાન્ લાભસત્કાર ઉત્પદ્યતે ।
સ્વ રોય્ 320,3 - 323,4

[117] યાવદ્ અપરેણ સમયેનાજિતો નામ ભિક્ષુઃ ધાર્મકથિકો યુક્તમુક્તપ્રતિભાનશ્ ચિત્રકથો મધુરકથો । જનપદચારિકાઞ્ ચરન્ તં વિહારમ્ આગતઃ સ ચતસૃણાં પર્ષદાં ધર્મ દેશયત્ય્ આદૌ કલ્યાણં મધ્યે કલ્યાણં પર્યવશાને કલ્યાણં સુવ્યઞ્જનં કેવલં પરિપૂર્ણં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં સમ્પ્રકાશયતિ । તેન સર્વ એવાસૌ કર્વટનિવાસીજનકાયો ઽભિપ્રસાદિતઃ । સ લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં । તસ્ય નૈવાસિકસ્ય ધાર્મકથિકસ્ય ભિક્ષોર્ લાભસત્કારસમુચ્છિન્નસ્ તસ્યૈતદ્ અભવદ્ અજિતેન મે ભિક્ષુણા લાભસત્કાર સમુચ્છેદઃ કૃતઃ । તદ્ યાવદ્ એષ ઇહાવતિષ્ઠતે તાવત્ કુતો મે લાભસત્કારો ભવિષ્યતિ । ઉપાયમ્ અસ્ય ગમનાય ચિન્તયિતવ્યમ્ ઇતિ । પુનશ્ ચિન્તયતિ । અસત્કારભીરવશ્ ચૈવ બહુશ્રુતાઃ । અસત્કારો ઽસ્ય પ્રયોક્તવ્ય ઇતિ વિદિત્વાન્યતમાં બ્રાહ્મણકુમારિકામ્ આહ । ભગિન્ય્ અહન્ તે વાસોયુગમ્ અનુપ્રદાસ્યામ્ય્ એતમ્ અજિતં ભિક્ષું દૂષય મયા સાર્દ્ધમ્ અબ્રહ્મચારીતિ । સા કથયત્ય્ આર્ય યદ્ય્ અહમ્ એવં વક્ષ્યામિ તત્ કો માં પરિણેષ્યતિ । નનુ યાવજ્જીવમ્ માતાપિતૃપોષ્યા ભવિષ્યામીતિ । સ કથયત્ય્ અહં તથા કરિષ્યામિ યથા ન મહાજનવિદિતં ભવિષ્યતિ । યદા ત્વં સ્વૈર્ આલાપેન કથયિષ્યસીતિ । અપિ તુ યદાયં તૃભિશ્ ચતુર્ભિઃ પરૈર્ ભિક્ષુભિઃ સાર્દ્ધં નિષણ્ણ ઇહાવતિષ્ઠતે । તયા પ્રતિજ્ઞાતમ્ એવં કરિષ્યામીતિ ।
સ્વ રોય્ 323,4 - 326,4
[118] યાવદ્ અપરસ્મિન્ દિવસે સ ધાર્મકથિકો ભિક્ષુર્ ભિક્ષુભિઃ સાર્દ્ધં લયનદ્વારે નિષણ્ણઃ કથાસાંકથ્યેનાવતિષ્ઠતે તયા ચ બ્રાહ્મણદારિકયા ગત્વાભિહિતઃ । આર્ય પ્રવ્રજિતા યૂયમ્ ઇતિ કૃત્વા વયમ્ ઇહ વિસ્રબ્ધા ઉપસંક્રમિતવ્યં મન્યામહે । તત્ કથમ્ એતદ્ યુક્તં યદ્ અહમ્ અનેનાપ્ય્ અજિતેન ભિક્ષુણા હઠાદ્ ગૃહીત્વા વિકુમારી કૃતેતિ । તતસ્ તૈર્ ભિક્ષુભિઃ કર્ણૌ પિધાયાભિહિતં । ભગિનિ મૈવમ્ વદ નૈતચ્ છ્રોતવ્યમ્ ઇતિ । તતસ્ તેન ધાર્મકથિકેન ભિક્ષુણા ન સાધુ કૃતં ન સાધુ કૃતમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા અજિતસ્ય ભિક્ષોર્ અવર્ણો નિશ્ચારિતઃ । યાવચ્ છ્રવણપરંપરયા ઽજિતેન ભિક્ષુણા શ્રુતં શ્રુત્વા કથયતિ । ક