સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 6-2
વિષયાનુક્રમણિકા
૧ મંગલાચરણમ્, સૂતશૌનકસંવાદારમ્ભઃ, તત્ર શૌનકપ્રશ્નં શ્રુત્વા તસ્યોત્તરં દાતું સૂતેન લિંગોત્પત્તિવર્ણનપ્રસંગેન સ્ત્રીવિયોગિનઃ શિવસ્ય ઋષ્યાશ્રમે ગમનવર્ણનમ્, તત્રર્ષિભિર્દિગંબરં શિવં દૃષ્ટ્વા તસ્મૈ શાપપ્રદાનમ્, તેન શાપેન શિવસ્ય તત્રવ લિંગ-પતનમ્, બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદિભિઃ શિવસ્તવનકરણમ્ , તેન તુષ્ટેન શંકરેણ લિંગપૂજન- વિધિકથનમ્, તતો દેવૈર્હાટકેશ્વરક્ષેત્રે ગત્વા તત્રૈવ તસ્ય શિવલિંગસ્ય સ્થાપનમ્, લિંગપૂજનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૯..... ..
૨ લિંગોત્પાટનેન પાતાલતો ગંગાયા આગમનમ્, ત્રિશકોશ્ચણ્ડાલત્વં કથં પ્રાપ્તમિતિ પ્રશ્ને તત્કથોપાખ્યાને સશરીરેણસ્વર્ગગમનાય ત્રિશંકુના વસિષ્ઠસ્ય પ્રાર્થનાકરણમ્, વસિષ્ઠેનેદમશક્યમિતિ કથિતેઽન્યં ગુરું પ્રષ્ટું મનસિ દુરાગ્રહેણ નિર્ધારણમ્-
૩ વસિષ્ઠવાક્યમનાદૃત્ય દુરાગ્રહેણ સ્વેચ્છયા વર્તિતુમુદ્યુક્તં ત્રિશંકું પ્રતિ વસિષ્ઠપુત્રૈઃ ઽચણ્ડાલો ભવ ઇતિ શાપદાનમ્, તેન શાપેન સદ્યશ્ચણ્ડાલત્વં પ્રાપ્ય પશ્ચાત્તાપેન દુઃખિતસ્ય ત્રિશંકોરાજ્ઞયા તસ્ય મન્ત્રિભિસ્ત્રિશંકુજ્યેષ્ઠપુત્રં હરિશ્ચંદ્રં રાજ્યેભિષે- ચનમ્, તસ્ય ત્રિશંકોશ્ચ મહારણ્યે પદ્ભ્યાં ગમનમ્... ...
૪ અરણ્યે ગચ્છતશ્ચણ્ડાલસ્ય ત્રિશઙ્કોર્વિશ્વામિત્રાશ્રમે ગમનમ્, તતો વિશ્વામિત્રેણ સર્વ- વૃત્તાન્તં શ્રુત્વા સ્પર્ધયા ઽત્વામનેનૈવ દેહેન સ્વર્ગ નેષ્યામિ ઽઃ ઇતિ પ્રતિજ્ઞાં કૃત્વા તેન ચણ્ડાલેન સાકં તસ્ય પાપનિરસનાયાનેકતીર્થક્ષેત્રેષુ ભ્રમણમ્, ભ્રમતોસ્તયોર્મા- ર્કણ્ડયેન સમં સંવાદઃ, માર્કણ્ડેયવચનાદ્ધાટકેશ્વરે ગમનમ્, હાટકેશ્વરલિંગપૂ જનેન ત્રિશંકોશ્ચણ્ડાલત્વનિવૃત્તિઃ, તતઃ સ્વર્ગપ્રાપ્તિકરં યજ્ઞં કર્તું તયોર્બ્રહ્માનુજ્ઞા- ગ્રહણમ્...... ..... ...
૫ બ્રહ્મણા તથા કરણેઽનુજ્ઞાયામદત્તાયામપિ વિશ્વામિત્રેણ ત્રિશંકોઃ સશરીરેણ સ્વર્ગ- પ્રાપ્તયે સ્વતપઃપ્રભાવાદ્દ્વાદશવાર્ષિકં સત્રં બ્રાહ્મણદ્વારા સમાપ્ય તતોઽન્તેઽવભૃથ- સ્નાનાદિકં કૃત્વા યજ્ઞસમાપ્તિકરણમ્. ..
