સુખાવતીવ્યૂહ · ભાગ 120

પ્1
ઓં નમો દશદિગનન્તાપર્યન્તલોકધાતુપ્રતિષ્ઠિતેભ્યઃ
સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વાર્યશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધેભ્યો ઽતીતાનાગત-
પ્રત્યુત્પન્નેભ્યઃ.
નમો ઽમિતાભાય. નમો ઽમિતાયુષે. નમો ઽચિન્ત્યગુણાક-
રાત્મને.
નમો ઽમિતાભાય જિનાય, તે મુને.
સુખાવતીં યામિ તે ચાનુકમ્પયા.
સુખાવતીં કનકવિચિત્રકાનનાં
મનોરમાં સુગતસુતૈર્ અલંકૃતાં.
તથાશ્રયાં પ્રથિતયશસ્ય ધીમતઃ,
પ્રયામિ તાં બહુગુણરત્નસંચયામ્.
એવં મયા શ્રુતમ્ : એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્ રાજગૃહે
વિહરતિ સ્મ, ગૃધ્રકૂટે પર્વતે મહતા ભિક્ષુસંઘેન
સાર્ધં દ્વાત્રિંશતા ભિક્ષુસહસ્રૈઃ, સર્વૈર્ અર્હદ્ભિઃ
ક્ષીણાસ્રવૈર્ નિઃક્લેશૈર્ ઉષિતવદ્ભિઃ સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તૈઃ
પરિક્ષીણભવસંયોજનસહસ્રૈર્ અનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થૈર્
વિજિતવદ્ભિર્, ઉત્તમદમને શમથપ્રાપ્તૈઃ,
સુવિમુક્તચિત્તૈઃ સુવિમુક્તપ્રજ્ઞૈર્ મહાનાગૈઃ, ષડભિજ્ઞૈર્
વશીભૂતૈર્ અષ્ટવિમોક્ષધ્યાયિભિર્ બલપ્રાપ્તૈર્ અભિજ્ઞાનાભિજ્ઞાતૈઃ,
સ્થવિરૈર્, મહાશ્રાવકૈઃ. તદ્ યથા : આજ્ઞાતકૌણ્ડિન્યેન
ચ, અશ્વજિતા ચ, બાષ્પેણ ચ, મહાનામ્ના ચ, ભદ્રજિતા
પ્2
ચ, યશોદેવેન ચ, વિમલેન ચ, સુબાહુના ચ, પૂર્ણેન
ચ મૈત્રાયણીપુત્રેણ, ગવાંપતિના ચ, ઉરુવિલ્વાકાશ્યપેન
ચ, નદીકાશ્યપેન ચ, ભદ્રકાશ્યપેન ચ, કુમારકાશ્યપેન
ચ, મહાકાશ્યપેન ચ, શારિપુત્રેણ ચ, મહામૌદ્ગલ્યાયનેન
ચ, મહાકપ્ફિનેન ચ, મહાચુન્દેન ચ,
અનિરુદ્ધેન ચ, રાધેન ચ, નન્દિકેન ચ, કિમ્પિલેન ચ,
સુભૂતિના ચ, રેવતેન ચ, ખદિરવનિકેન ચ, વક્કુલેન
ચ, સ્વાગતેન ચ, અમોઘરાજેન ચ, પારાયણિકેન ચ, પન્થેન
ચ, ચૂલપન્થેન ચ, નન્દેન ચ, રાહુલેન ચ, આયુષ્મતા
ચાનન્દેન. એભિશ્ ચાન્યૈશ્ ચાભિજ્ઞાનાભિજ્ઞાતૈઃ સ્થવિરૈર્
મહાશ્રાવકૈર્, એકપુદ્ગલં સ્થાપયિત્વા શૈક્ષપ્રતિપદ્ય્ ઉત્તરિકરણીયં,
યદ્ ઇદમ્ : આયુષ્મન્તમ્ આનન્દં, મૈત્રેયપૂર્વંગમૈશ્
ચ સંબહુલૈશ્ ચ બોધિસત્ત્વૈર્ મહાસત્ત્વૈઃ.
અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ આનન્દ ઉત્થાયાસનાદ્ એકાંશમ્
ઉત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય
યેન ભગવાંસ્ તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમ્
એતદ્ અવોચત્ : વિપ્રસન્નાનિ ચ તવ ભગવત ઇન્દ્રિયાણિ,

પરિશુદ્ધશ્ છવિવર્ણઃ, પર્યવદાતો મુખવર્ણઃ પીતનિર્ભાસઃ,
તદ્ યથા શારદં વનદં પાણ્ડુ પરિશુદ્ધં
પર્યવદાતં પીતનિર્ભાસં. એવમ્ એવ ભગવતો
વિપ્રસન્નાનીન્દ્રિયાણિ, પરિશુદ્ધો મુખવર્ણઃ, પર્યવદાતશ્
છવિવર્ણઃ પીતનિર્ભાસઃ. તદ્ યથાપિ નામ ભગવઞ્
જાંબૂનદસુવર્ણનિષ્કો, દક્ષેણ કર્મારેણ કર્મારપુત્રેણ
વોલ્કામુખે સંપ્રવેશ્ય સુપરિનિષ્ઠિતઃ પાણ્ડુકમ્બલૈર્
પ્3
ઉપરિ ક્ષિપ્તો, ઽતીવપરિશુદ્ધો ભવતિ ; પર્યવદાતઃ
પીતનિર્ભાસઃ. એવમ્ એવ ભગવતો વિપ્રસન્નાનીન્દ્રિયાણિ,
પરિશુદ્ધો મુખવર્ણઃ, પર્યવદાતશ્ છવિવર્ણઃ પીતનિર્ભાસઃ.
ન ખલુ પુનર્ અહં ભગવન્ન્ અભિજાનામિ : ઇતિ
પૂર્વં પુર્વતરમ્, એવં વિપ્રસન્નાનિ તથાગતસ્યેન્દ્રિયાણ્ય્,
એવં પરિશુદ્ધં મુખવર્ણં, પર્યવદાતં છવિવર્ણં
પીતનિર્ભાસમ્. તસ્ય મે ભગવન્ન્ એવં ભવતિ : બુદ્ધવિહારેણ
વતાદ્ય તથાગતો વિહરતિ ; જિનવિહારેણ, સર્વજ્ઞતાવિહારેણ,
મહાનાગવિહારેણ વતાદ્ય તથાગતો વિહરતિ.
અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાન્ તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્
સમનુપશ્યતીતિ.
એવમ્ ઉક્તે, ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ :
સાધુ સાધ્વ્ આનન્દ, કિં પુનસ્ તે દેવતા એતમ્ અર્થમ્ આરોચયન્ત્ય્,
ઉતાહો બુદ્ધા ભગવન્તઃ. અથ સ્વેન પ્રત્યુત્પન્ન-
મીમાંસાજ્ઞાનેનૈવં પ્રજાનાસીતિ. એવમ્ ઉક્તે, આયુષ્માન્
આનન્દો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ : ન મે ભગવન્ દેવતા
એતમ્ અર્થમ્ આરોચયન્તિ, નાપિ બુદ્ધા ભગવન્તઃ. અથ
તર્હિ મે ભગવન્ સ્વેનૈવ પ્રત્યાત્મમીમાંસાજ્ઞાનેનૈવં
ભવતિ : બુદ્ધવિહારેણાદ્ય તથાગતો વિહરતિ ; જિનવિહારેણ,
સર્વજ્ઞતાવિહારેણ, મહાનાગવિહારેણ વતાદ્ય તથાગતો વિહરતિ ;
અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાન્ સર્વાન્ બુદ્ધાન્ ભગવતઃ
પ્4
સમનુપશ્યતીતિ.
એવમ્ ઉક્તે, ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ એતદ્ અવોચત્ :
સાધુ સાધ્વ્ આનન્દ ; ઉદારઃ ખલુ ત ઉન્મિઞ્જિઃ, ભદ્રિકા
મીમાંસા, કલ્યાનં પ્રતિભાનં, બહુજનહિતાય યસ્
ત્વમ્ આનન્દ પ્રતિપન્નો, બહુજનસુખાય, લોકાનુકમ્પાયૈ,
મહતો જનકાયસ્યાર્થાય, હિતાય સુખાય દેવાનાં ચ મનુષ્યાનાં
ચ, યસ્ ત્વં તથાગતમ્ એતમ્ અર્થં પરિપ્રષ્ટવ્યં
મન્યસે. એવમ્ એતદ્ ભવત્ય્ આનન્દ, તથાગતેષ્વ્ અર્હત્સુ
સમ્યક્સંબુદ્ધેષ્વ્ અપ્રમેયેષ્વ્ અસંખ્યેયેષુ જ્ઞાનદર્શનમ્
ઉપસંહરતઃ, ન ચ તથાગતસ્ય જ્ઞાનમ્ ઉપહન્યતે.

તત્ કસ્ય હેતોઃ. અપ્રતિહતહેતુજ્ઞાનદર્શનો હ્ય્ આનન્દ તથાગતઃ.
આકાઙ્ક્ષન્ આનન્દ તથાગત એકપિણ્ડપાતેન
કલ્પં વા તિષ્ઠેત્, કલ્પશતં વા, કલ્પસહસ્રં વા, કલ્પશતસહસ્રં
વા, યાવત્ કલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રં વા, તતો
વોત્તરિ, ન ચ તથાગતસ્યેન્દ્રિયાણ્ય્ ઉપનશ્યેયુઃ ; ન મુખ-
વર્ણસ્યાન્યથાત્વં ભવેત્ ; નાપિ છવિવર્ણ ઉપહન્યતે. તત્
કસ્ય હેતોઃ. તથા હ્ય્ આનન્દ તથાગતઃ સમાધિમુખ-
પારમિતાપ્રાપ્તઃ. સમ્યક્સંબુદ્ધાનામ્ આનન્દ લોકે સુદુર્લભઃ
પ્રાદુર્ભાવઃ ; તદ્ યથોદુમ્બરપુષ્પાણાં લોકે પ્રાદુર્ભાવઃ
સુદુર્લભો ભવતિ, એવમ્ એવ તથાગતાનામ્ અર્થકામાનાં
હિતૈષિણામ્ અનુકમ્પકાનાં મહાકરુણાપ્રતિપન્નાનાં
સુદુર્લભઃ પ્રાદુર્ભાવઃ. અપિ તુ ખલ્વ્ આર્યાનન્દ
પ્5
તથાગતસ્યૈવૈષો ઽનુભાવો, યસ્ ત્વં સર્વલોકાચાર્યાણામ્
સત્ત્વાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવાય બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામ્
અર્થાય તથાગતમ્ એતમ્ અર્થં પરિપ્રષ્ટવ્યં મન્યસે.
તેન હ્ય્ આનન્દ શૃણુ સાધુ ચ સુષ્ટ્ઃઉ ચ, મનસિ કુરુ,
ભાષિષ્યે ઽહં તે. એવં ભગવન્ન્ ઇત્ય્ આયુષ્માન્ આનન્દો
ભગવતઃ પ્રત્યશ્રૌષીત્.
ભગવાંસ્ તસ્યૈતદ્ અવોચત્ : ભૂતપૂર્વમ્ આનન્દાતીતે
ઽધ્વનીતો ઽસંખ્યેયે કલ્પે ઽસંખ્યેયતરે વિપુલે ઽપ્રમેયે
ઽચિન્ત્યે, યદાસીત્ તેન કાલેન તેન સમયેન દીપંકરો નામ
તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ. દીપંકરસ્યાનન્દ
પરેણ પરતરં પ્રતાપવાન્ નામ તથાગતો
ઽભૂત્. તસ્ય પરેણ પરતરં પ્રભાકરો નામ તથાગતો
ઽભૂત્. તસ્ય પરેણ પરતરં ચન્દનગન્ધો નામ તથાગતો
ઽભૂત્. તસ્ય પરેણ પરતરં સુમેરુકલ્પો નામ તથાગતો
ઽભૂત્. એવં ચન્દ્રાનનો નામ, વિમલાનનો નામ,
અનુપલિપ્તો નામ, વિમલપ્રભો નામ, નાગાભિભૂર્ નામ,
સૂર્યાનનો નામ, ગિરિરાજઘોષો નામ, સુમેરુકૂટો નામ, સુવર્ણપ્રભાસો
નામ, જ્યોતિષ્પ્રભો નામ, વૈડૂર્યનિર્ભાસો નામ,
બ્રહ્મઘોષો નામ, ચન્દ્રાભિભૂર્ નામ, સૂર્યઘોષો
નામ, મુક્તકુસુમપ્રતિમણ્ડિતપ્રભો નામ, શ્રીકૂતો નામ,
સાગરવરબુદ્ધિવિક્રીડિતાભિજ્ઞો નામ, વરપ્રભો નામ,
મહાગન્ધરાજનિર્ભાસો નામ, વ્યપગતખિલમલપ્રતિઘો
નામ, શૂરકૂટો નામ, રત્નજહો નામ, મહાગુણધરબુદ્ધિપ્રાપ્તાભિજ્ઞો
નામ, ચન્દ્રસૂર્યજિહ્મીકરણો નામ, ઉત્તપ્તવૈડૂર્યનિર્ભાસો
નામ, ચિત્તધારાબુદ્ધિસંકુસુમિતાભ્યુદ્ગતો
પ્6
નામ પુષ્પાવતીવનરાજસંકુસુમિતાભિજ્ઞો નામ, પુષ્પાકરો

નામ, ઉદકચન્દ્રોપમો નામ, અવિદ્યાન્ધકારવિધ્વંસનકરો
નામ, લોકેન્દ્રો નામ, મુક્તચ્છત્રાપ્રવાડસદૃશો
નામ, તિષ્યો નામ, ધર્મમતિવિનન્દિતરાજો નામ, સિંહ-
સાગરકૂટવિનન્દિતરાજો નામ, સાગરમેરુચન્દ્રો નામ, બ્રહ્મ-
સ્વરનાદાભિનન્દિનો નામ, કુસુમસંભવો નામ, પ્રાપ્તસેનો
નામ, ચન્દ્રભાનુર્ નામ, મેરુકૂટો નામ, ચન્દ્રપ્રભો
નામ, વિમલનેત્રો નામ, ગિરિરાજઘોષેશ્વરો નામ,
કુસુમપ્રભો નામ, કુસુમવૃષ્ટ્યાભિપ્રકીર્ણો નામ, રત્નચ્છત્રો
નામ, પદ્મવીથ્યુપશોભિતો નામ, તગરગન્ધો
નામ, રત્નનિર્ભાસો નામ, નિર્મિતો નામ, મહાવ્યૂહો નામ,
વ્યપગતખિલદોષો નામ, બ્રહ્મઘોષો નામ, સપ્તરત્નાભિવૃષ્ટો
નામ, મહાગુણધરો નામ, તમાલપત્રચન્દનકર્દમો
નામ, કુસુમાભિજ્ઞો નામ, અજ્ઞાનવિધ્વંસનો
નામ, કેશરી નામ, મુક્તચ્છત્રો નામ, સુવર્ણગર્ભો
નામ, વૈડૂર્યગર્ભો નામ, મહાકેતુર્ નામ, ધર્મકેતુર્
નામ, રત્નશ્રીર્ નામ, નરેન્દ્રો નામ, લોકેન્દ્રો નામ,
કારુણિકો નામ, લોકસુન્દરો નામ, બ્રહ્મકેતુર્ નામ,
ધર્મમતિર્ નામ, સિંહો નામ, સિંહમતિર્ નામ, સિંહમતેર્
આનન્દ પરેણ પરતરં લોકેશ્વરરાજો નામ તથાગતો
ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ, વિદ્યાચરણ-
સંપન્નઃ, સુગતો, લોકવિદનુત્તરઃ, પુરુષદમ્યસારથિઃ,
શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ, બુદ્ધો, ભગવાન્.
તસ્ય ખલુ પુનર્ આનન્દ લોકેશ્વરરાજસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ
સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પ્રવચને ધર્માકરો નામ
ભિક્ષુર્ અભૂદ્, અધિમાત્રં સ્મૃતિમાન્, ગતિવાન્, પ્રજ્ઞાવાન્,
અધિમાત્રં વીર્યવાન્, ઉદારાધિમુક્તિઃ.
અથ ખલુ આનન્દ સ ધર્માકરો ભિક્ષુર્ ઉત્થાયાસનાદ્
પ્7
એકાંસમ્ ઉત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા, દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં
પ્રતિષ્ઠાપ્ય, યેનાસૌ ભગવાન્ લોકેશ્વરરાજસ્ તથાગતસ્
તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય, ભગવન્તં નમસ્કૃત્ય,
તસ્મિન્ સમયે સંમુખમ્ આભિર્ ગાથાભિર્ અભ્યષ્ટાવીત્ :
અમિતપ્રભ, અનન્તતુલ્યબુદ્ધે,
ન ચ ઇહ અન્યપ્રભા વિભાતિ કાચિત્.
સૂર્યમણિસિરીણ ચન્દ્ર-આભા,
ન તપિ ન ભાસિષુ એભિ સર્વલોકે. (1)
રૂપમ્ અપિ અનન્તુ સત્ત્વસારે,
તથ અપિ બુદ્ધસ્વરો અનન્તઘોષઃ.
શીલમ્ અપિ સમાધિપ્રજ્ઞવીર્યૈઃ
સદૃશુ ન તે ઽસ્તિહ લોકિ કશ્ચિદ્ અન્યઃ. (2)

ગભિરુ વિપુલુ સૂક્ષ્મ પ્રાપ્તુ ધર્મો,
અચિન્તતુ બુદ્ધવરો યથા સમુદ્રઃ.
તેનોન્નમના ન ચાસ્તિ શાસ્તુઃ,
ખિલદોષં જહિયા અતાર્ષિ પારમ્. (3)
યથ બુદ્ધવરો અનન્તતેજા
પ્રતપતિ સર્વદિશા નરેન્દ્રરાજા,
તથ અહુ બુદ્ધ ભવિત્વ ધર્મસ્વામી,
જરમરણાન્ પ્રજાં પ્રમોચયેયમ્. (4)
દાનદમથશીલક્ષાન્તિવીર્ય-
ધ્યાનસમાધિ તથૈવ અગ્રશ્રેષ્ઠાં,
એભિ અહુ વ્રતાં સમાદદામિ,
બુદ્ધ ભવિષ્યામિ સર્વસત્ત્વત્રાતા. (5)
બુદ્ધશતસહસ્રકોટ્ય્ અનેકા
પ્8
યથરિવ વાલિક ગઙ્ગયા અનન્તા,
સર્વ ત અહુ પૂજયિષ્ય નાથાન્
શિવવરબોધિગવેષકો અતુલ્યાં. (6)
ગઙ્ગરજસમાન લોકધાતૂં
તત્ર ભૂયોત્તરિ યે અનન્ત ક્ષેત્રા,
સર્વત પ્રભ મુઞ્ચયિષ્યે તત્રા
ઇતિ એતાદૃશિ વીર્યમ્ આરભિષ્યે. (7)
ક્ષેત્ર મમ ઉદારુ અગ્રશ્રેષ્ઠો,
વરમ્ ઇહ મણ્ડ પિ સંસ્કૃતેસ્મિન્.
અસદૃશ નિર્વાણલોકધાતુસૌખ્યં,
તચ્ ચ અસત્ત્વતયા વિશોધયિષ્યે. (8)
દશદિશત સમાગતાનિ સત્ત્વા
તત્ર ગતાઃ સુખમ્ એધિષ્યન્તિ ક્ષિપ્રમ્.
બુદ્ધ મમ પ્રમાણ અત્ર સાક્ષી,
અવિતથવીર્યબલં જનેમિ ચ્છન્દં. (9)
દશદિશે લોકવિદૂ અસઙ્ગજ્ઞાની
સદ મમ ચિત્તુ પ્રજાનયન્તુ તે પિ.
અવિચિગતુ અહં સદા વસેયં,
પ્રણિધિબલં ન પુનર્ નિવર્તયિષ્યે. (10)
અથ ખલુ આનન્દ સ ધર્માકરો ભિક્ષુસ્ તં ભગવન્તં
લોકેશ્વરરાજં તથાગતમ્ સંમુખમ્ આભિર્ ગાતાભિર્
અભિષ્ટુત્યૈતદ્ અવોચત્ : અહમ્ અસ્મિ ભગવન્ન્ અનુત્તરાં
સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબોધુકામઃ, પુનઃ પુનર્
અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમ્ ઉત્પાદયામિ, પરિણામયામિ.
તસ્ય મે ભગવાન્ સાધુ તથા ધર્મં દેશયતુ,
યથાહં ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધેયં ;

