સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.167

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ તત્રસ્થાં ભૂતમાતૃકામ્ ॥
સાવિત્ર્યા વારૂણે ભાગે શતધન્વંતરે સ્થિતામ્ ॥
નવકોટિ ગણૈર્યુક્તાં પ્રેતભૂતસમાકુલામ્ ॥
પૂજિતાં સિદ્ધગંધર્વૈર્દેવાદિભિરનેકશઃ

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
ભૂતમાતેતિ સંહૃષ્ટા ગ્રામેગ્રામે પુરેપુરે ॥
ગાયન્નૃત્યન્હસઁલ્લોકઃ સર્વતઃ પરિધાવતિ

ઉન્મત્તવત્પ્રલપતે ક્ષિતૌ પતતિ મત્તવત્ ॥
ક્રુદ્ધવદ્ધાવતિ પરાન્મૃતવત્કૃષ્યતે હિ સઃ

સુખભંગાંશ્ચ કુરુતે લોકો વાતગૃહીતવત્ ॥
ભૂતવદ્ભસ્મમૂત્રાંબુકર્દમાનવગાહતે

કિમેષ શાસ્ત્રનિર્દિષ્ટો માર્ગઃ કિમુત લૌકિકઃ ॥
મુહ્યતે મે મનો દેવ તેન ત્વં વક્તુમર્હસિ

કથં સા પુરુષૈઃ પૂજ્યા પ્રભાસક્ષેત્રવાસિભિઃ ॥
કસ્માત્તત્ર ગતા દેવી કસ્મિન્કાલે સમાગતા ॥
કસ્મિન્દિને તુ માસે તુ તસ્યાઃ કાર્યો મહોત્સવઃ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યત્તે કિંચિન્મનોગતમ્ ॥
આસ્તિકાઃ શ્રદ્દધાનાશ્ચ ભવન્તીતિ મતિર્મમ

ચાક્ષુષસ્યાન્તરેઽતીતે પ્રાપ્તે વૈવસ્વતેઽન્તરે ॥
દક્ષાપમાનાત્સંજાતા તદા પર્વતપુત્રિકા

દ્વાપરે તુ દ્વિતીયે વૈ દત્તા ત્વં પર્વતેન મે ॥
વિવાહે ચૈવ સંજાતે સર્વદેવમનોરમે

ત્વયા ચ સહિતઃ પૂર્વં મન્દરે ચારુકંદરે ॥
અક્રીડં ચ મુદા યુક્તો દિવ્યક્રીડનકૈઃ પ્રિયે ॥
પીનોન્નતનિતંબેન ભ્રાજમાના કુચોન્નતામ્

સિતાબ્જવદનાં હૃષ્ટાં દૃષ્ટ્વાઽહં ત્વાં મહાપ્રભામ્ ॥
દગ્ધકામતરોઃ કન્દકંદલીમિવ નિઃસૃતામ્ ॥
મહાર્હશયનસ્થાં ત્વાં તદા કામિતવાનહમ્

સુરતે તવ સંજાતં દિવ્યં વર્ષશતં યદા ॥
તદા દેવિ સમુત્થાય નિરોધાન્નિર્ગતા બહિઃ ॥

તવોદકાત્સમુત્તસ્થૌ નાર્યેકા ગહ્વરોદરા ॥
કૃષ્ણા કરાલવદના પિંગાક્ષી મુક્તમૂર્ધજા

કપાલમાલાભરણા બદ્ધમુણ્ડાર્ધપિંડકા ॥
ખટ્વાંગકંકાલધરા રુણ્ડમુંડકરા શિવા

દ્વીપિચર્મામ્બરધરા રણત્કિંકિણિમેખલા ॥
ડમડ્ડમરુકારા ચ ફેત્કારપૂરિતામ્બરા

તસ્યાશ્ચ પાર્શ્વગા અન્યાસ્તાસાં નામાનિ મે શૃણુ ॥
સખ્યો બ્રાહ્મણરાક્ષસ્યસ્તાસાં ચૈવ સુદર્શનાઃ

