સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.119

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેન્મહાદેવિ મહાદેવીં મહાપ્રભામ્ ॥
બલાતિબલદૈત્યઘ્નીં નામ્નેતિ પ્રથિતાં ક્ષિતૌ

અનાદિનિધનાં દેવીં તત્ર ક્ષેત્રે વ્યવસ્થિતામ્ ॥
કોટિભૂતપરીવારાં સર્વદૈત્યનિબર્હિણીમ્

॥ દેવ્યુવાચ ॥ ॥
બલાતિબલદૈત્યઘ્ની કથમુક્તા ત્વયા પ્રભો ॥
બલાતિબલનામાનૌ કથં દૈત્યૌ નિપાતિતૌ

કુત્ર તિષ્ઠતિ સા દેવી કિંપ્રભાવા મહેશ્વર ॥
માહાત્મ્યમખિલં તસ્યાઃ સર્વં વિસ્તરતો વદ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ કથાં પાપપ્રણાશનીમ્ ॥
યાં શ્રુત્વા માનવો ભક્ત્યા મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

આસીદ્રક્તાસુરોનામ મહિષસ્ય સુતો બલી ॥
મહાકાયો મહાબાહુર્હિરણ્યાક્ષ ઇવાપરઃ

બલાતિબલ નામાનૌ તસ્ય પુત્રૌ બભૂવતુઃ ॥
તૌ વિજિત્ય સુરાન્સર્વાન્દેવેન્દ્રાગ્નિપુરોગમાન્

ત્રૈલોક્યેઽસ્મિન્નિરાતંકૌ ચક્રતૂ રાજ્યમઞ્જસા ॥
તયોઃ સેના મુખે વીરાસ્ત્રયસ્ત્રિંશત્પ્રકીર્તિતાઃ

રૌદ્રાત્માનો મહાયોધાઃ સહસ્રાક્ષૌહિણીમુખાઃ ॥
સિંહસ્કન્ધા મહાકાયા દુરાત્માનો મહાબલાઃ

ધૂમ્રાક્ષો ભીમદંષ્ટ્રશ્ચ કાલવશ્યો મહાહનુઃ ॥
બ્રહ્મઘ્નો યજ્ઞકોપશ્ચ સ્ત્રીઘ્નઃ પાપનિકેતનઃ

વિદ્યુન્માલી ચ બન્ધૂકઃ શંકુકર્ણો વિભાવસુઃ ॥
દેવાંતકો વિકર્મા ચ દુર્ભિક્ષ ક્રૂર એવ ચ

હયગ્રીવોઽશ્વકર્ણશ્ચ કેતુમાન્વૃષભો દ્વિજઃ ॥
શરભઃ શલભો વ્યાઘ્રો નિકુંભો મણિકો બકઃ

શૂર્પકો વિક્ષરો માલી કાલો દણ્ડકકેરલઃ ॥
એતે દૈત્યા મહાકાયાસ્તયોઃ સેનાધિકારિણઃ

એવં તૈઃ પૃથિવી વ્યાપ્તા પઞ્ચાશત્કોટિ વિસ્તરા ॥
એવં જ્ઞાત્વા તદા દેવા ભયેનોદ્વિગ્નમાનસાઃ

સર્વૈર્દેવર્ષિભિઃ સાર્ધં જગ્મુસ્તે હિમવદ્વનમ્ ॥
સ્તોત્રેણાનેન તાં દેવીં તુષ્ટુવુઃ પ્રયતાસ્તદા

॥ દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
જયાક્ષરે જયાઽનંતે જયાઽવ્યક્તે નિરામયે ॥
જય દેવિ મહામાયે જય દેવર્ષિવંદિતે