પ્9
અસમસમસ્ તથાગતો લોકે ભવેયં ; તાંશ્ ચ મે
ભગવાન્ આકારાન્ પરિકીર્તયતુ, યૈર્ અહં બુદ્ધક્ષેત્રસ્ય
ગુણવ્યૂહસંપદં પરિગૃહ્નીયામ્. એવમ્ ઉક્તશ્ ચાનન્દ સ
ભગવાંલ્ લોકેષ્વરરાજસ્ તથાગતસ્ તં ભિક્ષુમ્ એતદ્
અવોચત્ : તેન હિ ત્વં ભિક્ષો સ્વયમ્ એવ બુદ્ધક્ષેત્ર-
ગુણાલંકારવ્યૂહસંપદં પરિગૃહ્ણીષે. સો ઽવોચત્ : નાહં
ભગવન્ન્ ઉત્સહે. અપિ તુ ભગવાન્ એવ ભાષત્વ્ અન્યેષાં
તથાગતાનાં બુદ્ધક્ષેત્રગુણવ્યૂહાલંકારસંપદં, યાં
શ્રુત્વા વયં સર્વાકારાં પરિપૂરયિષ્યામ ઇતિ.
અથાનન્દ સ લોકેશ્વરરાજસ્ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્
તસ્ય ભિક્ષોર્ આશયં જ્ઞાત્વા, પરિપૂર્ણાં વર્ષકોટીમ્
એકાશીતિબુદ્ધકોટીનયુતશતસહસ્રાણાં બુદ્ધક્ષેત્રગુણાલંકાર-
વ્યૂહસંપદં સાકારાં સોદ્દેશાં સનિર્દેશાં સંપ્રકાશિતવાન્ ;
અર્થકામો, હિતૈષ્ય્, અનુકમ્પકો, ઽનુકમ્પામ્
ઉપાદાય, બુદ્ધનેત્ર્યાનુપચ્છેદાય, સત્ત્વેષુ મહાકરુણાં
સંજનયિત્વા. પરિપૂર્ણાંશ્ ચ દ્વાચત્વારિમ્શત્કલ્પાંસ્ તસ્ય
ભગવત આયુષ્પ્રમાણમ્ અભૂત્.
અથ ખલ્વ્ આનન્દ સ ધર્માકરો ભિક્ષુર્ યાસ્ તેષામ્ એકાશીતિ-
બુદ્ધકોટીનયુતશતસહસ્રાણાં બુદ્ધક્ષેત્રગુણાલંકાર-
વ્યૂહસંપદસ્ તાશ્ ચ સર્વા એકબુદ્ધક્ષેત્રે પરિગૃહ્ય,
ભગવતો લોકેશ્વરસ્ય તથાગતસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા,
પ્રદક્ષિણીકૃત્ય, તસ્ય ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રાક્રામત્. ઉત્તરિ
ચ પઞ્ચકલ્પાન્ બુદ્ધક્ષેત્રગુણાલંકારવ્યૂહસંપદમ્,
પ્10
ઉદારતરાંશ્ ચ પ્રણીતતરાંશ્ ચ, સર્વલોકે દશસુ દિક્ષ્વ્
અપ્રચરિતપૂર્વાં પરિગૃહીતવાન્ ; ઉદારં ચ પ્રણિધાનમ્
અકાર્ષીત્. ઇતિ હ્ય્ આનન્દ યા તેન ભગવતા લોકેશ્વરરાજેન
તથાગતેન તેષામ્ એકાશીતિબુદ્ધક્ષેત્રકોટીનયુતશતસહસ્રાણાં
સંપત્તિઃ કથિતા, તતો ઽતિરેકાન્ય્ ઉદારપ્રણીતાપ્રમેયતરાં
બુદ્ધક્ષેત્રસંપત્તિં પરિગૃહ્ય, યેન સ તથાગતસ્
તેનોપસંક્રમ્ય, તસ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈતદ્
અવોચત્ : પરિગૃહીતા મે ભગવન્ બુદ્ધક્ષેત્રગુણાલંકાર-
વ્યૂહસંપદ્ ઇતિ. એવમ્ ઉક્તે, આનન્દ, સ લોકેશ્વરરાજસ્
તથાગતસ્ તં ભિક્ષુમ્ એતદ્ અવોચત્ : તેન હિ ભિક્ષો ભાષસ્વ.
અનુમોદતે તથાગતઃ. અયં કાલો ભિક્ષો, પ્રમોદય
પર્ષદં, હર્ષં જનય, સિંહનાદં નદ, યં શ્રુત્વા
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા એતર્હ્ય્ અનાગતે ચાધ્વન્ય્ એવંરૂપાણિ
બુદ્ધક્ષેત્રસંપત્તિપ્રણિધાનાનિ પરિગૃહીષ્યન્તિ.
અથાનન્દ સ ધર્માકરો ભિક્ષુસ્ તસ્યાં વેલાયાં તં

ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ : તેન હિ શૃણોતુ મે ભગવાન્, યે
મમ પ્રણિધાનવિશેષાઃ, યથા મે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુદ્ધસ્યે. અચિન્ત્યગુણાલંકારવ્યૂહસમન્વાગતં
તદ્ બુદ્ધક્ષેત્રં ભવિષ્યતિ :
1. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે નિરયો વા,
તિર્યગ્યોનિર્ વા, પ્રેતવિષયો વાસુરો વા કાયો ભવેત્, મા તાવદ્
અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
2. સચેન્ મે ભગવંસ્ તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે યે સત્ત્વાઃ
પ્11
પ્રત્યાજાતા ભવેયુસ્, તે પુનસ્ તતશ્ ચ્યુત્વા, નિરયં વા,
તિર્યગ્યોનિં વા, પ્રેતવિષયં વાસુરં વા કાયં પ્રપતેયુર્,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યે-
યમ્.
3. સચેન્ મે ભગવંસ્ તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે યે સત્ત્વાઃ
પ્રત્યાજાતાસ્, તે ચ સર્વે નૈકવર્ણાઃ સ્યુર્, યદ્ ઇદં : સુવર્ણવર્ણાઃ,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસમ્બુધ્યેયમ્.
4. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે દેવાનાં
ચ મનુષ્યાનાં ચ નાનાત્વં પ્રજ્ઞયેતાન્યત્ર નામસંકેત-
સંવૃતિવ્યવહારમાત્રા દેવા મનુષ્યા ઇતિ સંખ્યાગણનાતો,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યે-
યમ્.
5. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે યે સત્ત્વાઃ
પ્રત્યાજાતાસ્ તે ચેત્ સર્વે ન ર્દ્ધિવશિતા પરમપારમિતાપ્રાપ્તા
ભવેયુર્, અન્તશ એકચિત્તક્ષણલવેન બુદ્ધક્ષેત્રકોટીનિયુત-
શતસહસ્રાતિક્રમણતયાપિ, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં
સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
6. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે યે સત્ત્વાઃ
પ્રત્યાજાતા ભવેયુસ્, તે ચેત્ સર્વે ન જાતિસ્મરા સ્યુર્, અન્તશઃ
કલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રાનુસ્મરણતયાપિ, મા તાવદ્ અહમ્
અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
7. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે યે સત્ત્વાઃ
પ્રત્યાજાયેરંસ્, તે સર્વે ન દિવ્યસ્ય ચક્ષુષો લાભિનો ભવેયુર્,
અન્તશો લોકધાતુકોટીનયુતશતસહસ્રાદર્શનતયાપિ, મા
પ્12
તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
8. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે યે
સત્ત્વાઃ પ્રત્યાજાયેરંસ્, તે સર્વે ન દિવ્યસ્ય શ્રોત્રસ્ય લાભિનો
ભવેયુર્, અન્તશો બુદ્ધક્ષેત્રકોટીનયુતશતસહસ્રાદ્ અપિ યુગપત્
સદ્ધર્મશ્રવણતયા, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં

સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
9. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે યે સત્ત્વાઃ
પ્રત્યાજાયેરંસ્, તે સર્વે ન પરચિત્તજ્ઞાનકોવિદા ભવેયુર્,
અન્તશો બુદ્ધક્ષેત્રકોટીનયુતશતસહસ્રપર્યાપન્નાનાં
સત્ત્વાનાં ચિત્તચરિત્રપરિજ્ઞાનતયા, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં
સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
10. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે યે
સત્ત્વાઃ પ્રત્યાજાયેરંસ્, તેષાં કાચિત્ પરિગ્રહસંજ્ઞોત્પદ્યેતાન્તશઃ
સ્વશરીરે ઽપિ, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્.
11. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે યે સત્ત્વાઃ
પ્રત્યાજાયેરંસ્, તે સર્વે ન નિયતાઃ સ્યુર્, યદ્ ઇદં : સમ્યક્ત્વે
યાવન્ મહાપરિનિર્વાણાદ્, મા તાવદ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્.
12. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે ઽનુત્તરાં
સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્ય, કશ્ચિદ્ એવ સત્ત્વઃ
શ્રાવકાનાં ગણાનામ્ અધિગચ્છેદ્, અન્તશસ્ ત્રિસાહસ્ર-
મહાસાહસ્રપર્યાપન્ના અપિ સર્વસત્ત્વાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધભૂતાઃ
કલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રમ્ અપિ ગણયન્તો, મા તાવદ્
અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
13. સચેન્ મે ભગવન્ન્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
પ્13
અભિસંબુદ્ધસ્ય, તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે પ્રામાણિકી મે પ્રભા
ભવેદ્, અન્તશો બુદ્ધક્ષેત્રકોટીનયુતશતસહસ્રપ્રમાણેનાપિ,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિ-
સંબુધ્યેયમ્.
14. સચેન્ મે ભગવંસ્ તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે ઽનુત્તરાં
સમ્યક્સમ્બોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્ય બોધિપ્રાપ્તસ્ય,
સત્ત્વાનાં પ્રમાણીકૃત્યમ્ આયુષ્પ્રમાનં ભવેદ્, અન્યત્ર
પ્રણિધાનવશેન, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્.
15. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્યાયુષ્પ્રમાણં પર્યન્તીકૃત્યં
ભવેદ્, અન્તશઃ કલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રગણનયાપિ,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિ-
સંબુધ્યેયમ્.
16. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય તસ્મિન્ બુદ્ધક્ષેત્રે
સત્ત્વાનામ્ અકુશલસ્ય નામધેયમ્ અપિ ભવેન્, મા
તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
17. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, નાપ્રમેયેષુ
બુદ્ધક્ષેત્રેષ્વ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયા બુદ્ધા ભગવતો નામધેયં

પરિકીર્તયેયુર્, ન વર્ણં ભાષેરન્, ન પ્રશંસામ્
અભ્યુદીરયેયુર્, ન સમુદીરયેયુર્, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં
સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
18. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, યે સત્ત્વા અન્યેષુ
લોકધાતુષ્વ્ અનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેશ્ ચિત્તમ્ ઉત્પાદ્ય,
મમ નામધેયં શ્રુત્વા, પ્રસન્નચિત્તા મામ્ અનુસ્મરેયુસ્,
તેષાં ચેદ્ અહં મરણકાલસમયે પ્રત્યુપસ્થિતે ભિક્ષુસંઘ-
પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતો ન પુરતસ્ તિષ્ઠેયમ્, યદ્
ઇદં : ચિત્તાવિક્ષેપતાયૈ, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
પ્14
અભિસંબુધ્યેયમ્.
19. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્યાપ્રમેયાસંખ્યેયેષુ
બુદ્ધક્ષેત્રેષુ યે સત્ત્વાઃ મમ નામધેયં શ્રુત્વા,
તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે ચિત્તં પ્રેષયેયુર્, ઉપપત્તયે કુશલમૂલાનિ
ચ પરિણામયેયુસ્, તે ચ તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે નોપપદ્યેરન્,
અન્તશો દશભિશ્ ચિત્તોત્પાદપરિવર્તૈઃ, સ્થાપયિત્વાનન્તર્યકારિણઃ
સદ્ધર્મપ્રતિક્ષેપાવરણાવૃતાંશ્ ચ સત્ત્વાન્, મા
તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
20. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
બોધિસત્ત્વાઃ પ્રત્યાજાયેરન્, તે સર્વે ન દ્વાત્રિંશતા
મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમન્વાગતા ભવેયુર્, મા તાવદ્
અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
21. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
યે સત્ત્વાઃ પ્રત્યાજાતા ભવેયુસ્, તે સર્વે નૈકજાતિબદ્ધાઃ
સ્યુર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ, સ્થાપયિત્વા પ્રણિધાનવિશેષાંસ્
તેષામ્ એવ બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનાં, મહા-
સંનાહસંનદ્ધાનાં, સર્વલોકાર્થસંનદ્ધાનાં, સર્વ-
લોકાર્થાભિયુક્તાનાં, સર્વલોકપરિનિર્વાપિતાભિયુક્તાનાં,
સર્વલોકધાતુષુ બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરિતુકામાનાં, સર્વ-
બુદ્ધાન્ સત્કર્તુકામાનાં, ગઙ્ગાનદીવાલુકસમાન્ સત્ત્વાન્
અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપકાનાં, ભૂયશ્ ચોત્તરિ-
ચર્યાભિમુખાનાં સમન્તભદ્રચર્યાનિયતાનાં, મા
તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
22. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તદ્-બુદ્ધક્ષેત્રે
પ્15
યે બોધિસત્ત્વાઃ પ્રત્યાજાતા ભવેયુસ્, તે સર્વ એકપુરોભક્તેનાન્યાનિ
બુદ્ધક્ષેત્રાણિ ગત્વા, બહૂનિ બુદ્ધશતાનિ, બહૂનિ
બુદ્ધસહસ્રાણિ, બહૂનિ બુદ્ધશતસહસ્રાણિ, બહ્વીર્
બુદ્ધકોટીર્, યાવદ્ બહૂનિ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ, નોપતિષ્ઠેરન્
સર્વસુખોપધાનૈર્, યદ્ ઇદં : બુદ્ધાનુભાવેન,

મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસં-
બુધ્યેયમ્.
23. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
યે બોધિસત્ત્વા યથારૂપૈર્ આકારૈર્ આકાંક્ષેયુઃ કુષલમૂલાન્ય્
અવલોપિતું, યદ્ ઇદં : સુવર્ણેન વા, રજતેન વા,
મણિમુક્તાવૈડૂર્યશઙ્ખશિલાપ્રવાડસ્ફટિકમુસાલગલ્વાલોહિત-
મુક્તાશ્મગર્ભાદિભિર્ વાન્યતમાન્યતમૈઃ સર્વરત્નૈર્
વા, સર્વપુષ્પગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરચ્છત્ર-
ધ્વજપતાકાપ્રદીપૈર્ વા, સર્વનૃત્યગીતવાદ્યૈર્ વા, તેષાં
ચેત્ તથારૂપા આકારાઃ સહચિત્તોત્પાદાન્ ન પ્રાદુર્ ભવેયુર્,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યે-
યમ્.
24. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
યે સત્ત્વાઃ પ્રત્યાજાતા ભવેયુસ્, તે સર્વે ન સર્વજ્ઞતાસહગતાં
ધર્માં કથામ્ કથયેયુર્, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં
સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
25. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
બોધિસત્ત્વાનામ્ એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદ્યેત, યન્ ન્વ્ ઇહૈવ
વયં લોકધાતૌ સ્થિત્વાપ્રમેયાસંખ્યેયેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ
બુદ્ધાન્ ભગવતઃ સત્કુર્યામો ગુરુકુર્યામો માનયેમઃ
પ્16
પૂજયેમઃ, યદ્ ઇદં : ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાન-
પ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપન-
ચૂર્ણચીવરચ્છત્રધ્વજપતાકાભિર્ નાનાવિધનૃત્તગીતવાદિત-
રત્નવર્ષૈર્ ઇતિ, તેષાં ચેત્ તે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સહચિત્તોત્પાદાન્
તન્ ન પ્રતિગૃહ્ણીયુર્, યદ્ ઇદમ્ : અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસં-
બુધ્યેયમ્.
26. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તદ્-બુદ્ધક્ષેત્રે
યે બોધિસત્ત્વાઃ પ્રત્યાજાતા ભવેયુસ્, તે સર્વે ન નારાયણ-
વજ્રસંહનનાત્મભાવસ્થામપ્રતિલબ્ધા ભવેયુર્,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યે-
યમ્.
27. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
કશ્ચિત્ સત્ત્વો ઽલંકારસ્ય વર્ણપર્યન્તમ્ અનુગૃહ્ણીયાદ્,
અન્તશો ન દિવ્યેનાપિ ચક્ષુષૈવંવર્ણમ્ એવંવિભૂતિર્ ઇતિ
બુદ્ધક્ષેત્રમ્ ઇતિ નાનાવર્ણતાં સંજાનીયાન્, મા તાવદ્ અહમ્
અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
28. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
યઃ સર્વપરીત્તકુશલમૂલો બોધિસત્ત્વઃ સ ષોડશયોજન-

શતોચ્છ્રિતમ્ ઉદારવર્ણબોધિવૃક્ષં ન સંજાનીયાન્, મા
તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યે-
યમ્.
29. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
પ્17
કસ્યચિત્ સત્ત્વસ્યોદ્દેશો વા સ્વાધ્યાયો વા કર્તવ્યઃ સ્યાન્,
ન તે સર્વે પ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તા ભવેયુર્, મા તાવદ્ અહમ્
અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
30. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, નૈવંપ્રભાસ્વરં
તદ્ બુદ્ધક્ષેત્રં ભવેદ્, યત્ર સમન્તાદ્ અપ્રમે-
યાસંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યાપરિમાણાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ સંદૃશ્યેરન્,
તદ્ યથાપિ નામ સુપરિમૃષ્ટ આદર્શમણ્ડલે મુખમણ્ડલં,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્.
31. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
ધરણિતલમ્ ઉપાદાય, યાવદ્ અન્તરીક્ષાદ્, દેવમન્ષ્યવિ-
ષયાતિક્રાન્તસ્યાભિજાતસ્ય ધૂપસ્ય તથાગતસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય
પૂજા પ્રત્યહં સર્વરત્નમયાનિ નાનાસુરભિગન્ધઘટિકાશત-
સહસ્રાણિ સદા નિર્ધૂપિતાન્ય્ એવ ન સ્યુર્, મા તાવદ્
અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
32. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
ન સદાભિપ્રવિષ્ટાન્ય્ એવ સુગન્ધિનાનારત્નપુષ્પવર્ષાણિ,
સદા પ્રવાદિતાશ્ ચ મનોજ્ઞસ્વરા વાદ્યમેઘા ન સ્યુર્,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યે-
યમ્.
33. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, યે સત્ત્વા અપ્ર-
મેયાસંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યેષુ લોકધાતુષ્વ્ આભયા સ્ફુટા ભવેયુસ્,
તે સર્વે ન દેવમનુષ્યસમતિક્રાન્તેન સુખેન સમન્વાગતા
પ્18
ભવેયુર્, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્.
34. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, સમન્તાચ્ ચાપ્ર-
મેયાસંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યાપરિમાણેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ બોધિસત્ત્વા
મમ નામાધેયં શ્રુત્વા, તચ્-છ્રવણસહગતેન
કુશલમૂલેન જાતિવ્યવૃત્તાઃ સન્તો, ન ધારણીપ્રતિલબ્ધા
ભવેયુર્, યાવદ્ બોધિમણ્ડપર્યન્તમ્ ઇતિ, મા તાવદ્ અહમ્
અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
35. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, સમન્તાદ્ અપ્રમે-
યાસંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યાપરિમાનેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ યાઃ સ્ત્રિયો
મમ નામધેયં શ્રુત્વા, પ્રસાદં સંજનયેયુર્, બોધિચિત્તં

