સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.81

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ દેવેશં દૈત્યસૂદનમ્ ॥
પાપઘ્નં સર્વજંતૂનાં પ્રભાસક્ષેત્રવાસિનામ્

અનાદિયુગસંસ્થાનં સર્વ કામપ્રદં શુભમ્॥
સંસારસાગરે ઘોરે સ્થિતં નૌરિવ તારણે

અન્યે સર્વેઽપિ નશ્યંતિ કલ્પાંતે બ્રહ્મણો દિને ॥
એતાનિ મુક્ત્વા દેવેશિ ન્યગ્રોધં સપ્ત કલ્પગમ

કલ્પવૃક્ષં તથાઽગારં વૈડૂર્યં પર્વતોત્તમમ્॥
શ્રીદૈત્યસૂદનં દેવં માર્કંડેયં મહામુનિમ્

અક્ષયાશ્ચાવ્યયાશ્ચૈતે સપ્તકલ્પાનિ સુન્દરિ ॥
દેવિ કિં બહુનોક્તેન વર્ણિતેન પુનઃપુનઃ

શ્રીદૈત્યસૂદનાદ્દેવિ નાન્યાસ્તિ ભુવિ દેવતા ॥
યવાકારં તુ તસ્યૈવ ક્ષેત્રપાતકનાશનમ્

સેવિતં ચર્ષિભિઃ સિદ્ધૈર્યક્ષવિદ્યાધરોરગૈઃ ॥
તસ્ય સીમાં પ્રવક્ષ્યામિ વિષ્ણુક્ષેત્રસ્ય ભામિનિ

પૂર્વે યમેશ્વરં યાવચ્છ્રીસોમેશં તુ પશ્ચિમે ॥
ઉત્તરે તુ વિશાલાક્ષી દક્ષિણે સરિતાં પતિઃ

એતત્ક્ષેત્રં યવાકારં વૈષ્ણવં પાપનાશનમ્

અત્ર ક્ષેત્રે મૃતા યે તુ પાપિનોઽપિ નરા ધ્રુવમ્ ॥
સ્વર્ગં ગચ્છંતિ તે સર્વે સંતઃ સુકૃતિનો યથા

અત્ર દત્તં હુતં જપ્તં તપસ્તપ્તં કૃતં હિ યત્ ॥
તત્સર્વં ચાક્ષયં પ્રોક્તં સપ્તકલ્પાવધિ પ્રિયે

તત્રૈકમપિ યો દેવિ બ્રાહ્મણં ભોજયિષ્યતિ ॥
વિધિના વિષ્ણુમુદ્દિશ્ય કોટિર્ભવતિ ભોજિતા

તત્રોપવાસં યઃ કુર્યાન્નરો ભક્તિસમન્વિતઃ ॥
એકેનૈવોપવાસેન ઉપવાસાયુતં ફલમ્ ॥
ચક્રતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા સોપવાસો જિતેંદ્રિયઃ

દ્વાદશ્યાં કાર્ત્તિકે માસિ દદ્યાદ્વિપ્રેષુ કાંચનમ્ ॥
વિષ્ણું સંપૂજ્ય વિધિવન્મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
દૈત્યસૂદનનામેતિ કથં તસ્ય પ્રકીર્તિતમ્ ॥
કસ્મિન્કાલે તુ દેવેશ તન્મે વિસ્તરતો વદ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ માહાત્મ્યં પાપનાશનમ્ ॥
દૈત્યસૂદનદેવસ્ય પુરા વૃત્તં મહોદયમ્

દેવિ તસ્યૈવ નામાનિ કલ્પેકલ્પે ભવંતિ વૈ॥
અનાદિનિધનાન્યેવ સંભવન્તિ પુનઃપુનઃ

પૂર્વકલ્પે શ્રિયા વૃત્તો વામનસ્તુ દ્વિતીયકે॥
વજ્રાંગસ્તુ તૃતીયે વૈ તુરીયે કમલાપ્રિયઃ

