સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.26-2

॥ શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ ॥
પ્રહ્લાદં સર્વધર્મજ્ઞં વેદશાસ્ત્રાર્થપારગમ્ ॥
વૈષ્ણવાગમતત્ત્વજ્ઞં ભગવદ્ભક્તિતત્પરમ્

સુખાસીનં મહાપ્રાજ્ઞમૃષયો દ્રષ્ટુમાગતાઃ ॥
સર્વશાસ્ત્રાર્થતત્ત્વજ્ઞાઃ સ્વધર્મપ્રતિપાલકાઃ ॥

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
વિના જ્ઞાનાદ્વિના ધ્યાનાદ્વિના ચેન્દ્રિયનિગ્રહાત્ ॥
અનાયાસેન યેનૈતત્પ્રાપ્યતે પરમં પદમ્

સંક્ષેપાત્કથય સ્નેહાદ્દૃષ્ટાદૃષ્ટફલોદયમ્ ॥
ધર્માન્મનુજશાર્દૂલ બ્રૂહિ સર્વાનશેષતઃ

ઇત્યુક્તોઽસૌ મહાભાગો નારાયણપરાયણઃ ॥
કથયામાસ સંક્ષેપાત્સર્વલોકહિતોદ્યતઃ

॥ શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥ ॥
શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં મહત્ ॥
યસ્ય સંશ્રવણાદેવ સર્વપાપક્ષયો ભવેત્ ॥

અષ્ટાદશપુરાણાનાં સારાત્સારતરં ચ યત્ ॥
તદહં કથયિષ્યામિ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્

સુખાસીનં મહાદેવં જગતઃ કારણં પરમ્ ॥
પપ્રચ્છ ષણ્મુખો ભક્ત્યા સર્વલોકહિતોદ્યતઃ

॥ સ્કન્દ ઉવાચ ॥ ॥
ભગવન્સર્વલોકાનાં દુઃખસંસારભેષજમ્ ॥
કથયસ્વ પ્રસાદેન સુખોપાયં વિમુક્તયે

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
ચતુર્વિધં તુ યત્પાપં કોટિજન્માર્જિતં કલૌ ॥
જાગરે વૈષ્ણવં શાસ્ત્રં વાચયિત્વા વ્યપોહતિ

વૈષ્ણવસ્ય તુ શાસ્ત્રસ્ય યો વક્તા જાગરે હરેઃ ॥
મદ્ભક્તં તં વિજાનીયાદ્વિપન્નસ્ત્વન્યથા ભવેત્

હરિજાગરણં કાર્યં મદ્ભક્તેન વિજાનતા ॥
અન્યથા પાપિનો જ્ઞેયા યે દ્વિષન્તિ જનાર્દ્દનમ્

જાગરં યે ચ કુર્વંતિ ગાયંતિ હરિવાસરે ॥
અગ્નિષ્ટોમફલં તેષાં નિમિષાર્દ્ધેન ષણ્મુખ

જાગરે પશ્યતાં વિષ્ણોર્મુખં રાત્રૌ મુહુર્મુહુઃ ॥
યેષાં હૃષ્યંતિ રોમાણિ રાત્રૌ જાગરણે હરેઃ ॥
કુલાનિ દિવિ તાવંતિ વસંતિ હરિસન્નિધૌ

યમસ્ય પથિ નિર્મુક્તા જનાઃ પાપશતૈર્વૃતાઃ॥
ગીતશાસ્ત્રવિનોદેન દ્વાદશીજાગરાન્વિતાઃ

સુપ્રભાતા નિશા તેષાં ધન્યાઃ સુકૃતિનો નરાઃ ॥
પ્રાણાત્યયેન મુહ્યંતિ યૈઃ કૃતં જાગરં હરેઃ

પુત્રિણસ્તે નરા લોકે ધનિનઃ ખ્યાતપૌરુષાઃ ॥
યેષાં વંશોદ્ભવાઃ પુત્રાઃ કુર્વંતિ હરિજાગરમ્

ઇષ્ટં મખૈઃ કૃતં દાનં દત્તં પિંડં ગયાશિરે ॥
સ્નાતં નિત્યં પ્રયાગે તુ યૈઃ કૃતં જાગરં હરેઃ