દશકોટિપ્રભેદેન ધરાં વ્યાપ્ય સુસંસ્થિતાઃ ॥
મુખ્યાસ્તત્ર ચતસ્રો વૈ મહાબલપરાક્રમાઃ

રક્તવર્ણા મહાજિહ્વાઽક્ષયા વૈ પાપકારિણી ॥
એતાસામન્વયે જાતાઃ પૃથિવ્યાં બ્રહ્મરાક્ષસાઃ

શ્લેષ્માતકતરૌ હ્યેતે પ્રાયશઃ સુકૃતાલયાઃ ॥
ઉત્તાલતાલચપલા નૃત્યંતિ ચ હસંતિ ચ

વિજ્ઞેયા ઇહ લોકેઽસ્મિન્ભૂતાનાં મૂલનાયકાઃ ॥
અતિકૃષ્ણા ભવન્ત્યેતે વ્યંતરાન્તરચારિણઃ

વૃક્ષાગ્રમાત્રમાકાશં તે ચરંતિ ન સંશયઃ ॥

તથૈવ મમ વીર્યાત્તુ મદ્રૂપાભરણઃ પુમાન્ ॥
કપાલખટ્વાંગધરો જાતશ્ચર્મવિગુણ્ઠિતઃ

અનુગમ્યમાનો બહુભિર્ભૂતૈરપિ ભયંકરઃ ॥
સિંહશાર્દૂલવદનૈર્વદનોલ્લિખિતાંબરૈઃ

એવં દેવિ તદા જાતઃ ક્ષુધાક્રાન્તો બભાષ મામ્ ॥
અતોઽહં ક્ષુધિતં દૃષ્ટ્વા વરં હીમં ચ દત્તવાન્

યુવયોર્હસ્તસંસ્પર્શાન્નક્તમેવાસ્તુ સર્વશઃ ॥
નક્તં ચૈવ બલીયાંસૌ દિવા નાતિબલાવુભૌ ॥
પુત્રવદ્રક્ષતં લોકાન્ધર્મશ્ચૈવાનુપાલ્યતામ્ ॥

ઇત્યુક્તૌ તૌ મયા તત્ર ભૂતમાતૃગણૌ પ્રિયે ॥
એકીભૂતૌ ક્ષણેનૈવ તૌ ભવાનીભવોદ્ભવૌ

દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટમનાશ્ચાહમવોચં ત્વાં શુચિસ્મિતે

કલ્યાણિ પશ્યપશ્યૈતૌ મમાંશાચ્ચ સમુદ્ભવૌ ॥
બીભત્સાદ્ભુતશૃંગારધારિણૌ હાસ્યકારિણૌ

ભ્રાતૃભાંડા ભૂતમાતા તથૈવોદકસેવિતા ॥
સંજ્ઞાત્રયં સ્મૃતં દેવિ લોકે વિખ્યાતપૌરુષમ્

પુનઃ કૃતાંજલિપુટૌ દૃષ્ટ્વા મામૂચતુસ્તદા ॥
આવયોર્ભગવન્કુત્ર સ્થાને વાસો ભવિષ્યતિ

ઇત્યુક્તવન્તૌ તૌ તત્ર વરેણ ચ્છન્દિતૌ મયા ॥
અસ્તિ સૌરાષ્ટ્રવિષયે ભારતે ક્ષેત્રમુત્તમમ્

પ્રભાસેતિ સમાખ્યાતં તત્ર ક્ષેમં મમ પ્રિયમ્ ॥
કૂર્મસ્ય નૈરૃતે ભાગે સ્થિતં વૈ દક્ષિણે પરે

સ્વાતી વિશાખા મૈત્રં ચ યત્ર ઋક્ષત્રયં સ્મૃતમ્॥
તસ્મિન્સ્થાને સદા સ્થેયં યાવન્મન્વન્તરાવધિ

અન્યદા જીવિકં વચ્મિ તવ ભૂતપ્રિયે સદા

યત્ર કણ્ટકિનો વૃક્ષા યત્ર નિષ્પાવવલ્લરી ॥
ભાર્યા પુનર્ભૂર્વલ્મીકસ્તાસ્તે વસતયશ્ચિરમ્

