સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 8-2

વિષયાણામનુક્રમણિકા
૧ પ્રથમેઽધ્યાયે-
પ્રયાગે ઋષીણાં સૂતેન સમાગમઃ, ઋષીણાં સ્કન્દજન્મવિષયકઃ પ્રશ્નઃ । સૂતસ્ય બ્યાસસનત્કુમારસંવાદમુખેન સ્કન્દોત્પત્તિકથાવતરણોપક્રમઃ ।
૨ દ્વિતીયેઽધ્યાયે-
સનત્કુમારેણ વ્યાસાય સ્કન્દોત્પત્તિવિષયકપુરાતનકથાખ્યાનપ્રતિજ્ઞાનમ્ । પ્રકૃતપુરાણગતવિષયોદ્દેશસંક્ષેપશ્ચ ।
૩ તૃતીયેઽધ્યાયે-
શમ્ભુતો બ્રહ્મણ ઉત્પત્તિઃ, તપશ્ચર્યા, શર્વદર્શનમ્, વરલાભઃ, પ્રાજાપત્યે ઽભિષેકશ્ચ ।
૪ ચતુર્થેઽધ્યાયે-
પ્રજાસૃષ્ટ્યર્થં બ્રહ્મણઃ પુનસ્તપશ્ચરણમ્ । રુદ્રાદ્વરપ્રાપ્તિઃ, પુત્રકામનયાગ્નૌ હવિર્જુહ્વતો બ્રહ્મણો લલાટજસ્વેદસંસ- ર્ગાદગ્નિતો નીલલોહિતરુદ્રસ્યોત્પત્તિઃ, દક્ષધર્માદીનામુત્પત્તિઃ, ક્રમેણ સકલપ્રજાસૃષ્ટિઃ, કાલાન્તરે તસ્ય (બ્રહ્મણઃ) વિસર્જનમ્, પ્રયાગે યજતો મરીચ્યાદિષટ્કુલીયાનામૃષીણામાગમઃ, સમાગતાનાં તેષાં સર્વજગન્નિયન્તૃપરમકારણ- જિજ્ઞાસયા પ્રશ્નઃ, બ્રહ્મણા રુદ્રસ્યૈવ સર્વજગન્નિયન્તૃપરમકારણત્વકથનમ્, તદ્દર્શનાર્થં ચ મહાસત્રાનુષ્ઠાનોપદેશઃ, બ્રહ્મણા ચક્રસ્ય વિર્જનમ્, નૈમિશોત્પત્તિઃ ।
૫ પંચમેઽધ્યાયે-
નૈમિશે ઋષીણાં દીર્ઘસત્રારમ્ભઃ । તત્ર વાયોરાગમનમ્, જગત્સૃષ્ટ્યાદિવિષયે પ્રશ્નઃ, વાયુના તત્સર્વસ્યાશેષતયા કથનમ્ । સત્રસમાપ્તૌ વેદીમધ્યાત્ સરસ્વત્યાઃ પ્રાદુર્ભાવઃ । નદીરૂપેણ પ્રવૃત્તાયાં તસ્યામૃષીણામવભૃથસ્નાનમ્, બ્રહ્મલોકવિભૂષણાયાઃ સરસ્વત્યા ઇત્થં તતોવતીર્ય ભૂર્લોકે પ્રવૃત્તૌ કિં કારણમિતિ ઋષીણાં પ્રશ્નઃ, બ્રહ્મયજ્ઞ- વિવાદરૂપપુરાતનેતિહાસવિવરણમુખેન વાયુકૃતત્તત્કથાવતારઃ, સ્વકૃતલોકસૃષ્ટિદર્શનાદ્ બ્રહ્મણઃ સર્વશ્રેષ્ઠ- ત્વાભિમાનઃ, બ્રહ્મયજ્ઞયોર્વિવાદઃ, રુદ્રસ્ય તત્ર પ્રાર્દુભાવઃ, ક્રુદ્ધસ્ય બ્રહ્મણઃ પંચમશીર્ષોત્પત્તિઃ, રુદ્રકૃતં તત્કૃન્તનમ્, બ્રહ્મકૃતા રુદ્રસ્તુતિઃ, કૃતસ્ય શિરસો ધારણાર્થં પ્રાર્થના ચ ।
૬ ષષ્ઠેઽધ્યાયે-
બ્રહ્મણોઽનુરોધાત્ તચ્છિરઃકપાલમાદાય વિકૃતરૂપં દધતો રુદ્રસ્ય દેવવેશ્મસુ ભિક્ષાર્થં પ્રચારઃ, વિષ્ણોઃ સકાશાદ્ ભિક્ષામાદદાનેન રુદ્રેણ કપાલવર્તિનિ ભૈક્ષરસે વિષ્ણોશ્છાયાદર્શનાત્તત્સદૃશમૂર્ત્તેર્નરસ્ય સર્જનમ્ ।
૭ સપ્તમેઽધ્યાયે-
ધૃતકપાલમૃય ભૈરવરૂપિણો રુદ્રસ્ય ભૈક્ષાર્થં તતો બ્રહાલોકગમનમ્, તત્રોમિતિ વ્યાહરતસ્તસ્ય વદનાત્ સરસ્વત્યાઃ પ્રાદુર્ભાવઃ, કપાલસંસ્થાપનમ્, મહિષરૂપિણો હાલાહલાહ્વયસ્યાસુરસ્ય વિનાશઃ, કપાલમાતૄણામુત્પત્તિઃ, મહાકપાલસરસસ્તોત્રસ્ય ચોત્પત્તિઃ ।
૮ અષ્ટમસ્ધ્યાયે-
સરસ્વતીપ્રવૃત્તિકથોસંહારઃ । સત્રસમાપ્તૌ બ્રહ્મણસ્તત્રાગમઃ, બ્રહ્મણ ઉપદેશાદ્ ઋષિભિઃ શંકરારાધનોદ્દેશેન પુનર્બહુવિધસત્રાનુષ્ઠાનસમારભણમ્ । સત્રે સ્વર્ભાનુના સોમસ્યાપહરણમ્, ગાયત્ર્યા શ્યેનીભૂય તત્પ્રત્યાનયનમ્, સત્ર- સમાપ્તિઃ । બ્રહ્માદિદેવાનામૃષિભિઃ સહ મૈનાકે તપશ્ચર્યા, તપસોઽન્તે તુષ્ટેન શંકરેણ તેભ્યો દર્શનદાનમ્ ।
૯ નવમેઽધ્યાયે
બ્રહ્માદિકૃતા રુદ્રસ્તુતિઃ, તેષુ રુદ્રસ્યાનુગ્રહઃ । રુદ્રેણ સ્વતેજસો વિસર્જનમ્ । તેજસોર્ધાંશેન મુખત ઉલ્કાસર્જનમ્ । રુદ્રાદેશાન્નારીભૂતાયાસ્તસ્યા બ્રહ્મણ અરાધનાય તપશ્ચરણમ્ । સ્વર્ણાક્ષ-સ્વર્ણાક્ષીનામસમાખ્યા । ષટ્કુલીયાનાં તત્રૈવ ક્ષેત્રે નિવસનાર્થમાદેશઃ, ક્ષેત્રમહિમા ।
૧૦ દશમેઽધ્યાયે-
રુદ્રાજ્ઞયા તપશ્ચરન્ત્યાસ્તસ્યા દેવ્યા બ્રહ્મણ ઉપદેશાત્ ત્ર્યમ્બકપતિપ્રાપ્તયે દક્ષદુહિતૃત્વેન સતીનામ્ના શરીરાન્તર- (જન્મ) ગ્રહણમ્, સત્યાસ્ત્ર્યમ્બકભાર્યાત્વમ્, રુદ્રાણાં સૃષ્ટિઃ, સ્થાણુપદનિરુક્તિઃ, દક્ષકૃતઃ સત્યા અવમાનઃ, સત્યા યોગધારણયા દેહત્યાગઃ, મહાદેવકૃતો દક્ષશાપઃ ।
૧૧ એકાદશાઽધ્યાયે-
કદાચિદ્ હિમવતો ગૃહે કશ્પસ્યાગમઃ । લોકે ખ્યાતિકરં પૂજ્યત્વાપાદકં ચ કિં, કેન ચાક્ષયા લોકાઃ સ્યુરિતિ કશ્યપ પ્રતિ હિમવતઃ પ્રશ્નઃ, અપત્યેન સર્વમાપ્યત ઇતિ કશ્યપકૃતમપત્યમહિમવર્ણનમ્, દૃષ્ટાન્તમુખેન ચ સુકેશોપાખ્યાનકથનમ્ । સુકેશસ્ય રુદ્રારાધનયા ગણપત્વપ્રાપ્તિસ્તત્પિતૄણાં ગર્તાદુદ્ધરણં ચેતિ । કશ્યપસ્ય હિમવન્તં પ્રતિ ગુણવદપત્યોત્પાદનોપદેશઃ, હિમવતસ્તપશ્ચરણમ્ । બ્રહ્મણો વરપ્રાપ્તિઃ । મેનાયાં કન્યાત્રયોત્પાદનમ્ ત્રિકુમારીણાં દુશ્ચરતપશ્ચરણમ્, અપર્ણાદિ નામ-નિર્વચનમ્ પ્રસઙ્ગાત્ તાસાં પતિપુત્રાદિસમુલ્લેખઃ । ઉમાયા મહાદેવ-પતિપ્રાપ્તયે તપશ્ચરણમ્, બ્રહ્મણા સમાશ્વાસનં વરદાનં ચ ।
૧૨ દ્વાદશેઽધ્યાયે-
બ્રહ્મણઃ સમાશ્વાસનેન દેવ્યાસ્તપસો નિવૃત્તિઃ । સ્વાશ્રમાદ્વારિ જાતમશોકં સમાશ્રિત્ય સંસ્થિતાયાં દેવ્યાઃ સમક્ષં શશાઙ્કતિલકસ્ય શિવસ્ય વિકૃતબ્રાહ્મણરૂપેણોપસ્થિતિર્વિવાહાર્થં પ્રાર્થના ચ । દેવ્યાઃ સ્વસ્યાસ્વતન્ત્રત્વજ્ઞાપનમ્ । તદર્થં પિન્તુરન્તિકં ગન્તુમનુરોધઃ । શિવસ્ય તેનૈવ રૂપેણ હિમાલયસમીપે ગમનં કન્યાયાચનં ચ । હિમાલયેન , તત્ર સા સ્વેચ્છયા યં તસ્યા ભર્ત્તા ભવેઽદિતિસ્વાભિપ્રાયપ્રક- --- તતઃ પ્રત્યાગત્ય નૈરાશ્યં પ્રકટયતઃ શિવસ્ય સ્કન્ધે ઽશોકસ્તબકસંસ્થાપનેન તદૈવ દેવ્યા તસ્ય સ્વતો વરણમ્, તતોઽન્તર્હિતસ્ય શિવસ્ય પુનર્દેવ્યા અગ્રતો ગ્રાહગ્રસ્તદીનબ્રાહ્મણબટુરૂપેણ નર્મલીલાપ્રદર્શનમ્ ।
૧૩ ત્રયોદશેઽધ્યાયે -
હિમવત્પૃષ્ઠે દેવ્યાઃ સ્વયંવરમહોત્સવઃ । સલોકપાલાનાં સગણાનાં ત્રિદિવૌકસાં ગન્ધર્વયક્ષોરગકિન્નરાદીનાં ચ સમક્ષં દેવ્યા મહાદેવપતિવરણમ્ । ઉદ્વાહાર્થં તત્ર મણ્ડપનિર્માણમ્ । ઋતૂનાં વિચિત્ર સમાગમઃ । સર્વભૂતસમાજો- પસ્થિતિઃ બ્રહ્મણ આર્ત્વિજ્યે પાર્વતીપરમેશ્વરયોર્વેવાહિકવિધિસમાપત્તિઃ ।
૧૪ ચતુર્દશેઽધ્યાયે -
ઉદ્વાહાનન્તરં હર્ષાતિશયેન બ્રહ્માદિભિઃ કૃતાઃ દેવદેવસ્તુતિઃ । તુષ્ટસ્ય શમ્ભોર્દેવાન્પ્રતિ વરદિત્સા । વરસ્ય સમુચિતકાલાવધિ તથૈવ ન્યાસાર્થં દેવાનામનુરોધઃ । શિવેન તસ્યાનુમોદનમ્ ।
૧૫ પંચદશેઽધ્યાયે -
મન્મથસ્ય દુરભિપ્રાયઃ । દેવદેવકૃતો મન્મથદેહદાહઃ । દેવદેવ્યો રતિસમાશ્વાસનમ્ । વસિષ્ઠસ્ય તપશ્ચર્યા । દેવદેવદર્શનમ્, વસિષ્ઠકૃતા દેવદેવસ્તુતિઃ । દેવદેવસ્ય તસ્મિન્નનુગ્રહઃ, વરદાનમ્ ।
૧૬ ષોડશેઽધ્યાયે -
વસિષ્ઠાત્ શક્તેરુત્પત્તિઃ । અપત્યાર્થં શક્તેસ્તપશ્ચર્યા । અભીષ્ટવરલાભઃ, શક્તેઃ પત્ન્યા અદૃશ્યન્ત્યા ગર્ભધારણમ્ । ગર્ભવત્યાં લસ્યાં કલ્માષપાદેન રાજ્ઞા ગુરુશાપાદ્રક્ષોભાવમાપન્નેન શક્તેર્ભક્ષણમ્ ।
૧૭ સપ્તદશેઽધ્યાયે -
રાજ્ઞા કલ્માષપાદેન શક્તેર્ભક્ષણે કિં કારણં કિમર્થં ચ રાજા રક્ષસાવિષ્ટ ઇતિ વ્યાસકૃતજિજ્ઞાસાશમનાર્થ પુન- ર્વિસ્તરેણ સૌદાસોપાખ્યાનારમ્ભઃ । તત્ર વિશ્વામિત્રપ્રેરિતેન રક્ષસા હૃતચેતનેન રાજ્ઞા માંસભોજનાર્થિને ગુરુપુત્રાય શક્તયે મનુષ્યમાંસપરિવેષણમ્ । તદ્વિજ્ઞાય ક્રુદ્ધેન મુનિના રાજ્ઞે પુરુષાદો ( રાક્ષસો) ભવિષ્યસીતિ શાપદાનમ્ । મોહિતેન ચ રાજ્ઞા ઽત્વામેવ પ્રથમં સભ્રાતૃકં ભક્ષયિષ્યામીઽતિ પ્રતિજ્ઞાનમ્ ।
૧૮ અષ્ટાદશેઽધ્યાયે -
સભાર્યસ્ય સૌદાસસ્ય વનપ્રવેશઃ । તત્ર રક્ષોભાવમાપન્નેન તેન વસિષ્ઠસ્ય પશ્યતઃ સભ્રાતૃશતસ્ય શક્તેર્ભક્ષણમ્ । પુત્રશોકાનુનપ્તસ્ય વસિષ્ઠપ્યાત્મહત્યાર્થં પ્રયત્નઃ । (શતદ્રુ) વિપાશાદિ - નામ - નિરુક્તિઃ । વસિષ્ઠેન રાજ્ઞો રક્ષોભાવાત્ મોચનમ્ । રાજ્ઞઃક્ષેત્રે પુત્રોત્પાદનમ્ । અદૃશ્યન્ત્યા ગર્ભતઃ પરાશરસ્યોત્પત્તિઃ । પરાશરકૃતો રક્ષઃ- સત્રસમારમ્ભઃ ।
૧૯ ઊનવિંશેઽધ્યાયે -

વસિપ્ઠાનુરોધાત્ પરાશરસ્યાપત્યાર્થં મૈનાકે તપશ્ચરણમ્ । પરાશરાત્ કાલ્યાં વ્યાસસ્યોત્પત્તિઃ । વ્યાસાત્ શુકોત્પત્તિઃ, શુકસ્ય પુત્રચતુષ્ટય કન્યા ચૈકેત્યન્વયોદ્દેશઃ, । પુત્રશતઘાતાનન્તરમપ્યપ્રશાન્તવૈરેણ વિશ્વામિત્રેણ વસિષ્ઠજિઘૃક્ષયા સરસ્વત્યાઃ સાહાય્યાભ્યર્થના । સરસ્વત્યાઃ સ્રોતોવેગેન વસિષ્ઠસ્યાશ્રમાદપવાહનમ્ । વિશ્વામિત્ર- શાપાત્ સરસ્વત્યા અસૃક્તોયત્વમ્ । વિશ્વામિત્રસ્ય વસિષ્ઠજિઘાંસા । દ્વયોરન્યોઽન્યમુગ્રસંમર્દઃ । સર્ષીણાં દેવાનામભ્યર્થનયા દ્વયોઃ પ્રવર્ધમાનવૈરત્યાગેન પરસ્પરં સખ્યાઙ્ગીકારઃ । સરસ્વત્યાઃ સ્વચ્છજલત્વમ્ ।
૨૦ વિંશેઽધ્યાયે -
નન્દ્યુપાખ્યાનારમ્ભઃ, શિલાદસ્ય પુત્રાર્થં તપશ્ચર્યા । શિલાદકૃતા દેવદેવસ્તુતિઃ, વરલાભઃ, નન્દિન ઉત્પત્તિઃ । મહાદેવદર્શનેન તદનુગ્રહલિપ્સયા નન્દિનો ગૃહાન્નિર્ગમનમ્ ।
૨૧ એકવિંશેઽધ્યાયે -
ભુવનાં પ્રવિશ્ય તદન્તર્જલે નન્દિનોઽનેકકોટિરૂદ્રજાપઃ । દેવદેવદર્શનમ્ । નન્દિકૃતા દેવદેવસ્તુતિઃ ।
૨૨ દ્વાવિંશેઽધ્યાયે -
નન્દિનં પ્રતિ દેવદેવસ્યાનુગ્રહઃ । જપ્યેશ્વરોત્પત્તિઃ । પઞ્ચનદસમાખ્યાનમ્ ।
૨૩ ત્રયોવિંશેઽધ્યાયે -
નન્દિનઃ સેનાપત્યાભિષેકોપક્રમઃ। તદર્થં ગણાનામાહ્વાનમ્ । અખિલગણપસમાજોપસ્થિતિઃ । તેષામશેષતો નામારૂપ- સંખ્યાદિવિવરણમ્ ।
૨૪ ચતુર્વિંશેઽધ્યાયે -
