સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 7.103

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
તતો ગચ્છેદ્વરારોહે કપાલેશ્વરમુત્તમમ્ ॥
તસ્યા ઉત્તરદિગ્ભાગે સુરગંધર્વપૂજિતમ્॥

પુરા યજ્ઞે વર્ત્તમાને દક્ષરાજસ્ય ધીમતઃ ॥
ઉપવિષ્ટેષુ વિપ્રેષુ હૂયમાને હુતાશને

જાલ્મરૂપધરો ભૂત્વા શંકરસ્તત્ર ચાગતઃ

જીર્ણકંથાન્વિતો દેવિ મલવાન્ધૂલિધૂસરઃ

અથ તે બ્રાહ્મણાઃ ક્રુદ્ધા દૃષ્ટ્વા તં જાલ્મરૂપિણમ્ ॥
કપાલધારિણં સર્વે ધિક્છબ્દૈસ્તં જગર્હિરે

અસકૃત્પાપપાપેતિ ગચ્છગચ્છ નરાધમ ॥
યજ્ઞવેદિર્ન ચાર્હા હિ માનુષાસ્થિધરસ્ય તે

અથ પ્રહસ્ય ભગવાન્યજ્ઞવેદ્યાં સુરેશ્વરિ ॥
ક્ષિપ્ત્વા કપાલં નષ્ટોઽસૌ ન સ જ્ઞાતો મનીષિભિઃ

તસ્મિન્નષ્ટે કપાલં તત્ક્ષિપ્તં મંડપબાહ્યતઃ ॥
અથાન્યત્તત્ર સંજાતં તદ્રૂપં ચ વરાનને

ક્ષિપ્તંક્ષિપ્તં પુનસ્તત્ર જાયતે ચ મહીતલે ॥
એવં શતસહસ્રાણિ પ્રયુતાન્યર્બુદાનિ ચ

તત્ર ક્ષિપ્તાનિ જાતાનિ તતસ્તે વિસ્મયાન્વિતાઃ ॥
અથોચુર્મુનયઃ સર્વે નિર્વિણ્ણાશ્ચાસ્ય ચેષ્ટિતમ્

કોઽન્યો દેવાન્મહાદેવાદ્ગંગાક્ષાલિતશેખરાત્ ॥
સમર્થ ઈદૃશં કર્ત્તુમસ્મિન્યજ્ઞે વિશેષતઃ

તતસ્તે વિ વિધૈઃ સ્તોત્રૈઃ સ્તુવંતો વૃષભધ્વજમ્ ॥
હોમં ચક્રુર્મુહુર્વહ્નૌ મંત્રૈસ્તૈઃ શતરુદ્રિયૈઃ

તતઃ પ્રત્યક્ષતાં પ્રાપ્તસ્તેષાં દેવો મહેશ્વરઃ ॥
તતસ્તે વિવિધૈઃ સ્તોત્રૈસ્તુષ્ટુવુઃ શૂલપાણિનમ્॥
વેદોક્તમંત્રૈર્વિવિધૈઃ પુરાણોક્તૈસ્તથૈવ ચ

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
ૐ નમો મૂલપ્રકૃતયે અજિતાય મહાત્મને ॥
અનાવૃતાય દેવાય નિઃસ્પૃહાય નમોનમઃ

નમ આદ્યાય બીજાય આર્ષેયાય પ્રવર્ત્તિને ॥
અનંતરાય ચૈકાય અવ્યક્તાય નમોનમઃ ॥ ॥। ૧૪ ॥
નાનાવિચિત્રભુજગાંગદભૂષણાય સર્વેશ્વરાય વિરજાય નમો વરાય ॥
વિશ્વાત્મને પરમકારણકારણાય ફુલ્લારવિંદવિપુલાયતલોચનાય ॥

અદૃશ્યમવ્યક્તમનાદિમવ્યયં યદક્ષરં બ્રહ્મ વદંતિ સર્વગમ્ ॥
નિશામ્ય યં મૃત્યુમુખાત્પ્રમુચ્યતે તમાદિદેવં શરણં પ્રપદ્યે

એવં સ્તુતસ્તદા સર્વૈરૃષિભિર્ગતકલ્મષૈઃ ॥
તતસ્તુષ્ટો મહાદેવસ્તેષાં પ્રત્યક્ષતાં ગતઃ ॥
અબ્રવીત્તાનૃષીન્દેવો વૃણુધ્વં વરમુત્તમમ્

॥ બ્રાહ્મણા ઊચુઃ ॥ ॥
યદિ તુષ્ટોઽસિ નો દેવ સ્થાનેઽસ્મિન્નિરતો ભવ ॥
અસંખ્યાતાનિ યસ્માચ્ચ કપાલાનિ સુરેશ્વર

પુનઃ પુનઃ પ્રવૃત્તાનિ વ્યપનીતાન્યપિ પ્રભો ॥
અસ્મિન્નસંશયં સ્થાને કપાલેશ્વરનામભૃત્

સ્વયં તુ લિંગં દેવેશ તિષ્ઠેન્મન્વંતરાંતરમ્ ॥
કપાલેશ્વરનામ્ના ત્વમસ્મિન્સ્થાને સ્થિતિં કુરુ

યેત્ર ત્વાં પૂજયિષ્યંતિ ધૂપમાલ્યાનુલેપનૈઃ ॥
તેષાં તુ પરમં સ્થાનં યદ્દેવૈરપિ દુર્લભમ્

બાઢમિત્યેવમુક્ત્વાઽસૌ સ્થિત સ્તત્રમહેશ્વરઃ ॥
પુનઃ પ્રવર્તિતો યજ્ઞો નિશાનાથસ્ય ભામિનિ

તસ્મિન્દૃષ્ટે લભેન્મર્ત્યો વાજિમેધફલં પ્રિયે ॥
મુચ્યતે પાતકૈઃ સર્વૈઃ પૂર્વ જન્માર્જ્જિતૈરપિ

ઇદં માહાત્મ્યમખિલમભૂત્સ્વાયંભુવાંતરે ॥
વૈવસ્વતે પુનશ્ચાન્યદ્દક્ષયજ્ઞવિનાશકૃત્

કપાલીતિ મહેશાનો દક્ષેણોક્તઃ પુરા હરઃ ॥
તેન યજ્ઞસ્ય વિધ્વંસં કપાલી તમથાકરોત્ ॥
કપાલેશ્વરનામેતિ સ્થિતોસ્મિન્માનવાન્તરે

અથાસ્ય નામ દેવસ્ય સૂર્ય સાવર્ણિકેંઽતરે ॥
ભવિષ્યતિ વરારોહે નામ તત્ત્વેશ્વરેતિ ચ

ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં માહાત્મ્યં રુદ્રદૈવતમ્॥
પાપઘ્નં સર્વજંતૂનાં પશુપાશવિમોક્ષણમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે પ્રથમે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યે મધ્યયાત્રાયાં કપાલેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્ર્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