પંચમે દુઃખહર્ત્તા ચ ષષ્ઠે તુ પુરુષોત્તમઃ॥
શ્રીદૈત્યસૂદનો દેવઃ કલ્પે વૈ સપ્તમે સ્મૃતઃ

તસ્યૈવ નામ ચોત્પત્તિં કથયામિ યથાર્થતઃ

પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે દાનવૈર્દેવકંટકૈઃ ॥
નિર્જિતા દેવતાઃ સર્વે જગ્મુસ્તે શરણં હરિમ્ ॥
ક્ષીરોદવાસિનં દેવમસ્તુવન્પ્રણતાઃ સ્થિતાઃ

॥ દેવા ઊચુઃ॥ ॥
જય દેવ જગન્નાથ દૈત્યાસુરવિમર્દ્દન ॥
વારાહરૂપમાસ્થાય ઉદ્ધૃતા વસુધા ત્વયા

ઉદ્ધૃતા મત્સ્યરૂપેણ વેદા ઉદધિમધ્યતઃ ॥
કૂર્મરૂપી તથા ભૂત્વા ક્ષીરોદાર્ણવમંથનમ્

કૃત્વા ત્વયા જગન્નાથ ઉદ્ધૃતા શ્રીર્નમો ઽસ્તુ તે ॥
શ્રીપતિઃ શ્રીધરો દેવ આર્ત્તાનામર્તિનાશનઃ

બલિર્વામનરૂપેણ ત્વયા બદ્ધોઽસુરારિણા ॥
હિરણ્યાક્ષો મહાદૈત્યો હિરણ્યકશિપુર્હતઃ

નારસિંહેન રૂપેણ અન્તરિક્ષે ધૃતસ્ત્વયા ॥
દેવમૂલ મહાદેવ ઉદ્ધૃતં ભુવનં ત્વયા

ત્વયા વિના જગન્નાથ ભુવનં નિષ્પ્રભી કૃતમ્ ॥
સૂર્યેણેવ તુ વિક્રાન્તં તમોભિરિવ દાનવૈઃ

શ્રુત્વા સ્તોત્રમિદં દેવિ વિષ્ણુઃ કમલલોચનઃ ॥
ઉવાચ દેવાન્બ્રહ્માદ્યાન્ક્ષીરોદાર્ણવ બોધિતઃ

ભયં ત્યજધ્વં વૈ દેવા દાનવાન્પ્રતિ સર્વથા ॥
અચિરેણૈવ કાલેન ઘાતયિષ્યામિ દાનવાન્

એવમુક્ત્વાથ તૈઃ સાર્દ્ધમા જગામ જનાર્દ્દનઃ ॥
દાનવાન્ઘાતયામાસ સ ચક્રેણ પૃથક્પૃથક્

ભયાર્ત્તા દાનવાઃ સર્વે પલાયનપરાયણાઃ ॥
પ્રભાસં ક્ષેત્રમાસાદ્ય સમુદ્રાભિમુખા ભવન્

નશ્યમાનાસ્તતો દૃષ્ટ્વા દૈત્યાન્દૈત્યવિનાશનમ્ ॥
સંજઘ્ને તાન્સ ચક્રેણ નિઃશેષાન્સર્વદાનવાન્

હતેષુ સર્વદૈત્યેષુ દેવબ્રાહ્મણતાપસૈઃ ॥
કલ્યાણમભવત્તત્ર જગત્સ્વસ્થમનાકુલમ્

તત્પ્રભૃત્યેવ દેવસ્ય દૈત્યસૂદનનામ તત્ ॥
એતન્માહાત્મ્યમતુલં કથિતં તવ સુન્દરિ ॥
દૈત્યસૂદનદેવસ્ય મહાભાગ્યં મહોદયમ્

તં દૃષ્ટ્વા ન જડો નાંધો ન દરિદ્રો ન દુઃખિતઃ ॥
જાયતે સપ્ત જન્માનિ સત્યંસત્યં વરાનને

શ્રવણદ્વાદશીં પુણ્યાં રોહિણ્યાં ચાષ્ટમીં શુભામ્ ॥
શયનોત્થાપનીં ચૈવ નરઃ કૃત્વા પ્રયત્નતઃ