દેવદેવાજ્ઞયા ગણપાનાં સર્વસંભારોપસ્થાપનમ્ । સર્વદેવાનાં સર્ષીણાં તત્રાગમઃ । દેવદેવ્યોઃ સમક્ષં પર્યાયેણ બ્રહ્માદિકૃતો મહર્દ્ધિયુક્તો નન્દિનઃ સેનાપત્યેભિષેકઃ । બ્રહ્માદિકૃતા નન્દિસ્તુતિઃ । સર્વતો જયકારશ્ચ ।
૨૫ પંચવિંશેઽધ્યાયે -
નન્દિન કૃતે મહાદેવેન તત્ર મરુતાં સકાશે કન્યાયાચનમ્ । મરુત્કન્યયા સુયશયા સહ નન્દિનો વિવાહઃ । નિખિલૈર્ગણૈર્નન્દિનોઽભિનન્દનમ । નન્દિકૃતા ગણાનાં સ્તુતિઃ ।
૨૬ ષડ્વિંશેઽધ્યાયે -
એકદા સ્વેચ્છયા પાર્વત્યા માતૃગૃહગમનમ્ । તત્ર માતુર્મુખાદ્ ભર્તૃવિષયકાસંભાવિતાસંમતહીનવચનશ્રવણમ્ । તતો નાતિહૃષ્ટમનસા નિવૃત્ય ભર્તુઃ પાર્શ્વે સમાગતયા તયા પર્વતં વિહાય નિવાસાર્થં સ્થલાન્તરગમનેચ્છાપ્રકટનમ્ । તદર્થં શિવેન નિકુમ્ભનામાનં ગણેશ્વરમાહૂય તસ્ય દિવોદાસાધ્યુષિતાયા વારાણાસ્યાઃ શૂન્યીકરણાર્થમાજ્ઞાદાનમ્ । તદનુસારં નિકુમ્ભસ્ય વારાણાસીં ગત્વા નાપિતસાહાય્યેન મન્દિરં નિર્માય તત્ર નિજપ્રતિમાયાઃ પ્રતિષ્ઠાપનમ્ । તતશ્ચ તત્ર વરદગણેશરૂપેણ નિકુમ્ભસ્યાવસ્થાનમ્ । સ્વાવહેલનં વ્યાજીકૃત્ય તેન સમહિષીકસ્ય દિવોદાસસ્ય તતઃ ઉત્સાદનમ્ । એવં શૂન્યીકૃતાયાં વારાણસ્યામાગત્ય સોમસ્ય સગણસ્ય દેવદેવસ્ય નિવસનમ્ ।
૨૭ સપ્તવિંશાઽધ્યાયે -
પાર્વત્યા પૃષ્ટેન શમ્ભુના ભક્તાનુગ્રહાર્થં સ્વપ્રાસાદનિર્માણ સંમાર્જનોપલેપન શુભ્રીકરણ લિઙ્ગસ્થાપનપૂજનસ્નપના- ભિગમનાનુયાનવિવિધદ્રવ્યદાનોપચારસમર્પણાદિફલકથનમ્ ।
૨૮ અષ્ટાવિંશેઽધ્યાયે -
શમ્ભૂદ્દેશ્યકતત્તુષ્ટિકરવિવિધવ્રતોપવાસતપોનિયમદાનજપનામકીર્તનાદિફલકથનમ્ ।
૨૯ ઊનત્રિંશેઽધ્યાયે -
સોમસ્ય દેવદેવસ્ય વારાણસીક્ષેત્રે સ્વકૃતદિવ્યોદ્યાનદર્શનમ્ । શમ્ભુકૃતં ગોપ્રેક્ષેશ્વરકપિલાહ્રદભદ્રદોહોપશાન્તશિવ- હિરણ્યગર્ભેશ્વર સ્વલીનેશ્વરવ્યાઘ્રેશ્વર જ્યેષ્ઠસ્થાનાવિમુક્તશૈલેશ્વરસંગમેશ્વરમધ્યમેશ્વરશુક્રેશ્વરજમ્બુકેશ્વરાવિમુક્તેશ્વર- વારાણસીજાહ્નવ્યાદીનાં પુણ્યક્ષેત્રાણાં નામનિર્વચનપૂર્વક માહાત્મ્યકથનમ્ । તદૈવ પાર્વત્યા પાશુપતવ્રતિનાં યોગિનાં જ્યોતિર્મયે ષડ્વિંશે પરસ્મિન્ પુરુષે લયદર્શનમ્ । એવં સ્વપુણ્યસ્થાનાન્યાખ્યાય શમ્ભુના પુનરવિમુક્તક્ષેત્રસ્ય (કાશ્યા) ભાગીરથ્યાશ્ચ વિસ્તરેણ માહાત્મ્યકથનમ્ ।
૩૦ ત્રિંશાઽધ્યાયે -
જૈગીષવ્યતપશ્ચર્યા, જૈગીષવ્યં પ્રતિ શિવસ્યાનુગ્રહઃ । જૈગીષવ્યકૃતા શિવસ્તુતિઃ, વરલાભઃ । કુબેરતપશ્ચર્યા, તત્સન્નિધૌ શિવયોરાગમનમ્, કુબેરેણ કટાક્ષદૃષ્ટ્યા ઽનિમિષેણ પાર્વર્તામુખનિરીક્ષણમ્ । પાર્વત્યાઃ કોપઃ । કુબેરસ્ય પિઙ્ગાક્ષત્વમ્, કુબેરકૃતા દેવદેવસ્તુતિઃ । કુબેરં પ્રતિ શિવસ્યાનુગ્રહઃ । પંચચૂડાનાં તપશ્ચર્યા, શિવયોસ્તાસાં દર્શનદા- નમ્ । પંચચૂડાભિઃ કૃતા પાર્વતીસ્તુતિઃ । તાભ્યઃ પાર્વત્યા વરપ્રદાનમ્ ।
૩૧ એકત્રિંશેઽધ્યાયે -
હરિકેશાપરનામ્નઃ પિઙ્ગલયક્ષસ્ય શિવપરાયણસ્ય ગણત્વપ્રાપ્તિઃ । પાર્વત્યાઃ પુનરુદ્યાનદિદૃક્ષા । કાશીક્ષેત્ર- માહાત્મ્યશ્રવણેચ્છા ચ । શમ્ભુના પાર્વત્યા ઉદ્યાનદર્શનમ્ । વિસ્તરેણોદ્યાનવર્ણનમ્ । અવિમુક્તાપરનામ્નઃ કાશીક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યવર્ણનમ્ । જૈગીષવ્યગુહાયા ઉલ્લેખઃ । પિઙ્ગલાય વરદાનમ્, મન્દરતપશ્ચર્યા । સગણસ્ય સોમસ્ય શમ્ભોસ્તપસ્યન્તં મન્દરં પ્રતિ ગમનમ્ । તસ્મિન્ શમ્ભોરનુગ્રહો વરદાનઞ્ચ । પ્રાગ્યજ્ઞમૂર્તિજલદવાહનસ્ય રુદ્રસ્ય પશ્ચાદ્ વૃષવાહનત્વે કારણમાખ્યાતું પુરાતનકથાવતારણમ્ । ક્ષુવતો બ્રહ્મણો વક્ત્રાત્ ક્ષુપસ્યોત્પત્તિઃ । ક્ષુપદધીચિવિવાદઃ । વિષ્ણુદધીચિયુદ્ધમ્, સ્થાનેશ્વરસ્થાણુતીર્થસ્થાણુવટાદિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ।
૩૨ દ્વાત્રિંશેઽધ્યાયે -
દક્ષકૃતઃ ક્રત્વનુષ્ઠાનારમ્ભઃ । તત્ર રુદ્રાય યજ્ઞભાગાપ્રદાનમ્. પર્વતીપ્રકોપઃ । ભદ્રકાલીહરિભદ્ર( વીરભદ્ર) - યોરુત્પત્તિઃ । તત્કૃતં ક્રતુવિધ્વંસનમ્ । મૃગરૂપેણ પલાયમાનસ્ય યજ્ઞસ્ય વીરભદ્રકૃતઃ શીર્ષચ્છેદઃ, દેવૈઃ કૃતા દેવદેવસ્તુતિઃ । દેવાનાં મહેશ્વરોદરપ્રવિષ્ટાનાં વિવિધાદ્ભુતલોકવિચિત્રપુરદર્શનમ્ । કાલકર્ણ્યા ઉત્પત્તિઃ તદ્ભયાદ્ દેવાનાં ભસ્મકૂટે નિલયનમ્ । ભસ્મસંસર્ગાત્ તેષાં પાશુપતત્વપ્રાપ્તિઃ, દેવૈઃ કૃતા કાલકર્ણીસ્તુતિઃ, દેવાન્પ્રતિ દેવદેવસ્યાનુગ્રહઃ । યજ્ઞસ્ય મૃગશીર્ષતાસમાપત્તિઃ, ભદ્રકર્ણહ્રદભદ્રેશ્વરયોર્મહિમા હરિભદ્રસ્ય પુણ્યક્ષેત્રત્વમ્, કુબ્જામ્રકબ્રહ્માવર્ત્તયોઃ સમાખ્યા । દક્ષકૃતા પાર્વતીપરમેશ્વરયોઃ સ્તુતિઃ, દક્ષં પ્રતિ શિવયોરનુગ્રહઃ । અર્જુનાનદી- કનખલયોર્નામનિર્વચનં સમાહાત્મ્યમ્ ।
૩૩ ત્રયસ્ત્રિંશેઽધ્યાયે -
રુદ્રવાહનત્વકામનયા ધર્મયજ્ઞયોસ્તપશ્ચર્યા, રુદ્રદર્શનમ્. ધર્મયજ્ઞકૃતા રુદ્રસ્તુતિઃ । જન્માન્તરેપિ રુદ્રવાહનત્વપ્રાપ્તયે તયોરભ્યર્થના, યથેષ્ટવરાવાપ્તિઃ । અતુલપુત્રપ્રાપ્ત્યર્થં સુરભ્યાસ્તપશ્ચર્યા । સુરભ્યા વૃષભોત્પત્તિઃ, એકાદશરૂદ્રાણા- મુત્પત્તિઃ, ગોકન્યોત્પત્તિઃ (સપ્તગવોત્પત્તિઃ) । વૃષભચરિતાખ્યાનમ્, ચરિતતૃણસ્ય તૃષાર્તસ્ય વૃષભસ્ય સમુદ્રે જલપાનારમ્ભઃ, સમુદ્રશોષણાશઙ્કયા વડવાનલકૃતો વૃષભનિગ્રહઃ । પીતસ્ય જલસ્યાશેષતશ્છર્દ્દનમ્, તથાવમાનિતસ્ય વૃષભસ્ય રુદ્રારાધનમ્ । તુષ્ટસ્ય રુદ્રસ્ય વૃષભપ્રાર્થનયા વડવાનલનિગ્રહઃ પશ્ચાત્તદ્વિસર્જનં ચ । દેવતાનાં પ્રાર્થનયા રુદ્રેણ વૃષભસ્ય લોકોદ્વેજકરવેગનિવારણાય પ્રભાકરનામ્નો ગણસ્ય સર્જનમ્ । રુદ્રસ્ય વૃષવાહનત્વમ્, વૃષભસ્ય સર્વદેવમયત્વમ્, તદઙ્ગાવયવેષુ સર્વભૂતસ્થિતિકથનમ્ ।
૩૪ ચતુસ્ત્રિંશેઽધ્યાયે -
દેવદેવસ્ય વૃષવાહત્વકથોપસંહારઃ । મહાદેવેન કથાન્તરે કૃષ્ણેત્યુક્તાયાઃ પાર્વત્યા ગૌરવર્ણત્વપ્રાપ્તયે પુત્રસંજનનાર્થં ચ હિમવચ્છિખરે દુશ્ચરતપશ્ચરણમ્ । પાર્વત્યા અલંકારતોલંકારધારાખ્યપુણ્યસલિલસરિદુત્પત્તિઃ । પાર્વત્યાં તપસિ સ્થિતાયાં તદ્ભક્ષણોદ્દેશેન તત્ર સમાગતસ્ય શાર્દૂલસ્ય તત્પ્રતીક્ષયા તસ્યામનિમેષદૃષ્ટેસ્તદ્દિનાત્પ્રભૃતિ તત્રૈવ નિશ્ચલતયાવસ્થાનમ્ । ઉપમન્યૂપાખ્યાનમ્, ઉપમન્યોરનાયાસોપસ્થિતક્ષીરાન્નભોજનપ્રાપ્તયે રુદ્રારાધનમ્ । યથેપ્સિત- વરપ્રાપ્તિઃ, ઉપમન્યુકૃતા શિવસ્તુતિઃ ।
૩૫ પંચત્રિંશેઽધ્યાયે-

સુકેશોપાખ્યાનમ્,- સુકેશસ્ય પથિ ગચ્છતો વને ગર્તાન્તર્વીરણસ્તમ્બાશ્રિત લમ્બનાનાધોમુખસ્વપૂર્વજપિત્રાદિદર્શનમ્ । સુકેશસ્ય તદુદ્ધરણોપાયજિજ્ઞાસા । સુકેશાય પિતૃકૃતોઽપત્યોત્પાદનોપદેશઃ, ઊર્ધ્વરેતસઃ સતઃ સુકેશસ્યાપત્યો- ત્પાદનમન્તરેણૈવ પિતૄણામુદ્ધારાર્થં રુદ્રારાધના, તુષ્ટેન રુદ્રેણ સુકેશપિતૄણાં નરકાદુદ્ધરણં, તસ્ય ગાણપત્ય- પ્રદાનં ચ ।
૩૬ ષટ્ત્રિંશેઽધ્યાયે-
સુકેશતત્પિતૃસંવાદઃ, પુત્રપ્રશંસા પુત્રપદનિરુક્તિશ્ચ । પિતૃપદસમાખ્યાનમ્ । પુત્રાણાં પિતૃત્વપ્રાપ્ત્યુપાખ્યાનમ્ । નારકીયગતિજિજ્ઞાસયા પિતૄન્પ્રતિ સુકેશસ્ય પ્રશ્નઃ ।
૩૭ સપ્તત્રિંશેઽધ્યાયે-
સુશર્મકૃતં નરકવર્ણનમ્, યમલાચલાદિત્રયોદશનરકાણાં નામકથનમ્ । તદુચ્છ્રયાણાં સખ્યોપકથનમ્ । પાપિનાં નાકોયગતિક્રમમંક્ષેપઃ, સામાન્યેન નરકયાતનાવર્ણનમ્ । યમલાચલનરકતદ્ગામિજીવતત્કર્મતદ્યાતનાદીનાં વર્ણનમ્ ।
૩૮ અષ્ટત્રિંશેઽધ્યાયે-
કૂટશાલ્મલિનરકતદ્ગામિજીવતત્કર્મતદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૩૯ ઊનચત્વારિંશેઽધ્યાયે-
કાલસૂત્રનરકતદ્ગામિજીવતત્કર્મતદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૦. ચત્વારિંશેઽધ્યાયે-
કુમ્ભીપાકનરકતદ્ગામિજીવતત્કર્મતદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૧ એકચત્વારિંશેઽધ્યાયે-
અસિપત્રવનતદ્ગામિજીવતત્કર્મતદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૨ દ્વિચત્વારિંશેઽધ્યાયે-
વૈતરણીનદીતદન્તઃપાતિજીવતત્કર્મતદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૩ ત્રિચત્વારિંશેઽધ્યાયે-
અયોધનનરકતદ્ગામિજીવતત્કર્મતદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૪ ચતુશ્ચત્વારિંશેઽધ્યાયે-
પદ્માખ્યનરકતદ્ગામિજીવ તત્કર્મતદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૫ પંચચત્વારિંશેધ્યાયે-
મહાપદ્માખ્યનરક તદ્ગામિજીવ તત્કર્મ તદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૬ ષટ્ચત્વારિંશેધ્યાયે-
રૌરવનરક તદ્ગામિજીવ તત્કર્મ તદ્યાતનાદિ વર્ણનમ્ ।
૪૭ સપ્તચત્વારિંશેધ્યાયે-
મહારૌરવનરકતદ્ગામિજીવ તત્કર્મ તદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૮ અષ્ટચત્વારિંશેધ્યાયે-
તમોનામનરક તદ્ગામિજીવતત્કર્મ તદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૪૯ ઊનપંચાશત્તમેધ્યાયે-
તમસ્તમતરનરક તદ્ગામિજીવ તત્કર્મ તદ્યાતનાદિવર્ણનમ્ ।
૫૦ પંચાશત્તમેધ્યાયે -
નારકીયાણાં સંસારપરિવર્તાપરનામ નાનાયોનિપ્રાપ્તિક્રમવર્ણનમ્ ।
૫૧ એકપંચાશત્તમેધ્યાયે -
નારકીયાણાં જીવાનામુદ્ધારાર્થં સુકેશસ્ય પુનર્દુશ્ચરતપશ્ચરણેન રુદ્રારાધનમ્ । રૂદ્રપ્રસાદતોઽશેષજીવાનાં સદ્યો નરકાદુદ્ધારઃ ।
૫૨ દ્વિપંચાશત્તમેધ્યાયે -