જય વિશ્વેશ્વરે ગંગે જય સર્વાર્થસિદ્ધિદે ॥
જય બ્રહ્માણિ કૌમારિ જય નારાયણીશ્વરિ

જય બ્રહ્માણિ ચામુંડે જયેન્દ્રાણિ મહેશ્વરિ ॥
જય માતર્મહાલક્ષ્મિ જય પાર્વતિ સર્વગે

જય દેવિ જગત્સૃષ્ટે જયૈરાવતિ ભારતિ ॥
જયાનંતે જય જયે જય દેવિ જલાવિલે

જયેશાનિ શિવે શર્વે જય નિત્યં જયાર્ચિતે ॥
મોક્ષદે જય સર્વજ્ઞે જય ધર્માર્થકામદે

જય ગાયત્રિ કલ્યાણિ જય સહ્યે વિભાવરિ ॥
જય દુર્ગે મહાકાલિ શિવ દૂતિ જયાઽજયે

જય ચણ્ડે મહામુણ્ડે જય નન્દે શિવપ્રિયે ॥
જય ક્ષેમંકરિ શિવે જય કલ્યાણિ રેવતિ

જયોમે સિદ્ધિમાંગલ્યે હરસિદ્ધે નમોસ્તુ તે ॥
જયાપર્ણે જયાનન્દે મહિષાઽસુરઘાતિનિ

જય મેધે વિશાલાક્ષિ જયાનંગે સરસ્વતિ ॥
જયાશેષગુણાવાસે જયાવર્તે સુરાન્તકે

જય સંકલ્પસંસિદ્ધે જય ત્રૈલોક્યસુંદરિ ॥
જય શુંભનિશુંભઘ્ને જય પદ્મેઽદ્રિસંભવે

જય કૌશિકિ કૌમારિ જય વારુણિ કામદે ॥
નમોનમસ્તે શર્વાણિ ભૂયોભૂયો જયામ્બિકે

ત્રાહિ નસ્ત્રાહિ નો દેવિ શરણ્યે શરણાગતાન્

સૈવં સ્તુતા ભગવતી દેવૈઃ સર્વૈર્વરાનને ॥
આત્માનં દર્શયામાસ ભાભાસિતદિગન્તરમ્

નમસ્કૃત્ય તુ તામૂચુઃ સુરાસ્તે ભયનાશનીમ્ ॥
બલાતિબલનામાનૌ હત્વા દૈત્યૌ મહાબલૌ ॥
તેષાં ચૈવ મહત્સૈન્યં પાહ્યતો મહતો ભયાત્

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા દત્ત્વા તેભ્યોઽભયં તતઃ ॥
બભૂવાદ્ભુતરૂપા સા ત્રિનેત્રા ચેન્દુશેખરા

સિંહારૂઢા મહાદેવિ નાનાશસ્ત્રાસ્ત્રધારિણી ॥
સુવક્ત્રા વિંશતિભુજા સ્ફૂર્જદ્વિદ્યુલ્લતોપમા

તતોં ઽબિકા નિનાદોચ્ચૈઃ સાટ્ટહાસં મુહુર્મુહુઃ

તસ્યા નાદેન ઘોરેણ કૃત્સ્નમાપૂરિતં નભઃ ॥
પ્રકંપિતાખિલા ચોર્વી સરિદ્વારિધિમેખલા

શૈલતુંગસ્તની રમ્યા પ્રમદેવ ભયાતુરા ॥
તેઽપિ તત્રાસુરાઃ પ્રાપ્તાશ્ચતુરંગબલાન્વિતાઃ

સમ્યગ્વિદિતવિક્રાન્તાઃ કાલાન્તકયમોપમાઃ ॥
રક્ષો દાનવદૈત્યાશ્ચ પાતાલે યેઽપિ સંસ્થિતાઃ

તે સર્વ એવ દૈત્યેન્દ્રાઃ કોટિશઃ સમુપાગતાઃ ॥
તતોઽભવન્મહાયુદ્ધં દેવ્યાસ્તત્રાસુરૈઃ સહ

બભૂવ સર્વબ્રહ્માણ્ડે હ્યકાણ્ડક્ષયકારણમ્ ॥
અક્ષૌહિણીસહસ્રાણિ ત્રયસ્ત્રિંશત્સુરેશ્વરિ

