સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.139

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ ચિત્રાદિત્યમનુત્તમમ્ ॥
તસ્યૈવ દક્ષિણે ભાગે બ્રહ્મકુણ્ડસમીપતઃ

મહાપ્રભાવો દેવેશિ સર્વદારિદ્ર્યનાશનઃ ॥
મિત્રો નામ પુરા દેવિ ધર્માત્માઽભૂદ્ધરાતલે ॥
કાયસ્થઃ સર્વભૂતાનાં નિત્યં ભૂતહિતે રતઃ

તસ્યાપત્યદ્વયં જજ્ઞ ઋતુકાલાભિગામિનઃ ॥
પુત્રઃ પરમતેજસ્વી ચિત્રોનામ વરાનને

તથા ચિત્રાઽભવત્કન્યા રૂપાઢ્યા શીલમંડના

આભ્યાં તુ જાતમાત્રાભ્યાં મિત્રઃ પઞ્ચત્વમેયિવાન્ ॥
અથ તસ્ય વરા ભાર્યા સહ તેનાગ્નિમાવિશત્

અથ તૌ બાલકૌ દીનાવૃષિભિઃ પરિપાલિતૌ ॥
વૃદ્ધિં ગતૌ મહારણ્યે બાલાવેવ સ્થિતૌ વ્રતે

પ્રભાસં ક્ષેત્રમાસાદ્ય તપઃ પરમમાસ્થિતૌ ॥
પ્રતિષ્ઠાપ્ય મહા દેવં ભાસ્કરં વારિતસ્કરમ્

પૂજયામાસ ધર્માત્મા ધૂપમાલ્યાનુલેપનૈઃ ॥
વસિષ્ઠકથિતૈશ્ચૈવ હ્યષ્ટષષ્ટિસમન્વિતૈઃ ॥
નામભિઃ સૂર્યદેવેશં તુષ્ટાવ પ્રાઞ્જલિઃ પ્રભુમ્

॥ ચિત્ર ઉવાચ ॥ ॥
પ્રણમ્ય શિરસા દેવં ભાસ્કરં ગગનાધિપમ્ ॥
આદિદેવં જગન્નાથં પાપઘ્નં રોગનાશનમ્

।
સહસ્રાક્ષં સહસ્રાંશું સહસ્રકિરણદ્યુતિમ્

તમહં સંસ્તવિષ્યામિ સંપૃક્તં ગુહ્યનામભિઃ ॥
મુંડીરસ્વામિનં પ્રાતર્ગંગાસાગરસંગમે ॥
કાલપ્રિયં તુ મધ્યાહ્ને યમુનાતીરમાશ્રિતમ્

મૂલસ્થાનં ચાસ્તમને ચન્દ્રભાગાતટે સ્થિતમ્॥
યત્ર સાંબઃ સ્વયં સિદ્ધ ઉપવાસપરાયણઃ

વારાણસ્યાં લોહિતાક્ષં ગોભિલાક્ષે બૃહન્મુખમ્ ॥
પ્રયાગેષુ પ્રતિષ્ઠાનં વૃદ્ધાદિત્યં મહાદ્યુતિમ્

કોટ્યક્ષે દ્વાદશાદિત્યં ગંગાદિત્યં ચતુર્ઘટે ॥
નૈમિષે ચૈવ ગોઘ્ને ચ ભદ્રં ભદ્રપુટે સ્થિતમ્

જયાયાં વિજયાદિત્યં પ્રભાસે સ્વર્ણવેતસમ્ ॥
કુરુક્ષેત્રે ચ સામંતં ત્રિમંત્રં ચ ઇલાવૃતે

મહેન્દ્રે ક્રમણાદિત્યમૃણે સિદ્ધેશ્વરં વિદુઃ ॥
કૌશાંબ્યાં પદ્મબોધં ચ બ્રહ્મબાહૌ દિવાકરમ્

કેદારે ચણ્ડકાંતિં ચ નિત્યે ચ તિમિરાપહમ્ ॥
ગંગામાર્ગે શિવદ્વારમાદિત્યં ભૂપ્રદી પને

હંસં સરસ્વતીતીરે વિશ્વામિત્રં પૃથૂદકે ॥
ઉજ્જયિન્યાં નરદ્વીપં સિદ્ધાયામમલદ્યુતિમ્

સૂર્યં કુન્તીકુમારે ચ પઞ્ચનદ્યાં વિભાવસુમ્ ॥।
મથુરાયાં વિમલાદિત્યં સંજ્ઞાદિત્યં તુ સંજ્ઞિકે

શ્રીકણ્ઠે ચૈવ માર્તણ્ડં દશાર્ણે દશકં સ્મૃતમ્ ॥
ગોધને ગોપતિં દેવં કર્ણં ચૈવ મરુસ્થલે