યસ્મિન્ગૃહે નરાઃ પઞ્ચ સ્ત્રીત્રયં તાવતીશ્ચ ગાઃ ॥
અન્ધકારેંધનાગ્નિશ્ચ તદ્ગૃહે વસતિસ્તવ

ભૂતૈઃ પ્રેતૈઃ પિશાચૈશ્ચ યત્સ્થાનં સમધિષ્ઠિતમ્ ॥
એકાવિ ચાષ્ટબાલેયં ત્રિગવં પઞ્ચમાહિષમ્ ॥
ષડશ્વં સપ્તમાતંગં તદ્ગૃહે વસતિસ્તવ

ઉદ્દાલકાન્નપિટકં તદ્વત્સ્થાલ્યાદિભાજનમ્ ॥
યત્ર તત્રૈવ ક્ષિપ્તં ચ તવ તચ્ચ પ્રતિશ્રયમ્

મુશલોલૂખલે સ્ત્રીણામાસ્યા તદ્વદુદુંબરે ॥
ભાષણં કટુકં ચૈવ તત્ર દેવિ સ્થિતિસ્તવ

ખાદ્યન્તે યત્ર ધાન્યાનિ પક્વાપક્વાનિ વેશ્મનિ ॥
તદ્વચ્છાખાશ્ચ તત્ર ત્વં ભૂતૈઃ સહ ચરિષ્યસિ

સ્થાલીપિધાને યત્રાગ્નિં દદતે વિકલા નરાઃ ॥
ગૃહે તત્ર દુરિષ્ટાનામશેષાણાં સમાશ્રયઃ

માનુષ્યાસ્થિ ગૃહે યત્ર અહોરાત્રે વ્યવસ્થિતમ્ ॥
તત્રાયં ભૂતનિવહો યથેષ્ટં વિચરિષ્યતિ

સર્વસ્માદધિકં યે ન પ્રવદન્તિ પિનાકિનમ્ ॥
સાધારણં વદંત્યેનં તત્ર ભૂતૈઃ સમાવિશ

કન્યા ચ યત્ર વૈ વલ્લી રોહીનામ જટી ગૃહે ॥
અગસ્ત્ય પાદપો વાપિ બંધુજીવો ગૃહેષુ વૈ

કરવીરો વિશેષેણ નંદ્યાવર્તસ્તથૈવ ચ ॥
મલ્લિકા વા ગૃહે યેષાં ભૂતયોગ્યં ગૃહં હિ તત્

તાલં તમાલં ભલ્લાતં તિંતિણીખંડમેવ વા ॥
બકુલં કદલીખંડં કદંબઃ ખદિરોઽપિ વા

ન્યગ્રોધો હિ ગૃહે યેષામશ્વત્થં ચૂત એવ વા ॥
ઉદુંબરશ્ચ પનસઃ સર્વભૂત પ્રિયં હિ તત્

યત્ર કાકગૃહં વૈ સ્યાદારામે વા ગૃહેઽપિ વા ॥
ભિક્ષુબિંબં ચ વૈ યત્ર ગૃહે દક્ષિણકે તથા

બિંબમૂર્ધ્વં ચ યત્રસ્થં તત્ર ભૂતનિવેશનમ્

લિંગાર્ચનં ન યત્રૈવ યત્ર નાસ્તિ જપાદિકમ્ ॥
યત્ર ભક્તિવિહીના વૈ ભૂતાનાં તાન્ગૃહાન્વદેત્

મલિનાસ્યાસ્તુ યે મર્ત્યા મલિનાંબર ધારિણઃ ॥
મલદંતા ગૃહસ્થા યે ગૃહં તેષાં સમાવિશ

અગમ્યનિરતા યે તુ મૈથુને વ્યભિચારતઃ ॥
સંધ્યાયાં મૈથુનં યાંતિ ગૃહં તેષાં સમાવિશ ॥

બહુના કિં પ્રલાપેન નિત્યકર્મબહિષ્કૃતાઃ ॥
રુદ્રભક્તિવિહીના યે ગૃહં તેષાં સમાવિશ

અદત્ત્વા ભુંજતે યોઽન્નં બંધુભ્યોઽન્નં તથોદકમ્ ॥
સપિણ્ડાન્સોદકાંશ્ચૈવ તત્કાલાત્તાન્નરાન્ભજ