એકવિંશત્સહસ્રાણિ શતાન્યષ્ટૌ ચ સપ્તતિઃ ॥
સાનુગાનાં સયોધાનાં રથાનાં વાતરંહસામ્

હત્વા સા લીલયા દેવી નિન્યે ક્ષયમનાકુલા

તતો દેવ્યા હતાનાં ચ દાનવાનાં મહૌજસામ્ ॥
ગજવાજિરથાનાં ચ શરીરૈરાવૃતા મહી

કબંધનૃત્યસંકુલે સ્રવદ્વસાસ્થિકર્દ્દમે ॥
રણાજિરે નિશાચરાસ્તતો વિચેરુરૂર્જિતાઃ

શૃગાલ ગૃધવાયસાઃ પરં પ્રપાતમાદધુઃ ॥
ક્વચિત્પરે નિશાચરાઃ પ્રપીતશોણિતોત્કટાઃ ॥
પ્રતર્પ્ય ચાત્મનઃ પિતૄન્સમર્ચયંસ્તથા ઋષીન્

ગજાન્નરાંસ્તુરંગમાન્બભક્ષિરે સુનિર્ઘૃણાઃ ॥
રથોડુપૈસ્તથા પરે તરંતિ શોણિતાર્ણવમ્

ઇતિ પ્રગાઢસંગરે સુરારિસંઘસંકુલે ॥
વિરાજતેઽમ્બિકા ધનુઃ શરાઽસિશૂલધારિણી

ગજેન્દ્રદર્પમર્દ્દની તુરંગયૂથપોથિની ॥
સુરારિસૈન્યનાશિની ઇતસ્તતઃ પ્રપશ્યતી

સિંહાષ્ટકયુક્તે મહા પ્રેતકે ભૂધરહંસશુભ્રોજ્જલદ્ભાસ્વરાભે વૃષભસમાને માનિનીમથો તે દૈત્યેન્દ્રવીરાઃ પશ્યંતઃ સમુદ્ભૂતરોષાસ્તતોઽપિ જગ્મુર્નદન્તો રવન્તો રવં મેઘનાદાઃ

હાહાકારં વિકુર્વાણા હન્યમાનાસ્તતોઽસુરાઃ ॥
કેચિત્સમુદ્રં વિવિશુરદ્રીન્કેચિચ્ચ દાનવાઃ

કેચિલ્લુઞ્ચિતમૂર્ધાનો જાલ્મા ભૂત્વા વનેઽવસન્ ॥
દયાધર્મં બ્રુવાણાશ્ચ નિર્ગ્રંથવ્રતમાસ્થિતાઃ

કેચિત્પ્રાણપરા ભીતાઃ પાખણ્ડાશ્રમમાસ્થિતાઃ ॥
હેતુવાદપરા મૂઢા નિઃશૌચા નિરપેક્ષકાઃ

તે ચાદ્યાપીહ દૃશ્યન્તે લોકે ક્ષપણકાઃ કિલ ॥
તથૈવ ભિન્દકાશ્ચાન્યે શિવશાસ્ત્રબહિષ્કૃતાઃ

કેચિત્કૌલવ્રતા હ્યસ્મિન્દૃશ્યન્તે સકલૈર્જનૈઃ॥
સુરાસ્ત્રીમાંસભૂયિષ્ઠા વિકર્મસ્થાશ્ચ લિઙ્ગિનઃ

પ્રાયો નૈષ્કૃતિકાઃ પાપા જિહ્વોપસ્થપરાયણા॥
એવં દેવ્યા હતાઃ સર્વે બલાતિબલસંયુતાઃ

પ્રભાસં ક્ષેત્રમાસાદ્ય સંસ્થિતા સા તદામ્બિકા॥
યોગિનીનાં ચતુઃષષ્ટ્યા સંયુતા પાપનાશિની॥
બલાતિબલનાશીતિ પ્રભાસે પ્રથિતા ક્ષિતૌ