૬ સ્વર્ગપ્રાપ્ત્યભાવાદ્વિશ્વામિત્રં પ્રતિ પ્રશ્નં કુર્વતસ્ત્રિશંકોર્વિષ્ણું સ્તુત્વા તતો વરં ગૃહીત્વા વિશ્વામિત્રદત્તં નૂતનસ્વર્ગં રચયિત્વા સશરીરેણ સ્વર્ગં પ્રતિ ગમનમ્.... ..
૭ વિશ્વામિત્રકૃતસૃષ્ટ્યા બ્રહ્મસૃષ્ટ્યા સાકં પરસ્પરવિવાદં દૃષ્ટ્વા દેવાનાં બ્રહ્માભ્યાશે ગમનમ્, તતો બ્રહ્માદીનાં જગત્સ્થિત્યર્થં વિશ્વામિત્રસમીપે ગમનમ્, વિશ્વામિત્ર-વચનાદનન્યગતિકત્વાત્ત્રિશંકોઃ સ્વર્ગે ગમનમ્, વિશ્વામિત્રસ્ય નૂતનસૃષ્ટેઃ સ્વેચ્છ-યા નિવતર્નમ્, ત્રિશંકૂપાખ્યાનોપસંહારશ્ચ......
૮ હાટકેશ્વરપ્રભાવં શ્રુત્વા સર્વજનાનાં તત્ર ગમનમ્, વિશ્વામિત્રસ્યાપિ કુરુક્ષેત્રં ત્યક્ત્વા તત્રૈવ વાસઃ, યજ્ઞાદીનકૃત્વાપિ મોક્ષપ્રાપ્તિદમિદં ક્ષેત્રમિતિ મત્વા દેવાજ્ઞયા હાટ-કેશ્વરસ્ય પાતાલે સ્થાપનમ્, તેન નાગાનામપિ તદ્બિલેન સર્વત્ર ગમનમ્, હાટકે-શ્વરમાહાત્મ્યવર્ણને હિરણ્યકશિપોઃ સુતયા રમાનામ્ન્યા પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થ વિષ્ણુમુદ્દિશ્ય તપશ્ચરણમ્, વિષ્ણુકૃપયા તતો વૃત્રાસુરોત્પત્તિઃ, ઇન્દ્રાદિભિર્વૃત્રવધાર્થં કૃતયા વિષ્ણપ્રાર્થનયા તદ્વચનાદ્વજ્રોત્પાદનાર્થં દધીચ્યગ્રે ગમનમ્, દધીચ્યસ્થિનિર્મિતવ-જ્રેણ વૃત્રસ્ય પરાજયઃ, તજ્જન્યબ્રહ્મહત્યાદોષનિરાસાર્થં શક્રસ્ય હાટકેશ્વરે ગમનમ્, હાટકેશ્વરપૂજનેન દોષનિવૃત્તિઃ, સ્વસ્થાને ગમનમ્, હાટકેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્
૯ શક્રેણ નાગબિલપૂર્તયે સંવર્તાનિલસ્ય પ્રેષણમ્, શક્રાજ્ઞયા સંવર્તાનિલસ્ય નાગબિલે ગમનમ્ , લિંગોદ્ભવશાપેન ભીતસ્ય સંવર્તાનિલસ્ય શક્રપુરં પ્રત્યાગમનમ્, તતો બૃહ-સ્પતેરાજ્ઞયા શક્રસ્ય હિમાલયપુત્રાન્બિલપૂર્તિકરણાર્થ પ્રેષિતું હિમાલયસન્નિધૌ ગમ-નમ્, શક્રકાર્યં કર્તું હિમાલયેનાજ્ઞાપિતાનામપ્યસ્વીકૃતાજ્ઞાનાં મૈનાકનંદિવર્ધન-રક્તશૃંગાખ્યાનાં ત્રયાણાં પુત્રાણામનનુમોદનં દૃષ્ટ્વા તેભ્યઃ શક્રેણ શાપપ્રદાનમ્, શાપભીત્યા રક્તશૃંગાખ્યપર્વતસ્ય નાગબિલપૂર્તિકરણાર્થં તત્ર ગમનમ્, તતો દેવેન્દ્રેણ રક્તશૃંગાખ્યપર્વતસ્ય સુખજનકાનામનેકતીર્થાનાં સંસ્થાપનમ્, શક્રકૃતરક્તશૃંગ-શિખરોત્સાહવર્ણનમ્... ..-. ........ ૧૧
