સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.15-2

॥ પ્રહ્લાદ ઉવાચ । ॥
શ્રુત્વા તમાગતં દેવં બ્રહ્માણં પિતરં સ્વકમ્ ॥
સનકાદ્યા નમસ્કર્ત્તું જગ્મુઃ સર્વે પિતામહમ્

તં દૃષ્ટ્વા લોકકર્ત્તારં દણ્ડવત્પ્રણતાઃ ક્ષિતૌ ॥
તતો દૃષ્ટ્વા સ તનયાન્સંગૃહ્ય પરિષસ્વજે

પૃષ્ટશ્ચાનામયં તૈસ્તુ પૃષ્ટ્વા તાન્સમુવાચ હ ॥
આરાધિતો યૈર્ભગવાન્ધન્યા યૂયં વયં તથા

સંસિદ્ધિં પરમાં યાતા ભગવદ્દર્શનેન હિ ॥
ન જ્ઞાતં પુત્રકાઃ સમ્યગજ્ઞાનાદ્બાલબુદ્ધિભિઃ

યેનાર્ચિતો મહાદેવસ્તસ્ય તુષ્યતિ કેશવઃ ॥
અનર્ચિતે નીલકણ્ઠે ન ગૃહ્ણાત્યર્ચનં હરિઃ ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પૂજ્યતાં નીલલોહિતઃ

યેન સંપૂર્ણતાં યાતિ કૃષ્ણપૂજા કૃતા સદા॥
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યા બ્રહ્મપુત્રા યયુસ્તદા

દેવાગારાગ્રતો ગત્વા યોગસિદ્ધા મહર્ષયઃ॥
લિંગં સંસ્થાપયામાસુઃ શિવભક્તિપુરસ્કૃતા

સંસ્થાપ્ય શિવલિંગં તે સ્નાનાર્થં મુનિસત્તમાઃ॥
કૂપં ચક્રુસ્તતઃ સર્વ ઋષયઃ સંશિતવ્રતાઃ

દૃષ્ટ્વા તમમૃતપ્રખ્યં જલપૂર્ણં સુનિર્મલમ્ ॥
સંહૃષ્ટા ઋષયઃ સર્વે સાધુસાધ્વિતિ ચાબ્રુવન્

સ્થાપિતં શિવલિંગં ચ દૃષ્ટ્વા લોકપિતામહઃ ॥
ઉવાચ વચનં બ્રહ્મા પ્રીતઃ પુત્રાંસ્તદા દ્વિજાઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
ભવદ્ભિર્યોગસંસિદ્ધૈર્યસ્માત્સંસ્થાપિતઃ શિવઃ ॥
તસ્માત્સિદ્ધેશ્વર ઇતિ ખ્યાતિં લોકે ગમિષ્યતિ

સમીપે શિતિકણ્ઠસ્ય કૂપોયમૃષિભિઃ કૃતઃ ॥
ઋષિતીર્થમિતિ ખ્યાતં તસ્માલ્લોકે ભવિષ્યતિ।

વિના શ્રાદ્ધેન વિપ્રેન્દ્રા દાનેન પિતૃતર્પણાત્ ॥
ભક્તિતઃ સ્નાનમાત્રેણ પિતૃભિઃ સહ મુચ્યતે

અસત્યવાદિનો યે ચ પરનિન્દા પરાયણાઃ ॥
સ્નાનમાત્રેણ શુધ્યન્તિ ઋષિતીર્થે ન સંશયઃ

સ્નાનં પ્રશસ્તં વિષુવે મન્વાદિષુ તથૈવ ચ ॥
તથા કૃતયુગાદ્યાયાં માઘસ્ય દ્વિજસત્તમાઃ

શિવરાત્રૌ વસેદ્યસ્તુ લિંગે સિદ્ધેશસંજ્ઞિતે ॥
સ્નાત્વા ઋષિકૃતે તીર્થે કિં તસ્યાન્યેન વૈ દ્વિજાઃ ॥
ગત્વા તત્ર મહાભાગા ગૃહીત્વા ફલમુત્તમમ્

અર્ઘ્યં દત્ત્વા વિધાનેન કૃત્વા ચ કરયોઃ કુશાન્ ॥
ગૃહ્ણંત્વર્ઘ્યમિમં દેવા યોગસિદ્ધા મહર્ષયઃ

ઋષિતીર્થે ચ પાપઘ્ને સિદ્ધેશ્વરસમન્વિતે ॥
દત્ત્વાર્ઘ્યં મૃદમાલભ્ય સ્નાનં કુર્યાત્સમાહિતઃ

તર્પયેચ્ચ પિતૄન્દેવાન્મનુષ્યાંશ્ચ યથાક્રમમ્ ॥
તતઃ શ્રાદ્ધં પ્રકુર્વીત પિતૄણાં શ્રદ્ધયાઽન્વિતઃ

તથા ચ દક્ષિણાં દદ્યાદ્વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ ॥
વિશેષતઃ પ્રદેયાનિ ફલાનિ રસવંતિ ચ

દદ્યાચ્છયામાકનીવારાન્વિદ્રુમં ચાજિનાનિ ચ ॥
સપ્તધાન્યાનિ શાલીંશ્ચ સક્તૂંશ્ચ ગુડસંયુતાન્

ગંધમાલ્યાનિ તાંબૂલં વસ્ત્રાણિ ચ તથા પયઃ ॥
એવં કૃત્વા સમગ્રં ચ કૃતકૃત્યો ભવેન્નરઃ

પૂજયિત્વા મહાદેવં સિદ્ધેશ્વરમુમાપતિમ્ ॥
સફલં જન્મ મર્ત્યસ્ય જીવિતં ચ સુજીવિતમ્

યઃ સ્નાત્વા ઋષિતીર્થે તુ પશ્યેત્સિદ્ધેશ્વરં શિવમ્ ॥
પિતરસ્તસ્ય તુષ્યન્તિ તુષ્યન્તિ ચ પિતામહાઃ

અપુત્રા પુત્રિણઃ સ્યુસ્તે પુત્રિણશ્ચાપિ પૌત્રિણઃ ॥
નિર્ધના ધનવંતશ્ચ સિદ્ધેશ્વરરતા નરાઃ

દુષ્કૃતં યાતિ વિલયં સુકૃતં ચ વિવર્દ્ધતે ॥
ભવેન્મનોરથાવાપ્તિઃ પ્રણતે સિદ્ધનાયકે

ઋષિતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા સિદ્ધેશ્વરં હરમ્ ॥
સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

શિવરાત્ર્યાં વિશેષેણ સિદ્ધેશઃ સંપ્રપૂજિતઃ ॥
યંયં કામયતે કામં તં દદાતિ ન સંશયઃ ॥
ચિન્તામણિસમઃ સ્વામી હ્યથવા ચાક્ષયો નિધિઃ

શ્રુત્વાધ્યાયમિમં પુણ્યં સર્વાઘહરણં પરમ્ ॥
પ્રયાતિ પરમં સ્થાનં માનવઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે ચતુર્થે દ્વારકા માહાત્મ્ય ઋષિતીર્થસિદ્ધેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