।
પુષ્પં દેવપુરે ચૈવ કેશવાર્કં તુ લોહિતે ॥
વૈદિશે ચૈવ શાર્દૂલં શોણે વારુણવાસિનમ્

વર્ધમાને ચ સાંબાખ્યં કામરૂપે શુભંકરમ્ ॥
મિહિરં કાન્યકુબ્જે ચ મંદારં પુણ્યવર્ધને

ગન્ધારે ક્ષોભણાદિત્યં લંકાયામમરદ્યુતિમ્ ॥
કર્ણાદિત્યં ચ ચંપાયાં પ્રબોધે શુભદર્શિનમ્

દ્વારા વત્યાં તુ પાર્વત્યં હિમવન્તે હિમાપહમ્ ॥
મહાતેજં તુ લૌહિત્યે અમલાંગે ચ ધૂજટિમ્

રોહિકે તુ કુમારાખ્યં પદ્માયાં પદ્મસંભવમ્॥
ધર્માદિત્યં તુ લાટાયાં મર્દ્દકે સ્થવિરં વિદુઃ

સુખપ્રદં તુ કૌબેર્યાં કોસલે ગોપતિં તથા ॥
કૌંકણે તુ પદ્મદેવં તાપનં વિન્ધ્યપર્વતે

ત્વષ્ટારં ચૈવ કાશ્મીરે ચરિત્રે રત્નસંભવમ્ ॥
પુષ્કરે હેમગર્ભસ્થં વિદ્યાત્સૂર્યં ગભસ્તિકે

પ્રકાશાયાં તુ મુજ્ઝાલં તીર્થગ્રામે પ્રભાકરમ્ ॥
કાંપિલ્યે રિલ્લકાદિત્યં ધનકે ધનવાસિનમ્

અનલં નર્મદાતીરે સર્વત્ર ગમનાધિકમ્॥
અષ્ટષષ્ટિં તુ દેવસ્ય ભાસ્કરસ્યામિતદ્યુતેઃ

પ્રાતરુત્થાય વૈ નિત્યં શક્તિમાઞ્છુચિમાન્નરઃ ॥
યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

રાજ્યાર્થી લભતે રાજ્યં ધનાર્થી લભતે ધનમ્ ॥
પુત્રાર્થી લભતે પુત્રાન્સૌખ્યાર્થી લભતે સુખમ્

રોગાર્તો મુચ્યતે રોગાદ્બદ્ધો મુચ્યેત બન્ધનાત્ ॥
યાન્યાન્પ્રાર્થયતે કામાંસ્તાંસ્તાન્પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

॥
॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
એવં ચ સ્તુવતસ્તસ્ય ચિત્રસ્ય વિમલાત્મનઃ ॥
તતસ્તુષ્ટઃ સહસ્રાંશુઃ કાલેન મહતા વિભુઃ

અબ્રવીદ્વત્સ ભદ્રં તે વરં વરય સુવ્રત

સોઽબ્રવીદ્યદિ મે તુષ્ટો ભગવંસ્તીક્ષ્ણદીધિતેઃ ॥
પ્રૌઢત્વં સર્વકાર્યેષુ નય માં જ્ઞાનિતાં તથા

તત્તથેતિ પ્રતિ જ્ઞાતં સૂર્યેણ વરવર્ણિનિ ॥
તતઃ સર્વજ્ઞતાં પ્રાપ્તશ્ચિત્રો મિત્રકુલોદ્ભવઃ

તં જ્ઞાત્વા ધર્મરાજસ્તુ બુદ્ધ્યા પરમયા યુતમ્॥
ચિંતયામાસ મેધાવી લેખ કોઽયં ભવેદ્યદિ

તતો મે સર્વસિદ્ધિઃ સ્યાન્નિર્વૃતિશ્ચ પરા ભવેત્ ॥
એવં ચિંતયતસ્તસ્ય ધર્મરાજસ્ય ભામિનિ

અગ્નિતીર્થે ગતે ચિત્રે સ્ના નાર્થં લવણામ્ભસિ ॥
સ તત્ર પ્રવિશન્નેવ નીતસ્તુ યમકિંકરૈઃ

સશરીરો મહાદેવિ યમાદેશપરાયણૈઃ ॥
સ ચિત્રગુપ્તનામાઽભૂદ્વિશ્વચારિત્રલેખકઃ

ચિત્રાદિત્યેતિનામાઽભૂત્તતો લોકે વરાનને

સપ્તમ્યાં નિયતાહારો યસ્તં પૂજયતે નરઃ ॥
સપ્ત જન્માનિ દારિદ્ર્યં ન દુઃખં તસ્ય જાયતે

તત્રૈવ ચાશ્વો દાતવ્યઃ સકોષં ખડ્ગમેવ ચ ॥
હિરણ્યં ચૈવ વિપ્રાય એવં યાત્રાફલં લભેત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ચિત્રાદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈકોનચત્વારિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