નરકગતિનિવારકાણાં શુભકર્મણાં કથનમ્, સુકેશોપાખ્યાનોપસંહારઃ । કાષ્ઠકૂટોપાખ્યાનમ્, ભૂમન્યુનામ્નો ગૌતમકુલોત્પન્નસ્યાપુત્રસ્ય વૃદ્ધબ્રાહ્મણસ્ય રુદ્રારાધનતઃ, સુયશાનામ્ન્યા પત્ન્યાં કાષ્ઠકૂટનામસુતોત્પત્તિઃ । કાષ્ઠ- કૂટસ્ય વિપ્રવટોઃ પિત્રોરનુમત્યા વિદ્યાધ્યયનાર્થં ગૃહાન્નિર્ગત્ય ચ્યવનસવિધે ગમનમ્ । તદન્તરે ભૂમન્યોર્દિષ્ટાન્તપ્રાપ્તિઃ, કાષ્ઠકૂટે ઽ ધ્યયનં સમાપ્ય ગૃહં પ્રત્યાગતે ભર્તૃશોકાકુલાયાસ્તન્માતુરપિ પ્રાણત્યાગઃ । કાષ્ઠકૂટસ્ય રુદ્રારાધનમ્ રુદ્રાનુગ્રહેણ કાષ્ઠકૂટસ્ય ગાણપત્યપ્રાપ્તિઃ । તત્પિત્રોરુજ્જીવનમ્, તેષાં શ્વેતપર્વતે નિવસનમ્, કાષ્ઠકૂટોપાખ્યાનૌપ- સંહારઃ । ઉપમન્યુસુકેશકાષ્ઠકૂટાદિષુ મહાદેવસ્ય યોસાવનુગ્રહઃ સ દેવ્યાં તપસિ સ્થિતાયાં સંવૃત્ત ઇતિ કથનમ્ ।
૫૩ ત્રિપંચાશત્તમેધ્યાયે -
દેવ્યાસ્તપઃ પ્રભાવેણ લોકાનાં સ્થિતિવિપર્યયં દૃષ્ટવા ભીતાનાં બ્રહ્માદીનાં શંકરદિદૃક્ષયા દિવ્યેન વિમાનેન મન્દારાચલગમનમ્ ।
૫૪ ચતુષ્પંચાશત્તમેધ્યાયે -
શિવાજ્ઞયા બ્રહ્માદીનાં તતઃ પરાવૃત્ય હિમવચ્છિખરે તપશ્ચરન્ત્યા દેવ્યાઃ સમીપે ગમનમ્ ।
૫૫ પંચપંચાશત્તમેધ્યાયે-
બ્રહ્મણોઽભ્યર્થનયા પાર્વત્યાસ્તપસો વિનિવૃત્તિઃ । બ્રહ્મણા વરેણચ્છન્દનમ્ । પાર્વત્યા પ્રથમં વ્યાઘ્રસ્ય કૃતે વરયાચનમ્। બ્રહ્મણા વ્યાઘ્રસ્ય સોમનન્દિનામનિર્દેશનપુરઃસરં ગણત્વપ્રદાનમ્ । બ્રહ્મણઃ સકાશે પાર્વત્યાઃ સ્વસ્ય ગૌરવર્ણત્વાય લોકોત્તરમહિમપુત્રપ્રાપ્તયે ચ પ્રાર્થના । બ્રહ્મણા પાર્વત્યા યથાભિલષિતવરપ્રદાનમ્ ।
૫૬ ષટ્પંચાશત્તમેધ્યાયે -
દુષ્કૃતકર્મણા દુર્ગતિં ગતાનામપિ પિતૃભક્તિવશાચ્છુભગતિપ્રાપ્તેરુદાહરણાય સોમનન્દિનઃ પૂર્વવૃત્તમાખ્યાતું સપ્તવ્યાધોપાખ્યાનમ્ । સપ્તાનાં દ્વિજશિષ્યાણાં ગુરોર્વચનાદ્ ગામાનેતું દશાર્ણતો માહિષ્મતીગમનમ્ । ગુર્વર્થે ગામાદાય પ્રતિનિવર્તમાનાનાં તેષાં પથિ દુર્ભિક્ષવશાદ્ નિરાહારતયા મુમૂર્ષૂણાં ક્ષુધાતુરાણાં ગત્યન્તરાભાવાત્- પિત્રુદ્દેશેન તામેવ ગામાલભ્ય તન્માંસભક્ષણમ્ । તદ્વિજ્ઞાય ક્રુદ્ધેન ગુરુણા તેષાં કષ્ટા ગતિર્ભવિત્રીતિ શાપપ્રદાનમ્ । ગુરુશાપવશાન્નષ્ટસંજ્ઞાનાં તેષાં દશાર્ણાતીરવર્તિનિ વને વ્યાધપુત્રત્વેન જન્મગ્રહણમ્ । વ્યાધવૃત્ત્યા વને વિચરતાં તેષાં કરુણાવિષ્ટચેતસોપાધ્યાયેન જાતિસ્મરણયોગ્યતાપાદનેનાનુગ્રહકરણમ્ । તતો ગૃહં પ્રત્યાગતાનાં તેષાં તત્પિત્રા વ્યાધેન સ્વપૂર્વવૃત્તકથનમ્ । વ્યાધે પિતરિ સ્વર્યાતે માતરિ ચ સંસ્થિતાયાં સપ્તાનામપિ તેષાં કાલઞ્જરાદિષુ ક્રમેણ મૃગાદિજન્મપ્રાપ્તિઃ । ચક્રવાકયોનૌ વર્તમાનાનાં તેષાં સપ્તાનાં મધ્યે પ્રથમેષાં ત્રયાણાં કામ્પિલ્યાધિપતેરણુહસ્ય સાન્તઃપુરસ્ય સરોવરે જલક્રીડાદર્શનાજ્જાતરાગાણાં યથાક્રમં બ્રહ્મદત્તબ્રહ્મધન્વપાઞ્ચાલનામ્ના રાજપુરોહિતમન્ત્રિ- પુત્રત્વેન જન્મગ્રહણમ્ ।
૫૭ સપ્તપંચાશત્તમેધ્યાયે -
અન્યેષાં ચતુર્ણાં ચક્રવાકાનાં તત્રૈવ કસ્યચિદ્યાયાવરસ્ય સુતત્વેન જન્મગ્રહણમ્ । બ્રહ્મદત્તસ્ય પઞ્ચાલબ્રહ્મધન્વભ્યાં સહ બહુકાલં કામ્પિલ્યે રાજ્યસુખભોગઃ । તદનન્તરં ચતુર્ણાં યાયાવરસુતાનાં યોગેશ્વરાણાં સંકેતશ્લોકદ્વયશ્રવણેન જાતસ્મૃતેર્બ્રહ્મદત્તસ્ય વને ગત્વા યોગેન તનુત્યાગઃ । પઞ્ચાલસ્ય તપસા યક્ષત્વપ્રાપ્તિઃ । બ્રહ્મધન્વનશ્ચ દેવદેવ્યા આરાધનતઃ કામરૂપિત્વપ્રાપ્તિઃ । હાલોપાખ્યાનમ્, ભલન્દનોપાખ્યાનમ્ । કામવશાદ્ વ્યાઘ્રરૂપેણ ઋષિં સંત્રાસ્ય રિરંસયા ઋષિપત્નીં ધર્ષયતો બ્રહ્મધન્વનસ્તસ્યાઃ શાપવશાદ્ વ્યાઘ્રયોનિં પ્રાપ્તિરિતિ સોમનન્દિનઃ પૂર્વવૃત્તોપસંહારઃ । ૫૮ અષ્ટપંચાશત્તમેધ્યાયે - બ્રહ્મણો વરલાભાદનન્તરં કૃષ્ણવર્ણાપહાનાય પાર્વત્યાઃ સરસિ સ્નાનમ્ । સરસિ સ્નાતાયાઃ પાર્વત્યાઃ શરીરકોશતઃ કૌશિક્યુત્પત્તિઃ । દેવ્યાજ્ઞયા કૌશિક્યા દુર્ગાનામ્ના વિન્ધ્યશિખરે નિવસનમ્ ।
૫૯ ઊનષષ્ટિતમેધ્યાયે
પાર્વત્યા ગિરિશિખરવૃક્ષાગ્નિપરિચારિકાદિભ્યો વરદાનમ્ । તતો વનદેવતાભિર્વન્દિતાયા દેવ્યા અગ્નિં પ્રદક્ષિણી- કૃત્ય ઋષીનભિવન્દ્ય સોમનન્દિના સાર્ધં વિયતા જગત્પતેર્દેવદેવસ્ય પત્યુઃપાર્શ્વેગમનમ્ ।
૬૦ ષષ્ટિતમેધ્યાયે-
દેવ્યા કૌશિકી કિમર્થં વિન્ધ્યાચલે સંપ્રેષિતેતિ વ્યાસસ્ય જિજ્ઞાસા । પ્રસંગાદ્ વિન્ધ્યકૃતાદિત્યમાર્ગાવરોધનાગસ્ત્યકૃત તદવમાનકથાખ્યાનમ્। સુન્દનિસુન્દોપાખ્યાન પ્રસંગેન ગોકર્ણક્ષેત્રોત્પત્ત્યાખ્યાનમ્ । ગોકર્ણે સુન્દનિસુન્દયો- સ્તપશ્ચર્યા, બ્રહ્મણઃ સકાશાદ્ વરપ્રાપ્તિઃ ।
૬૧ એકષષ્ટિતમેધ્યાયે-
વરદૃપ્તયોઃ સુન્દનિસુન્દયોર્લોકનાશાય નિર્ગમઃ। અત્યાચારઃ, નન્દનવનાવમર્દનમ્ । અમરાવતીપ્રવેશઞ્ચ, દેવાનાં તતઃ પૂર્વમેવ પલાયનમ્ ।
૬૨ દ્વિષષ્ટિતમેધ્યાયે

અમરાવતીં વિજિતવતોઃ સુન્દનિસુન્દયોર્વિન્ધ્યાચલે નિવસનમ્ । તયોઃ સંહારાય દેવાનાં તિલોત્તમાસર્જનમ્ । તાં પ્રતિ શિવસ્યાનુગ્રહઃ, મણ્ડલેશ્વરસમાખ્યા । પિણ્ડારેશ્વરોત્પત્તિઃ, તિલોત્તમાયા વિન્ધ્યાચલે ગમનમ્ । સુન્દ- નિસુન્દયોસ્તિલોત્તમાદર્શનમ્ । તિલોત્તમાર્થં કલહાયમાનયોઃ કામસમૂઢચેતસોઃ સુન્દનિન્દયોઃ પરસ્પરગદાપ્રહારેણ નિધનમ્ । સુન્દનિસુન્દયોર્મૃતયોર્જીવતઃ શુંભનિશુંભોત્પત્તિઃ । તયોસ્તપશ્ચર્મા, વરપ્રાપ્તિઃ, દેવદાનવસંગરઃ, શુંભ- નિશુંભયોર્વિજયશ્રીપ્રાપ્તિઃ, દેવાનામન્તર્ધાનમ્ ।
૬૩ ત્રિષષ્ટિતમેધ્યાયે
દેવાન્ વિજિતવતોઃ શુંભનિશુંભયોર્વિન્ધ્યાચલે આગત્ય નિવસનમ્ । શુંભાનુચરસ્ય મૂકદાનવસ્ય વિન્ધ્યશિખરે કૌશિકીદર્શનમ્ । મૂકવચસા કામાતુરસ્ય શુંભસ્ય દેવીસમીપે દૂતપ્રેષણમ્ । દેવ્યા સ્વસ્ય યુદ્ધશુલ્કત્વજ્ઞાપનમ્ । દૈત્યાનામિતિકર્તવ્યતાવિષયે પરામર્શઃ ।
૬૪ ચતુઃષષ્ટિતમેધ્યાયે -
દૈત્યાનાં સૈન્યસન્નાહઃ, શુંભનિશુંભયોર્મહતા સૈન્યેન કૌશિકીં પ્રતિ પ્રયાણમ્ । દેવ્યાઃશરીરાદ્ યોગિનીનાં પ્રાદુર્ભાવઃ । દેવ્યાઃ સૈન્યસજ્જા, યુદ્ધાય નિર્યાણમ્ ।
૬૫ પચંષષ્ટિતમેધ્યાયે
દેવીનાં દૈત્યાનાં ચ મિથસ્તુમુલં યુદ્ધમ્ । દેવીકૃતં દૈત્યાનાં કદનમ્ । ષષ્ઠીમેઘસ્વનયોઃ મૃત્યુકાર્તસ્વરયોર્લક્ષ્મીદ્રુમયોઃ કાન્તિમયયોઃ સરમામુરયોશ્ચણ્ડાઘનયોર્નિયતિખરયોઃ પ્રભાવતીધુન્ધ્વોઃ સંસક્તં દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્ । યુદ્ધે દૈત્યસૈન્યાનાં વિનાશઃ । યુધિ વિહતપરાક્રમપૌરુષાણાં દાનવયોધમુખ્યાનાં દ્વિરદવરાનધિષ્ઠાય પુનર્યુદ્ધાય પ્રયતનમ્ ।
૬૬ ષટ્ષષ્ટિતમેધ્યાયે -
દૈત્યાનાં પ્રયત્નં વિદિત્વા દેવીનામપિ યુદ્ધાર્થં સાંગ્રામિકગજોત્તમાધિરોહણમ્ । ગજારૂઢાનાં દેવીદાનવાનાં સંકુલં યુદ્ધમ્ । દેવીભિરાજૌ સ્વબલાન્યભ્યર્દિતાનિ દૃષ્ટ્વા ચતુરઙ્ગિણ્યા સેનયા શુંભનિશુંભયોઃ સમાજભૂમાવાગમનમ્ । દેવ્યા સહ શુંભનિશુંભયોર્યુદ્ધમ્, તુમુલઃ સંઘર્ષઃ, દેવ્યા દૈત્યસૈન્યાનામલ્પાવશેષીકરણમ્ । દેવ્યા શુંભનિશુંભયોર્ધ્વજકવચા- શ્વસારથીનાં નિર્ણાશનમ્ । દિવમુત્પતિતયોઃ શુંભનિશુંભયોર્દેવ્યા ગ્રીવયોઃ સંપ્રગૃહ્યા નિષ્પેષણમ્, શુંભનિશુંભવધઃ ।
૬૭ સપ્તષષ્ટિતમેધ્યાયે -
દેવૈઃ કૃતા કૌશિકીસ્તુતિઃ, દેવદેવ્યોઃ કૌશિક્યૈ વરપ્રદાનમ્ । કૌશિકીવિજયમહોત્સવઃ, વિન્ધ્યશિખરે દેવૈર્દિહિતઃ કૌશિક્યા અભિષેકઃ, શક્રવાક્યમ્ ।
૬૮ અષ્ટષષ્ટિતમેધ્યાયે -
કૌશિક્યા સ્વદેહોદ્ભૂતાનાં દેવીનાં લઙ્કાદિદેશેષુ પ્રતિષ્ઠાપનમ્, કૌશિકીકૃતો મહિષવધઃ ।
૬૯ ઊનસપ્તતિતમેધ્યાયે -
પાર્વત્યા ગૌરવર્ણતાસાદનાનન્તરં ભર્ત્તુર્દર્શનાય હિમવચ્છિરવરાન્મન્દરાચલે પ્રત્યાગમનમ્ । નન્દિકૃતા ગૌરીસ્તુતિઃ । વ્યાઘ્રદ્વિતીયાયા ગૌર્યા ભર્ત્તુશ્ચરણાભિવન્દનમ્ । ગૌર્યા દેવદેવસ્ય સવિધે સ્વતપશ્ચર્યાવણિરણકથનમ્ । શિવેન સોમનન્દિનો વરપ્રદાનમ્ । સોમસ્ય સગણસ્ય શમ્ભોર્ગૌર્યાસ્તપસ્થલદર્શનાય હિમવચ્છિખરગમનમ્ । ગૌરીશિખર- સમાખ્યા, શિવેન હિમવતો વરપ્રદાનમ્ । ગોરીશિલાસ્તનકુણ્ડાલઙ્કારધારા કોશીનીલકુણ્ડનિશ્ચીરાગ્રારણ્યકૃષ્ણા- જિનાદિમહિમસમાખ્યાનમ્ ।
૭૦ સપ્તતિતમેધ્યાયે -
દેવદેવસ્ય દર્શનાર્થં શક્રશશિવાયૂનાં મન્દરાચલે આગમનમ્ । હિરણ્યકશિપોર્વધાર્થં ગૃહીતનરસિંહરૂપસ્ય વિષ્ણો રુદ્ધારાર્થં દેવદેવસ્ય સમીપે શક્રસ્ય પ્રાર્થના । દેવદેવાનુગ્રહેણ વાયોર્મૂર્ત્તત્ત્વમ્ । શશિનો યક્ષ્માપહાનાય પ્રભાસે તપશ્ચરણોપદેશઃ, પ્રસંગાગતં હિરણ્યકશિપૂપાખ્યાનમ્ । હિરણ્યકશિપોરુત્પત્તિઃ, શ્રીપર્વતે હિરણ્યકશિપોસ્તપશ્ચર્યા । બ્રહ્મણો વરલાભઃ, ત્રૈલોક્યરાજ્યકરણમ્, શ્રીપર્વતોપાખ્યાનમ્ । શ્રીપર્વતમાહાત્મ્યમ્, શ્રીગિરેર્વરપ્રદાનમ્ ।
૭૧ એકસપ્તતિતમેધ્યાયે -
હિરણ્યકશિપોરત્યાચારેણ પીડિતાનાં દેવાનાં બ્રહ્મણા સહ વિષ્ણોઃ સમીપે ગમનમ્ । હિરણ્યકશિપોર્વધાર્થં પ્રાર્થના, વિષ્ણુના નરસિંહરૂપેણ હિરણ્યકશિપોર્વધઃ । રુદ્રસ્ય શરભરૂપેણાવતારઃ, નૃસિંહકૃતા શરભસ્તુતિઃ । શરભરૂપિણા રુદ્રેણ વિષ્ણોર્નૃસિંહરૂપાત્સમુદ્ધરણમ્ ।
૭૨ દ્વિસપ્તતિતમેધ્યાયે -