એવમ્ આહેતિ । એષ ધાર્મકથિકો ભિક્ષુર્ ઇતિ । સ યેન ધાર્મકથિકો ભિક્ષુસ્ તેનોપસંક્રાન્તઃ । ઉપસંક્રામ્ય કથયતિ । ભદન્ત કિમ્ મયા તવાપરાધં કૃતં યદ્ એવમ્ અવર્ણનિશ્ચારણં મે કૃતવાન્ અસીતિ । તેન તસ્યાન્તિકે ચિત્તં પ્રદૂષ્ય ખરં વાક્કર્મ નિશ્ચારિતં તાદૃશં ત્વયા પાપકર્મ કૃતં યેન ત્વં શુલમ્ અર્હસીતિ । તચ્ છ્રુત્વા અજિતસ્ય ભિક્ષોર્ એતદ્ અભવત્ । દુઃખિતો ઽયં તપસ્વ્ય્ ઉપહતશ્ ચેતિ વિદિત્વા પાત્રચીવરમ્ આદાય યથાપરિભુક્તં શયનાસનં પ્રતિશમાય્ય તસ્માદ્ વિહારાન્ નિષ્ક્રમ્ય સંપ્રસ્થિતઃ । તઞ્ ચ સંપ્રસ્થિતમ્ અવલોક્ય ભિક્ષવો ભિક્ષુણ્યઃ સ ચ કર્વટકનીવાસીજનકાયસ્ તં નિવર્ત્તયિતુકામાઃ પૃષ્ઠતો ઽનુબદ્ધા ॥
સ્વ રોય્ 326,4 - 329,330
[119] તસ્ય ધાર્મકથિકસ્ય ભિક્ષોઃ કૌકૃત્યમ્ ઉત્પન્નં ન શોભનં મયા કૃતં યલ્ લાભસત્કારકારણાદ્ ઈદૃશમ્ અપાયગતિસમ્વર્તનીયં કર્મ કૃતમ્ ઇત્ય્ ઉત્પન્નવૈમનસ્યો ગચ્છામ્ય્ એનં ક્ષમાપયામીતિ ત્વરિતત્વરિતં તસ્માદ્ વિહારાન્ નિષ્ક્રમ્યાતિસમ્વિગ્નમના અશ્રુધારાવસિચ્યમાનદીનવદનો બાલદારક ઇવોચ્ચૈઃ પ્રરુદરન્ પશ્યતા તેષામ્ અનેકેષાં બ્રાહ્મણગૃહપતિશતસહસ્રાણામ્ અજિતસ્ય ભિક્ષોઃ પાદયોર્ નિપત્યાત્યયમ્ અત્યયતો દેશયિતુમ્ આરબ્ધઃ । ક્ષમસ્વ ભદન્ત યથા બાલેન યથા મૂઢેન યથાવ્યક્તેનાકુશલેન લાભસત્કારાભિભૂતેન મયા તવાભૂતેનાવર્ણો નિશ્ચારિતસ્ તદ્ અત્યયમ્ અત્યતો દેશયત ક્ષમસ્વાનુકમ્પામ્ ઉપાદયેતિ । અજિતો ભિક્ષુઃ કથયતિ । આયુષ્માન્ ક્ષાન્તમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વાતીવસંવિગ્નચિત્તો ઽન્યતમં વૃક્ષમૂલં નિશ્રિત્ય નિષણ્ણઃ પર્યઙ્કમ્ આભુજ્ય ઋજું કાયં પ્રણિધાય પ્રતિમુખં સ્મૃતિમ્ ઉપસ્થાપ્ય તેન તસ્મિન્ન્ એવ પરમસમ્વેગદ્રવીકૃતચેતસા ઉદ્યચ્છતા ઘટમાનેન વ્યાયચ્છમાનેન ઇદમ્ એવ પઞ્ચગણ્ડકં સંસારચક્રં ચલાચલં વિદિત્વા યાવત્ સેન્દ્રોપેન્દ્રાણાં દેવાનાં પૂજ્યો માન્યો ઽભિવાદ્યશ્ ચ સમ્વૃત્તઃ । સ વિતતપક્ષ ઇવ હંસરાજો ગગનતલમ્ ઉત્પત્ય તસ્ય મહતો જનકાયસ્ય મનાંસ્ય્ અભિપ્રસાદ્યન્ વિવિધાનિ પ્રાતિહાર્યાણિ પ્રદર્શયિતુમ્ આરબ્ધઃ । સ ચ ધાર્મકથિકો ભિક્ષુસ્ તં ગગનતલસ્ તમ્ અવલોક્ય હા કસ્ટમ્ ઈદૃશસ્ય મયા મહર્ષેર્ અન્તિકે ચિત્તં પ્રદૂષિતમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા મૂર્છિતઃ પૃથિવ્યાં નિપતિતઃ ॥