૧૦ શંખતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને ચમત્કારનૃપસ્ય મૃગયાકરણમ્, તત્ર બુભુક્ષિતસ્ય બાલસ્યસ્તનં દદત્યા મૃગ્યાશ્ચમત્કારેણ વધકરણમ્, મૃગીદત્તશાપેન ચમત્કારનૃપતેઃ કુષ્ઠરોગપ્રાપ્તિઃ, તત્કુષ્ઠસ્ય શાપસ્ય ચ નિબર્હણાર્થં ભ્રમતશ્ચમત્કારનૃપતેર્હાટકેશ્વરક્ષેત્રે શંખતીર્થે ગમનમ્, શંખર્તાર્થસ્નાનેન ચમત્કારનૃપતેઃ કુષ્ઠનિરાસવર્ણનમ્, શંખ-તીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... .
૧૧ ચમત્કારનૃપઋષિસંવાદે શંખતીર્થોત્પત્તિવૃત્તાન્તે શંખકૃતેન લિખિતાશ્રમવૃક્ષોદ્ભૂતફ-લગ્રહણેન ચૌર્યમિદમિતિ મત્વા લિખિતેન શંખહસ્તચ્છેદનકરણમ્ , તતઃ શંખસ્ય હાટકેશ્વરે તપશ્ચરણમ્, તત્તપસ્તુષ્ટેન શિવેન શંખાય વરપ્રદાનમ્, પૂર્વવત્તત્પુણ્યેન હસ્તપ્રાપ્તિકથનમ્, તત્ર તેન સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, શંખતીર્થોત્પત્તિવર્ણનપૂર્વકં શંખતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, ચમત્કારભૂપતિના બ્રાહ્મણેભ્યો નગરં નિર્માપયિત્વા દાનકરણમ..........
૧૨ ચમત્કારેણ ભૂપેન બ્રાહ્મણાજ્ઞયા નગરસ્થિત્યર્થં પુત્રોપદેશકરણમ્, બ્રહ્મદત્તાશીર્વાદ- ગ્રહણમ્-........
૧૩ સ્વરાજ્યં પુત્રેષુ નિક્ષિપ્ય તપઃકરણાર્થં ચમત્કારનૃપતેર્હાટકેશ્વરે ગમનમ્, તત્ર શિવ-મારાધ્ય શિવપ્રસાદેન અચલેશ્વરેતિનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્; અચલેશ્વરમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્......... .. ....
૧૪ ચમત્કારપુરે કસ્યચિદ્ગોરક્ષકસ્ય ગોયૂથાદેકસ્યા ગોરરણ્યે તૃણલોભેન ગમનમ્, તસ્યાઃ શોધનાર્થં ગોરક્ષકસ્યાપ્યરણ્યે ગમનમ્, તતઃ કાલાન્તરેણ દ્વયોઃ પઞ્ચત્વપ્રાપ્તિવર્ણ- નમ્, તતો ગોરક્ષકસ્ય દશાર્ણાધિપતેઃ કુલે જન્મવર્ણનમ્, તથા ગોસ્તન્મંત્રેકુલે જનનમ્, તતસ્તાભ્યાં પૂર્વજન્મવૃત્તાન્તસ્મરણં કૃત્વા ચમત્કારપુરપ્રદક્ષિણાકરણેન વૈમાનિકપથા મોક્ષપ્રાપણમ્, ચમત્કારપુરપ્રદક્ષિણામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૧૫ ૧૫ રક્તશૃંગપર્વતપ્રભાવવર્ણનપૂર્વકં ચમત્કારપુરપ્રદક્ષિણામાહાત્મ્યાતિશયવર્ણનમ્.