દેવ્યુવાચ॥
ચતુઃષષ્ટિસ્ત્વયા પ્રોક્તા યોગિન્યો યાઃ સુરેશ્વર॥
તાસાં નામાનિ મે બ્રૂહિ સર્વપાપહરાણિ ચ

॥ ॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યોગિનીનાં મહોદયમ્ ॥
સર્વરક્ષાકરં દિવ્યં મહાભયવિનાશનમ્

આદૌ તત્ર મહાલક્ષ્મીર્નંદા ક્ષેમંકરી તથા ॥
શિવદૂતી મહાભદ્રા ભ્રામરી ચન્દ્રમણ્ડલા

રેવતી હરસિદ્ધિશ્ચ દુર્ગા વિષમલોચના ॥
સહજા કુલજા કુબ્જા માયાવી શાંભવી ક્રિયા

આદ્યા સર્વગતા શુદ્ધા ભાવગમ્યા મનોતિગા ॥
વિદ્યાવિદ્યા મહામાયા સુષુમ્ના સર્વમંગલા

ૐકારાત્મા મહાદેવિ વેદાર્થજનની શિવા ॥
પુરાણાન્વીક્ષિકી દીક્ષા ચામુણ્ડા શંકરપ્રિયા

બ્રાહ્મી શાંતિકરી ગૌરી બ્રહ્મણ્યા બ્રાહ્મણપ્રિયા ॥
ભદ્રા ભગવતી કૃષ્ણા ગ્રહનક્ષત્રમાલિની

ત્રિપુરા ત્વરિતા નિત્યા સાંખ્યા કુંડલિની ધ્રુવા ॥
કલ્યાણી શોભના નિરયા નિષ્કલા પરમા કલા

યોગિની યોગસદ્ભાવા યોગગમ્યા ગુહાશયા ॥
કાત્યાયની ઉમા શર્વા હ્યપર્ણેતિ પ્રકીર્તિતા

ચતુઃષષ્ટિર્મહાદેવિ એવં તે પરિકીર્તિતાઃ ॥
સ્તોત્રેણાનેન દિવ્યેન ભક્ત્યા યઃ સ્તૌતિ ચંડિકામ્

તં પુત્રમિવ શર્વાણી સર્વાપત્સ્વભિરક્ષતિ ॥
ચતુર્દશ્યામથાષ્ટમ્યાં નવમ્યાં ચ વિશેષતઃ

ઉપવાસૈકભક્તેન તથૈવાયાચિતેન ચ ॥
ગૃહીતનિયમા દેવિ યે જપંતિ ચ ચંડિકામ્

વર્ષાર્ધં વર્ષમેકં વા સિદ્ધાસ્તે તત્ત્વચારિણઃ ॥
આશ્વયુક્છુક્લપક્ષે ચ મન્વાદિષ્વષ્ટકાસુ ચ

કૃત્વા મહોત્સવં દેવીં યજેચ્છ્રેયોઽભિવૃદ્ધયે ॥
પાદુકે ધારયેદ્દેવ્યા દુર્ગાભક્તો હિરણ્મયે

પ્રમાદવિઘ્નશાંત્યર્થં ક્ષુરિકાં ચ સદા પુમાન્ ॥
પશુમાંસાસવૈશ્ચૈવમાસુરં ભાવમાશ્રિતાઃ

યે યજન્ત્યમ્બિકાં તે સ્યુર્દૈત્યા ઐશ્વર્યભોગિનઃ ॥
દેવત્વં સાત્ત્વિકા યાંતિ સાત્ત્વિકીં ભક્તિમાસ્થિતાઃ

એતત્તે કથિતં દેવિ માહાત્મ્યં પાપનાશનમ્ ॥
બલાતિબલનાશિન્યા દેવ્યા સર્વાર્થસાધકમ્ ॥
પ્રભાસક્ષેત્રસંસ્થાયાઃ સંક્ષેપાત્કીર્તિવર્ધનમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે બલાતિબલદૈત્યઘ્નીમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈકોનવિંશત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