દયિતા વિષ્ણુભક્તાશ્ચ નિત્યં મમ ષડાનન ॥
કુર્વંતિ વાસરં વિષ્ણોર્યસ્માજ્જાગરણં હિતમ્

શ્રુત્વા હર્ષં ન ચાપ્નોતિ જાગરં ન કરોતિ યઃ ॥
પ્રકટીકરોતિ તન્નૂનં જનન્યા દુર્વિચેષ્ટિતમ્

સંપ્રાપ્ય વાસરં વિષ્ણોર્ન યેષાં જાગરો હરેઃ ॥
વ્યર્થં ગતં ચ તત્પુણ્યં તેષાં વર્ષશતોદ્ભવમ્

પુત્રો વા પુત્રપુત્રો વા દૌહિત્રો દુહિતાઽપિ વા ॥ ।
કરિષ્યતિ કુલેઽસ્માકં કલૌ જાગરણં હરેઃ

પાત્યમાનાઃ પ્રજલ્પંતિ પિતરો યમકિંકરૈઃ ॥
મુક્તિર્ભવિષ્યત્યસ્માકં નરકાજ્જાગરે કૃતે

।
નાન્યથા જાયતેઽસ્માકં મુક્તિર્યજ્ઞશતૈરપિ ॥
વિના જાગરણેનૈવ નરલોકાત્કથંચન ॥
તસ્માજ્જાગરણં કાર્યં પિતૄણાં હિતમિચ્છતા

ભક્તિર્ભાગવતાનાં ચ ગોવિંદસ્યાપિ કીર્તનમ્ ॥
ન દેહગ્રહણં તસ્માત્પુનર્લોકે ભવિષ્યતિ

જાગરં કુરુતે યશ્ચ સંગમે વિજયાદિને ॥
પુનર્દ્દેહપ્રજનનં દગ્ધં તેનાઽઽત્મના સ્વયમ્

ત્રિસ્પૃશા વાસરં યેન કૃતં જાગરણાન્વિતમ્ ॥
કેશવસ્ય શરીરે તુ સ લીનો નાત્ર સંશયઃ

ઉન્મીલિની કૃતા યેન રાત્રૌ જાગરણાન્વિતા ॥
પ્રભવંતિ ન પાપાનિ સ્થૂલસૂક્ષ્માણિ તસ્ય તુ

સતાલવાદ્યસંયુક્તં સંગીતં જાગરં હરેઃ ॥
યઃ કારયતિ દેવસ્ય દ્વાદશ્યાં દાનસંયુતમ્

તસ્ય પુણ્યં પ્રવક્ષ્યામિ મહાભાગવતસ્ય હિ ॥
તિલપ્રસ્થહસ્રં તુ સહિરણ્યં દ્વિજાતયે ॥
દત્ત્વા યત્ફલમાપ્નોતિ હ્યયને રવિસંક્રમે

હેમભારશતં નિત્યં સવત્સં કપિલાયુતમ્ ॥
પ્રેક્ષણીયપ્રદાનેન તત્ફલં પ્રાપ્નુયાત્કલૌ

યઃ પુનર્વાસરે પુત્ર દિવ્યૈરૃષિકૃતૈઃ સ્તવૈઃ ॥
તોષયેત્પદ્મનાભં વૈ વૈદિકૈર્વિષ્ણુસામભિઃ

ઋગ્યજુઃસામસમ્ભૂતૈવૈષ્ણવૈશ્ચૈવ પુત્રક ॥
સંસ્કૃતૈઃ પ્રાકૃતૈઃ સ્તોત્રૈરન્યૈશ્ચ વિવિધૈસ્તથા

પ્રીતિં કરોતિ દેવેશો દ્વાદશ્યાં જાગરે સ્થિતઃ ॥
શૃણુ પુણ્યં સમાસેન યદ્ગીતં બ્રહ્મણા મમ

ત્રિઃસપ્તકૃત્વો ધરણીં ત્રિગુણીકૃત્ય ષણ્મુખ ॥
દત્ત્વા યત્ફલમાપ્નોતિ તત્ફલં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ

ગવાં શતસહસ્રેણ સવત્સેનાપિ યત્ફલમ્ ॥
તત્ફલં પ્રાપ્નુયાન્મર્ત્ત્યઃ સ્તોત્રૈર્યસ્તોષયેદ્ધરિમ્