ચોત્પાદયેયુઃ, સ્ત્રીભાવં ચ વિજુગુપ્સ્યેરન્, જાતિવ્યતિવૃત્તાઃ
સમાનાઃ સચેદ્ દ્વિતીયં સ્ત્રીભાવં પ્રતિલભેરન્,
મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસં-
બુધ્યેયમ્.
36. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, સમન્તાદ્ દશસુ
દિક્ષ્વ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યાપરિમાણેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ
યે બોધિસત્ત્વા મમ નામધેયં શ્રુત્વા, પ્રણિપત્ય
પઞ્ચમણ્ડલનમસ્કારેણ વન્દિષ્યન્તે, તે બોધિસત્ત્વચર્યાં
ચરન્તો, ન સદેવકેન લોકેન નમસા સત્કૃત્યેરન્, મા તાવદ્
અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
37. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, કસ્યચિદ્ બોધિસત્ત્વસ્ય
ચીવરધાવનશોષણસીવનરજનકર્મ કર્તવ્યં ભવેન્,
પ્19
ન નવનવાભિજાતચીવરરત્નૈઃ પ્રાવૃતમ્ એવાત્માનં
સંજાનીયુઃ, સહચિત્તોત્પાદાત્ તથાગતસ્યાજ્ઞાનુજ્ઞાતૈર્, મા
તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
38. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
સહોત્પન્નાઃ સત્ત્વા નૈવંવિધં સુખં પ્રતિલભેરંસ્,
તદ્ યથાપિ નામ નિષ્પરિદાહસ્યાર્હતો ભિક્ષોસ્ તૃતીયધ્યાન-
સમાપન્નસ્ય, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્.
39. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
યે બોધિસત્ત્વાઃ પ્રત્યજાતાસ્, તે યથારૂપં બુદ્ધક્ષેત્ર-
ગુણાલંકારવ્યૂહમ્ આકાંક્ષેયુસ્, તથારૂપં નાના-
રત્નવૃક્ષેભ્યો ન સંજાનીયુર્, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં
સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
40. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તં મમ નામધેયં
શ્રુત્વાન્યબુદ્ધક્ષેત્રોપપન્ના બોધિસત્ત્વા ઇન્દ્રિયબલવૈકલ્પં
નિર્ગચ્છેયુર્, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં
સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
41. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તદ્-અન્યબુદ્ધક્ષેત્ર-
સ્થા બોધિસત્ત્વા મમ નામધેયં શ્રુત્વા, સહશ્રવણાન્
ન સુવિભક્તવતીં નામ સમાધિં પ્રતિલભેરન્, યત્ર
સમાધૌ સ્થિત્વા બોધિસત્ત્વા એકક્ષણવ્યતિહારેણાપ્રમેયા-
સંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યાપરિમાણાન્ બુદ્ધાન્ ભગવતઃ
પશ્યન્તિ, સ ચૈષાં સમાધિર્ અન્તરા વિપ્રનશ્યેન્, મા તાવદ્
અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
પ્20
42. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, મમ નામધેયં
શ્રુત્વા, તચ્-છ્રવણસહગતેન કુશલમૂલેન સત્ત્વા

નાભિજાતકુલોપપત્તિં પ્રતિલભેરન્, યાવદ્ બોધિમણ્ડ-
પર્યન્તં, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્.
43. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તદ્-અન્યેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ
યે સત્ત્વા મમ નામધેયં શ્રુત્વા, તચ્-છ્રવણ-
સહગતેન કુશલમૂલેન યાવદ્ બોધિપર્યન્તં ન
સર્વે બોધિસત્ત્વચર્યાયાં પ્રીતિપ્રામોદ્યકુશલમૂલસમવધાન-
ગતા ભવેયુર્, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્.
44. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, સહનામધેય-
શ્રવણાત્ તદ્-અન્યેષુ લોકધાતુષુ બોધિસત્ત્વા ન સમન્તાનુગતં
નામ સમાધિં પ્રતિલભેરન્, યત્ર સ્થિત્વા બોધિસત્ત્વા
એકક્ષણવ્યતિહારેણાપ્રમેયાસંખ્યેયાચિન્ત્યાપરિમાણાન્
બુદ્ધાન્ ભગવતઃ સત્કુર્વન્તિ, સ ચૈષાં સમાધિર્ અન્તરાદ્
વિપ્રનશ્યેદ્, યાવદ્ બોધિમણ્ડપર્યન્તં, મા તાવદ્ અહમ્
અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
45. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
યે બોધિસત્ત્વાઃ પ્રત્યાજાતા ભવેયુસ્, તે યથારૂપાં ધર્મદેશનામ્
આકાંક્ષેયુઃ, શ્રોતુમ્ તથારુપાં સહચિત્તોત્પાદાન્
પ્21
ન શૃણુયુર્, મા તાવદ્ અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુધ્યેયમ્
46. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
તદ્-અન્યેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ યે બોધિસત્ત્વા મમ નામધેયં
શૃણુયુર્, યસ્ તે સહનામધેયશ્રવણાન્ નાવૈવર્ત્તિકા
ભવેયુર્ અનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેર્, મા તાવદ્ અહમ્
અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
47. સચેન્ મે ભગવન્ બોધિપ્રાપ્તસ્ય, તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે
યે બોધિસત્ત્વા મમ નામધેયં શૃણુયુસ્, તે સહનામધેય-
શ્રવણાન્ ન પ્રથમદ્વિતીયતૃતીયાઃ ક્ષાન્તીઃ પ્રતિલભેરન્,
નાવૈવર્ત્તિકો ભવેદ્ બુદ્ધધર્મેભ્યો, મા તાવદ્
અહમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયમ્.
અથ ખલ્વ્ આનન્દ સ ધર્માકરો ભિક્ષુર્ ઇમાન્ એવંરૂપાન્
પ્રણિધાનવિશેષાન્ નિર્દિશ્ય, તસ્યાં વેલાયાં બુદ્ધાનુભાવેનેમા
ગાથા અભાષત :
સચિ મિ ઇમિ વિશિષ્ટ નૈકરૂપા
વરપ્રણિધાન સિયા ખુ બોધિપ્રાપ્તે,
મ અહુ સિય નરેન્દ્ર સત્ત્વસારો,
દશબલધારિ અતુલ્યદક્ષિણીયઃ (1)
સચિ મિ સિય ન ક્ષેત્ર એવરૂપં

બહુ અધનાન પ્રભૂત દિવ્યચિત્રં,
સુખિ ન નરકમય દુઃખપ્રાપ્તો,
મ અહુ સિયા રતનો નરાણ રાજા. (2)
સચિ મિ ઉપગતસ્ય બોધિમણ્ડં,
દશદિશિ પ્રવ્રજિ નામધેયુ ક્ષિપ્રં
પ્22
પૃથુ બહવ અનન્તબુદ્ધક્ષેત્રાં,
મ અહુ સિયા બલપ્રાપ્તુ લોકનાથ. (3)
સચિ ખુ અહુ રમેય કામભોગાં,
સ્મૃતિમતિગતિયા વિહીનુ સન્તઃ,
અતુલશિવ સમેયમાણ બોધિ,
મ અહુ સિયા બલપ્રાપ્તુ શાસ્તુ લોકે. (4)
વિપુલપ્રભ અતુલ્યનન્ત નાથા
દિશિ વિદિશિ સ્ફુરિ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાં,
રાગ પ્રશમિ પ્રશમિય સર્વદોષમોહાં,
નરકગતિસ્મિ પ્રશામિ ધૂમકેતું. (5)
જાનિય સુરુચિરં વિશાલનેત્રં,
વિધુનિય સર્વનરાણ અન્ધકારમ્,
અપનિય સુન અક્ષણાન્ અશેષાન્,
ઉપનિય સ્વર્ગપથાન્ અનન્તતેજા. (6)
ન તપતિ નભ ચન્દ્રસૂર્ય-આભા
મણિગણ અગ્નિપ્રભા વ દેવતાનાં,
અભિભવતિ નરેન્દ્ર-આભ સર્વાન્
પુરિમચરિં પરિશુદ્ધ આચરિત્વા. (7)
પુરુષવરુ નિધાન દુઃખિતાનાં,
દિશિ વિદિશાસુ ન અસ્તિ એવરૂપા.
કુશલશતસહસ્ર સર્વ પૂર્ણા,
પર્ષગતો નદિ બુદ્ધસિંહનદં. (8)
પુરિમજિન સ્વયંભુ સત્કરિત્વા,
વ્રતતપકોટિ ચરિત્વ અપ્રમેયાં,
પ્રવર વર સમેસ્તિ જ્ઞાનસ્કન્ધં,
પ્રણિધિબલં પરિપૂર્ણ સત્ત્વસારો. (9)
પ્23
યથા ભગવન્ અસઙ્ગજ્ઞાનદર્શી,
ત્રિવિધ પ્રજાનતિ સંસ્કૃતં નરેન્દ્રઃ.
અહમ્ અપિ સિય તુલ્યદક્ષિણીયો,
વિદુઃ પ્રવરો નરનાયકો નરાણાં. (10)
સચિ મિ અયુ નરેન્દ્ર એવરૂપા
પ્રણિધિ સમૃધ્યતિ બોધિ પ્રાપુણિત્વા,
ચલતુ અયુ સહસ્રલોકધાતૂં