૧૬ રક્તશૃંગસાન્નિધ્યે સ્થિત્વા રક્તશૃંગસ્ય સેવનફલશ્રૈષ્ઠ્યવર્ણનમ્ ૧૬
૧૭ ચમત્કારપુરસ્ય ચતુર્દિક્ષુ સ્થિતાનાં તીર્થાનાં વર્ણનમ્ , તત્રાદૌ ગયાશિરોમાહાત્મ્ય-વર્ણનપ્રસંગે વિદૂરથસ્ય મૃગયાયામરણ્યે ગમનમ્, તત્ર મૃગાનનુધાવતો વિદૂરથસ્ય વનાદ્વનં પ્રયાણેન શ્રાન્તસ્યાશ્વસ્ય ભૂમ્યાં પતનમ્, તતો વિદૂરથસ્ય તત્રૈવાશ્વમુ-ત્સૃજ્ય પદ્ભ્યાં મૃગાનુચંક્રમણમ્ ...........................
૧૮ તતો દૂરગમનોત્તરં પથિ માંસાદાદિપિશાચત્રયદર્શનમ્, માંસાદાદિવચનાદૃષ્યા-શ્રમપદં પ્રાપ્તસ્ય વિદૂરથસ્ય નૃપસ્ય મુનિભિઃ સહ સંવાદપૂર્વકં સાયન્તનકર્માદિ-વિધાનવર્ણનમ્... ... ......... ૧૭
૧૯ પરેઽહનિ વિદૂરથસ્ય સ્વનગરે ગમનમ્, ગયાશિરસિ પિતૃતીર્થકૂપિકાયાં વિદૂરથેન માંસાદાદિભ્યઃ શ્રાદ્ધદાનમ્, તતો માંસાદાદિભિર્વિદૂરથસ્ય સ્વપ્રે સ્વસ્વમુક્તિકથ- નમ્, પિતૃકૂપિકાતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ........ ૧૯
૨૦ પિતૃકૂપિકાતીર્થે રામલક્ષ્મણસીતાનાં ગમનમ્ ,તત્ર શ્રાદ્ધકરણેન રામાદીનાં પ્રત્યક્ષપિ-તૃદર્શનમ્, તતો મનસિ રામં સીતાં ચ હન્તું વિશ્વાસઘાતં કર્તું ચ પ્રવર્તમાનસ્ય લક્ષ્મણસ્ય વિશ્વાસઘાતદોષનિરાસાર્થં બાલમણ્ડનતીર્થે ગમનમ્ , તત્તીર્થસ્નાનેન તસ્ય દોષનિવૃત્તિઃ, તતો રામકૃતં યામ્યદિશિ પ્રયાણમ્, બાલમણ્ડનતીર્થમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્......... . ૨૦
૨૧ બાલસખ્યતીર્થોત્પત્તિવર્ણને મૃકણ્ડતો માર્કણ્ડસુતોત્પત્તિવર્ણનપૂર્વકં માર્કણ્ડેયેન દીર્ઘાયુષ્ટ્વં પ્રાપ્ય તપસ્તપ્ત્વા હાટકેશ્વરે લિંગસ્થાપનમ્, બાલસખ્યતીર્થમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્. .... .... ૨૨
૨૨ બાલમણ્ડનતીર્થમાહાત્મ્યે કશ્યપાદ્દિતેરેકોનપઞ્ચાશન્મરુતામુત્પત્તિવર્ણને શક્રેણ દિતિ-જઠરં પ્રવિશ્ય શસ્ત્રેણ પુત્રચ્છેદનાદિવર્ણનમ્, તેન માતૃદ્રોહેણ તદ્દોષપરિહારાર્થં શક્રેણ બાલમણ્ડનતીર્થે સ્નાનકરણમ્, શક્રસ્ય તીર્થસ્નાનેન દોષનિવૃત્તિઃ, બાલમણ્ડનતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... .... ૨૪