વૈદિકી દશગુણા પ્રીતિર્યામેનૈકેન જાગરે ॥
એવં ફલાનુસારેણ કાર્ય્યં જાગરણં હરેઃ

યઃ પુનઃ પઠતે રાત્રૌ ગીતાં નામસહસ્રકમ્ ॥
દ્વાદશ્યાં પુરતો વિષ્ણોર્વેષ્ણવાનાં સમીપતઃ

પુણ્યં ભાગવતં સ્કાંદપુરાણં દયિતં હરેઃ ॥
માધુરં બાલચરિતં ગોપીનાં ચરિતં તથા

એતાન્પઠતિ રાત્રૌ યઃ પૂજયિત્વા તુ કેશવમ્ ॥
ન વેદ્મ્યહં ફલં વત્સ યદિ જ્ઞાસ્યતિ કેશવઃ

દીપં પ્રજ્વાલયેદ્રાત્રૌ યઃ સ્તવૈર્હરિજાગરે ॥
ન ચાસ્તં ગચ્છતે તસ્ય પુણ્યં કલ્પશતૈરપિ

મંજરીસહિતૈઃ પત્રૈસ્તુલસીસમ્ભવૈર્હરિમ્ ॥
જાગરે પૂજયેદ્ભક્ત્યા નાસ્તિ તસ્ય પુનર્ભવઃ

સ્નાનં વિલેપનં પૂજા ધૂપં દીપં ચ સંસ્તવમ્ ॥
નૈવેદ્યં ચ સતાંબૂલં જાગરે દત્તમક્ષયમ્

ધ્યાતુમિચ્છતિ ષડ્વક્ત્રં યો માં ભક્તિપરાયણઃ ॥
સ કરોતુ મહાભક્ત્યા દ્વાદશ્યાં જાગરં હરેઃ

વાસરે વાસુદેવસ્ય સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ ॥
દેહમાશ્રિત્ય તિષ્ઠંતિ યે પ્રકુર્વંતિ જાગરમ્

જાગરેવાસુદેવસ્ય મહાભારતકીર્તનમ્ ॥
યે કુર્વંતિ ગતિં યાંતિ યોગિનાં તે ન સંશયઃ

ચરિતં રામદેવસ્ય યે વધં રાવણસ્ય ચ ॥
પઠંતિ જાગરે વિષ્ણોસ્તે યાંતિ પરમાં ગતિમ ॥ ૪૭
અધીત્ય ચતુરો વેદાન્કૃત્વા ચૈવાર્ચનં હરેઃ ॥
સ્નાત્વા ચ સર્વતીર્થેષુ જાગરે તત્ફલં હરેઃ

રથાનામયુતૈર્યત્તુ સહસ્રૈર્વરવારણૈઃ ॥ લક્ષેણાશ્વવરાણાં તુ તત્ફલં જાગરે હરેઃ

ધાન્યશૈલસહસ્રૈસ્તુ તુલાપુરુષકો ટિભિઃ ॥
યત્ફલં મુનિભિઃ પ્રોક્તં તત્ફલં જાગરે હરેઃ

કન્યાકોટિપ્રદાનં ચ સ્વર્ણભારશતં તથા ॥
દત્તં રત્નાયુતશતં યૈઃ કૃતો જાગરો હરેઃ

અષ્ટાદશપુરાણૈસ્તુ પઠિતૈર્યત્ફલં ભવેત્ ॥
તત્ફલં શતસાહસ્રં કૃતે જાગરણે હરેઃ

મન્વાદિ પઠતાં શાસ્ત્રં યત્ફલં હિ દ્વિજન્મનઃ ॥
અધિકં ફલમાપ્નોતિ કુર્વાણો જાગરં હરેઃ

દુર્ભિક્ષે ચાન્નદાતૄણાં પુંસાં ભવતિ યત્ફલમ્ ॥
સંન્યાસિનાં સહસ્રૈસ્તુ યત્ફલં ભોજિતૈઃ કલૌ ॥
ફલં તત્સમવાપ્નોતિ કુર્વતાં જાગરં હરેઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખંડે ચતુર્થે દ્વારકામાહાત્મ્યે દ્વાદશીજાગરણમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષડ્વિંશતિતમોઽધ્યાયઃ