Stotraratna · શ્લોક 1-20

નમો ઽચિન્ત્યાદ્ભુતાક્લિષ્ટજ્ઞાનવૈરાગ્યરાશયે ।
નાથાય મુનયે ઽગાધભગવદ્ભક્તિસિન્ધવે ॥

તસ્મૈ નમો મધુજિદઙ્ઘ્રિસરોજતત્ત્વજ્ઞાનાનુરાગમહિમાતિશયાન્તસીમ્ને ।
નાથાય નાથમુનયે ઽત્ર પરત્ર ચાપિ નિત્યં યદીયચરણૌ શરણં મદીયમ્ ॥

ભૂયો નમો ઽપરિમિતાચ્યુતભક્તિતત્ત્વજ્ઞાનામૃતાબ્ધિપરિવાહશુભૈર્ વચોભિઃ ।
લોકે ઽવતીર્ણપરમાર્થસમગ્રભક્તિયોગાય નાથમુનયે યમિનાં વરાય ॥

તત્ત્વેન યશ્ ચિદચિદીશ્વરતત્સ્વભાવભોગાપવર્ગતદુપાયગતીર્ ઉદારઃ ।
સંદર્શયન્ નિરમિમીત પુરાણરત્નં તસ્મૈ નમો મુનિવિરાય પરાશરાય ॥

માતા પિતા યુવતયસ્ તનયા વિભૂતિઃ સર્વં યદ્ એવ નિયમેન મદન્વયાનામ્ ।
આદ્યસ્ય નઃ કુલપતેર્ વકુલાભિરામં શ્રીમત્ તદઙ્ઘ્રિયુગલં પ્રણમામિ મૂર્ધ્ના ॥

યન્ મૂર્ધ્નિ મે શ્રુતિશિરસ્સુ ચ ભાતિ યસ્મિન્ન્ અસ્મન્મનોરથપથઃ સકલઃ સમેતિ ।
સ્તોષ્યામિ નઃ કુલધનં કુલદૈવતં તત્ પાદારવિન્દમ્ અરવિન્દવિલોચનસ્ય ॥

તત્ત્વેન યસ્ય મહિમાર્ણવશીકરાણુઃ શક્યો ન માતુમ્ અપિ શર્વપિતામહાદ્યૈઃ ।
કર્તું તદીયમહિમસ્તુતિમ્ ઉદ્યતાય મહ્યં નમો ઽસ્તુ કવયે નિરપત્રપાય ॥

યદ્ વા શ્રમાવધિ યથામતિ વાપ્ય્ અશક્તઃ સ્તૌમ્ય્ એવમ્ એવ ખલુ તે ઽપિ સદા સ્તુવન્તઃ ।
વેદાશ્ ચતુર્ મુખમુખાશ્ ચ; મહાર્ણવાન્તઃ કો મજ્જતોર્ અણુકુલાચલયોર્ વિશેષઃ ? ॥

કિં ચૈષ શક્ત્યતિશયેન ન તે ઽનુકમ્પ્યઃ સ્તોતાપિ તુ સ્તુતિકૃતેન પરિશ્રમેણ ।
તત્ર શ્રમસ્ તુ સુલભો મમ મન્દબુદ્ધેર્ ઇત્ય્ ઉદ્યમો ઽયમ્ ઉચિતો મમ ચાબ્જનેત્ર ! ॥

નાવેક્ષસે ત્યદિ તતો ભુવનાન્ય્ અમૂનિ નાલં પ્રભો ભવિતુમ્ એવ કુતઃ પ્રવૃત્તિઃ ? ।
એવં નિસર્ગસુહૃદિ ત્વયિ સર્વજન્ત્âüઃ સ્વામિન્ ! ચિત્રમ્ ઇદમ્ આશ્રિતવત્સલત્વમ્ ॥

સ્વાભાવિકાનવધિકાતિશયેશિતૃત્વં નારાયણ ! ત્વયિ ન મૃષ્યતિ વૈદિકઃ કઃ ? ।
બ્રહ્મા શિવઃ શતમખઃ પરમસ્વરાડ્ ઇત્ય્ એતે ઽપિ યસ્ય મહિમાર્ણવવિપ્રષસ્ તે ॥

કશ્ શ્રીઃ શ્રિયઃ ? પરમસત્ત્વસમાશ્રયઃ કઃ ? કઃ પુણ્ડરીકનયનઃ ? પુરુષોત્તમઃ કઃ ? ।
કસ્યાયુતાયુતૈકકલાંશકાંશે વિશ્વં વિચિત્રચિદચિત્પ્રવિભાગવૃત્તમ્ ॥

વેદાપહારગુરુપાતકદૈત્યપીડાપદ્વિમોચનમહિષ્ઠફલપ્રદાનૈઃ ।
કો ઽન્યઃ પ્રજાપશુપતી પરિપાતિ ? કસ્ય પાદોદકેન સ શિવઃ સ્વશિરોધૃતેન ? ॥

કસ્યોદરે હરવિરિઞ્ચમુખઃ પ્રપઞ્ચઃ ? કો રક્ષતીમમ્ ? અજનિષ્ટ ચ કસ્ય નાભેઃ ? ।
ક્રાન્ત્વા નિગીર્ય પુનર્ ઉદ્ગિરતિ ત્વદન્યઃ કઃ ? કેન વૈષ પરવાન્ ઇતિ શક્યશઙ્કઃ ? ॥

ત્વાં શીલરૂપચરિતૈઃ પરમપ્રકૃષ્ટસત્ત્વેન સાત્ત્વિકતયા પ્રબલૈશ્ ચ શાસ્ત્રૈઃ ।
પ્રખ્યાતદૈવપરમાર્થવિદાં મતૈશ્ ચ નૈવાસુરપ્રકૃતયઃ પ્રભવન્તિ બોદ્ધુમ્ ॥

ઉલ્લઙ્ઘિતત્રિવિધસીમસમાતિશાયિસંભાવનં તવ પરિબ્રઢિમસ્વભાવમ્ ।
માયાબલેન ભવતાપિ નિગુહ્યમાનં પશ્યન્તિ કેચિદ્ અનિશં ત્વદનન્યભાવાઃ ॥

યદ્ અણ્ડમ્ અણ્ડાન્તરગોચરં ચ યદ્દશોત્તરાણ્ય્ આવરણાનિ યાનિ ચ ।
ગુણાઃ પ્રધાનં પુરુષઃ પરં પદં પરાત્ પરં બ્રહ્મ ચ તે વિભૂતયઃ ॥

વશી વદાન્યો ગુણવાન્ ઋજુઃ શુચિર્ મૃદુર્ દયાલુર્ મધુરઃ સ્થિરઃ સમઃ ।
કૃતી કૃતજ્ઞસ્ ત્વમ્ અપિ સ્વભાવતઃ સમસ્તકલ્યાણગુણામૃતોદધિઃ ॥

ઉપર્ય્ ઉપર્ય્ અબ્જભુવો ઽપિ પૂરુષાન્ પ્રકલ્પ્ય તે યે શતમ્ ઇત્ય્ અનુક્રમાત્ ।
ગિરસ્ ત્વદ્ એકૈકગુણાવ્ધીપ્સયા સદા સ્થિતા નોદ્યમતો ઽતિશેરતે ॥

ત્વદાશ્રિતાનાં જગદુદ્ભવસ્થિતપ્રણાશસંસારવિમોચનાદયઃ ।
ભવન્તિ લીલાવિધયશ્ ચ વૈદિકાસ્ ત્વદીયગમ્ભીરમનોઽનુસારિણઃ ॥