૨૩ મૃગતીર્થવર્ણને કસ્યચિદ્વૃક્ષસ્યચ્છાયાયાં સંસ્થિતાન્મૃગાન્દૃષ્ટ્વા લુવ્ધકાનાં તત્રાગમનમ્, લુબ્ધકદર્શનેન ભીતાનાં મૃગાનાં તતઃ પલાયનમ્, લુબ્ધકાનાં મૃગાનુધાવનમ્, મૃગાનાં સરોવરપ્રવેશનેન સદ્ય એવ માનુષત્વ પ્રાપ્તિઃ, તત્સરઃપ્રભાવં મૃગમુખા-ચ્છ્રુત્વા લુબ્ધકૈરપિ તસ્મિન્સરસિ સ્નાનકરણમ્, તેન લુબ્ધકાનામપિ સૌન્દર્ય-પ્રાપ્તિઃ, સર્વેષાં મોક્ષપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, મૃગતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ . ૨૫
૨૪ બલિનિગ્રહસમયે વામનેન પદદ્વયેન લોકાન્વ્યાપ્ય તૃતીયપદેન. બ્રહ્માણ્ડોર્ધ્વભાગે ભિન્ને સતિ તતો ગઙ્ગાજલસ્ય નિર્ગમનમ્, વિષ્ણુપદતીર્થોત્પત્તિપૂર્વકમાહાત્મ્ય- વર્ણનમ્... .... ૨૫ ૨ ૨૫ વિષ્ણુપદીગંગામાહાત્મ્યવર્ણને મદ્યપ્રાશનં કુર્વતઃ કસ્યચિદ્બ્રાહ્મણસ્ય તત્ર સ્નાનેન મદ્ય- પ્રાશનદોષનિવૃત્તિવર્ણનમ્, વિષ્ણુપદીગંગામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ .. ૨૬
૨૬ કસ્યચિદ્ગોકર્ણબ્રાહ્મણસ્ય યમાનુશાસનાદાગતૈર્યમદૂતૈઃ સહ યમલોકે ગમનમ્, તત્ર ગોકર્ણપૃચ્છયા યમેન દ્વાવિંશતિનરકવર્ણનમ્, કેન પાતકેન કસ્ય નરકસ્ય પ્રાપ્તિ-રિતિ વર્ણનમ્, ગોકર્ણસ્ય યમાનુજ્ઞયા ચમત્કારપુરે ગમનમ્, તત્ર તીર્થસ્નાનેન મુક્તિવર્ણનમ્, ગોકર્ણતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ... ૨૭
૨૭ અણ્વાદિચતુર્યુગાન્તકાલપરિગણનમ્, ચતુર્યુગસ્વરૂપમાહાત્મ્યપ્રમાણનિદર્શનમ્, ચાતુર્વર્ણ્યકર્મનિરૂપણમ્, રજકાદિચણ્ડાલાનામુત્પત્તિવર્ણનમ્, વિશેષતઃ કલિકાલ- માહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૨૯
૨૮ બૃહસ્પતીન્દ્રસંવાદે સર્વતીર્થસમાશ્રયવર્ણનમ્.. ૩૧
૨૯ સિદ્ધેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણને સૂતસ્ય પિતુરાજ્ઞયા વત્સમહર્ષિશુશ્રૂષાકરણમ્, તત્ર વત્સ- મહર્ષિણા સ્વસ્ય પ્રાગ્જન્મચરિત્રકથનમ્, દેવરાતસ્ય મુનેરગ્રે સ્નાતું વિવસ્ત્રાં કાઞ્ચિત્સ્ત્રિયં વિલોક્ય જલે રેતઃસ્ખલનમ્, તદ્રેતસો મૃગ્યા પ્રાશનમ્, દશમાસાન્તે મૃગીતઃ કન્યાજનનમ્, દેવરાતેન વત્સર્ષયે કન્યાદાનમ્, બહુકાલે ગતે સર્પદંશનેન સ્ત્રીમરણં દૃષ્ટ્વા બહુશોકવ્યાકુલિતચેતસો વત્સસ્ય વને પ્રયાણમ્, તસ્ય બહુધા ઋષિભિઃ સાન્ત્વને કૃતેઽપિ ક્રુધા સર્પનાશનારંભકરણમ્, તસ્મિન્સર્પહનનં કુર્વતિ સતિ તત્રૈકસ્ય સર્પસ્ય માનુષરૂપં ધૃત્વા સંવાદવર્ણનમ્, તેન માનુષરૂપ- -ધારિણા સર્પેણ વત્સાય પૂર્વશાપકારણે કથ્યમાને પ્રાગ્જન્મનિ મયા હાટકેશ્વર- ક્ષેત્રયાત્રાગતાનાં જનસમૂહાનાં મધ્યે સર્પપ્રક્ષેપે કૃતે સત્યૃષિણા દત્તેન શાપેન સર્પજન્મપ્રાપ્તિઃ ઇતિ કથનમ્ તેન માનુષરૂપિણા સર્પેણ વત્સાયોપદેશકરણમ્, તત્પ્ર સંગેન હિંસાઽહિંસાધર્મનિરૂપણમ્, તતો વત્સર્ષિણા સર્પવધપશ્ચાત્તાપેન મહેશ્વર- પૂજાં વિધાતું સ્વમનસિ નિર્ધારણમ્, વત્સસ્ય સિદ્ધેશ્વરપૂજનેન સિદ્ધિપ્રાપ્તિ-વર્ણનમ્........... ૩૨
૩૦ સિદ્ધેશ્વરોત્પત્તિવર્ણને સિદ્ધાધિપનામકહંસેન બૃહસ્પત્યાજ્ઞયા પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થ લિંગં સંસ્થાપ્ય પૂજને કૃતે તસ્ય પુત્રપ્રાપ્તિઃ, સિદ્ધેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ૩૭
૩૧ નાગહ્રદમાહાત્મ્યવર્ણનપ્રસંગેન નવનાગાનાં બ્રહ્માજ્ઞયા હાટકેશ્વરક્ષેત્રે ગમનમ્, તત્ર સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, ઇન્દ્રસેનરાજ્ઞઃ સર્પદંશનેન મૃત્યુપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, તતઃ સ્વપુત્રસ્ય સ્વપ્ન આગત્યેન્દ્રસેનેન સ્વપ્રેતત્વપ્રાપ્તિકથનમ્, પિત્રાજ્ઞયા પુત્રસ્ય નાગતીર્થે ગમનમ્, તત્ર પિતૃશ્રાદ્ધકરણેન લિંગપૂજનેન ચ પિતુર્મોક્ષવર્ણનમ્, નાગતીર્થ- માહાત્મ્યવર્ણનમ્... . ૩૮
૩૨ સપ્તર્ષિતીર્થવર્ણને સપ્તર્ષિપૂજનપ્રકારકથનમ્, સપ્તર્ષિતીર્થોત્પત્તિવર્ણને દ્વાદશવાર્ષિક્યા-મનાવૃષ્ટ્યાં બુભુક્ષિતાનાં સપ્તર્ષીણાં સર્વત્ર ભ્રમણમ્, તેષાં વૃષાદર્ભે રાજ્ઞો દેશે ગમનમ્, તત્ર મૃતકુમારકં દૃષ્ટ્વા તદ્ભક્ષણાર્થં સપ્તર્ષિભિરુદ્યોગકરણમ્, તાવ- દ્વૃષાદર્ભેર્ભૂપસ્ય તત્રાગત્ય તૈઃ સહ સંવાદકરણમ્, તતો મૃતકુમારમભક્ષયિત્વૈવર્ષીણાં ચમત્કારપુરે ગમનમ્, તત્ર તૈસ્તપઃકરણમ્ , લિગસ્થાપનં ચ..... ૪૦
૩૩ અગસ્ત્યાશ્રમવર્ણને વિન્ધ્યમેર્વોર્મિથઃ કલહે સંપદ્યમાને સૂર્યમાર્ગનિરોધાત્સૂર્યસ્યાગસ્ત્યા- શ્રમે ગમનમ્, સૂર્યવચનાદ્વિંધ્યઁ નિમ્નમુખીકૃત્ય દક્ષિણદિશિ હાટકેશ્વરેઽગસ્ત્યસ્ય ગમનમ્, તત્ર લોપામુદ્રયા પત્ન્યા સહ ગત્વા લિંગસ્થાપનમ્, અગસ્ત્યાશ્રમમાહા- તમ્યવર્ણનમ્.. .. ૪૨