યત્ર ભાર્યા ચ ભર્તા ચ પરસ્પરવિરોધિનૌ ॥
સહ ભૂતૈર્ગૃહં તસ્ય વિશ ત્વં ભયવર્જ્જિતા

વાસુદેવે રતિર્નાસ્તિ યત્ર નાસ્તિ સદા હરિઃ ॥
જપહોમાદિકં નાસ્તિ ભસ્મ નાસ્તિ ગૃહે નૃણામ્

પર્વસ્વપ્યર્ચનં નાસ્તિ ચતુર્દશ્યાં વિશેષતઃ

કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં ચ યે મર્ત્યાઃ સંધ્યાયાં ભસ્મવર્જિતાઃ ॥
પંચદશ્યાં મહાદેવં ન યજંતિ ચ યત્ર વૈ

પૌરજાનપદૈર્યત્ર પ્રાક્પ્રસિદ્ધા મહોત્સવાઃ ॥
ક્રિયતે પૂર્વવન્નૈવ તદ્ગૃહં વસતિસ્તવ

વેદઘોષો ન યત્રાસ્તિ ગુરુપૂજાદિકં ન ચ ॥
પિતૃકર્મવિહીનં ચ તદ્ભૂતસ્ય ગૃહં સ્મૃતમ્ ॥।

રાત્રૌરાત્રૌ ગૃહે યસ્મિન્કલહો જાયતે મિથઃ ॥
બાલાનાં પ્રેક્ષમાણાનાં યત્ર વૃદ્ધશ્ચ પૂર્વતઃ ॥
ભક્ષયેત્તત્ર વૈ હૃષ્ટા ભૂતૈઃ સહ સમાવિશ

કસ્મિન્માસે દિને ચાપિ ભવિત્રી લોકપૂજિતા ॥
ઇત્યુક્તોઽહં તયા દેવિ તામવોચં પુનઃ પ્રિયે

અમા યા માધવે માસિ તસ્મિન્યા ચ ચતુર્દશી ॥
તસ્યાં મહોત્સવસ્તત્ર ભવિતા તે ચિરંતનઃ

યાઃ સ્ત્રિયસ્તાં ચ યક્ષ્યંતિ તસ્મિન્કાલે મહોત્સવે॥
બલિભિઃ પુષ્પધૂપૈશ્ચ મા તાસાં ત્વં ગૃહે વિશ

નારાયણ હૃષીકેશ પુણ્ડરીકાક્ષ માધવ ॥
અચ્યુતાનંત ગોવિંદ વાસુદેવ જનાર્દન

નૃસિંહ વામનાચિંત્ય કેશવેતિ ચ યે જનાઃ ॥
રુદ્ર રુદ્રેતિ રુદ્રેતિ શિવાય ચ નમોનમઃ

વક્ષ્યંતિ સતતં હૃષ્ટાસ્તેષાં ધનગૃહાદિષુ ॥
આરામે ચૈવ ગોષ્ઠે ચ મા વિશેથાઃ કથંચન

દેશાચારાઞ્જ્ઞા તિધર્માઞ્જપં હોમં ચ મંગલમ્ ॥
દૈવતેજ્યાં વિધાનેન શૌચં કુર્વંતિ યે જનાઃ ॥
લોકાપવાદભીતા યે પુમાંસસ્તેષુ મા વિશ

॥ દેવ્યુવાચ ॥
કદા પૂજા પ્રકર્તવ્યા ભૂતમાતુઃ સુખાર્થિભિઃ ॥
પુરુષૈર્દેવદેવેશ એતન્મે વક્તુમર્હસિ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
સર્વત્રૈષા ભગવતી બાલાનાં હિતકારિણી ॥
નામભેદૈઃ કાલભેદૈઃ ક્રિયાભેદૈશ્ચ પૂજ્યતે

