સુભાષિતરત્નકરણ્ડકથા · શ્લોક 181-191

યદ્ દેવા વિયતિ વિમાનવાસિનો યે નિર્દ્વન્દ્વાઃ સમનુભવન્તિ સૌમનસ્યમ્ ।
અત્યન્તં વિપુલફલપ્રસૂતિહેતોર્ વીર્યસ્ય સ્થિરવિહિતસ્ય સા વિભૂતિઃ

॥ ઇતિ વીર્યકથા ॥
xxવિ. ધ્યાનકથા
ક્લેશારિવર્ગં ત્વ્ અભિભૂય ધીરાઃ સંબોધિલક્ષ્મીપદમ્ આપ્નુવન્તિ ।
બોધ્યઙ્ગદાનં પ્રદિશન્તિ સદ્ભ્યો ધ્યાનં હિ તત્ર પ્રવદન્તિ હેતુમ્

જન્મપ્રબન્ધકરણૈકનિમિત્તભૂતાન્ રાગાદિદોષનિચયાન્ પ્રવિદાર્ય સર્વાન્ ।
આકાશતુલ્યમનસઃ સમલોષ્ટહેમા ધ્યાનાદ્ ભવન્તિ મનુજા ગુણહેતુભૂતાઃ

જિત્વા ક્લેશારિવૃન્દં શુભબલમથને સર્વથાલબ્ધલક્ષ્યં
પ્રાપ્તાઃ સંબોધિલક્ષ્મીં પ્રવરગુણમયીં દુર્લભામ્ અન્યભૂતૈઃ ।
સત્ત્વે જ્ઞાનાધિપત્યં વિગતરિપુભયાઃ કુર્વતે યન્ નરેન્દ્રા
ધ્યાનં તત્રૈકહેતું સકલગુણનિધિં પ્રાહુર્ આર્યા ગુણૌઘાઃ

મોહાન્ધકારં પ્રવિદાર્ય શશ્વજ્ જ્ઞાનાવભાસં કુરુતે સમન્તાત્ ।
સંબુદ્ધસૂર્યઃ સુરમાનુષાણાં હેતુઃ સ તત્ર પ્રવરઃ સમાધિઃ

॥ ઇતિ ધ્યાનકથા ॥
xxવિઇ. પ્રજ્ઞાકથા
પ્રજ્ઞાધનેન વિકલં તુ નરસ્ય રૂપમ્ આલેખ્યરૂપમ્ ઇવ સારવિહીનમ્ અન્તઃ ।
બુદ્ધ્યાન્વિતસ્ય ફલમ્ ઇષ્ટમ્ ઉદેતિ વીર્યાદ્ વીર્યં તુ બુદ્ધિરહિતં સ્વવધાય શત્રુઃ

યો ઽનેકજન્માન્તરિતં સ્વજન્મ ભૂતં ભવિષ્યત્ કુલનામગોત્રૈઃ ।
મધ્યાન્તવિદ્યો ઽપિ જનઃ પ્રવેત્તિ પ્રજ્ઞાબલં તત્ કથયન્તિ તજ્જ્ઞાઃ

યદ્ બુદ્ધો મર્ત્યલોકે મલતિમિરગણં દારયિત્વા મહાન્તં
જ્ઞાનાલોકં કરોતિ પ્રહરતિ ચ સદા દોષવૃન્દં નરાણામ્ ।
આદેષ્ટા ચેન્દ્રિયાણાં પરમનુજમનો વેત્તિ સર્વૈઃ પ્રકારૈઃ
પ્રજ્ઞાં તત્રાપિ નિત્યં શુભવરજનનીં હેતુમ્ ઉત્કીર્તયન્તિ

કાર્યાર્ણવે ચાપિ દ્ર્ધં નિમગ્નાઃ સંગ્રામમધ્યે મનુજાઃ પ્રધાનાઃ ।
પ્રજ્ઞાવશાત્ તે વિજયં લભન્તે પ્રજ્ઞા યતઃ સા શુભહેતુભૂતા

તસ્માત્ સર્વગુણાર્થસાધનકરી પ્રજ્ઞૈવ સંવર્ધ્યતાં
ન પ્રજ્ઞાવિકલા વિભાન્તિ પુરુષાઃ પ્રાતઃ પ્રદીપા ઇવ ।
[મત્વૈવં સ્વપરાત્મભદ્રચરણે સદ્ધર્મસંસાધને
જિત્વા ક્લેશગણાઞ્ છુભાર્થનિરતાઃ ક્રીડન્તુ ધર્માર્થિનઃ ॥] 190 ॥
॥ ઇતિ પ્રજ્ઞાકથા ॥
સ્વર્ગાપવર્ગગુણરત્નનિધાનભૂતા એતાઃ ષડ્ એવ ભુવિ પારમિતા નરાણામ્ ।
જ્ઞાત્વા નરઃ સ્વહિતસાધનતત્પરઃ સન્ કુર્યાન્ ન કઃ સતતમ્ આસુ દૃઢં પ્રયત્નમ્