સ્વ રોય્ 330,1 - 332,333
[120] અત્રાન્તરે ભગવાંશ્ ચન્દ્રઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો મહાકરુણયા પરિગતહૃદયઃ મા ખલ્વ્ અયં ધાર્મકથિકો ભિક્ષુર્ ઉષ્ણં શોણિતં છર્દયિત્વા કાલં કરિષ્યતીતિ વિદિત્વા ઋદ્ધયા તં કર્વટકમ્ આગતઃ । તતો ભગવતા ચન્દ્રેણ સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન ચક્રસ્વસ્તિકનન્દ્યાવર્તજાલાવવદ્ધેનાનેકપુણ્યશતનિર્જાતેન ભીતાનામ્ આશ્વાસનકરેણ કરેણ સ ધાર્મકથિકો ભિક્ષુઃ શિરસિ પરામૃષ્ટઃ । સ્પૃષ્ટમાત્રશ્ ચ ભગવતા સ ભિક્ષુશ્ ચેતનાં પ્રતિલભ્યોત્થિતો ઽત્યયમ્ અત્યયતો દેશયિતુમ્ આરબ્ધાઃ ॥ અથ ભગવાંશ્ ચન્દ્રઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ તસ્યાં વેલાયાં ગાથા ભાષતે ।
પુરુષસ્ય હિ જાતસ્ય કુઠારી જાયતે મુખે ।
ચ્છિન્નત્તિ હિ યયાત્માનં વાચા દુર્ભાષિતં વદન્ ।1।
યો નિન્દ્યજનં પ્રશંસતિ પ્રશંસ્યઞ્ ચ જનં વિનિન્દતિ ।
સ ચિનોતિ મુખેન તં કલિં કલીનાં યેન સુખં ન વન્દતિ ।2।
અલ્પમાત્રો હ્ય્ અયં કલિર્ ય ઇહાક્ષૈઃ સ્વધનં પરાજયેત્ ।

અયમ્ અત્ર મહત્તરઃ કલિર્ યઃ સુગતેષુ મનઃ પ્રદૂષયેત્ ।3।
શતં સહસ્રાણિ નિરર્બુદાનાં ષટ્ત્રિઙ્શતં પઞ્ચ ચૈવાર્બુદાનિ ।
યાન્ આર્યગર્હી નરકાન્ ઉપૈતિ વાચં મનશ્ ચ પ્રણિધાય પાપકં ।4।
( fઓર્ અ વેર્સે ઇન્ તિબેતન્ ચોર્રેસ્પોન્દિન્ગ્ તો ઉદાનવર્ગ વિઇઇ.6)
ચિત્તપ્રદૂષણાહેતોઃ સત્વા ગચ્છન્તિ દુર્ગ્ગતિં ।
ચિત્તપ્રસાદનાહેતોઃ સત્વા ગચ્છન્તિ સદ્ગતિં ।5।
ઇત્ય્ એષ ભગવાંશ્ ચન્દ્ર સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્તાં પર્ષદં ધાર્મયા કથયા યાવત્ સંપ્રહર્ષ્યોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ ॥
સ્વ રોય્ 333,2 - 336,5
[121] કિમ્ મન્યસે મહારાજાન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન ધાર્મકથિકો ભિક્ષુર્ અભૂદ્ ઇતિ । ન ખલ્વ્ એવં દ્રષ્ટવ્યમ્ અપિ ત્વ્ એષ એવ સુવર્ણવર્ણઃ તેન કાલેન તેન સમયેન તસ્ય ભિક્ષોર્ અન્તિકે ચિત્ત પ્રદૂષ્ય ખરં વાક્કર્મ નિશ્ચારિતં તસ્ય કર્મણો વિપાકેન પઞ્ચજન્મશતાનિ નરકેષુ પત્ત્વા મનુષ્યેષુ ચોત્પન્નઃ પઞ્ચજાતિશતાનિ અદૂષ્ય્ અનપકારી શૂલમ્ આરોપિતો યાવદ્ એતર્હ્ય્ અપિ તેનૈવ કર્મવશેણાદૂષ્ય્ અનપકારી શૂલમ્ આરાપિતો યદ્ય્ અનેન તત્ કર્મ કૃત્વા નાત્યયમ્ અત્યયતો દેશિતં સ્યાત્ તદ્ એષ પઞ્ચજન્મશતાન્ય્ એકૈકસ્મિં મહાનિરયે પક્વઃ સ્યાત્ । પઞ્ચજન્મશતાનિ પ્રેતેષુ પઞ્ચજન્મશતાનિ તિર્યક્ષુપપન્નઃ સ્યાત્ । યદ્ અનેન ભગવતશ્ ચન્દ્રસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શાસને બ્રહ્મચર્યઞ્ ચરિતં તસ્ય કર્મણો વિપાકેનૈતર્હ્ય્ અનેન ભગવચ્છાસને પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્ ઇતિ ॥ તસ્માત્ તર્હિ મહારાજ આત્મનો દુઃખમ્ અન્વિચ્છતા ન પરેષામ્ અન્તિકે ચિત્તપ્રદૂષણં કર્તવ્યં ॥ અયશોભીતેન ચ ન પરેષામ્ અયશો ઽનુપ્રદેશ્યં । આત્મનઃ સુખમ્ અન્વિચ્છતા પરેષામ્ અપિ સુખોપસંહારઃ કર્તવ્ય ઇત્ય્ અથાસ્મિન્ ધર્મપર્યાયે ભાષ્યમાણે ઽનેકૈઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈર્ મહાં વિશેષો ઽધિગતઃ । કૈશ્ચિત્ શ્રોતાપત્તિફલં કૈશ્ચિત્ સકૃદાગામિફલં કૈશ્ચિદ્ અનાગામિફલં કૈશ્ચિત્ પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતં । કૈશ્ચિદ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સમ્બોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદિતાનિ । કૈશ્ચિત્ શ્રાવકબોધૌ । કૈશ્ચિચ્ ચરણગમનશિક્ષાપદાનિ ગૃહીતાનિ । યદ્ભૂયસા સા પર્ષદ્ બુદ્ધનિમ્ના ધર્મપ્રવણા સંઘપ્રાગ્ભારા વ્યસ્થાપિતા ॥
સ્વ રોય્ 336,5 - 339,3
[122] અથ દિવાકરઃ સાર્થવાહ એકાંસમ્ ઉત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય કૃતકરપુટઃ સ્થવિરાનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ । આર્યાનન્દ મયા બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો ઽન્તર્ગ્ગૃહે ઉપનિમન્ત્ર્ય ષડ્રસેનાહારેણ ભોજયિત્વા એકૈકો ભિક્ષુઃ શતસહસ્રકેણ ચીવરેણાચ્છાદયિતવ્ય ઇતિ વિચિન્તિતં સ ચ ભગવાન્ પરિનિર્વૃતસ્ તદ્ ઇચ્છામ્ય્ આયીનન્દપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘમ્ અધુના ભોજયિતુમ્ ઇતિ ॥ સ્થવિરાનન્દઃ કથયતિ । સાર્થવાહૈવં કુરુષ્વાહં તથા કરિષ્યામિ સર્વ એવ જામ્બૂદ્વીપાવસ્થિતા ભગવતઃ શ્રાવકા ઇહાગમિષ્યન્તીતિ । અથ દિવાકરઃ સાર્થવાહઃ પ્રહર્ષપૂર્ણમના રાજગૃહસ્ય નગરસ્ય બહિર્ મણ્ડલવાટકમ્ અપગતપાષાણશર્કરકઠલં સમુચ્છ્રિતધ્વજપતાકં ચન્દનવારિસિક્તમ્ આમુક્તપટ્ટદામકલાપાં નાનાપુષ્પાવકીર્ણં સુરભિધૂપઘટિકોપધૂપઘટિકોપનિબદ્ધમ્ અતિરુચિરવિતાનતોરણમ્ અતિરમણીયં કારયિત્વા તામ્ એવ રાત્રિં શુચિપ્રણીતં ખાદનીયં સમુદાનીય કાલ્યમ્ એવોત્થાયાસનપ્રજ્ઞપ્તિં કૃત્વોદકમણી પ્રતિષ્ઠાપ્ય સ્થવિરાનન્દસ્ય દૂતેન કાલમ્ આરોચયતિ । સમયો ભદન્ત સજ્જં ભક્તં યસ્યેદાનીં કાલં મન્યસે । ઇત્ય્
સ્વ રોય્ 339,3 - 341,5
[123] અથ સ્થવિરાનન્દો નભસ્તલમ્ ઉત્પ્લુત્ય ઋદ્ધ્યા સકલમ્ ઇદં જમ્બુદ્વીપમ્ વિલીનકનક_વભાસયા પ્રભયાવભાસ્ય સ્વયમ્ એવ ગણ્ડીમ્ આકોટ્ય સજલજલધરગમ્ભીરઓદાત્તેન સ્વરેણોદ્ઘોષિતવાન્ યે ભગવતઃ શ્રાવકા ઋદ્ધેર્ લાભિનસ્ તે સ્વકીયયા ઋદ્ધ્યા આગચ્છન્તુ યે પૃથગ્જનાસ્ તે મદીયયા ઋદ્ધ્યા આગચ્છન્ત્વ્ ઇતિ । તતસ્ તાં ગણ્ડીમ્ ઉપશ્રુત્ય હિમવદ્વિન્ધ્યમલયપારિયાત્રકગન્ધમાદનસુમેરુયુગન્ઘરેષાધારખદિરકસુદર્શનાશ્વકર્ણનિમિન્ધરાદિષુ સકાનનસરિતસુસીતા સમુદ્રપત્તનવરદ્રુમવિહારાવશષુ મેઠીશૂન્યાગારશ્માશાનાદિષુ ચ યે ભિક્ષવઃ સમાધિસમાપત્તિસુખલાભિન્નઃ પ્રતિવસન્તિ તત્ક્ષણઆત્ સર્વમ્ ઇદં નભસ્તલમશોકકિંશુસદૃશૈઃ સન્ધ્યાલોહિતૈર્ ઇવ જીમૂતવૃન્દૈર્ આચ્છાદયન્તો રાજગૃહનગરમ્ આગત્ય તસ્મિં મણ્ડલવાટે ઽવતીર્ણાઃ । તત્ક્ષણાદ્ એવ તિસ્રઃ કોટ્યો ભિક્ષુણ્યાઃ ઽસન્નિપતિતઃ । એકા ક્ષીણાસ્રવણાં । દ્વિતીય શૈક્ષણાં । તૃતીયા પૃથકગ્જનકલ્યાણકાનાં તતો યથા વૃદ્ધિકયા પ્રજ્ઞપ્તેષુ સ્વેષુ સ્વેષ્વ્ આશનેષૂપવિષ્ટાઃ ॥
સ્વ રોય્ 341,5 - 345,1
[124] અથ દિવાકર સાર્થવાહઃ સુખોપનિષણ્ણમ્ આર્યસ્થવિરાનન્દપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં વિદિત્વા શુચિના પ્રણીતેન ખાદનીયભોજનીયેન સ્વહસ્તં સન્તર્પયતિ । યાવદ્ ભિક્ષુસંઘં ભુક્તવદન્તં વિદિત્વા ધૌતહસ્તમ્ અપનીતપાત્રં શતસહસ્રેણ ત્રિચીવરેણાચ્છાદયિતુકામસ્ તં ભિક્ષુસંઘમ્ અવલોક્ય પ્રીતિમના અભવત્ । સુવર્ણવર્ણશ્ ચ તસ્યાશયમ્ અવગમ્યાહ અલ્પોત્સુક ત્વં ભવ હિ । અહમ્ એવ ભિક્ષુસંઘં સુવર્ણવર્ણપીતેન ત્રિચીવરેણાચ્છાદયામીતિ ॥ તતઃ સુવર્ણવર્ણેન ભિક્ષુણા તસ્મિન્ન્ એવ ક્ષણે સ્વશરીરાત્ સુવર્ણપીતાનિ વસ્રાણિ અવતાર્યાવતાર્ય શતસહસ્રમૂલ્યાનાં યથા વૃદ્ધિકયા તિસૃણાં ભિક્ષુકોટીનાં ત્રિચીવરમ્ અનુપ્રદત્તં ॥ અત્રાન્તરે ઽનેકૈર્ દેવતાસહસ્રૈર્ હા હાકારો મુક્તઃ । વિવિધાનિ ચ વાદ્યાનિ સંપ્રવાદિતાનિ । દિવ્યઞ્ ચ પુષ્પપૂર્ણવર્ષમ્ ઉત્સૃષ્ટં યથાસૌ નાનાદિગ્દેશાભ્યાગતો જનકાયો રાજા ચાજાતશત્રુઃ સાન્તઃપુરકુમારામત્યપૌરજાનપદસહાયસ્ તં તથાવિધમ્ આશ્ચર્યમ્ અવલોક્ય વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનસ્ ત્રિર્ ઉદાનમ્ ઉદાનયત્ય્ અહો પુણ્યફલવિપાકઃ અહો પુણ્યાનાં સામર્થ્ય અહો દક્ષિણીયક્ષેત્રાવરોપિતસ્ય દાનબીજસ્યાનતિક્રાન્તો વિપાકસ્ તત્ કેન નામ વિદુષા એવંવિધં પુણ્યફલવિપાકમ્ અભિસમીક્ષ્ય તદ્દક્ષિણીયક્ષેત્રે દાનં ન દેયમ્ ઇત્ય્ એવમ્ અનેકાનિ પ્રાણિશતસહસ્રાણિ શિરસ્ય્ આઞ્જલિમ્ ઉપનિધાય નમો બુદ્ધાયેત્ય્ ઉચ્ચૈર્ ઘોષિતવન્તો ઽથ સ્થવિરાનન્દેન દક્ષિણાદેશના કૃતા ।
સ્વ રોય્ 345,1 - 346,3
[125] તતો દિવાકરઃ સાર્થવાહ ઉથાયાસનાદ્ એકાંસમ્ ઉત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિબ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન સ્થવિરાનન્દસ્ તેનાઞ્જલીં પ્રણમ્ય ત્રિર્ ઉદાનમ્ ઉદાનયતીદં ભદન્તાસ્માકં ન માત્રા કૃતં ન પિત્રા ન રાજ્ઞા ન દેવતાભિર્ નેષ્ટેન સ્વજનબન્ધુવર્ગેણ પૂર્વપ્રેતેન શ્રવણબ્રાહ્મણૈર્ યદ્ આનન્દેનાસ્માકં કૃતં પ્રચ્છોષિતા રુધિરાશ્રુસમુદ્રા ઇતિ ॥
જગતિ દૈત્યનરામરપૂજિત વિગતજન્મજરામરણામય ।
ભવસહસ્રસુદુર્લભં દર્શન સફલમ્ અદ્ય મુનેસ્ તવ દર્શનં ।1। ઇત્ય્
સ્વ રોય્ 346,3 - 5

[126] અથ સ્થવિરાનન્દસ્ તાં સરાજિકાં પર્ષદં ધર્મ્યયા કથયા સન્દર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંગ્રહર્ષ્ય તૈર્ દેવતાશતસહસ્રૈર્ અનેકૈશ્ ચ રાજગૃહવાસિભિઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈર્ નમસ્યમાન ઉત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ । એવમ્ અલ્પમ્ અપિ ભગવતિ બુદ્ધે કૃતમ્ અનલ્પફલમ્ ભવતીતિ ।
સ્વ રોય્ 346,5 - 347,3
યે ધર્મા હેતુપ્રભવા હેતું (6) તેષાન્ તથાગતો હ્ય્ અવદત્ ।
તેષાઞ્ ચ યો નિરોધ એવમ્વાદી મહાશ્રમણઃ ।1।
[127] દેયધર્મો ઽયં પ્રવરમહાયાનયાયિનઃ શાક્યભિક્ષુબુદ્ધાકરગુપ્તસ્ય યદ્ અત્ર પુણ્યન્ તદ્ ભવત્વ્ આચાર્યોપાધ્યાયમાતાપિતૃપૂર્વઙ્ગમં કૃત્વા સકલસત્ત્વરાશેર્ અનુત્તરજ્ઞાનફલવાપ્તય ઇતિ ॥