મન્દરે વિહરતો દેવદેવસ્ય પાર્વત્યાઃ પ્રાર્થનયા વિન્ધ્યાચલમાગમ્ય તત્ર મનસા નિર્મિતે મહાપુરે યોગસન્ધાનમાસ્થાય તયા સહ મહાસુરતારમ્ભઃ । તન્નિમિત્તાત્ મહોત્પાતાન્ દૃષ્ટ્વા ભીતૈર્દેવૈર્વિન્ધ્યમાગત્ય શંકરદર્શનાર્થં તત્સવિધે લક્ષ્યદૂતરૂપેણ વહ્નેઃ પ્રેષણમ્ । તત્ર નન્દિનોઽનુગ્રહેણ વહ્નેરભ્યન્તરપ્રવેશઃ । વહ્નેઃ પ્રાર્થનયા દેવદેવસ્ય મહાસુરતા- ત્તૂષ્ણીં નિષ્ક્રમ્ય દેવેભ્યો દર્શનદાનમ્ । દેવ્યાસ્તનયયોગાપનોદનાય શમ્ભોઃ સુરતવિરતયે દેવાનાં પ્રાર્થના । દેવાનાં તુષ્ટ્યર્થ શમ્ભુના ચિરસન્ધારિતસ્ય સ્વતેજસો વહ્નાવાધાનમ્ । મહાસુરતભઙ્ગાત્ પાર્વત્યાઃ પ્રકોપઃ । નન્દિનં પ્રતિ રોષેણ કર્ણોત્પલપ્રક્ષેપઃ । તતઃ સ્વર્ણશૃંગસમીપતો ભદ્રોત્પલસરોત્પત્તિઃ । દેવતાભ્યઃ પાર્વત્યાઃ શાપઃ । કૈટભ નામ્ના પાર્વત્યાસ્તત્રાવસ્થાનમ્ । રમણશિલામહિમા, શઙ્કરસકાશે દેવાનામન્ધકતપઃપ્રવૃત્તિવિજ્ઞાપનમ્ । શંકરેણ દેવાનાં સમાશ્વાસનમ્, શંકરાજ્ઞયા માહેશ્વતેજસૌ દેવૈઃ શરવણે સમુત્સર્જનમ્ । તત્પ્રભાવાત્ તત્ર સર્વસ્ય હિરણ્મયીભાવઃ ।
૭૩ ત્રિસપ્તતિતમેધ્યાયે-
અન્ધકોત્પત્તિકથામવતારયિતું પ્રસંગાત્ શંકુકર્ણક્ષેત્રસમાખ્યાનમ્ । પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થ શંકુકર્ણક્ષેત્રે હિરણ્યાક્ષસ્ય તપશ્ચર્યા । પરિહાસાર્થં પાર્વત્યા શમ્ભોર્નેત્રનિમીલનમ્ । શભુનેત્રનિમીલનજન્યાન્ધકારાદ્ અન્ધકોત્પત્તિઃ । તપશ્ચરતે હિરણ્યાક્ષાય મહાદેવેનાન્ધકસુતપ્રદાનમ્ । યુવાવસ્થાં પ્રાપ્તસ્યાન્ધકસ્ય ગૃહાન્નિર્ગત્ય તપસે પ્રસ્થાનમ્ ।
૭૪ ચતુઃસપ્તતિતમેધ્યાયે-
ગઙ્ગાદ્વારવર્ત્તિકનખલક્ષેત્રેન્ધકસ્ય તપશ્ચર્યા, બ્રહ્મણઃ સકાશાદ્ વરપ્રાપ્તિશ્ચક્ષુર્લાભશ્ચ ।
૭૫ પઞ્ચસપ્તતિતમેધ્યાયે-
લબ્ધવરસ્યાન્ધકસ્ય ગૃહં પ્રત્યાગમનમ્ । હિરણ્યાક્ષકૃતશ્ચિરચિન્તિતઃ કૌમુદીમહોત્સવઃ ।
૭૬ ષટ્સપ્તતિતમેધ્યાયે-
હિરણ્યાક્ષપુરે દાનવાનાં મહાસમાજઃ, દૈત્યદાનવાનાં સભાપ્રવેશઃ, હિરણ્યાક્ષસ્ય સભાપ્રવેશઃ ।
૭૭ સપ્તસપ્તતિતમેધ્યાયે-
દૈત્યદાનવવીરાણાં પરામર્શઃ, વિજયયાત્રાપ્રસ્તાવઃ, હિરણ્યાક્ષસ્ય સૈન્યસન્નાહઃ, શુક્રવાક્યમ્ । શુક્રં પુરસ્કૃત્ય સસૈન્યસ્ય હિરણ્યાક્ષસ્ય અમરાવતીવિજયાય નિર્યાણમ્ ।
૭૮ અષ્ટસપ્તતિતમેધ્યાયે-
અમરાવત્યાં દેવાનાં ભયસૂચકા દારુણોત્પાતાઃ, બૃહસ્પતિવાક્યમ્, દેવાનાં સૈન્યસન્નાહઃ, વ્યૂહરચના, યુદ્ધાય નિર્યાણમ્ ।
૭૯ ઊનાશીતિતમેધ્યાયે-
દૈત્યપક્ષે વ્યૂહરચના, યુદ્ધારસ્ભઃ દેવદાનવસૈન્યાનાં ભીષણઃ સંઘર્ષઃ ।
૮૦. અશીતિતમેધ્યાયે-
લોકપાલાનાં દૈત્યદાનવવીરૈઃ સહ દારુણં યુદ્ધમ્ । દૈત્યદાનવવીરાણાં પરાક્રમઃ ।
૮૧ એકાશીતતમેધ્યાયે-
દેવરાઢિરણ્યાક્ષયોર્યુદ્ધમ્ । અંશનામ્ન આદિત્યસ્ય પરાક્રમઃ ।
૮૨ દ્વ્યશીતિતમેધ્યાયે-
દેવદાનવવીરાણાં તુમુલં યુદ્ધમ્ । દૈત્યદાનવવીરાણાં યુદ્ધસ્થલાદ્વિદ્રવણમ્ હિરણ્યાક્ષવાક્યાદ્વીરાણાં પલાયનાન્નિ- વૃત્તિઃ ।
૮૩ ત્ર્યશીતિતમેધ્યાયે -
દેવદાનવવીરાણાં પુનસ્તુમુલયુદ્ધારમ્ભઃ । સંકુલં યુદ્ધમ્, ઉભયોઃ પક્ષયોર્મહત્ કદનમ્ ।
૮૪ ચતુરશીતિતમેધ્યાયે -
દેવદાનવયુદ્ધસ્ય મહાયજ્ઞરૂપેણ વર્ણનમ્, દેવાનાં દાનવાનાઞ્ચ ભીષણઃ સંઘર્ષઃ, દારુણં દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્, દેવેન્દ્રહિરણ્યાક્ષયો- ર્યુદ્ધમ્, ઐરાવતસ્ય વિક્રમઃ । હિરણ્યાક્ષકૃતપ્રહારેણ સશક્રસ્યૈરાવતસ્ય યુદ્ધભૂમેર્વિદ્રવણમ્ ।
૮૫ પંચાશીતિતમેધ્યાયે –
વાયુવિપ્રચિત્ત્યોરંશસંવરયોર્ભગબલયોઃ પૂષવિરોચનયોશ્ચ દ્વન્દ્વયુદ્ધવર્ણનમ્ । વાય્વંશભગાનાં પરાજયઃ, પૂષ્ણઃ પરાક્રમઃ ।
૮૬ ષડશીતિતમેધ્યાયે

પૂષ્ણઃ પરાજયઃ, બલિમિત્રયોર્બાણવરુણયોર્યમાન્ધકયોર્જયન્તેલ્વલયોશ્ચ દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્ । મિત્રવરુણયમજયન્તાનાં પરાભવઃ।
૮૭ સપ્તાશીતિતમેધ્યાયે -
મયચન્દ્રમસો રાહ્વહિર્બુધ્નયોરજૈકપાત્કાલનેમ્યોર્જ્વરકાર્તસ્વનયોર્દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્ ।
૮૮ અષ્ટાશીતિતમેધ્યાયે
અર્યમપ્રહ્લાદયોર્ધરાનુહ્રાદયોર્દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્ । તતઃ પુનર્દેવગણાનાં દૈત્યાનાં ચ સંકુલં યુદ્ધમ્ । દેવાનાં બલવદ્વેગેન દાનવાનાં બલસ્ય ભૃશં વેગપ્રતિઘાતઃ ।
૮૯ ઊનનવતિતમેધ્યાયે -
દાનવાનાં ત્રાણાય હિરણ્યાક્ષસ્ય યુદ્ધેભિસરણમ્ । હિરણ્યાક્ષસ્ય પરાક્રમઃ, દેવાનાં વિદ્રવણમ્, વાયોરભિસરણમ્ । વાયોઃ પરાક્રમઃ, વાયુહિરણ્યાક્ષયુદ્ધમ્, દાનવવૌરૈઃ સહ વાયોઃ સંકુલં યુદ્ધમ્ । વાયોર્વિક્રમભઙ્ગઃ, સેન્દ્રાણાં દેવાનાં પુનર્દાનવાન્ પ્રતિ અભ્યાક્રમણમ્ । સંકુલં યુદ્ધમ્, દેવેન્દ્રવિરોચનયોર્યુદ્ધમ્ । વિરોચનસ્ય પરાક્રમઃ, દેવાનાં પલાયનમ્ ।
૯૦ નવતિતમેધ્યાયે -
દેવસૈન્યં દાનવવીરૈરર્દ્યમાનં સમીક્ષ્ય અગ્નીષોમયોર્યુદ્ધેભિસરણમ્ । ચન્દ્રમસઃ શરાઘાતેન હિરણ્યાક્ષસ્ય મોહઃ । સારથિના હિરણ્યાક્ષસ્ય સંગ્રામાદપવાહનમ્ । ચન્દ્રમસઃ પરાક્રમઃ, દૈત્યવીરાણાં સ્તબ્ધીભાવઃ, સોમેનેવાગ્નિનાપિ દૈત્યસૈન્યાનાં ભૃશં કદનમ્ ।
૯૧ એકનવતિતમેધ્યાયે -
હિરણ્યાક્ષકૃતા સારથિભર્ત્સના । હિરણ્યાક્ષસ્ય પુનર્યુદ્ધભૂમૌ પ્રત્યાગમનમ્, હિરણ્યાક્ષસ્યાગ્નીષોમાભ્યાં યુદ્ધમ્ । સોમસ્ય યુદ્ધાદપયાનમ્ ।
૯૨ દ્વિનવતિતમેધ્યાયે -
અગ્નિદાનવયુદ્ધમ્, અગ્નેઃ પરાક્રમઃ, અગ્નિમુખોત્થેન ધૂમેન યુદ્ધભૂમૌ સર્વત્રાન્ધકારઃ, આટિબકસંજ્ઞં ભૃશદારુણમન્ધ- કારયુદ્ધમ્ ।
૯૩ ત્રિણવતિતમેધ્યાયે -
અન્ધકારવિલયનમ્, શક્રપુરસ્સરાણાં દેવાનાં પ્રસભં દૈત્યસૈન્યવિમર્દનમ્, અન્ધકાસુરપરાક્રમઃ, દેવાનાં પલાયનમ્, દૈત્યાનામમરાવતીપ્રવેશઃ । હિરણ્યાક્ષસ્ય વિજયાત્રારમ્ભઃ, વરુણલોકાય પ્રસ્થાનમ્ ।
૯૪ ચતુર્ણવતિતમેધ્યાયે
(વરુણલોકવિજયઃ), (યમલોકાભિગમનમ્, યમલોકવિજયઃ), નારકીયાણાં મોક્ષણમ્, પિતૃપતિત્વેન વિપ્રચિત્તેઃ સ્થાપનમ્ ।
૯૫ પઞ્ચનવતિતમેધ્યાયે -
લઙ્કાભિગમનમ્. યક્ષપુર્યા લઙ્કાયા વશીકરણમ્ । લઙ્કાયાં પ્રહ્લાદસ્યાભિષેકઃ, લોકાનાં વશીકરણાનન્તર દેવતાનાં સ્થાનેષુ દાનવેશ્વરાણાં સ્થાપનમ્ । અમરાવત્યામિન્દ્રત્વેનાન્ધકસ્યાભિષેચનમ્ । સ્વયં હિરણ્યાક્ષસ્યાખિલભૂર્લોકા- નુશાસનમ્ । મૂર્તિમતીં પૃથિવીં વશીકૃત્ય નાગપાશૈર્બદ્ધ્વા રસાતલે સ્વપુરસમીપતસ્તસ્યાવરોધનમ્ । હિરણ્યાક્ષ- રાજ્યવર્ણનમ્ ।
૯૬ ષણ્નવતિતમેધ્યાયે
દેવાનાં દુરવસ્થા, બ્રહ્મકૃતં દેવાનાં સમાશ્વાસનમ્ । બ્રહ્મદત્તયોગપ્રભાવેણ દેવાનાં પ્રજાશરીરેષુ નિલીયાવસ્થાનમ્ । હિરણ્યાક્ષસ્ય અત્યાચારઃ ।
૯૭ સપ્તનવતિતમેધ્યાયે -
બ્રહ્મણો વાક્યાદ્ દેવાનાં શ્વેતપર્વતગમનમ્ । તત્ર દેવૈઃ કૃતા વિષ્ણોઃ સ્તુતિઃ । હિરણ્યાક્ષવિનાશાય પ્રાર્થના, સર્વદેવમયં ( યજ્ઞ) વારાહશરીરમાસ્થાયૈવ તમુગ્રદૈત્યં હનિષ્યામીતિ વિષ્ણુના દેવતાનાં સમાશ્વાસનમ્ ।
૯૮ અષ્ટનવતિતમેધ્યાયે -
દેવૈર્વરાહરૂપપ્રકલ્પનમ્, વિષ્ણુના વરાહશરીરગ્રહણમ્ । વરાહરૂપસ્ય વિષ્ણોરઙ્ગપ્રત્યઙ્ગેષુ દેવાદીનામવસ્થિતિ- વર્ણનમ્ । ઋષિભિર્વરાહતેજસઃ સમુદ્દીપનમ્ । વરાહસ્ય દેવાન્પ્રતિ વચનમ્, મહાદેવેન દેવાનાં સમાશ્વાસનમ્ । બ્રહ્મણા કૃતરક્ષાવિધેર્વરાહસ્ય રુદ્રં નમસ્કૃત્ય વરુણાલયં પ્રતિ પ્રસ્થાનમ્ ।
૯૯ એકોનશતતમેધ્યાયે -
વરાહસ્ય મહાર્ણવપ્રવેશઃ, અન્તઃસમુદ્રે ક્રમાલ્લોકાલ્લોકાન્તરં ગચ્છતો વરાહસ્ય રસાતલપ્રાપ્તિઃ, હિરણ્યાક્ષાય વરાહાગમનં નિવેદયિતું સાગરપાલસ્ય દાનવસ્ય અશ્મકપુરં પ્રતિ ગમનમ્ ।
૧૦૦. શતતમેધ્યાયે -
હિરણ્યાક્ષપુરે ભયઙ્કરા ઉત્પાતા, પ્રહ્લાદહિરણ્યાક્ષયોરનિષ્ટસ્વપ્નદર્શનમ્ । દૈત્યાનાં વિમર્શઃ, ભીતસ્ય સાગરપાલસ્ય સસંભ્રમં સભાપ્રવેશઃ । તત્કૃતં વરાહસ્વરૂપવર્ણનમ્ । વરાહપ્રવૃત્તિવિજ્ઞાનાય હિરણ્યાક્ષેણ કિઙ્કરગણપ્રેષણમ્ ।
૧૦૧ એકોત્તરશતતમેધ્યાયે -
કિઙ્કરાણાં વરાહસન્દર્શનમ્ । વરાહકિઙ્કરસંવાદઃ, કિઙ્કરાણાં વરાહં પ્રતિ શસ્ત્રકૂટૈઃ પ્રહરણમ્ । વરાહેણ કિઙ્કરાણાં નિઃશેષતયા કદનમ્ ।
૧૦૨ દ્વ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
કિઙ્કરાણાં કદનં શ્રુત્વા ભૃશં ક્રુદ્ધસ્ય હિરણ્યાક્ષસ્ય સ્વાસનાદુત્પતનમ્ । વિપ્રચિચિત્તિપ્રભૃતિભિર્દાનવૈઃ સમાશ્વાસનમ્ । હિરણ્યાક્ષસ્યાજ્ઞયા પ્રહ્લાદાદિપ્રમુખવીરાણાં વરાહનિગ્રહાર્થં નિર્યાણમ્ । કિઙ્કરગણાન્નિપાત્યાશ્મકપુર પ્રાપ્તેન વરાહેણ પુરદ્વારાદિવિધ્વંસનમ્ । સશસ્ત્રવર્ષં દાનવવીરૈરનુયાતસ્ય વરાહસ્ય પુરાદ બહિઃ સમાં ભૂમિમુપાશ્રિત્ય યોધનમ્ ।
૧૦૩ ત્ર્યધિકશતતમેધ્યાયે -
વરાહસ્ય પ્રહ્લાદાન્ધકવિપ્રચિત્ત્યાદિભિર્દાનવવીરૈઃ સહ સુભીષણં ચિત્રયુદ્ધમ્ । તથા યુધ્યતા વરાહેણ નિખિલ- દાનવાનાં વિદ્રાવણમ્ ।
૧૦૪ ચતુરુત્તરશતતમેધ્યાયે -