કુસુમુ પ્રવર્ષ નભાતુ દેવસંઘાન્. (11)
પ્રચલિત વસુધા પ્રવર્ષિ પુષ્પાઃ,
તૂર્યશતા ગગને થ સંપ્રણેદુઃ.
દિવ્યરુચિરચન્દનસ્ય ચૂર્ણા,
અભિકિરિ ચૈવ ભવિષ્યિ લોકિ બુદ્ધ, ઇતિ. (12)
એવંરૂપયાનન્દ પ્રણિધિસંપદા સ ધર્માકરો ભિક્ષુર્
બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સમન્વાગતો ઽભૂત્. એવંરૂપયા
ચાનન્દ પ્રણિધિસંપદા અલ્પકા બોધિસત્ત્વાઃ સમન્વાગતાઃ.
અલ્પકાનાં ચૈવંરૂપાણાં પ્રણિધીનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો
ભવતિ, પરીત્તાનાં ન પુનઃ સર્વશો નાસ્તિ.
સ ખલુ પુનર્ આનન્દ ધર્માકરો ભિક્ષુસ્ તસ્ય ભગવતો
લોકેશ્વરરાજસ્ય તથાગતસ્ય પુરતઃ, સદેવકસ્ય લોકસ્ય
સમારકસ્ય સબ્રહ્મકસ્ય સશ્રમણબ્રાહ્મણિકાયાઃ
પ્રજાયાઃ સદેવમાનુષાસુરાયાઃ પુરત, ઇમાન્ એવંરૂપાન્ પ્રણિધિવિશેષાન્
નિર્દિશ્ય, યથાભૂતં પ્રતિજ્ઞાપ્રતિપત્તિસ્થિતો
ઽભૂત્. સ ઇમામ્ એવંરૂપાં બુદ્ધક્ષેત્રપરિશુદ્ધિં બુદ્ધક્ષેત્ર-
માહાત્મ્યં બુદ્ધક્ષેત્રોદારતાં સમુદાનયન્, બોધિસત્ત્વચર્યાં
ચરન્, અપ્રમેયાસંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યામાપ્યાપરિમાણાનભિલાપ્યાનિ
પ્24
વર્ષકોટીનયુતાશતસહસ્રાણિ ન જાતુ
કામવ્યાપાદવિહિંસાવિતર્કા વિતર્કિતવાન્, ન જાતુ કામવ્યાપાદ-
વિહિંસાસંજ્ઞા ઉત્પાદિતવાન્, ન જાતુ રૂપશબ્દગન્ધરસ-
સ્પ્રષ્ટવ્યસંજ્ઞા ઉત્પાદિતવાન્. સ દહરો મનોહર એવ
સુરતો ઽભૂત્ ; સુખસંવાસો, ઽધિવાસનજાતીયઃ, સુભરઃ, સુપોષો,
ઽલ્પેચ્છસંતુષ્ટઃ, પ્રવિવિક્તો, ઽદુષ્ટો, ઽમૂઢો, ઽવઙ્કો,
ઽજિહ્મો, ઽશથો, ઽમાયાવી, સુખિલો, મધુરઃ, પ્રિયાલાપો, નિત્યાભિયુક્તઃ
શુક્લધર્મપર્યેષ્ટૌ ; અનિક્ષિપ્તધુરઃ, સર્વસત્ત્વાનામ્
અર્થાય મહાપ્રણિધાનં સમુદાનીતવાન્ ; બુદ્ધધર્મ-
સંઘાચાર્યોપાધ્યાયકલ્યાણમિત્રસગૌરવો ; નિત્યસંનદ્ધો
બોધિસત્ત્વચર્યાયામ્ ; આર્જવો, માર્દવો, ઽકુહકો,
નિલપકો, ગુણવાન્, પૂર્વંગમઃ સર્વસત્ત્વકુશલધર્મસમાદાપનતાયૈ ;
શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતાનભિસંસ્કારાનુત્પાદવિહારવિહારી ;
નિર્માણઃ સ્વારક્ષિતવાક્યશ્ ચાભૂત્. બોધિસત્ત્વચર્યાં
ચરન્, સ યદ્ વાક્કર્મોત્સૃષ્ટમ્, આત્મપરોભયં
વ્યાવાધાય સંવર્તતે ; તથાવિધં ત્યક્ત્વા યદ્ વાક્કર્મ
સ્વપરોભયે હિતસુખસંવર્તકં, તદ્ એવાભિપ્રયુક્તવાન્.
એવં ચ સંપ્રજાનો ઽભૂત્. યદ્ ગ્રામનગર-
નિગમજનપદરાષ્ટ્રરાજધાનીષ્વ્ અવતરન્, ન જાતુ રૂપશબ્દ-
ગન્ધરસસ્પ્રષ્ટવ્યધર્મેણ નીતો ઽભૂત્. અપ્રતિહતઃ સ
બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્, સ્વયં ચ દાનપારમિતાયામ્ અચરત્ ;

પરાંશ્ ચ તત્રૈવ સમાદાપિતવાન્. સ્વયં ચ શીલક્ષાન્તિવીર્ય-
ધ્યાનપ્રજ્ઞાપારમિતાસ્વ્ અચરત્ ; પરાંશ્ ચ તત્રૈવ સમાદાપિતવાન્.
તથારૂપાણિ ચ કુશલમૂલાનિ સમુદાનીતવાન્. યૈઃ
સમન્વાગતો યત્ર યત્રોપપદ્યતે, તત્ર તત્રાસ્યાનેકાનિ નિધન-
પ્25
કોટીનયુતશતસહસ્રાણિ ધરણ્યાઃ પ્રાદુર્ભવન્તિ.
તેન બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરતા, તાવદ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાનિ
સત્ત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રાણ્ય્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ
પ્રતિષ્ઠાપિતાનિ, યેષાં ન સુકરો વાક્કર્મણા
પર્યન્તો ઽધિગન્તુમ્ ; તાવદ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયા બુદ્ધા
ભગવન્તઃ સત્કૃતા ગુરુકૃતા માનિતાઃ પૂજિતાશ્, ચીવરપિણ્ડપાત-
શયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ સર્વસુખોપધાનૈઃ
સ્પર્શવિહારૈશ્ ચ પ્રતિપાદિતાઃ ; યાવન્તઃ સત્ત્વાઃ
શ્રેષ્ઠિગૃહપત્યામાત્યક્ષત્રિયબ્રાહ્મણમહાશાલકુલેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતાસ્,
તેષાં ન સુકરો વાક્કર્મનિર્દેશેન પર્યન્તો
ઽધિગન્તુમ્ ; એવં જામ્બૂદ્વીપેશ્વરત્વે પ્રતિષ્ઠાપિતાશ્, ચક્રવર્તિત્વે
લોકપાલત્વે શક્રત્વે સુયામત્વે સંતુષિતત્વે સુનિર્મિતત્વે
વશવર્તિત્વે દેવરાજત્વે મહાબ્રાહ્મત્વે ચ પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ ;
તાવદ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયા બુદ્ધા ભગવન્તઃ સત્કૃતા
ગુરુકૃતા માનિતાઃ પૂજિતા, ધર્મચક્રપ્રવર્તનાર્થં ચાધિષ્ઠાસ્,
તેષાં ન સુકરો વાક્કર્મનિર્દેશેન પર્યન્તો ઽધિ-
ગન્તુમ્.
સ એવંરૂપં કુશલં સમુદાનીયં, યદ્ અસ્ય બોધિસત્ત્વચર્યાશ્
ચરતો, ઽપ્રમેયાસંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યામાપ્યાપરિમાણાનભિલાપ્યાનિ
કલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ સુરભિદિવ્યાતિક્રાન્ત-
ચન્દનગન્ધો મુખાત્ પ્રવાતિ સ્મ ; સર્વરોમકૂપેભ્ય
ઉત્પલગન્ધો વાતિ સ્મ ; સર્વલોકાભિરૂપશ્ ચાભૂત્,
પ્રાસાદિકો, દર્શનીયઃ, પરમશુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતઃ.
લક્ષણાનુવ્યઞ્જનસમલંકૃતેનાત્મભાવેન તસ્ય
સર્વરત્નાલંકારાઃ, સર્વવસ્ત્રચીવરાભિનિર્હારાઃ, સર્વપુષ્પ-
ધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચ્છત્રધ્વજપતાકાભિનિર્હારાઃ,
પ્26
સર્વવાદ્યસંગીત્યભિનિર્હારાશ્ ચ સર્વરોમકૂપેભ્યઃ પાણિતલાભ્યાં
ચ નિશ્ચરન્તિ સ્મ. સર્વાન્નપાનખાદ્યભોજ્યલેહ્ય-
રસાભિનિર્હારાઃ સર્વોપભોગપરિભોગાભિનિર્હારાશ્ ચ પાણિતલાભ્યાં
પ્રસ્યન્દન્તઃ પ્રાદુર્ભવન્તિ. ઇતિ હિ સર્વ-
પરિષ્કારવશિતાપારમિપ્રાપ્તઃ સ આનન્દ ધર્માકરો ભિક્ષુર્
અભૂત્, પૂર્વં બોધિચર્યાશ્ ચરન્.
એવમ્ ઉક્તે, આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ :
કિં પુનર્ ભગવન્ સ ધર્માકરો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો

ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યાતીતઃ પરિનિર્વૃત,
ઉતાહો ઽનભિસંબુદ્ધો, ઽથ પ્રત્યુત્પન્નો ઽભિસંબુદ્ધ,
એતર્હિ તિષ્ઠતિ ધ્રિયતે યાપયતિ, ધર્મં ચ દેશયતિ. ભગવાન્
આહ : ન ખલુ પુનર્ આનન્દ સ તથાગતો ઽતીતો, નાનાગતઃ.
અપિ ત્વ્ એષ સ તથાગતો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
અભિસંબુદ્ધ, એતર્હિ તિષ્ઠતિ ધ્રિયતે યાપયતિ, ધર્મં
ચ દેશયતિ. પશ્ચિમાયાં દિશીતઃ કોટીનયુતશતસહસ્રતમે
બુદ્ધક્ષેત્રે સુખાવત્યાં લોકધાતાવ્ અમિતાભો
નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો, ઽપરિમાણૈર્ બોધિસત્ત્વૈઃ
પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતો, ઽનન્તૈઃ શ્રાવકૈર્ અનન્ત્યા બુદ્ધક્ષેત્ર-
સંપદા સમન્વાગતઃ. અમિતા ચાસ્ય પ્રભા, યસ્યા
ન સુકરં પ્રામાણં પર્યન્તો વાધિગન્તુમ્ ; ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ,
ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રશતાનિ, ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રસહસ્રાણિ,
ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રશતસહસ્રાણિ, ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રકોટી,
ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રકોટીશતાનિ, ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્ર-
કોટીસહસ્રાણિ, ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્રકોટીશતસહસ્રાણિ, ઇયન્તિ બુદ્ધક્ષેત્ર-
કોટીનયુતશતસહસ્રાનિ સ્ફુરિત્વા તિષ્ઠન્તીતિ. અપિ ત્વ્
પ્27
ખલ્વ્ આનન્દ સંક્ષિપ્તેન પૂર્વસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલિકાસમાનિ
બુદ્ધક્ષેત્રકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ તયા તસ્ય
ભગવતો ઽમિતાભસ્ય તથાગતસ્ય પ્રભયા સદા સ્ફુટાનિ.
એવં દક્ષિણપશ્ચિમોત્તરાસુ દિક્ષ્વ્ અધ ઊર્ધ્વમ્ અનુવિદિક્ષ્વ્
એકૈકસ્યાં દિશિ સમન્તાદ્ ગઙ્ગાનદીવાલિકાસમાનિ બુદ્ધક્ષેત્ર-
કોટીનયુતશતસહસ્રાણિ તસ્ય ભગવતો ઽમિતાભસ્ય
તથાગતસ્ય તયા પ્રભયા સદા સ્ફુટાનિ, સ્થાપયિત્વા
બુદ્ધાન્ ભગવતઃ પૂર્વપ્રણિધાનાધિષ્ઠાનેન યે વ્યોમ-
પ્રભયૈકદ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચદશવિંશતિત્રિંશચ્ચત્વારિંશદ્યોજન-
પ્રભયા, યોજનશતપ્રભયા, યોજનસહસ્રપ્રભયા, યોજન-
શતસહસ્રપ્રભયા, યાવદ્ અનેકયોજનકોટીનયુતશતસહસ્ર-
પ્રભયા, યાવલ્ લોકં સ્ફરિત્વા તિષ્ઠન્તિ.
નાસ્ત્ય્ આનન્દોપમોપન્યાસો, યેન શક્યં તસ્યામિતાભસ્ય
તથાગતસ્ય પ્રભયાઃ પ્રમાણમ્ ઉદ્ગૃહિતુમ્. તદ્ અનેનાનન્દ
પર્યાયેણ સ તથાગતો ઽમિતાભ ઇત્ય્ ઉચ્યતે ; અમિતપ્રભો,
ઽમિતપ્રભાસો, ઽસમાપ્તપ્રભો, ઽસણ્ગપ્રભો, ઽપ્રતિહતપ્રભો,
નિત્યોત્સૃષ્ટપ્રભો, દિવ્યમણિપ્રભો, ઽપ્રતિહત-
રશ્મિરાજપ્રભો, રઞ્જનીયપ્રભઃ, પ્રેમણીયપ્રભઃ, પ્રામોદનીય-
પ્રભઃ, પ્રહ્લાદનીયપ્રભ, ઉલ્લોકનીયપ્રભો, નિબન્ધનીય-
પ્રભો, ઽચિન્ત્યપ્રભો, ઽતુલ્યપ્રભો, ઽભિભૂયનરેન્દ્રાસુરેન્દ્ર-
પ્રભો, ઽભિભૂયચન્દ્રસૂર્યજિહ્મીકરણપ્રભો,
ઽભિભૂયલોકપાલશક્રબ્રહ્મશુદ્ધાવાસમહેશ્વરસર્વદેવ-

જિહ્મીકરણપ્રભઃ, સર્વપ્રભાપારગત ઇત્ય્ ઉચ્યતે.
સા ચાસ્ય પ્રભા વિમલા, વિપુલા, કાયસુખસંજનની,
ચિત્તૌદ્બિલ્યકરણી, દેવાસુરનાગયક્ષગન્ધર્વગરુડમહોરગ-
કિન્નરમનુષ્યામનુષ્યાણાં પ્રીતિપ્રામોદ્યસુખકરણી,
કુશલાશયાનાં કલ્યલઘુગતિવિચક્ષણબુદ્ધિપ્રામોદ્યકરણ્ય્
પ્28
અન્યેષ્વ્ અપિ અનન્તાપર્યન્તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ.
અનેન ચાનન્દ પર્યાયેણ તથાગતઃ પરિપૂર્ણં કલ્પં
ભાષેત, તસ્યામિતાભસ્ય તથાગતસ્ય નામકર્મોપાદાય પ્રભામ્
આરભ્ય, ન ચ શક્તો ગુણપર્યન્તો ઽધિગન્તું તસ્યાઃ
પ્રભાયાઃ.
ન ચ તથાગતસ્ય વૈશારદ્યોપચ્છેદો ભવેત્. તત્
કસ્ય હેતોઃ. ઉભયમ્ અપ્ય્ એતદ્ આનન્દાપ્રમેયમ્ અસંખ્યેયમ્
અચિન્ત્યાપર્યન્તમ્, યદ્ ઇદં તસ્ય ભગવતો પ્રભાગુણવિભૂતિસ્
તથાગતસ્ય ચાનુત્તરં પ્રજ્ઞાપ્રતિભાનમ્.
તસ્ય ખલુ પુનર્ આનન્દામિતાભસ્ય તથાગતસ્યાપ્રમેયઃ
શ્રાવકસંઘો, યસ્ય ન સુકરં પ્રમાણમ્ ઉદ્ગૃહીતુમ્ ;
ઇયત્યઃ શ્રાવકકોટ્ય, ઇયન્તિ શ્રાવકકોટીશતાનિ, ઇયન્તિ શ્રાવક-
કોટીસહસ્રાણિ, ઇયન્તિ શ્રાવકકોટીશતસહસ્રાણિ, ઇયન્તિ કઙ્કરાણિ,
ઇયન્તિ બિંબરાણિ, ઇયન્તિ નયુતાનિ, ઇયન્ત્ય્ અયુતાનિ,
ઇયન્તિ અક્ષોભ્યાણિ, ઇયન્ત્યો વિવાહા, ઇયન્તિ શ્રોતાંસિ, ઇયન્ત્યો
જાયા, ઇયન્ત્ય્ અપ્રમેણેયાણિ, ઇયન્ત્ય્ અસંખ્યેયાનિ, ઇયન્ત્ય્
અગણ્યાનિ, ઇયન્ત્ય્ અતુલ્યાણિ, ઇયન્ત્ય્ અચિન્ત્યાનીતિ.
તદ્ યથાનન્દ મૌદ્ગલ્યાયનો ભિક્ષુર્ ઋદ્ધિવશિતાપ્રાપ્તઃ
સ આકાંક્ષન્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રલોકધાતૌ યાવન્તિ તારારૂપાણિ
તાનિ સર્વાણ્ય્ એકરાત્રિં દિવેન ગણયેદ્, એવંરૂપાનાં
ચ ર્દ્ધિમતાં કોટીનયુતશતસહસ્રં ભવેત્, તે વર્ષકોટી-
નયુતશતસહસ્રમ્ અનન્યકર્મણો ઽમિતાભસ્ય તથાગતસ્ય
પ્રથમં શ્રાવકસન્નિપાતં ગણયેયુસ્, તૈર્ ગણયદ્ભિઃ
શતતમો ઽપિ ભાગો ન ગણિતો ભવેત્ ; સહસ્રતમો
ઽપિ, શતસહસ્રતમો ઽપિ, યાવત્ કલામ્ અપ્ય્, ઉપમામ્ અપ્ય્, ઉપનિશામ્
અપિ, ન ગણિતો ભવેત્.
તદ્ યથાનન્દ મહાસમુદ્રાચ્ ચતુરશીતિયોજનસહસ્રાણ્ય્
આવેધેન તિર્યગ્ અપ્રમેયાત્, કશ્ચિદ્ એવ પુરુષઃ શતધાભિન્નયા
પ્29
વાલાગ્રકોટ્યૈકમ્ ઉદકબિન્દુમ્ અભ્યુત્ક્ષિપેત્, તત્ કિં
મન્યસે, આનન્દ, કતમો બહુતરો, યો વા શતધાભિન્નયા
વાલાગ્રકોટ્યાભ્યુત્ક્ષિપ્ત એક ઉદકબિન્દુર્, યો વા મહાસમુદ્રે
ઽપ્સ્કન્ધો ઽવશિષ્ટ ઇતિ. આહ : યોજનસહસ્રમ્ અપિ તાવદ્
ભગવન્ મહાસમુદ્રસ્ય પરીત્તં ભવેત્. કિમ્ અઙ્ગ

