સુધાલહરી · શ્લોક 1-20

પણ્ડિતરાજશ્રીજગન્નાથવિરચિતા
સુધાલહરી ।
ઉલ્લાસઃ ફુલ્લપઙ્કેરુહપટલતન્મત્તપુષ્પંધયાનાં નિસ્તારઃ શોકદાવાનલવિકલહૃદાં કોકસીમન્તિનીનામ્ ।
ઉત્પાતસ્તામસાનામુપહતમહસાં ચક્ષુષાં પક્ષપાતઃ સંઘાતઃ કો ઽપિ ધામ્નામયમુદયગિરિપ્રાન્તતઃ પ્રાદુરાસીત્

પદ્મદ્રોહોદ્ધુરાણાં ધવલિતહરિતામૈન્દવીનાં દ્યુતીનાં દર્પં દ્રાગ્દ્રાવયન્તો વિદલદરુણિમોદ્રેકદેદીપ્યમાનાઃ ।
દૂરાદેવાન્ધકારાન્ધિતધરણૈતલદ્યોતને બદ્ધદીક્ષાસ્તે દૈન્યધ્વંસદક્ષા મુદમુદયદિનોદ્વેલદુસ્રા દિશન્તુ

ત્રાતામીવાર્તલક્ષાઃ પ્રતિદિનવિહિતાનેકગીર્વાણરક્ષા ભક્તાનાં કલ્પવૃક્ષાઃ સ્ફુરદનલગતસ્વર્ણભાસાં સદૃક્ષાઃ ।
લોકક્ષેમાત્તદીક્ષા નલિનપરિષદાં દત્તસૌભાગ્યલાક્ષા દુર્વૃત્તધ્વંસદક્ષા મમ રવિકિરણાઃ સન્ત્વઘાનાં વિપક્ષાઃ

પ્રાલેયાનાં કરાલાઃ કવલિતજગતીમણ્ડલધ્વાન્તજાલાઃ સ્ત્રાતસ્વર્લોકપાલા વિદલદરુણિમક્ષિપ્તબાલપ્રવાલાઃ ।
વિશ્લિષ્યત્કોકબાલાજ્વરહરણભવત્કીર્તિજાલૈર્જટાલા વ્યોમવ્યાપ્તૌ વિશાલાસ્ત્વયિ દધતુ શિવં ભાસ્વતો ભાનુમાલાઃ

નિર્ભિદ્યે ક્ષ્મારુહાણામતિઘનમુદરં યેષુ ગોત્રાં ગતેષુ દ્રાધિષ્ઠસ્વર્ણદણ્ડભ્રમભૃતમનસઃ સંનિધિત્સન્તિ પાદાન્ ।
યૈઃ સંભિન્ને દલાગ્રપ્રચલહિમકણે દાડિમીબીજબુદ્ધ્યા ચઞ્ચૂચાઞ્ચલ્યમઞ્ચન્તિ ચ શુકશિશવસ્તેં ઽશવઃ પાન્તુ ભાનોઃ

અહ્નિ ક્રીડોચિતાનાં સરસિરુહલસન્મન્દિરાણાં પ્રભાતે પ્રોદ્ઘાટ્ય દ્રાક્કપાટાન્યથ કુમુદગૃહાન્મુદ્રયન્તો વિમુક્તાન્ ।
સિઞ્ચન્તઃ કિં ચ ભૂમીતલમખિલમપિ ક્ષુણ્ણકાશ્મીરનીરૈઃ પાયાસુઃ શ્રીસપર્યાવિરચનપટવઃ પદ્મબન્ધોઃ કરા નઃ

આલેપા હિઙ્ગુલાનામિવ ધરણિભુજામચ્છસૌધાગ્રમૌલિષ્વગ્રેષુ ક્ષ્મારુહાણામભિનવવિદલત્પલ્લવોલ્લાસલીલાઃ ।
પ્રૌઢપ્રાલેયપુઞ્જોપરિ ચિતસ્વદિરાઙ્ગારભારા ઇવારાત્પારાવારાત્પ્રયાન્તો દિનકરકિરણા મઙ્ગલં નઃ કૃષીરન્

કીલાલૈઃ કુઙ્કુમાનાં નિખિલમપિ જગજ્જાલમેતન્નિષિક્તં મુક્તાશ્ચોન્મત્તભૃઙ્ગાવિદલિતકમલક્રોડકારાગૃહેભ્યઃ ।
ઉત્સૃષ્ટં ગોસહસ્રં બહલકલકલઃ શ્રૂયતે ચ દ્વિજાનાં ભાગ્યૈર્વૃન્દારકાણાં હરિહયહરિતા સૂયતે પુત્રરત્નમ્

યા સૂતે સવભૂતેષ્વનુદિનમુદયે ચેતનાયા વિલાસાન્યાન્તી સાયં નિકાયં જલનિધિજઠરં સંજરીહર્તિ સદ્યઃ ।
અત્યર્થં વર્ધયન્તી મણિગણસુષમાસંપદં રત્નસાનોઃ સા નો ભાનોઃ પ્રભા નો નયનસરણિતો દૂરતો જાતુ યાતુ

નીહારૈર્નીરજાનાં નિબિડતમતમોરાશિભિર્લોચનાનાં શ્રૌતસ્માર્તક્રિયાણામપિ ખલુ નિશયા નાશમાલક્ષ્ય દૂરાત્ ।
સદ્યઃ સિન્ધોઃ સકાશાદધિકતરજવેનાગતા વાસવાશામાશાપાશાનશેષાનપહરતુતરાં તીક્ષ્ણભાનોઃ પ્રભા નઃ