પ્રતિપત્પ્રભૃતિ વૈશાખે યાવચ્ચતુર્દશીતિથિઃ ॥
તાવત્પૂજા પ્રકર્તવ્યા પ્રેરણીપ્રેક્ષણીયકૈઃ

ભગ્નામપિ ગતાં ચૈનાં જરત્તરુતલે સ્થિતામ્ ॥
સેચયિષ્યંતિ યે ભક્ત્યા જલસંપૂર્ણગંડુકૈઃ

ગ્રીવાસૂત્રકસિન્દૂરૈઃ પુષ્પૈર્ધૂપૈસ્તથાર્ચયેત્॥
તત્ર સિદ્ધવટઃ પૂજ્યઃ શાખાં ચાસ્ય વિનિક્ષિપેત્

પૂજિતાં તાં નરૈર્યત્નાદવલોક્ય શુભેપ્સુભિઃ ॥
ભોજયેત્ક્ષિપ્રાસંયાવકૃશરાપૂપપાયસૈઃ

એવં વિધિં યઃ કુરુતે પુરુષો ભક્તિભાવતઃ ॥
સ પુત્રપશુવૃદ્ધિં ચ શરીરારોગ્યમાપ્નુયાત્

ન શાકિન્યો ગૃહે તસ્ય ન પિશાચા ન રાક્ષસાઃ ॥
પીડાં કુર્વન્તિ શિશવો યાન્તિ વૃદ્ધિમનામયામ્

અથ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રતિપત્પ્રભૃતિ ક્રમાત્ ॥
યથોત્સવો નરૈઃ કાર્યઃ પ્રેરણીપ્રેક્ષણીયકૈઃ

વિકર્મફલનિર્દ્દેશૈઃ પાખંડાનાં વિટંબનૈઃ ॥
પ્રદર્શ્યતે હાસ્યપરૈર્નરૈરદ્ભુતચેષ્ટિતૈઃ

પઞ્ચમ્યાં તુ વિશેષેણ રાત્રૌ કોલાહલઃ શુભે ॥
જાગરં તત્ર કુર્વીત દેવીં પૂજ્ય પ્રયત્નતઃ

વિશ્વસ્ય ધનલોભેન સ્વાધ્યાયો નિહતઃ પતિઃ॥
આરોપ્યમાણં શૂલાગ્રમેનં પશ્યત ભો જનાઃ

દૃષ્ટો ભવદ્ભિર્દુષ્ટઃ સ પરદારાવમર્શકઃ ॥
છિત્ત્વા હસ્તૌ ચ ખડ્ગેન ખરારૂઢસ્તુ ગચ્છતિ

શીર્ણશ્ચૈવાસિપત્રેણ અસ્યાભરણભૂષિતઃ ॥
સુખાસન સમારૂઢઃ સુકૃતી યાત્યસૌ સુખમ્

હે જનાઃ કિં ન પશ્યધ્વં સ્વામિદ્રોહકરં પરમ્ ॥
કરપત્રૈર્વિદાર્યંતમુચ્છલચ્છોણિતાન્તરમ્

ચૌરઃ કિલાયં સંપ્રાપ્તઃ સર્વોદ્વેગકરઃ પરઃ ॥
દંડપ્રહારાભિહતો નીયતે દંડપાશકૈઃ

પ્રેક્ષકૈશ્ચેષ્ટિતઃ શશ્વદારટન્વિવિધૈઃ સ્વરૈઃ ॥
સંયમ્ય નીયતે હન્તું લજ્જિતોઽધોમુખો જનાઃ

સિતકેશં સિતશ્મશ્રું સિતાંબરધરધ્વજમ્ ॥
વિટંકાદ્યૈશ્ચ ચેટીભિર્હન્યમાનં ન પશ્યથિ

ગૃહાન્નિષ્ક્રામ્ય માં રંડાં ગૃહં નીત્વાઽકરોદ્રતિમ્ ॥
કસ્માદસૌ ન કુરુતે મૂઢો ભરણપોષણમ્