પુનર્, યઃ શતધાભિન્નયા વાલાગ્રકોટ્યાભ્યુત્ક્ષિપ્ત એક ઉદકબિન્દુઃ.
ભગવાન્ આહ : તદ્ યથા સ એક ઉદકબિન્દુર્ ;
ઇયન્તઃ સ પ્રથમસન્નિપાતો ઽભૂત્, તૈર્ મૌદ્ગલ્યાયનસદૃશૈર્
ભિક્ષુભિર્ ગણયદ્ભિસ્ તેન વર્ષકોટીનયુતશતસહસ્રેણ
ગણિતં ભવેદ્, યથા મહાસમુદ્રે ઽપ્સ્કન્ધો ઽવશિષ્ટ,
એવમ્ અગણિતં દ્રષ્ટવ્યમ્. કઃ પુનર્ વાદો દ્વિતીયતૃતીયાદીનાં
શ્રાવકસન્નિપાતાદીનામ્. એવમ્ અનન્તાપર્યન્તસ્
તસ્ય ભગવતઃ શ્રાવકસંઘો, યો ઽપ્રમેયાસંખ્યેય ઇત્ય્
એવ સંખ્યાં ગચ્છન્તિ.
અપરિમિતં ચાનન્દ તસ્ય ભગવતો ઽમિતાભસ્ય તથાગતસ્યાયુષ્પ્રમાણં,
યસ્ય ન સુકરં પ્રમાણમ્ અધિગન્તુમ્ ;
ઇયન્તિ વા કલ્પા, ઇયન્તિ વા કલ્પશતાનિ, ઇયન્તિ વા કલ્પસહસ્રાણિ,
ઇયન્તિ વા કલ્પશતસહસ્રાણિ, ઇયત્યો વા કલ્પકોટ્ય, ઇયન્તિ વા
કલ્પકોટીશતાનિ, ઇયન્તિ વા કલ્પકોટીસહસ્રાણિ, ઇયન્તિ વા કલ્પકોટી-
શતસહસ્રાણિ, ઇયન્તિ વા કલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રાણીતિ.
અથ તર્હ્ય્ આનન્દાપરિમિતમ્ એવ તસ્ય ભગવત આયુષ્પ્રમાણમ્
અપર્યન્તમ્. તેન સ તથાગતો ઽમિતાયુર્ ઇત્ય્ ઉચ્યતે.
યથા ચાનન્દેહ લોકધાતૌ કલ્પસંખ્યા કલ્પગણના પ્રજ્ઞપ્તિકસંકેતસ્,
તથા સાંપ્રતં દશકલ્પાસ્ તસ્ય ભગવતો
ઽમિતાયુષસ્ તથાગતસ્યોત્પન્નસ્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્
પ્30
અભિસંબુદ્ધસ્ય.
તસ્ય ખલુ પુનર્ આનન્દ ભગવતો ઽમિતાભસ્ય સુખાવતી
નામ લોકધાતુર્, ઋદ્ધા ચ, સ્ફીતા ચ, ક્ષેમા ચ, સુભિક્ષા
ચ, રમણીયા ચ, બહુદેવમનુષ્યાકીર્ણા ચ. તત્ર ખલ્વ્
અપ્ય્ આનન્દ લોકધાતૌ ન નિરયાઃ સન્તિ, ન તિર્યગ્યોનિર્,
ન પ્રેતવિષયો, નાસુરાઃ કાયા, નાક્ષણોપપત્તયઃ ; ન ચ
તાનિ રત્નાનિ લોકે પ્રચરન્તિ, યાનિ સુખાવત્યાં લોકધાતૌ
સંવિદ્યન્તે.
સા ખલ્વ્ આનન્દ સુખાવતી લોકધાતુઃ સુરભિનાનાગન્ધસમીરિતા,
નાનાપુષ્પફલસમૃદ્ધા, રત્નવૃક્ષસમલંકૃતા,
તથાગતાભિનિર્મિતમનોજ્ઞસ્વરનાનાદ્વિજસંઘનિષેવિતા.
તે ચાનન્દ રત્નવૃક્ષા નાનાવર્ણા, અનેકવર્ણા, અનેકશત-
સહસ્રવર્ણાઃ : સન્તિ તત્ર રત્નવૃક્ષાઃ સુવર્ણવર્ણાઃ સુવર્ણ-
મયાઃ ; સન્તિ રૂપ્યવર્ણા રૂપ્યમયાઃ ; સન્તિ વૈડૂર્યવર્ણા
વૈડૂર્યમયાઃ ; સન્તિ સ્ફટિકવર્ણાઃ સ્ફટિકમયાઃ ;
સન્તિ મુસારગલ્વવર્ણા મુસારગલ્વમયાઃ ; સન્તિ લોહિતમુક્તાવર્ણા
લોહિતમુક્તામયાઃ ; સન્ત્ય્ અશ્મગર્ભવર્ણા અશ્મગર્ભમયાઃ.
સન્તિ કેચિદ્ દ્વયો રત્નવૃક્ષયોઃ સુવર્ણસ્ય
રૂપ્યસ્ય ચ. સન્તિ ત્રયાણાં રત્નાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય

વૈડૂર્યસ્ય ચ. સન્તિ ચતુર્ણાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય વૈડૂર્યસ્ય
સ્ફટિકસ્ય ચ. સન્તિ પઞ્ચાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય
વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસારગલ્વસ્ય ચ. સન્તિ ષણ્ણાં
સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસારગલ્વસ્ય
લોહિતમુક્તાયાશ્ ચ. સન્તિ સપ્તાનાં રત્નાનાં સુવર્ણસ્ય
રૂપ્યસ્ય વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસાલગલ્વસ્ય લોહિતમુક્તાયા,
અશ્મગર્ભસ્ય ચ સપ્તમસ્ય.
પ્31
તત્રાનન્દ સૌવર્ણાણાં વૃક્ષાણાં સુવર્ણમયાનિ મૂલ-
સ્કન્ધવિટપશાખાપત્ત્રપુષ્પાનિ ફલાનિ રૌપ્યમયાનિ ; રૌપ્યમયાનાં
વૃક્ષાણાં રૂપ્યમયાન્ય્ એવ મૂલસ્કન્ધવિટપ-
શાખાપત્ત્રપુષ્પાનિ ફલાનિ વૈડૂર્યમયાનિ ; વૈડૂર્યમયાનાં
વૃક્ષાનાં વૈડૂર્યમયાનિ મૂલસ્કન્ધવિટપશાખાપત્ત્ર-
પુષ્પાણિ ફલાનિ સ્ફટિકમયાનિ ; સ્ફટિકમયાનાં
વૃક્ષાણાં સ્ફટિકમયાન્ય્ એવ મૂલસ્કન્ધવિટપશાખાપત્ત્ર-
પુષ્પાણિ ફલાનિ મુસારગલ્વમયાનિ ; મુસારગલ્વમયાનાં
વૃક્ષાણાં મુસારગલ્વમયાન્ય્ એવ મૂલસ્કન્ધવિટપશાખા-
પત્ત્રપુષ્પાણિ ફલાનિ લોહિતમુક્તામયાનિ ; લોહિતમુક્તામયાનાં
વૃક્ષાણાં લોહિતમુક્તામયાન્ય્ એવ મૂલસ્કન્ધવિટપશાખા-
પત્ત્રપુષ્પાણિ ફલાન્ય્ અશ્મગર્ભમયાણિ ; અશ્મગર્ભ-
મયાણાં વૃક્ષાનામ્ અશ્મગર્ભમયાણ્ય્ એવ મૂલસ્કન્ધવિટપ-
શાખાપત્ત્રપુષ્પાણિ ફલાનિ સુવર્ણમયાનિ.
કેષાંચિદ્ આનન્દ વૃક્ષાણાં સુવર્ણમયાનિ મૂલાનિ, રૌપ્યમયાઃ
સ્કન્ધા, વૈડૂર્યમયા વિટપાઃ, સ્ફટિકમયાઃ શાખા,
મુસારગલ્વમયાનિ પત્ત્રાણિ, લોહિતમુક્તામયાનિ પુષ્પાણ્ય્,
અશ્મગર્ભમયાણિ ફલાનિ ; કેષાંચિદ્ આનન્દ વૃક્ષાણાં રૂપ્યમયાનિ
મૂલાનિ, વૈડૂર્યમયાઃ સ્કન્ધાઃ, સ્ફટિકમયા
વિટપા, મુસારગલ્વમયાઃ શાખા, લોહિતમુક્તામયાનિ પત્ત્રાણ્ય્,
અશ્મગર્ભમયાણિ પુષ્પાણિ, સુવર્ણમયાનિ ફલાનિ ; કેષાંચિદ્
આનન્દ વૃક્ષાણાં વૈડૂર્યમયાનિ મૂલાનિ, સ્ફટિકમયાઃ
સ્કન્ધા, મુસારગલ્વમયા વિટપા, લોહિતમુક્તામયાઃ
શાખા, અશ્મગર્ભમયાણિ પત્ત્રાણિ, સુવર્ણમયાનિ પુષ્પાણિ,
રૌપ્યમયાનિ ફલાનિ ; કેષાંચિદ્ આનન્દ વૃક્ષાણાં
પ્32
સ્ફટિકમયાનિ મૂલાનિ, મુસારગલ્વમયાઃ સ્કન્ધા, લોહિતમુક્તામયા
વિટપા, અશ્મગર્ભમયાઃ શાખાઃ, સુવર્ણમયાનિ
પત્ત્રાણિ, રૌપ્યમયાનિ પુષ્પાણિ, વૈડૂર્યમયાનિ ફલાનિ ; કેષાંચિદ્
આનન્દ વૃક્ષાનાં મુસારગલ્વમયાનિ મૂલાનિ, લોહિત-
મુક્તામયાઃ સ્કન્ધા, અશ્મગર્ભમયા વિટપાઃ, સુવર્ણ-
મયાઃ શાખા, રૌપ્યમયાનિ પત્ત્રાણિ, વૈડૂર્યમયાનિ પુષ્પાણિ,