દાનવૈઃ પુનર્વરાહં પ્રતિ શસ્ત્રવર્ષણમ્ । દાનવપ્રહિતસર્વશસ્ત્રાણાં વરાહેણ ગ્રસનમ્ । દાનવૈઃ સહ વરાહસ્ય ભીષણ યુદ્ધમ્ । વરાહેણ નિખિલદાનવાનાં વિદ્રાવણમ્ । નર્દતા વરાહેણ વિપ્રચિત્તિં ભ્રામયિત્વા તસ્ય પુરં પ્રતિ પ્રોત્ક્ષેપણમ્ । વિપ્રચિત્તેર્હિરણ્યાક્ષભવનોપરિ વેગેન નિપતનમ્ । હિરણ્યાક્ષેણ વિપ્રચિત્તેઃ સમાશ્વાસનમ્ । વિપ્રચિત્તિહિરણ્યાક્ષ- સંવાદઃ । વિપ્રચિત્તેર્નૈરાશ્યવચનમ્, હિરણ્યાક્ષસ્ય સ્વયં યુદ્ધાય ગન્તું નિશ્ચયઃ ।
૧૦૫ પંચોત્તરશતતમેધ્યાયે -
ક્રુદ્ધસ્ય હિરણ્યાક્ષસ્યાતિમહતા રથેન યુદ્ધાય નિર્યાણમ્ । યુદ્ધાર્થં પુરાન્નિર્ગચ્છતો હિરણ્યાક્ષસ્ય નાનાવિધમહોત્પાત- દર્શનમ્ । વરાહહિરણ્યાક્ષયુદ્ધમ્ । હિરણ્યાક્ષશરાઘાતેન નિશ્ચોષ્ટસ્ય વરાહસ્ય મહર્ષિભિર્દેવતાભિશ્ચ સ્વતેજોભિઃ સમાપ્યાયનમ્ ।
૧૦૬ ષડુત્તરશતતમેધ્યાયે -
તૈસ્તથાપ્યાયનાદૂર્જિતતેજસો વરાહસ્ય પુનર્હિરણ્યાક્ષેણ સહ ભીષણં યુદ્ધમ્ । વરાહહિરણ્યાક્ષયોઃ પરસ્પરમાક્ષેપઃ । દારુણં યુદ્ધમ્, ક્રુદ્ધસ્ય હિરણ્યાક્ષસ્ય વરાહં પ્રતિ ભીષણશૂલપ્રક્ષેપઃ ।
૧૦૭ સપ્તોત્તરશતતમેધ્યાયે -
અલક્ષિતેન વેગવતા શૂલેન હૃદિ વિદ્ધસ્ય વરાહસ્ય નિસંજ્ઞતયા ભૂમૌ નિપતનમ્ । જગતિ નાનાવિધમહોત્પાતપ્રવૃત્તિઃ, બ્રહ્માદિભિઃ પ્રાર્થિતેન મહાદેવેન સ્વતેજસા વરાહાપ્યાયનમ્ । તથાપ્યાયિતસ્ય કૃચ્છ્રાન્મુક્તસ્ય વરાહસ્ય હિરણ્યાક્ષેણ બહુકાલં યુદ્ધમ્ । પ્રાપ્તકાલાનતિક્રમણાર્થં વરાહં પ્રત્યાકાશવાણી, વરાહકૃતો હિરણ્યાક્ષવધઃ ।
૧૦૮ અષ્ટોત્તરશતતમેધ્યાયે -
વરાહેણાન્તઃ સમુદ્રે પૃથિવ્યા અન્વેષણમ્ બન્ધનાદુન્મોચનનમ્, રસાતલાદાનીય સ્વસ્થાને સ્થાપનં ચ। તતો દેવકૃતૈ- ર્દિવ્યોત્સવૈર્નન્દતો વરાહસ્ય મૃગીરૂપેણોપસ્થિતાભિર્દિવ્યાપ્સરોભિઃ સહ સુચિરં ભૂર્લોક એવ ક્રીડાવિહરણેનાવ- સ્યાનમ્ ।
૧૦૯ નવાધિકશતતમેધ્યાયે -
તથા રમમાણસ્ય વરાહસ્ય ચિત્રલેખાભાર્યાયાં વૃકનામ્નઃ પુત્રસ્યોત્પત્તિઃ । યદૃચ્છયા પૃથિવ્યાં વિચરતો વૃકસ્ય હિમવચ્છિખરે કુમારાનુપસ્થિતૌ તદાલયમાસાદ્ય બલદર્પાદુદ્યાનદ્રુમભઞ્જનમ્ । કોકામુખનામ્ના કુમારાનુચરેણ વૃકસ્ય બન્ધનમ્ । નારદમુખાત્તદ્વિજ્ઞાય વરાહસ્ય સસંભ્રમં કુમારગૃહગમનમ્ ।
૧૧૦ દશોત્તરશતતમેધ્યાયે -
કુમારેણ સહ વરાહસ્ય યુદ્ધમ્ । કુમારશક્તિપ્રહારતો વરાહસ્ય દેહાવપાતઃ । વરાહશરીરાદુન્મુક્તેન વિષ્ણુના કૃતા શંકરસ્તુતિઃ। પાશુપતવ્રતોપદેશાર્થં પ્રાર્થના ચ । દેવતાભ્યો વ્રતોપદેશાર્થં શમ્ભોર્દેવૈઃ સહ દ્યુલોકગમનમ્ ।
૧૧૧ એકાદશોત્તરશતતમેધ્યાયે -

શમ્ભૌ વ્રતોપદેશાર્થં દ્યુલોકં ગતે લોકમાતૄણાં દેવીનામૃષિપત્નીનાં દેવયક્ષોરગગન્ધર્વાદિપત્નીનાં ચ ધર્મજિજ્ઞાસયા પાર્વતીસમીપ આગમનમ્ । તાભ્યઃ પાર્વત્યા ધર્મોપદેશઃ । અન્નાદિદાનમહિમા, પ્રપાકૂપતડાગાદિકરણમહિમા, વૃક્ષરોપણાદિમહિમા, કાઞ્ચનભૂમ્યાદિદાનમહિમા, શય્યોપકરણ વસ્ત્રભાજનાદિદાનમહિમા, કન્યાદાનમહિમા, ગૃહગજરથાઽવાદિદાનમહિમા, વિવિધધેનુદાનમહિમા, ગોદાનમહિમા, ગવામઙ્ગવર્ત્તિનાં દેવાદીનાં વર્ણનમ્ । જલ- પાત્રાદિદાનમહિમા, અસહાયદીનમૂઢવ્યાધિતસાહાય્યકરણમહિમવર્ણનમ્ । દરિદ્રાય વિપ્રાય સુવર્ણદાનસ્ય ફલ- કથનમ્ ।
૧૧૨ દ્વાદશોત્તરશતતમેધ્યાયે-
એકભક્તોપવાસકૃચ્છ્રચાન્દ્રાયણાદિવિવિધવ્રતવિધિવર્ણનમ્ । સ્ત્રીણાં ભર્ત્રનુજ્ઞયૈવ ધર્માચરણાદાવધિકાર ઇતિ કથનમ્ । પાર્વત્યા દેવમાતૃભિઃ સહ મન્દરે વનદિદૃક્ષયા ભ્રમણમ્ । તત્ર પાર્વત્યા પુષ્પિતાશોકતરુપોતકદર્શનમ્ । બાલાશોકદર્શનાજ્જાતસ્નેહાયાઃ પાર્વત્યા હૃદિ તસ્ય પુત્રત્વેન ગ્રહણાભિલાષઃ, તદન્તરે સગણસ્યાન્ધકસ્ય પાતાલાદ- ભ્યેત્ય મન્દરાચલે ગમનમ્ । તત્ર તસ્ય પાર્વતીદર્શનાન્મનઃક્ષોભઃ, તદ્વિજ્ઞાય પાર્વત્યા દૂરત એવ તતોન્યત્ર ગમનમ્ । જગન્માતુઃ પાર્વત્યા અનવમાનાર્થમન્ધકાય પ્રહ્લાદસ્યોપદેશઃ, મન્દરે સપ્તર્ષીણાં ધાત્રાદિભિઃ સમાગમઃ, તેષાં યથા- શ્રુતામૃતમથનેતિવૃત્તકથનમ્ ।
૧૧૩ ત્રયોદશોત્તરશતતમેધ્યાયે-
બ્રહ્મણ ઉપદેશાદ્ દેવાસુરકૃતં સમુદ્રમથનમ્ । તદુત્થોગ્રવિષસ્ય શઙ્કરેણ પાનમ્, અમૃતોત્પત્તિઃ, અસુરૈરમૃતાપહરણમ્ । વિષ્ણુના મોહિનીરૂપમાસ્થાય માયયાઽસુરાન્મોહયિત્વાઽમૃતં પ્રગૃહ્ય તસ્ય દેવેભ્યઃ પ્રદાનમ્ ।
૧૧૪ ચતુર્દશોત્તરશતતમેધ્યાયે -
કાલકૂટવિષસ્યોત્પત્તેર્વિસ્તરેણ વર્ણનાર્થં મહાદેવસ્ય નીલકણ્ઠતાસમાખ્યાનાર્થં ચ સનત્કુમારં પ્રતિ વ્યાસસ્યા- નુરોધઃ , કથાપ્રસંગેન વાયુબાલખિલ્યસંવાદસ્ય કુમારવસિષ્ઠસંવાદસ્યોમામહેશ્વરસંવાદસ્ય ચાવતારણમ્ । ઉમયા પૃષ્ટેન મહાદેવેન સ્વસ્ય નીલકણ્ઠતાયા ઇતિવૃત્તં કથયિતું કાલકૂટોત્પત્તેર્વિસ્તરેણ વર્ણનમ્ । સમુદ્રમન્થનોત્પન્નાત્ કાલકૂટાજ્જગતસ્ત્રાણાર્થં બ્રહ્મકૃતા ભવસ્તુતિઃ । બ્રહ્મણઃ પ્રાર્થનયા સુરાસુરસંઘાનાં સવિસ્મયં પશ્યતાં મયા લોકત્રયહિતાય તદુગ્રવિષં નિપીય કણ્ઠે ધૃતં, તતશ્ચેયં શ્રીકણ્ઠતા મમેતિ મહાદેવો પાર્વત્યૈ સ્વસ્ય નીલકણ્ઠતાયા ઇતિવૃત્તકથનમ્ । બ્રહ્મકૃતસ્ય નિજસ્તવસ્ય માહાત્મ્યવર્ણનઞ્ચ ।
૧૧૫ પંચદશોત્તરશતતમેધ્યાયે -
અમૃતહરણોત્તરસંજાતદેવાસુરસંગ્રામવર્ણનમ્ । યુદ્ધે દેવૈર્દાનવાનાં કદનમ્ । દેવાનાં વિજયઃ, પ્રહ્લાદપ્રમુખાનાં દૈત્યાનાં યુદ્ધાત્પરાવર્તનમ્ ।
૧૧૬ ષોડશોત્તરશતતમેધ્યાયે -
ઉત્તરોત્તરં યુદ્ધેષુ વિષ્ણુના પરાજિતેન પ્રહ્લાદેન પુત્રાય રાજ્યપ્રદાનમ્ । દેવાસુરાણાં વર્ષસહસ્રિકમાટિવકાખ્યં યુદ્ધમ્ । તસ્મિન્ યુદ્ધે શક્રકૃતો વિરોચનવધઃ । વિરોચને હતે બ્રહ્મણા દૈત્યરાજ્યે બલેરભિષેચનમ્ । દેવાન્ વિજિત્ય બલિના ત્રૈલોક્યરાજ્યકરણમ્ । વિષ્ણોર્વામનાવતારઃ, વામનસ્ય બલિસદ્મગમનમ્ । બલિવામનસંવાદઃ, બલેઃ સકાશે વામનસ્ય પદત્રયોન્મિતભૂમિયાચનમ્ । બલૌ વામનાય ભૂમિં દાતું પ્રવૃત્તે પ્રહ્લાદેન નિષેધનમ્ । વલિ- પ્રહ્લાદસંવાદઃ, પ્રસંગાદ્ બલિકૃતન(મ?)ષ્ટકેતિવૃત્તાખ્યાનમ્ । બલિના વામનાય સંકલ્પ્ય પદત્રયપ્રદાનમ્ । બલેરુપરિ સસાધુવાદં દેવૈઃ કૃતા પુષ્પવૃષ્ટિઃ ।
૧૧૭ સપ્તદશોત્તરશતતમેધ્યાયે -
પ્રતિગ્રહાનન્તરં વામનસ્ય પદત્રયાર્થં વિક્રમણમ્ । તદ્ દૃષ્ટ્વા દૈત્યાનાં ત્રિવિક્રમસ્યોપરિ શસ્ત્રાસ્ત્રૈરાક્રમણમ્ । દેવદાનવયુદ્ધમ્, દૈત્યાનાં પરાજયઃ, બ્રહ્મણા બલેઃ સમયકરણમ્ । દેવાનાં રાજ્યપ્રાપ્તિઃ, બલેઃ પાતાલપ્રવેશઃ, દેવૈઃ કૃતો વામનસ્તુતિઃ । દેવાનાં સ્તુત્યા સંજાતતોષાતિશયસ્ય વામનરૂપસ્ય વિષ્ણોઃ સ્વાભિમાનતો યોગભ્રંશઃ । યોગભ્રષ્ટે તસ્મિન્ તદન્તરેણાસુરીપાપ્માયાઃ પ્રવેશઃ । તત્કૃતા ચ વિષ્ણોશ્ચિરન્તની વામનરૂપતાપત્તિઃ ।
૧૧૮ અષ્ટાદશોત્તરશતતમેધ્યાયે -
પ્રતિગ્રહકૃતયા પાપ્મયાવિષ્ટસ્ય વિષ્ણોસ્તત્પાપ્માપ્રહાણાર્થં બ્રહ્મણો વાક્યાત્ સપ્તર્ષિપ્રભૃતિમુનિજનસહિતાનાં દેવાનાં વામનમાદાય તીર્થયાત્રાયૈ પ્રસ્થાનમ્ । શુકોપાખ્યાનમ્ - સુષુમ્ણાપુષ્કરિણીપ્રભૃતિકતિપયપુણ્યતીર્થયાત્રા- નન્નરમગ્રતો ગચ્છતાં તેષામેકત્ર શુષ્કતરુકોટરે ક્ષુત્તૃડ્ભ્યાં શુષ્યતઃ શુકસ્ય તૈર્દર્શનમ્ । શુકશક્રસંવાદઃ., શુકકૃતં તરુમહિમવર્ણનમ્ । શુકાય શક્રેણ વરદાનમ્, શક્રસ્ય વરદાનતસ્તસ્ય શુષ્કતરોઃ પુનરુજ્જીવનમ્, શુકસ્ય ચ બ્રહ્મલોક- પ્રાપ્તિઃ ।
૧૧૯ ઊનવિંશોત્તરશતતમેધ્યાયે -
( ૧) ગૌતમ્યુપાખ્યાનમ્, - કૃમિલાપુર્યામેકસ્યા ગૌતમીનામ્ન્યા વિધવાયા બ્રાહ્મણ્યાસ્તપસિ સક્તાયાસ્તદ્બાલપુત્રસ્ય કૃષ્ણસર્પદંશનાદ્ મરણમ્ । અર્જુનનામ્નઃ વ્યાધેન ગૌતમ્યાસ્તદ્વૃત્તાન્તકથનમ્ । ગૌતમ્યા વિલાપઃ । વ્યાધેન સર્પસ્ય નિગ્રહણમ્, સર્પવ્યાધસંવાદઃ, ગૌતમ્યાસ્તપસો ભીતાનાં કાલમૃત્યુનિયતિકૃતાન્તયમનાં બાલમૃત્યુ ( નિમિત્ત) કારણત્વેન સર્પાદ્યુત્તરોત્તરકૃતાભિયોગાનાં સર્વેષામેકૈકશસ્તત્રાગમનમ્ । યમગૌતમીસંવાદઃ, યમમુખાદ્ દેહિનાં જન્મમરણયોઃ સ્વકૃતશુભાશુભકર્મનિમિત્તત્વશ્રવણાદ્ ગૌતમ્યા મનસો દુઃખશમનમ્ । દેવાનાં વરદાનેન મૃતબાલસ્ય પુનરુજ્જીવનમ્ ।
(૨) યાતુધાન્યુપાખ્યાનમ્ - કૃમિલાતો ગચ્છતાં દેવનાં કૃત્યાનામતીર્થસ્થલપ્રાપ્તિઃ, કૃત્યાસમાખ્યાનપ્રસંગાગતં તૃણબિન્દૂપાખ્યાનમ્ । યાજનપ્રાર્થનાનઙ્ગીકારાત્ પ્રકુપિતેન તૃણબિન્દુના સપ્તર્ષીન્ પ્રતિ કૃત્યાપ્રેષણમ્ । સપ્તર્ષીણાં વિનાશાય શુભાં વાપીમુપાશ્રિત્યાન્તરં પ્રતીક્ષમાણાયા યાતુધાન્યપરનામ્ન્યા કૃત્યાયાઃ પરિવ્રાડ્વેષેણેન્દ્રેણ હનનમ્ । તીર્થયાત્રોપસંહારઃ, વિષ્ણોરશ્વમેધેન યજનમ્ । તત્ર શંકરસ્યાગમનમ્ ।
૧૨૦ વિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
ભગવતઃ શૂલિનઃ પાર્વત્યા સહ રજન્યાં શ્મશાનદર્શનાયાભિગમનમ્ । ક્રમાદુજ્જયિનીં પ્રાપ્તેન ભગવતા શૂલિના શ્મશાને સંસ્કારાર્થમાનીતં મૃતં વિપ્રબાલમુજ્જીવ્ય તસ્ય ગણત્વપ્રદાનમ્ । તતો ગત્વા, તીર્થયાત્રાં સમાપ્ય હિમ- વચ્છિખરે યજ્ઞવરેણ યજતાં દેવાનાં મહાદેવેન દર્શનદાનં વરેણચ્છન્દનં ચ ।
૧૨૧ એકવિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