ભૈરવાભરણો નેતા સદા ઘૂર્ણિતલોચનઃ ॥
પ્રવૃત્તતંદ્રવન્મૂઢો વધ્યશ્ચાસાવિતસ્તતઃ

નિર્વેદેકોઽસ્ય હૃદયે ધનક્ષેત્રાદિસંભવઃ ॥
ગૃહીતં યદનેનાદ્ય બાલેનાપિ મહાવ્રતમ્ ॥
રક્તાક્ષં કાકકૃષ્ણાંગં સત્વરં કિં ન પશ્યથિ

તરુકોટરગાન્બદ્ધ્વા અન્યાઞ્છૃંખલયા તથા ॥
શરૌઘૈઃ કાષ્ઠકૈશ્ચૈવ બહુભિઃ શકલીકૃતાન્

વિમુક્તહક્કાહુંકારા ન્સુપ્રહારાન્નિરીક્ષત

ઇમાં કૃષ્ણાર્ધવદનાં ગ્રહીષ્યસિ દુરાત્મિકામ્ ॥
વિમુક્તકેશાં નૃત્યન્તીં પશ્યધ્વં યોગિનીમિવ

ગમ્ભીર નૂપુરધ્વાનપ્રવૃદ્ધોદ્ધતતાંડવા ॥
ઉન્મત્તનેત્રચરણા યાત્યેષા ડિમ્ભમણ્ડલી

કટીતટસ્થપિટિકોલ્લસત્કંબલધારિણી ॥
અટતે નટતી હ્યુર્વી પરિતશ્ચ ગૃહાદ્ગૃહમ્

ઇત્યેવમાદિભિર્નિત્યં પ્રેરણીપ્રેક્ષણીયકૈઃ ॥
પ્રેરયેત્તાન્મહાનિત્થં પુત્રભ્રાતૃસુહૃદ્વૃતઃ

એકાદશ્યાં નવમ્યાં વા દીપં પ્રજ્વાલ્ય કુણ્ડકમ્ ॥
મુખબિંબાનિ તત્રૈવ લેપદારુકૃતાનિ વૈ

વિચિત્રાણિ મહાર્હાણિ રૌદ્રશાન્તાનિ કારયેત્ ॥
માતૃણાં ચણ્ડિકાદીનાં રાક્ષસાનાં તથૈવ ચ

ભૂતપ્રેતપિશાચાનાં શાકિનીનાં તથૈવ ચ ॥
મુખાનિ કારયેત્તત્ર હાવભાવકૃતાનિ ચ

રક્ષિભિર્બહુભિર્ગુપ્તં તિર્ય ગ્ધ્વનિપુરઃસરમ્ ॥
અમાવાસ્યાં મહાદેવિ ક્ષિપેત્પૂજાક્રમૈર્નરઃ

તતઃ પ્રદોષસમયે યત્ર દેવી જનૈર્વૃતા ॥
તત્ર ગચ્છેન્મહારાવૈઃ ફેત્કારા કુલકીર્તનૈઃ

વીરચર્યાવિધાનેન નગરે ભ્રામયેન્નિશિ ॥
વીરચર્યા સ કથિતો દીપઃ સર્વાર્થસાધકઃ

નિત્યં નિષ્ક્રામયેદ્દીપં યાવ ત્પઞ્ચદશી તિથિઃ ॥
પઞ્ચદશ્યાં પ્રકુર્વીત ભૂતમાતુર્મહોત્સવમ્ ॥
તસ્ય ગૃહેશ્વરં યાવદ્ગૃહે વિઘ્નં ન જાયતે

અથ કાલાન્તરેઽતીતે ભૂતમાતુઃ શરીરતઃ ॥
જાતાઃ પ્રસ્વેદબિન્દુભ્યઃ પિશાચાઃ પઞ્ચકોટયઃ

સર્વે તે ક્રૂરવદના જિહ્વાજ્વાલાકૃશોદરાઃ ॥
પાણિપાત્રાઃ પિશાચાસ્તે નિસૃષ્ટબલિભોજનાઃ