શીતે શોકં શશાઙ્કે કૃશતમરુચિતામાશુનાશં નિશાયાં ધિક્કારં ધ્વાન્તવર્ગે કુમુદપરિષદિ પ્રોદ્ગમં દીનતાયાઃ ।
પાણ્ડિત્યં પુણ્ડરીકેષ્વનુદિનમધિકાં કાન્તિમાશાસુ તન્વન્નન્વઞ્ચત્યન્વહં દ્યામુષસિ કરુણયા વિશ્વવન્દ્યો વિવસ્વાન્

સ્વાપં સ્વાપાકુલાનાં ગદમથ ગદિનામન્ધકારં ત્રિલોક્યાઃ પાપં પાપાવિલાનાં સપદિ પરિહરન્નાગતો વાસવાશામ્ ।
નિત્યપ્રસ્થાનલીલાકુપિતકમલિનીનર્મનિર્માણકર્મા વિશ્વાર્તિત્રાણધર્મા ગગનમણિરસૌ પાતુ શર્માનિશં વઃ

અન્તર્નીરં નદીનામનુદિનમુદયે બિમ્બિતા યે સમન્તાદ્ગીર્વાણાદ્રેરુદઞ્ચન્મણિગણજટિલાં મેદિનીં દર્શયન્તિ ।
વિપ્રપ્રોત્ક્ષિપ્તસંધ્યાઞ્જલિજલકણિકાજાલમાકાશમધ્યે માણિક્યવ્રાતયન્તો મમ મિહિરકરા માન્દ્યમુન્મૂલયન્તુ

પ્રત્યગ્રોઢાઃ પ્રગલ્ભા યુવતિપરિષદઃ પ્રોષિતપ્રાણનાથા યસ્મિન્નસ્તાદ્રિમૌલેરુપરિમણિમયચ્છત્રલીલાં દધાને ।
સત્રાસં સપ્રસાદં પરિણતકરુણં લોચનાન્યુત્ક્ષિપન્તિ સ્થેમાનં સ પ્રિયાણાં ઘટયતુ ભગવાન્પદ્મિનીવલ્લભો વઃ

અન્તર્દ્યાવાપૃથિવ્યોરધિરજનિ ભૃતાનન્ધકારાનુદારાન્વિદ્રાવ્ય દ્રાક્તદીયૈરિવ જયદરુણં શોણિતૈર્યદ્વિધતે ।
સાયં પ્રાતશ્ચ સંધ્યાઞ્જલિમવનિસુરાઃ સંપ્રયચ્છન્તિ યસ્મૈ તસ્મૈ કસ્મૈચિદેતન્મમ પરમહંસે દેવતાયૈ નમો ઽસ્તુ

ત્રાણં ત્રૈવિષ્ટપાનાં તરણમથ પયસ્તોમતામ્યત્તનૂનાં નદ્યન્તાનામતર્ક્યં ત્રિગુણમયતયા યત્ત્રયાણાં તુરીયમ્ ।
તત્તાદૃક્તુન્દિલાયાસ્તરુણતરતમઃસંતતેરન્તકૃત્ત્વાં તેજસ્ત્રૈલોક્યતામ્રીકરણચતુરિમ ત્રાયતાં તીક્ષ્ણભાનોઃ

ગીર્વાણગ્રામણીભિર્ગગનતલગતૈર્ગીર્ભિરુદ્ગીથગાભિર્ગન્ધર્વૈશ્ચાપિ ગીતા ગુણગણગારમોદ્ગારિગાથાસહસ્રૈઃ ।
ગાહં ગાહં ગૃહાલીરગતિકગદિનાં ગન્ધયન્તો ગદાર્તિં ગ્લાનિગ્રામં ગ્રસન્તાં ગ્રહરુચિગુરવો ગોપતેર્ગોવિલાસાઃ

જીવાતુર્જાડ્યજાલાધિકજનિતરુજાં તપ્તજામ્બૂનદાભં જઙ્ઘાલં જાઙ્ઘિકાનાં જલધિજઠરતો જૃમ્ભમાણં જગત્યામ્ ।
જીવાધાનં જનાનાં જનકમથ રુચો જીવજૈવાતૃકાદેર્જ્યોતિર્જાજ્વલ્યમાનં જલજહિતકૃતો જાયતાં વો જયાય

પ્રાતર્નિર્ગત્ય ગોભિઃ સહ રુચિવિષયે સંચરન્ત્યો ઽહ્નિ તાભિઃ સાકં સાયં નિકાયં પ્રતિ પુનરપિ યાઃ સંપ્રયાતું ત્વરન્તે ।
યાસાં દિવ્યપ્રભાવસ્ત્રિજગદઘવનશ્રેણિદાહૈકદાવઃ ક્ષેમં તન્વન્તુ તા વઃ શિવમયવપુષો વાસરેશસ્ય ગાવઃ

વૃન્દૈર્વૃન્દારકાણાં દનુતનુજનુષાં રક્ષસાં ચ ક્ષપાન્તે ગન્ધર્વાણાં ધુરીણૈઃ પ્રણતમહિવરૈઃ કિંનરૈર્યન્નરૈશ્ચ ।
વિદ્યાં હૃદ્યાં નિજેભ્યો વિતરદવિરતં દીપ્તિભિર્દીપયદ્દ્યામદ્યાદાદ્યામવિદ્યામિદમુદયગિરેરુદ્યદર્કસ્ય બિમ્બમ્