વિષ્ણોઃ પાપ્માપ્રહાણાર્થં શંભુસવિધે દેવાનાં પ્રાર્થના । મહાદેવેન તત્ર ગિરૌ શૂલારોપણેન જલધારાનિઃસારણમ્ । તજ્જલે સ્નપિતસ્ય વિષ્ણોઃ શરીરાન્મૂર્ત્તાયાઃ પાપ્માયા અભિનિઃસરણમ્ । વિષ્ણુના પાશુપતવ્રતવરણમ્, તુષ્ટેન હરેણ વિષ્ણવે સ્વશરીરાર્ધપ્રદાનમ્ । તન્નિમિત્તં ચ તસ્ય વિષ્ણુશંકરત્વમ્ (હરિહરરૂપત્વમ્) । ત્રૈલોક્યરાજ્યાર્થે પુનર્દેવાસુર- યુદ્ધમ્ । મહાદેવસ્યાજ્ઞયા પરશુરામેણૈકાકિના યુધિ સર્વેષાં સૈંહિકેયગણાનાં હનનમ્ । દાનવાનાં પલાયનમ્,- દેવૈર્જામદગ્ન્યાય વરપ્રદાનમ્ ।
૧૨૨ દ્વાવિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
કાલનેમિપરાક્રમઃ, કેશવકાલનેમિયુદ્ધમ્ । વિષ્ણુકૃતઃ કાલનેમિવધઃ, તારકમયયુદ્ધોપસંહારઃ । પુરિશ્ચન્દ્ર- ક્ષેત્રસમાખ્યાનમ્, નારાવણપાપ્માપ્રહાણાય દેવતાભિઃ કૃતં ત્ર્યમ્બકસ્તોત્રમ્ । વિષ્ણોઃ કૃતે દેવતાભિઃ પુરશ્ચરણા- નુષ્ઠાનમ્ । મહાદેવાજ્ઞયા સર્વૈઃ પાશુપતવ્રતાચરણમ્ । વિષ્ણોસ્તપશ્ચર્યા, વિષ્ણોઃ પાપ્માપ્રહાણમ્ । હરિશ્ચન્દ્ર- ક્ષેત્રસમાખ્યાનમ્ ।
૧૨૩ ત્રયોવિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -

જામદગ્ન્યેન પુરિશ્ચન્દ્રે મહાદેવદર્શનમ્ । મહાદેવેન જામદગ્ન્યાય ચિરજીવિત્વાદિવરસપ્તકપ્રદાનપૂર્વકં સરહસ્ય - ધનુર્વેદ( વિદ્યાજ્ઞાન) પ્રદાનમ્ । જામદગ્ન્યેન પિતુર્વૈરનિર્યાતનાર્થં પૃથિવ્યા નિઃ ક્ષત્રત્વકરણમ્ । જામદગ્ન્યકૃતઃ શ્રિયાઃ પરિભવઃ । જામદગ્ન્યેન યજ્ઞાનુષ્ઠાનમ્, કશ્યપાય પૃથ્વીપ્રદાનમ્ । જામદગ્ન્યસ્ય કાશ્યપભૂમિં પરિત્યજ્ય સમુદ્રાન્તર્દ્વીપે નિવસનમ્ ।
૧૨૪ ચતુર્વિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
કશ્યપપાલિતાયાઃ પૃથિવ્યા અધોગમનમ્ । કશ્યપસ્ય સ્વતપોબલાત્ સ્વયં પૃથ્વીભાવેનાવસ્થાનમ્, પૃથિવ્યા કશ્યપસ્ય પ્રસાદનમ્, પૃથિવ્યાઃ કશ્યપદુહિતૃત્વમ્ ।
૧૨૫ પંચવિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
વિપ્રચિત્તેર્ભસ્ત્રાપદે તપશ્ચર્યા, તસ્ય મહાદેવાદ્વરપ્રાપ્તિઃ, દેવાસુરસંગ્રામઃ, લોમહર્ષણં ધ્વજયુદ્ધમ્ । ઇન્દ્રકૃતો દાનવ- સંહારઃ ।
૧૨૬ ષડ્વિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
વ્યાસજિજ્ઞાસયા ભસ્ત્રાપદક્ષેત્રસમાખ્યાનાય ગઙ્ગાવતરણમુપાખ્યાતું સગરોપાખ્યાનમ્ સગરનામસમાખ્યા, સગરસ્યા- શ્વમેધેન યજનમ્, અશ્વાપહરણમ્, અશ્વાન્વેષણાય સાગરોત્ખનનમ્, કપિલાવમાનનાત્ સગરસુતાનાં સંહારઃ, સગરા- જ્ઞયાંશુમતઃ કપિલાશ્રમગમનમ્ ।
૧૨૭ સપ્તવિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
અંશુમત્કપિલસંવાદઃ, અંશુમતો વૈનતેયેન સમાગમઃ, સગરાણામુદ્ધારાય વૈનતેયકૃતો ગઙ્ગાનયનોપદેશઃ, કપિલાશ્રમા- દશ્વપ્રત્યાનયનમ્, સગરસ્ય યજ્ઞસમાપ્તિઃ, ગઙ્ગાનયનાય સથાવસરં તપશ્ચરતોરંશુમદ્દિલીપયોર્મનોરથસિદ્ધિં વિનૈવ સ્વર્ગમનમ, ગઙ્ગાવતારણોપક્રમઃ, ભગીરથસ્ય તપશ્ચર્યા । બ્રહ્મણો વરપ્રાપ્તિઃ, ભગીરથેન શંકરતોષણમ્, ગઙ્ગાયા ગર્વઃ, શંકરસ્ય કોપઃ, શંકરપ્રસાદનાર્થં દેવૈઃ કૃતા રુદ્રાણીસ્તુતિઃ, તત્ર તસ્યા લોકજનીત્વોપપાદનાય દેવૈર્ભસ્ત્રાશબ્દપ્રયોગઃ પાર્વત્યા શિવપ્રસાદનમ્, શિવેન ગઙ્ગાવેગધારણાઙ્ગીકરણમ્ । ભસ્ત્રાપદક્ષેત્રનિરુક્તિઃ ભસ્ત્રાપદભસ્મેશ્વરયોર્મહિમ- વર્ણનમ્ ।
૧૨૮ અષ્ટાવિંશત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
ભસ્ત્રાપદે દેવતાભિઃ શિવલિઙ્ગાનિ સંસ્થાપ્ય સ્વસ્વનામ્મા તીર્થાનાં સ્થાપનમ્ । વજ્રોપલ (ભસ્ત્રાપદ?) નામ્નિ હિમવચ્છિખરે ગઙ્ગાવતરણપ્રેક્ષણાય મહતઃ સમાજસ્યોપસ્થિતિઃ, ઉમાસહાયસ્ય દેવદેવસ્ય તત્રાગમનમ્ । મહાદેવ- વચનાદ્ ભગીરથેન ગઙ્ગાયાઃ સંસ્મરણમ્, ગઙ્ગાયાઃ સ્વર્લોકાદવતરણમ્, દિવોવતરન્ત્યા ગઙ્ગાયા મધ્યેપથ- માકાશગઙ્ગાદિનામનિષ્પત્તિઃ, તસ્યા એવ પુનસ્ત્રિસ્રોતાદિ નામાન્તરનિષ્પત્તિઃ । ત્રિભિર્વેગૈર્મહતા જવેન પતન્ત્યા ગઙ્ગાયાઃ શિવેન સ્વજટાભારે ગ્રહણમ્ । જટાજૂટેવરુદ્ધાયાસ્તસ્યાસ્તત્રૈવ ચિરકાલમવસ્થાનમ્ । દેવાનાં પ્રાર્થનયા શિવેન સ્વજટાભારાદ્ ગઙ્ગાયા અવમોચનમ્ । બિન્દુસરસ ઉત્પત્તિઃ, ગઙ્ગાયાસ્ત્રિભિઃ સ્રોતોભિસ્તતો નિઃસરણમ્ । તસ્યા મધ્યસ્રોતસો ભાગીરથીતિ સમાખ્યા । ગઙ્ગાદ્વારોત્પત્તિઃ, ગઙ્ગાવતરણસ્થલસ્ય ભસ્ત્રાપદમિત્યાખ્યા ।
૧૨૯ ઊનત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
હાલાહલયુદ્ધાખ્યાનમ્, બલસ્ય નેતૃત્વે હાલાહલાખ્યસ્ય દાનવગણસ્ય દેવૈઃ સહ સંગ્રામઃ, પ્રથમતોસુરાણાં વિજયઃ, પશ્ચાન્મહાદેવાનુગ્રહાદ્દેવાનાં વિજયઃ, ઇન્દ્રેણ બલસ્ય હનનમ્ । અસુરાણાં પરાજયઃ, અન્ધકારયુદ્ધમ્ । દેવાન્તકસ્ય તપશ્ચર્યા, રુદ્રપ્રસાદાત્તામસીં માયામાશ્રિત્ય દેવાન્તકેન દેવાનાં પ્રબાધનમ્ । ઋષીણાં વચનાદ્ દેવૈરસુરાણાં મોહાયાપ્સરસાં પ્રેષણમ્, અપ્સરોરૂપમોહિતાનાં દાનવાનાં પરસ્પરયુદ્ધેન સ્વતઃ સંહારઃ, અવશિષ્ટાનાં દેવૈઃ સંહરણમ્ ।
૧૩૦ ત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
અન્ધકાખ્યાનમ્ (પૂર્વપ્રકૃતમ્), અન્ધકેન મન્દરપ્રસ્થે પાર્વત્યા દર્શનમ્ । પાર્વતીરૂપદર્શનાત્ ક્ષુભિતસ્ય કામોપહત- ચેતસોન્ધકસ્ય તાં પ્રતિ દુષ્ટભાવના । પ્રહ્લાદસ્યોપદેશઃ, અન્ધકસ્ય દુરાગ્રહઃ । અન્ધકસ્ય દુષ્ટભાવં બુદ્ધ્વા કોપા- ચ્છૂલમુદ્યમ્ય તં હન્તું પ્રવૃત્તાયાઃ પાર્વત્યા મહાદેવેન નિષેધનમ્, પાર્વત્યાસ્તતોન્યતો ગમનમ્, અન્ધકેન સહ યોદ્ધું મહાદેવાજ્ઞયા નન્દિના સકલગણાનામાહ્વાનમ્, સગણાનાં સકલગણનાયકાનાં મહાસમાજસ્ય તત્રોપસ્થિતિઃ, ઉપસ્થિતાનાં ગણાનાં નન્દિના મહાદેવાય રૂપગુણસંખ્યાદિવિજ્ઞાપનમ્ ।
૧૩૧ એકત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
મહાદેવેન ગણાનાં મહાસમાજસ્ય નિરીક્ષણમ્, સંખ્યાનશ્રવણમ્, મહાદેવાજ્ઞયા નન્દિનઃ સંરક્ષકતાયાં બૃહસ્પતિના- ગ્નાવાહુતિપ્રદાનમ્ । મન્દરમારુરુક્ષૂણામસુરબલાનાં પ્રમથૈઃ સહ સંઘર્ષઃ, અન્ધકબલાનાં મન્દરારોહણમ્ । મન્દરસ્થિ- તિવર્ણનમ્ ।
૧૩૨ દ્વાત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
શુક્રેણાન્ધકાય પ્રમથાનીકનાયકાનાં પરિચયપ્રદાનમ્, અન્ધકસ્ય પ્રાર્થનયા શુક્રેણાસુરબલે પર્વતવ્યૂહરચનમ્ । મહાદેવાજ્ઞયા બૃહસ્પતિના પ્રમથાનીકે વજ્રવ્યૂહરચનમ્ ।
૧૩૩ ત્રયસ્ત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
પ્રમથાસુરસંગ્રામદર્શનાર્થં વિમાનકોટિભિરુપસ્થિતાનાં દેવાનાં સમાજૈર્નભોમણ્ડલસમાચ્છાદનમ્ । પ્રમથાસુરસૈન્યયો- ર્યુદ્ધોપક્રમઃ, (ગણયુદ્ધારમ્ભઃ) ।
૧૩૪ ચતુસ્ત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
પ્રમથાસુરસૈન્યયોઃ સંકુલં યુદ્ધમ્, યુદ્ધભૂમૌ શોણિતૌઘવહાનદીપ્રવૃત્તિઃ ।
૧૩૫ પંચત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
પ્રમથાસુરસુસૈન્યયોસ્તુમુલે યુદ્ધે વર્તમાને શંકુકર્ણપ્રભૃતીનાં દશાનાં પ્રવરગણેશ્વરાણામસુરબલાન્તઃપ્રવેશઃ, અસુરાણાં વ્યૂહભઙ્ગઃ, ઉભયોઃ પક્ષયોર્દારુણઃ સંઘર્ષઃ ।
૧૩૬ ષટ્ત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
વિરોચનસ્ય પ્રમથાનીકે પ્રવેશઃ, વિરોચનસ્ય પરાક્રમઃ, વિનાયકવિરોચનયુદ્ધમ્ । વિનાયકપરાક્રમઃ, બાણકુણ્ડોદર- યુદ્ધમ્, બાણવિનાયકયુદ્ધમ્, વિનાયકરાહુયુદ્ધમ્ । ગણેશ્વરદાનવેશ્વરાણાં સંસક્તયુદ્ધમ્ ।
૧૩૭ સપ્તત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
પ્રમથાસુરસૈન્યનાયકાનાં વીરાણાં તુમુલં દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્ । રથગજવાજિપાદાતાનાં દારુણઃ સન્નિપાતઃ ।
૧૩૮ અષ્ટત્રિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
પ્રમથાસુરસૈન્યયોર્મહતા વેગેનાન્યોન્યમાક્રમણમ્ । ઘોરઃ સંગ્રામઃ, નન્દિનો જમ્ભકુજમ્ભાભ્યાં દારુણં યુદ્ધમ્, કુજમ્ભવધઃ ।
૧૩૯ ઊનચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
ક્રુદ્ધેન જમ્ભેન નન્દિનં પ્રતિ દારુણપરિઘપ્રક્ષેપણમ્ । શંકુકર્ણેન જવાન્મધ્યેમાર્ગં તત્પરિઘપ્રગ્રહણમ્ । શંકુકર્ણસ્ય પરિઘમુદ્યમ્ય જમ્ભં પ્રતિ ધાવનમ્, મહાન્ કોલાહલઃ । તદ્યુદ્ધદર્શનલાલસયા સાન્ધકાનાં પ્રમથાસુરસૈન્યપ્રવીરાણાં તદાનીં કલહાદ્ વિરમ્ય કૌતૂહલેન તત્ર તથૈવાવસ્થાનમ્ ।
૧૪૦ ચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
જમ્ભમુદ્દિશ્ય ધાવન્તં શકુકર્ણં પ્રતિ વૃત્રસ્યાભિધાવનમ્ । વૃત્રશંકુકર્ણયોર્દારુણં યુદ્ધમ્ ।
૧૪૧ એકચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
વૃત્રસ્ય પરાક્રમઃ, વિટ્પતિવૃત્રયોર્યુદ્ધમ્ । વિટ્પતિં પ્રતિ દૈત્યવીરાણાં સમ્ભૂયાક્રમણમ્, પ્રમથાસુરવીરાણામતિ- દારુણં યુદ્ધમ્ ।
૧૪૨ દ્વિચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
કાર્ત્તસ્વનપરાક્રમઃ, કાર્ત્તસ્વનેન પ્રમથાનામાકુલીકરણમ્, વિટ્પતિકાર્ત્તસ્વનયોર્યુદ્ધમ્, કાર્ત્તસ્વનવધઃ ।
૧૪૩ ત્રિચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
વિટ્પતિં પ્રતિ ક્રુદ્ધાનાં પ્રહ્લાદાદ્યસુરવીરાણામભ્યાક્રમણમ્ । તદ્ દૃષ્ટ્વા સોમનન્દ્યાદિપ્રમુખગણેશ્વરાણાં પ્રત્યાક્રમ- ણમ્ । સંસક્તાનાં પ્રમથાસુરવીરાણાં ભીષણં યુદ્ધમ્ ।
૧૪૪ ચતુશ્ચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