એકૈકેનોપ વાસેન ઉપવાસાયુતં ફલમ્ ॥
લભતે નાત્ર સન્દેહો દૈત્યસૂદનસન્નિધૌ

ચણ્ડાલઃ શ્વપચો વાપિ તિર્યગ્યોનિગતોઽપિ વા ॥
પ્રાણત્યાગે કૃતે તસ્મિન્નાચ્યુતં લોકમાપ્નુયાત્

કાર્તિક્યાં ચૈવ વૈશાખ્યાં માસમેકમુપોષયેત્ ॥
દૈત્યસૂદનમધ્યસ્થઃ સમ્યક્છ્રદ્ધાસમન્વિતઃ

।
એકૈકેનોપવાસેન કોટિકોટિ પૃથક્પૃથક્ ॥
લભતે તત્ફલં સર્વં વિષ્ણુક્ષેત્રપ્રભાવતઃ

દીપં દદાતિ યસ્તત્ર માસં વા પક્ષમેવ વા ॥
એકૈક દીપદાનેન કોટિદીપફલં લભેત્

પંચામૃતેન સંસ્નાપ્ય દેવદેવં ચતુર્ભુજમ્ ॥
એકાદશ્યાં નિરાહારઃ પૂજયિત્વાઽચ્યુતો ભવેત્

ચાતુર્માસ્યં વિધાનેન દૈત્યસૂદનસન્નિધૌ ॥
નિયમેન ક્ષિપેદ્યસ્તુ તસ્ય તુષ્યતિ કેશવઃ

અન્યક્ષેત્રેષુ યત્કૃત્વા ચાતુર્માસ્યાનિ કોટિશઃ ॥
તત્ફલં લભતે સર્વં દૈત્યસૂદનદર્શનાત્

બ્રહ્માણ્ડં સકલં દત્ત્વા યત્પુણ્યફલમાપ્નુયાત્ ॥
તત્પુણ્યં લભતે સર્વં દૈત્યસૂદનદર્શનાત્

એકાદશ્યાં તુ યસ્તત્ર કુરુતે જાગરં નરઃ ॥
ગીતનૃત્યૈસ્તથા વાદ્યૈઃ પ્રેક્ષણીયૈસ્તથાવિધૈઃ ॥
સ યાતિ વૈષ્ણવં લોકં યં ગત્વા ન નિવર્ત્તતે

હત્યાઽયુતાનીહ સુસંચિતાનિ સ્તેયાનિ રુક્મસ્ય ન સન્તિ સંખ્યા ॥
નિહંતિ કેનાપિ પુરા કૃતાનિ સર્વાણિ ભદ્રા નિશિ જાગરેણ

માર્ગા ન તે પ્રેતપુરી ન દૂતા વનં ચ તત્ખેચરખડ્ગપત્રમ્ ॥
સ્વપ્ને ન પશ્યંતિ ચ તે મનુષ્યા યેષાં ગતા જાગરણેન ભદ્રા

કન્યાસહસ્રં વિધિવદ્દદાતિ રત્નૈરલંકૃત્ય સ્વધર્મબુદ્ધ્યા ॥
ગવાં સહસ્રં કુરુજાંગલે તુ તેષાં પરં જાગરણેન વિષ્ણોઃ

કૃત્વા ચૈવોપવાસં ચ યોઽશ્નાતિ દ્વાદશીદિને ॥
નૈવેદ્યં તુલસીમિશ્રં હત્યાકોટિવિનાશનમ્

ઇતિ તે કથિતં દેવિ માહાત્મ્યં પાપનાશનમ્ ॥
દૈત્યસૂદનદેવસ્ય કિમન્યત્પરિપૃચ્છસિ ॥

પીતવસ્ત્રાણિ દેવસ્ય ગાં હિરણ્યં ચ દાપયેત્ ॥
સ્નાત્વા ચક્રવરે તીર્થે મુચ્યતે સર્વપાતકાત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમેપ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે શ્રીદૈત્યસૂદનમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈકાશીતિતમોઽધ્યાયઃ