ધમનીસંતતાઃ શુષ્કાઃ શ્મશ્રુલાશ્ચર્મવાસસઃ ॥
ઉલૂખલૈરાભરણૈઃ શૂર્પચ્છત્રાસનાંબરાઃ

નક્તં જ્વલિતકેશાઢ્યા અંગારાનુદ્ગિરંતિ વૈ ॥
અંગારકાઃ પિશાચાસ્તે માતૃમાર્ગાનુસારિણઃ

આકર્ણદારિતાસ્યાશ્ચ લંબભ્રૂસ્થૂલનાસિકાઃ ॥
બલાઢ્યાસ્તે પિશાચા વૈ સૂતિકાગૃહવાસિનઃ

પૃષ્ઠતઃ પાણિપાદાશ્ચ પૃષ્ઠગા વાતરંહસા ॥
વિષાદનાઃ પિશાચાસ્તે સંગ્રામે પિશિતાશનાઃ ॥

એવંવિધાન્પિશાચાંસ્તુ દૃષ્ટ્વા દીનાનુકમ્પયા ॥
તેભ્યોઽહમવદં કિઞ્ચિત્કારુણ્યાદલ્પચેતસામ્

અન્તર્ધાનં પ્રજાદેહે કામરૂપિત્વમેવ ચ ॥
ઉભયોઃ સંધ્યયોશ્ચારં સ્થાનાન્યાજીવિતં તથા

ગૃહાણિ યાનિ નગ્નાનિ શૂન્યાન્યાયતનાનિ ચ ॥
વિધ્વસ્તાનિ ચ યાનિ સ્યૂ રચનારોષિતાનિ ચ

રાજમાર્ગોપરથ્યાશ્ચ ચત્વરાણિ ત્રિકાણિ ચ ॥
દ્વારાણ્યટ્ટાલકાંશ્ચૈવ નિર્ગમાન્સંક્રમાંસ્તથા ॥

પથો નદીશ્ચ તીર્થાનિ ચૈત્યવૃક્ષાન્મહાપથાન્ ॥
સ્થાનાનિ તુ પિશાચાનાં નિવાસાયાદદાં પ્રિયે

અધાર્મિકા જનાસ્તેષામા જીવો વિહિતઃ પુરા ॥
વર્ણાશ્રમાચારહીનાઃ કારુશિલ્પિજનાસ્તથા

અનુતાપાશ્ચ સાધૂનાં ચૌરા વિશ્વાસઘાતિનઃ ॥
એતૈરન્યૈશ્ચ બહુભિરન્યાયોપાર્જિતૈર્ધનૈઃ

આરભ્યતે ક્રિયા યાસ્તુ પિશાચાસ્તત્ર દેવતાઃ ॥
મધુમાસદિને દધ્ના તિલચૂર્ણસુરાસવૈઃ

પૂપૈર્હારિદ્રકૃશરૈસ્તિલૈરિક્ષુગુડૌદનૈઃ ॥
કૃષ્ણાનિ ચૈવ વાસાંસિ ધૂમ્રાઃ સુમનસસ્તથા

સર્વભૂતપિશાચાનાં કૃતા દેવી મયા શુભા ॥
એવંવિધા ભૂતમાતા સર્વભૂતગણૈર્વૃતા

પ્રભાસે સંસ્થિતા દેવી સમુદ્રાદુત્તરેણ તુ ॥
ય એતાં વેદ વૈ દેવ્યા ઉત્પત્તિં પાપનાશિનીમ્

કુત્સિતા સંતતિ સ્તસ્ય ન ભવેચ્ચ કદાચન ॥
ભૂતપ્રેતપિશાચાનાં ન દોષૈઃ પરિભૂયતે

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સર્વસૌભાગ્યસંયુતઃ ॥
સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ નારીહૃદયનંદનઃ

યે માનયંતિ નિજહાસકલૈર્વિલાસૈઃ સંસેવયા અભયદા ભવભૂતમાતામ્ ॥
તે ભ્રાતૃભૃત્યસુતબંધુજનૈર્યુતાશ્ચ સર્વોપસર્ગ રહિતાઃ સુખિનો ભવન્તિ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ભૂત માતૃકામાહાત્મ્યવર્ણનંનામ સપ્તષષ્ટ્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