પ્રમથાસુરવીરાણાં તુમુલં સંસક્તયુદ્ધમ્, વિનાયકકૃતો હુણ્ડતુહુણ્ડવધઃ ।
૧૪૫ પંચચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
પ્રમથાસુરાણાં સંકુલં યુદ્ધમ્ । જમ્ભવધઃ, અસુરગણેશ્વરાણાં મહાન્સન્નિપાતઃ । સ્વયંપ્રભેણ દાનવસૈન્યસાગરપ્રમથનમ્. અન્ધકવિરોચનયોર્વિમુખીકરણમ્ । વિમુખીભૂતસ્યાન્ધકસ્ય શુક્રસકાશે ગમનમ્ ।
૧૪૬ ષટ્ચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -

અન્ધકેન શુક્રસવિધે દીનમનસા દુઃખનિવેદનમ્ । શુક્રેણાન્ધકસ્ય સમાશ્વાસનમ્ । રણે નિપતિતાનાં દાનવવીરાણાં શુક્રેણ સમુત્થાપનમ્ । પ્રમથાસુરવીરાણાં પુનર્ભીમનાદઃ પ્રતિસમાગમઃ ।
૧૪૭ સપ્તચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
અમુરગણેશ્વરાણામતિભૈરવઃ સંઘટ્ટઃ, જમ્ભવિનાયકયુદ્ધમ્ । પ્રમથાસુરાણામાશ્ચર્યકરં યુદ્ધમ્ । નન્દિના મહાદેવાય લોકાતિશાયિ ભાર્ગવકર્મ નિવેદનમ્ । મહાદેવાજ્ઞાયા નન્દિના હઠાત્ શુક્રમપહૃત્ય તસ્ય તત્સમીપે ઉપસ્થાપનમ્ ।મહાદેવેન સજીવસ્ય ( જીવતઃ) શુક્રસ્ય નિગિરણમ્ ।
૧૪૮ અષ્ટચત્વારિંશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
શુક્રેપહૃતેન્ધકસ્ય વિષાદઃ, ગણદાનવાનાં પુનર્ભીષણં યુદ્ધમ્ । નન્દિનં પ્રતિ જમ્ભસ્ય ગજેનાભિયાનમ્ । વિનાયકેન જમ્ભગજસ્ય મધ્યેમાર્ગં વિનિપાતનમ્, વિનાયકસ્ય જમ્ભકુજમ્ભાભ્યાં દારુણં યુદ્ધમ્ । વિનાયકસાહાય્યાર્થ- મુપસ્થિતાનાં ગણેશ્વરાણાં દાનવવીરૈઃ સહ સંકુલં યુદ્ધમ્ ।
૧૪૯ ઊનપંચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
અન્ધકેન તદનુયાયિદાનવવીરૈશ્ચ પ્રમથગણાનામુપરિ દારુણશસ્ત્રાસ્ત્રવર્ષણમ્ । દાનવવીરૈઃ પ્રમથાનાં કદનમ્, રુદ્રદ્વારપાલાદીનાં દાનવૈઃ સહ સંઘર્ષઃ ।
૧૫૦ પંચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
રુદ્રોદરાન્તર્ભ્રામ્યમાણસ્ય વિવશસ્ય શુક્રસ્ય બહુવિધવિચિત્રલોકદર્શનમ્ । વર્ષશતાનન્તરં મહાદેવપ્રસાદાત્ શુક્રસ્ય શુક્રવલ્લિઙ્ગાન્નિઃસરણમ્ । શુક્રમાર્ગેણ તથાનિઃસરણાત્ ભાર્ગવસ્ય શુક્રત્વં મહાદેવપુત્રત્વઞ્ચ । શુક્રનિર્મુક્તે- ર્દર્શનાદ્દાનવસૈન્યે મહાન્ હર્ષઃ, પ્રમથાસુરાણાં પુનર્ભીષણઃ સંઘર્ષઃ । પ્રમથૈઃ સમર્દિતાનાં ( પૂર્વમેવ) સાગરસમા- શ્રયણમ્ । યુદ્ધાદપસૃત્ય સાગરં શ્રિતાત્ દાનવાન્ પ્રતિ શુક્રસ્ય શાપઃ, શુક્રેણાન્ધકસ્ય સમાશ્વાસનમ્ । શુક્રેણ સંરક્ષિતસ્યાન્ધકસ્ય દ્વિગુણેનોત્સાહેન યુદ્ધે પ્રવૃત્તિઃ । અન્ધકેન શસ્ત્રપ્રહારૈર્ગણેશ્વરાણાં સ્તબ્ધીકરણમ્ । ગણેશ્વરાણાં દાનવૈઃ સહ પુનર્ભયાનકં યુદ્ધમ્ ।
૧૫૧ એકપંચાશદુત્તરશતમેધ્યાયે-
અન્ધકબલાર્દિતાનાં પ્રમથાનાં સાહાય્યાર્થં બ્રહ્મણો વચનાત્ શક્રાદ્યખિલદેવાનાં યુદ્ધભૂમાવતરણમ્, પ્રમથૈર્દવ- ગણૈશ્ચ દાનવબલાનાં વ્યાકુલીકરણમ્, અન્ધકસ્ય રુદ્રમુદ્દિશ્ય વેગેનાભિસરણમ્, નન્દિના તસ્ય વારણમ્, નન્દ્યધન્કયો- ર્દારુણં યુદ્ધમ્, અન્ધકસ્ય વિરથીભાવઃ, રથાન્તરારોહણમ્, પુનઃ સુદારુણયુદ્ધપ્રસક્તિઃ ।
૧૫૨ દ્વિપઞ્ચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
દેવદાનવાનાં દ્વન્દ્વયુદ્ધમ્, નન્દિના સહાન્ધકસ્યાતિ ભયંકરં યુદ્ધમ્, અન્ધકસ્ય માયાયુદ્ધમ્, એકેનાન્ધકેન સર્વેષાં દેવાનાં પ્રમથગણેશ્વરાણાં ચ વ્યાકુલીકરણમ્ ।
૧૫૩ ત્રિપંચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
અન્ધકસ્ય પ્રમથગણેશ્વરૈસ્સહાતિદારુણં યુદ્ધમ્ । પ્રમથૈર્દાનવાનાં પ્રમથનમ્, યુદ્ધભૂમૌ દુસ્તરશોણિતનદીપ્રવૃત્તિઃ । દેવદાનવાનાં સમાકુલમદ્ભુતં યુદ્ધમ્ ।
૧૫૪ ચતુઃપઞ્ચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
ક્રુદ્ધાનાં દાનવેશ્વારાણાં નન્દિનં પ્રતિ અભિદ્રવણમ્ । નન્દિનો દાનવવીરૈઃ સહ ભીષણં યુદ્ધમ્ । નન્દિના શરેણ બલેર્નિપાતનમ્ । બલૌ નિપતિતે દાનવાનાં યુદ્ધાદ્વિદ્રવણમ્ । અન્ધકેન દાનવેન્દ્રાણાં સંબોધનમ્, અન્ધકવચસા દાનવાનાં પુનર્યુદ્ધાય પ્રતિનિવર્તનમ્, અન્ધકસ્ય નન્દિનં પ્રતિ રથેનાભિયાનમ્, નન્દ્યન્ધકયોસ્તુમુલં દ્વૈરથં (યુદ્ધમ્), અન્ધકસ્ય યુદ્ધેદ્ભુતઃ પરાક્રમઃ, અન્ધકશરવેધવ્યાકુલાનાં દેવગણાનાં પ્રમથગણેશ્વરાણાઞ્ચ નન્દિન- મેકં વિમુચ્ય સર્વેષાં યુદ્ધાદ્વિદ્રવણમ્, તતોસુરબલે ઘોરઃ સર્વપ્રાણિકૃતઃ સબાદિત્રરવો મહાન્ સિંહનાદ ।
૧૫૫ પંચપંચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે-
અન્ધકેન ભગ્નપૌરુષાણાં દેવાનાં શૂલપાણેઃ શરણે ગમનમ્, દેવાનાં પ્રાર્થનયા મહાદેવેન શૂલં સંપ્રેષ્ય તેન હૃદિ વિદ્ધસ્યાન્ધકસ્ય સ્વસમીપ આનાયનમ્, શૂલવિદ્ધાન્ધકહૃદયવિનિઃસૃતશોણિતબિન્દુભ્યોન્ધકસરૂપાણાં યોધાનાં સમુત્પત્તિઃ, મહાદેવાજ્ઞયા માતૃભિસ્તેષાં ભક્ષણમ્ । અન્ધકસ્ય વર્ષસહસ્રં સૂર્યતેજસા શૂલાગ્રે પચનમ્ । તતો જનિતસાત્વિકભાવેનાન્ધકેન ચન્દ્રાર્ધમૌલેઃ સ્તવનમ્, સુતુષ્ટેન મહાદેવેનાન્ધકાય ગાણપત્યપ્રદાનમ્, બ્રહ્મકૃતો રુદ્રસ્તવઃ ।
૧૫૬ ષટ્પંચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
અન્ધકમથનાનન્તરં મહાદેવેન દેવાનાં ગણાનાઞ્ચ યથોચિતમર્ચનેન વિસર્જનમ્ ।
૧૫૭ સપ્તપંચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
દેવગણવિસર્જનાનન્તરં શઙ્કરસ્ય સ્વભવનપ્રવેશઃ । ગણપ્રવરીકૃતસ્યાન્ધકસ્ય મહાદેવેન પાર્વત્યાઃ સ્વસુતત્વકથનમ્ । પાર્વત્યા ચાન્ધકસ્ય પુત્રેતિ સંબોધનમ્ । અન્ધકકૃતા પાર્વતીસ્તુતિઃ । અન્ધકં પ્રતિ પાર્વત્યા અનુગ્રહઃ ।
૧૫૮ અષ્ટપંચાશદુત્તરશતતમેધ્યાયે -
મહાદેવસ્યાગ્રતઃ પાર્વત્યાઃ પુત્ર વિષયે જિજ્ઞાસા, મહાદેવકૃતં પુત્રમહિમવર્ણનમ્ । કોષ્ઠજાત્ પુત્રાદ્ ભૂમિરુહસ્ય (કૃતકપુત્રત્વમ્), પુત્રસ્ય શ્રેષ્ઠતરત્વકથનમ્, પુત્રશબ્દનિરૂક્તિઃ, તરૂણાં પુત્રપ્રતિકૃતિત્વમ્ , તરુપુત્રકગ્રહણ- વિધિકથમમ્, પાર્વત્યા મહાદેવસવિધે અશોકતરુપુત્રગ્રહણેચ્છાપ્રકટનમ્, મહાદેવેન તદનુમોદનમ્, પ્રસઙ્ગાત્ સ્ત્રીણાં ભર્ત્રનુજ્ઞયૈવ ધર્માદ્યનુપ્ઠાનાધિકારિતાયાઃ કથનમ્ ।
૧૫૯ ઊનષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
પાર્વત્યા ભશોકતરુપુત્રગ્રહણોત્સવોપક્રમઃ, મહાદેવાજ્ઞયા અશોકતરુપોતકસન્નિધૌ ઉત્સવસ્થલે સુમાલિનામ્ના પિઙ્ગલયક્ષેણ યથાવશ્યકાન્નાદિસયોજનેન સામગ્રીસજ્જીકરણમ્, મહાદેવાજ્ઞયા વિપ્રાગ્ર્યાણાં લોકપાલાદીનાં ચામન્ત્રણાર્થં નન્દિનઃ પ્રસ્થાનમ્, નન્દિનઃ પ્રથમતો વરુણાલયગમનમ્ તત ઉદયાચલગમનમ્ ।
૧૬૦. ષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
તતો નન્દિનો યથાક્રમં સૂર્ય - ધનેશ - યમ - શક્ર - લોકગમનમ્ ।
૧૬૧ એકષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
શક્રલોકાન્નન્દિનો બ્રહ્મલોકગમનમ્, તતઃ ક્ષીરસાગરગમનમ્ દિવિ ભુવિ ચ યથોપદૃષ્ટશ્રુતાન્ વિપ્રાનામન્ત્ર્ય નન્દિનો મન્દરે પ્રત્યાવર્તનમ્ ।
૧૬૨ દ્વિષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
નન્દિનઃ કાર્યાત્ પ્રસન્નેન મહાદેવેન પાર્વત્યા અનુમોદેન નન્દિને વરદાનમ્ । સાયં સન્ધ્યોપાસનાનન્તરં સગણસ્ય સોમસ્ય મહાદેવસ્ય હર્ષાન્નૃત્યાચરણમ્ । અશોકતરુપુત્રગ્રહણાર્થં મહાદેવાજ્ઞયા પાર્વત્યાસ્તદ્રાત્રૌ યથોક્તનિયમેનાવસ્થાનમ્, પરેદ્યુઃ પ્રભાત એવ પાર્વત્યા ભર્ત્રા સહ અશોકતરુપોતસન્નિધૌ ગમનમ્, બ્રહ્માદિદેવાનાં મહર્ષિ- પ્રવરાણામન્યેષાં ચ મહતઃ સમાજસ્ય તત્રોપસ્થિતિઃ, ઉમયા ઽ શોકતરુપોતકસ્ય વસ્ત્રભૂષાદિના સમલંકરણમ્ । વિપ્રાણાં વેદઘોષૈઃ પુણ્યાદ્વશબ્દૈશ્ચ ગુઞ્જાયમાને હર્ષોલ્લાસયુક્તે મહોત્સવે ગૃહીતવિપ્રાનુજ્ઞયામયા સવિધ્યશોક- તરુગ્રહણમ્, સોમેન શિવેન સમ્યક્સભાજિતાનાં સત્કૃતાનાં પૂજિતાનાં તર્પિતાનાં વિપ્રાણાં દેવાદીનાં ચ સ્વસ્વસ્થાનગમનમ્, અશોકતરુપુત્રગ્રહણમહોત્સવસમાપ્તિઃ ।
૧૬૩ ત્રિષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
વ્યાસસ્ય પ્રાર્થનયા પુનઃ સનત્કુમારકૃતઃ પૂર્વપ્રકૃતસ્કન્દોત્પત્તિવિવરણારમ્ભઃ વહ્નિના શમ્ભુતેજસો ગઙ્ગાયા સઙ્ક્રામણમ્, તદુગ્રતેજો ધારયિતુમક્ષમયા ગઙ્ગયા તસ્ય શ્વેતપર્વતશિખરવર્ત્તિશરસ્તમ્બે સમુત્સર્જનમ્, તતશ્ચ સ્કન્દોત્પત્તિઃ । સ્કન્દસ્ય । વિશ્વામિત્રેણ જાતકર્મસંપાદનમ્, કૃત્તિકાદીનાં માતૄણાં ચ તત્રોપસ્થિતિઃ, સ્કન્દેન ગિરિશૃઙ્ગસ્ય પાતનમ્ શક્રસ્ય તત્રાગમનમ્, શક્રસ્કન્દવિવાદઃ, શક્રદર્પદલનમ્, શક્રકૃતા સેનાપત્યં ગ્રહણપ્રાર્થના, સામસ્ય શિવસ્યાગમઃ, વહ્નિસ્વાહાગઙ્ગાદીનાં ચ તત્રોપાસ્થતિઃ, સ્કન્દેન ષોઢામૂર્ત્તિધારણમ્, મહાદેવેન સ્કન્દાય ચતુર્વિધ સ્ત્રિગ્રામપ્રદાનમ્, પાર્વત્યા વહ્ન્યાદિભિશ્ચ તસ્મૈ વિવિધવસ્ત્રાલંકારાદિપ્રદાન. બ્રહ્યાદિસર્વદિવૌકસા તત્રાગમનમ્, દેવાનાં તારકસંહારાય સ્કન્દસ્ય સેનાપત્યેભિષેચનાર્થં શિવસવિધે પ્રાર્થના, મહાદેવેન તદનુજ્ઞાનમ્ ।

૧૬૪ ચતુઃષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
સ્કન્દમાદાય તસ્યાભિષેકાર્થં બ્રહ્માદીનાં સમન્તપઞ્ચકે સરસ્વત્યાસ્તીરભૂમાવાગમનમ્, તત્ર સુવર્ણકલશસિંહાસના દીનામુપકરણાનાં સજ્જીકરણમ્, ગૃહીતવિવિધોપહારસ્ય સર્વલોકસમાજસ્ય તત્રોપસ્થિતિઃ, બૃહસ્પતેરાચાર્યત્વે જ્વલનં સમિધ્ય સમગ્રાભિષેચનિકવિધિસમાપાદનમ્, મહતિ સમારોહે જયવાદ્યવેદગીતઘોષૈઃ સહ સ્કન્દસ્ય સેનાપત્યેભિષેચનમ્, સ્કન્દાય વિવિધોપહારપ્રદાનમ્ તસ્ય વિવિધોપકરણૈરલઙ્કરણમ્, બ્રહ્માદિભિરખિલૈસ્તત્રો- પસ્થિતૈઃ સ્કન્દાય નાનાપારિષદપ્રદાનમ્, શિવેન પાર્વત્યા ચ સ્વપુત્રાય નાનારૂપધરાનેકમહાપારિષદપ્રદાનમ્ । કૌશિક્યા સ્કન્દાયાનેકમાતૃગણપ્રદાનમ્, એવં વિવિધોપકરણૈઃ સજ્જીભૂતસ્ય સ્કન્દસ્ય તારકવિજયાય પ્રસ્થાનોપક્રમઃ ।
૧૬૫ પંચષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાય -
સન્નદ્ધસૈન્યાનાં સુરાણાં સ્કન્દં પુરોધાય દૈત્યાન્પ્રત્યભિયાનમ્, તદ્વિજ્ઞાય દૈત્યાનાં સસંભ્રમં સૈન્ય સન્નાહ્ય યુદ્ધાર્થં નિર્ગમનમ્ દેવાસુરસૈન્યયોસ્તુમુલઃ સંઘર્ષઃ, તારકસ્ય યુદ્ધાર્થમભિસરણમ્, સ્કન્દતારકયોર્યુદ્ધમ્, તારકવધઃ, સમસ્તદૈત્યસૈન્યાનાં વિનાશઃ ।
૧૬૬ ષટ્ષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
પાર્વત્યાઃ પ્રાર્થનયા મહાદેવેન સ્વનામ્નામર્થપ્રબોધનમ્ (નામનિર્વચનમ્) નામોચ્ચારણમાહાત્મ્યકથનં ચ, શ્વેતોપાખ્યાનમ્, બાલ્યાત્પ્રભૃત્યેવ શ્વેતસ્ય વૃષધ્વજેનન્યા ભક્તિઃ, વિરક્તસ્ય શ્વેતસ્ય રુદ્રારાધનાર્થં ચિરકાલ તપશ્ચર્યા તપસિ સ્થિતસ્યૈવ ક્ષીણાયુષઃ પ્રાપ્તકાલસ્ય શ્વેતસ્ય નયનાર્થં યમદૂતાનામાગમનમ્, યમદૂતદર્શનાત્ ત્રસ્તસ્ય શ્વેતસ્ય રુદ્રાનુસ્મરણમ્, રુદ્રેણ આસન્નમૃત્યોઃ શ્વેતસ્ય રક્ષાર્થં તત્સમીપે ગણાનાં પ્રેષણમ્, સ્વયં યમસ્ય તત્રાગમઃ, યમસ્ય રુદ્રગણૈઃ સહ વિવાદઃ , શ્વેતમાદાય યમસ્ય ગણૈઃ સહ રુદ્રસમીપે ગમનમ્, રુદ્રેણ યમસ્ય ભૃશં ભર્ત્સનમ્, રુદ્રત્ય ક્રોધદૃષ્ટ્યા યમસ્ય ભસ્મીભાવઃ, શ્વેતં પ્રતિ રુદ્રસ્યાનુગ્રહઃ, શ્વેતં મૃત્યુમુખાદુન્મુચ્ય તસ્મૈ ગાણપત્ય- પ્રદાનમ્, સસુરાણાં દેવાનાં પ્રાર્થનયા મહાદેવેન યમસ્ય પુરરુજ્જીવનમ, શ્વેતોપાખ્યાનોપસંહારઃ ।
૧૬૭ સપ્તષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
શિવાયતનવર્ણનમ્ આદિત્યબન્ધન (આદિત્યરોધન), સમાખ્યવિન્ધ્યકૂટવર્ત્તિ તપનેશ્વરપ્રભૃતિનેપાલસ્ય પશુપતિનાથ સનાથથ઼મૈકતુઙ્ગાધિપશ્વરાન્ત નૈકવિધપુણ્યસ્થાનાનાં સંક્ષિપ્તવર્ણનમ્ । અવિમુક્તક્ષેત્રત્સ્ય વારાણસ્યાઃ સવિસ્તરં વર્ણનમ્ ।
૧૬૮ અષ્ટષષ્ટ્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
ત્રૈપુરોપાખ્યાનોપક્રમઃ । તારકાક્ષવિદ્યુત્પ્રભાભ્યાં સહ મયસ્ય તપશ્ચર્યા । પિતામહાદ્વરપ્રાપ્તિઃ । પુરત્રયનિર્માણમ્ । ત્રિપુરાસુરૈર્દેવાન્ વિજિત્ય ત્રૈલોક્યરાજ્યકરણમ્ । લોકાનાં પીડનમ્ । ત્રિપુરવિનાશાર્થં બ્રહ્માદિભિ કૃતા મહાદેવસ્તુતિઃ ।
૧૬૯ ઊનસપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
મહાદેવેન દેવાનાં સમાશ્વાસનમ્ । ત્રિપુરસંહારાર્થં મહાદેવસ્ય કૃતે દેવૈ રથકલ્પનમ્ । ત્રિદેવમયશરકલ્પના । બ્રહ્મણઃ સારથ્યે શમ્ભોઃ રથારોહણમ્ । નારદસ્ય મયદિદૃક્ષયા ત્રિપુરે ગમનમ્ । શમ્ભુના સહ યુદ્ધકરણાય નારદેન મયસ્ય પ્રોત્સાહનમ્ । દાનવાનાં યુદ્ધસન્નાહઃ । કૃતયુદ્ધસજ્જાનાં દાનવાનાં શમ્ભુરથસ્ય સમીપે ગમનમ્ ।
૧૭૦ સપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
શમ્ભો રથસ્ય પશ્ચિમ સાગરમૂર્ધ્ન્યવસ્થિતં ત્રિપુરં પ્રત્યભિયાનમ્ । ગણદાનવાનાં તુમુલં યુદ્ધમ્ । યુધિ નિહતાનાં દાનવાનામમૃતસેકેન ત્રૈપુરૈઃ પુનરુજ્જીવનમ્ । બ્રહ્મણો વિજ્ઞપ્ત્યા શમ્ભુના સંકલ્પમાત્રેણ દાનવાનામમૃતસ્ય હરણમ્ । શમ્ભુના ત્રિપુરદાહાર્થં શરક્ષેપણમ્ । શરક્ષેપણસમકાલમેવ શમ્ભુના હા કષ્ટમિતિ ઉચ્ચૈઃ પ્રોચ્ય મયસ્ય દહનાદ્રક્ષાર્થં નન્દિનો મુખેન (ત્રિપુરં દિધક્ષતે) અનલાય સન્દેશપ્રેષણમ્ । વહ્નિવાક્યાન્મયસ્ય ત્રિપુરા- ન્નિષ્ક્રમ્ય પાતાલે ગમનમ્ । ત્રિપુરદાહઃ । મહાદેવેન દેવાનાં વિસર્જનમ્ । સગણસ્ય મહાદેવસ્ય કૈલાસ ગમનમ્ ।
૧૭૧ એકસપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
ગુહકૃતં ક્રૌઞ્ચાદારણં શક્રકૃતં પર્વતપક્ષચ્છેદનં ચાધિકૃત્ય વ્યાસસ્ય સનત્કુમારં પ્રતિ પ્રશ્નઃ । શરસ્તમ્બવને શક્રેણ સહ ષણ્મુખસ્ય વિવાદઃ । મિથઃ શ્રેષ્ઠત્વપરીક્ષાર્થં ક્રૌઞ્ચપ્રદક્ષિણા । પ્રાથમ્યવિષયે પુનર્વિવાદઃ । સાક્ષ્યે સાક્ષ્યે પ્રકલ્પિતેન ક્રૌઞ્ચેન અકૃતપરિક્રમસ્યાપિ શક્રસ્ય મોહાત્ કૃતપ્રથમપ્રદક્ષિણત્વકથનમ્ । તતઃ ક્રુદ્ધેન કુમારેણ ક્રૌઞ્ચસ્યોપરિ શક્ત્યા પ્રહરણમ્ । ક્રૌઞ્ચસ્ય પઞ્ચત્વપ્રાપ્તિઃ । સર્વેષાં પ્રાર્થનયા કુમારેણ ક્રૌઞ્ચસ્ય પુનરુજ્જીવનમ્ । સ્કન્દસ્ય પરાક્રમપ્રદર્શનમ્ । કુમારસંસ્તવઃ । માતૄણામુત્પત્તિઃ । દેવાનાં માતૃરૂપત્વમ્ । ઈશાનસ્ય માતૄ નાયકત્વમ્ । કોટિવર્ષહેતુકેશ્વરશૂલકુણ્ડપ્રતિકૂલાદિપુણ્યક્ષેત્રોત્પત્તિકથનમ્ । નાનાવિધમાતૃતન્ત્રોત્પત્તિકથનમ્ । કોટિવર્ષે માતૄણામવસ્થાનમ્ ।
૧૭૨ દ્વિસપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
પર્વતપક્ષચ્છેદોપાખ્યાનમ્- પિતુર્વધમનુસ્મરતઃ પ્રહ્લાદસ્ય વૈરનિર્યાતનેચ્છયા તપશ્ચરણમ્ । બ્રહ્મણઃ સકાશાદજ- ય્યત્વાદિવરલાભઃ । પ્રહ્લાદહિમવત્સંવાદઃ । પ્રહ્લાદેન દેવાનાં વિનાશાય હિમવત્સકાશે સાહાય્યપ્રાર્થનમ્ । પ્રહ્લાદવાક્યાત્ સ્વૈમુત્પતદ્ભિઃ પર્વતૈર્દેશાનામુપમર્દનમ્ । તદ્ દૃષ્ટ્વા ક્રુદ્ધેન શક્રેણ લોકધર્મરક્ષાર્થં પર્વતાનાં પક્ષચ્છેદનમ્ ॥ પ્રહ્લાદસ્ય વિષ્ણુના સહ વિગ્રહઃ । પ્રહ્લાદસ્ય પ્રવ્રજ્યા । આસુરેઃ શિષ્યતાં ગત્વા પઞ્ચશિખનામ્ના ખ્યાતિં ગતસ્ય પ્રહ્લાદસ્ય સિદ્ધભાવેન પરમપદપ્રાપ્તિઃ । પર્વતપક્ષચ્છેદોપાખ્યાનોપસંહારઃ ।
૧૭૩ ત્રિસપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
દ્વિજમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ । પાર્વત્યા જિજ્ઞાસયા મહાદેવેન દ્વિજમાહાત્મ્યકથનમ્ । દાનરુચિવિપ્રોપાખ્યાનમ્ ।
૧૭૪ ચતુસપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
( ૧) - પાશુપતયોગવર્ણનમ્ । વ્યાસસ્ય જિજ્ઞાસયા સનત્કુમારેણ પાશુપતયોગવર્ણનમ્ । યોગલક્ષણમ્ । યોગાભ્યાસોદાહરણમ્ । પ્રત્યાહારપ્રાણાયામધ્યાનધારણાનાં વર્ણનમ્ । યોગિનઃ પ્રાતિભવિઘ્નાનાં તન્ના- શોપાયસ્ય ચ કથનમ્ । સાંખ્યસિદ્ધાન્તનિર્દેશઃ ।
૧૭૫ પંચસપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
( ૨ )- સાંખ્યતત્વ વિવેચનમ્ સંક્ષેપેણ સાંખ્ય સિદ્ધાન્ત વિસ્તરઃ, સાંખ્યસંમતપંચવિંશકસંબોધાન્તમુક્તિરિતિકથ- નમ્ । પાશુપતયોગમહિમકથનમ્ ।
૧૭૬ ષટ્સપ્તયુત્તરશતતમેધ્યાયે -
( ૩)- જન્તોરુત્પત્તેર્વૈરાગ્યસ્ય પ્રબોધોપાયસ્ય ( ચ) વિસ્તરેણ વર્ણનમ્ ।
૧૭૭ સપ્તસપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
( ૪) - યોગાભ્યાસવિધિવર્ણનસ્ । યોગમહિમા, ધ્યાનિનાં સ્વરૂપકથનમ્ ।
૧૭૮ અષ્ટસપ્તત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
( ૫) યોગિનો ધ્યાનવિધેર્વર્ણનમ્ । યોગિનો લક્ષણમ્, યુક્તસ્ય લક્ષણમ્, મુક્તસ્ય લક્ષણમ્, યોગિનો ધ્યાનસંસિદ્ધેઃ સાખ્યાનાં તત્વનિશ્ચયસ્ય માહેશ્વરવિધિં વિના ન વિશેષાતિશયઃ । પ્રણવમહિમા, પ્રણવસ્વરૂપમ્ । પ્રણવચિન્તનમ્ ।
૧૭૯ ઊનાશીત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે
( ૬) - યોગવિધિવર્ણનમ્ । પચવિંશકપુરુષસ્વરૂપકથનમ્ । ષડ્વિંશકપરમેશ્વર ( પરમપુરુષ) સ્વરૂપકથનમ્ ષડ્વિંશકસ્યેશ્વરસ્ય જ્ઞાનાત્ મુક્તિસિદ્ધિરિતિ કથનમ્ । ષડ્વિંશકપરમેશ્વરધ્યાનવિધિકથનમ્ । ધ્યાનયોગપ્ર- ક્રિયાકથનમ્ ।
૧૮૦ અશીત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે -
( ૭) - પાશુપતવ્રતકથનમ્, પાશુપતીદીક્ષા, ભસ્મમાહાત્મ્યમ્, ભસ્મસ્નાનમહિમા, પ્રણવમહિમા, પ્રણવોપાસના- માહાત્મ્યમ્ ।
૧૮૧ એકાશીત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-

( ૮) - દેહાવસ્થાવર્ણનમ્, જીવસ્થિતિવર્ણનમ, ચેતનપુરુષસ્થિતિકથનમ્, સાત્વિકાદિભાવવર્ણનમ્, જાગ્રદાદ્યવ- સ્થાવર્ણનમ્ । દેહેગ્નીષોમયોઃ સ્થિતિવર્ણનમ્, જીવેશ્વરયોરાસ્પદવર્ણનમ્, ધ્યાનયોગવર્ણનમ્, મહેશ્વરજ્ઞાનાત્ પરમપદપ્રાપ્તિકથનમ્, નાડીષુ વાયૂનાં સચારકથનમ, માહેશ્વર (પાશુપત) યોગોપસંહારઃ ।
૧૮૨ દ્વ્યશીત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
વ્યાસસ્ય જિજ્ઞાસયા સનત્કુમારેણ પ્રાપ્તયોગસ્ય મુનેર્વિના ક્લેશં સ્વેચ્છયા તનું ત્યક્ત્વા બ્રહ્મપ્રાપ્તેરુપાયકથનમ્ મોક્ષસાધનીભૂતેશ્વરારાધનસંપ્રાપ્ત્યુપાયકથનમ્ । ત્રિવિધોત્ક્રાન્તિકથનમ્ । નાડીષુ પ્રાણસંચારસ્ય કથનમ્ । ઉત્ક્રાન્તિપ્રક્રિયાવર્ણનમ્ । નિષ્કલયોગવર્ણનોપસંહારઃ ।
૧૮૩ ત્ર્યશીત્યુત્તરશતતમેધ્યાયે-
સકલસ્ય શિવસ્ય લોકસ્થિતિઃ । શિવલોકવર્ણનમ્, શિવપુરવર્ણનમ્ । પુરાણમહિમા, ઉપસંહારઃ ।