૩૪ અગસ્ત્યકૃતસમુદ્રપ્રાશનકારણવર્ણને પ્રથમં દેવદૈત્યયોર્યુદ્ધે બ્રહ્મવિષ્ણ્વિન્દ્રાદીનાં પરા- જયં દૃષ્ટ્વા શંકરેણ શૂલેન દૈત્યપરાજયકરણવર્ણનમ્ ..... ૪૪
૩૫ ધર્મવિનાશેનૈવ દેવપરાજયઃ સ્યાદિતિ નિશ્ચયં કૃત્વા સ્નાનસંધ્યાયજ્ઞયાગાદિજપકર્તૃણાં બ્રાહ્મણાનાં દૈત્યૈર્વધકરણમ્, જલાવાસિનાં દૈત્યાનાં વધાર્થં બ્રહ્મણ આજ્ઞયા જલ- પ્રાશનાર્થં દેવૈરગસ્ત્યસ્ય પ્રાર્થનાકરણમ્, દેવકાર્યાર્થમગસ્ત્યેન સમુદ્રપ્રાશનમ, દેવૈ-ર્દૈત્યવધકરણમ્, અગસ્ત્યસ્થાપિતપીઠસ્ય દેવૈઃ સ્વકાર્યકરણાચ્ચિત્રેશ્વરપીઠેતિનામ-કરણમ્ ૪૪
૩૬ ચિત્રેશ્વરપીઠમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.......... ૪૬
૩૭ દુઃશીલાખ્યપ્રાસાદોત્પત્તિવર્ણનમ્. ......... .. .... ૪૭
૩૮ ધુન્ધુમારેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્...... .... . ૪૮
૩૯ યયાતીશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ .... .- ૪૮
૪૦ બ્રહ્મણા પૃથ્વ્યાં શિલાસ્થાપનમ્, તતસ્તત્ર બ્રહ્માજ્ઞયા સરસ્વત્યા પાતાલતો હદં નિર્મા-યાગમનમ્, તતો મંકણકમહર્ષિણા તત્ર તપસ્તપ્ત્વા લિંગસ્થાપનમ્, ચિત્રશિલા-મંકણકેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ... .... .... ૪૯
૪૧ બાષ્કલિદૈત્યપીડિતૈરિન્દ્રાદિભિર્દેવૈર્વિષ્ણોરાજ્ઞયા હાટકેશ્વરે તપકરણમ્, તતો બૃહ-સ્પતિવચનાદશૂન્યશયનતિથૌ ભગવત્પૂજનેન સન્તુષ્ટસ્ય ભગવત આજ્ઞયા બાષ્ક-લિના સમં યુદ્ધકરણમ્, ભગવતા બાષ્કલિદૈત્યપરાજયં કૃત્વા શક્રસ્ય સ્વસ્થાને ગમનમ્, ભગવતસ્તત્ર વાસકરણં લિંગસ્થાપનં ચ, જલશાય્યુત્પત્તિવર્ણનમ્ ... ૫૦
૪૨ વિશ્વામિત્રકુણ્ડોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ , તત્ર વિશ્વામિત્રમેનકાસમાગમવર્ણને વિશ્વા-મિત્રેણ મેનકાયૈ સ્ત્રીધર્મકથનમ્...... . - - ૫૧
૪૩ વિશ્વામિત્રકથિતપાતિવ્રત્યધર્માંસ્તિરસ્કત્ય કુત આગમનં ક્વ ગમનમિત્યાદિપૃષ્ટાયાં વિશ્વામિત્રદર્શનેન મેનકાયાં લોલુપાયાં સત્યાં વિશ્વામિત્રેણ સ્ત્રીસંગમસ્ય ધિક્કૃ તિકરણમ્ . ૫૨
૪૪ વિશ્વામિત્રેણ સ્વસંગમે તિરસ્કારિતે બહુશો દુઃખસંતપ્તયા મેનકયા વિશ્વામિત્રાય વિશ્વામિત્રેણ મેનકાયૈ ચ મિથો જરાપ્રાપ્તિરૂપશાપપ્રદાનમ્, તતસ્તયોઃ કુણ્ડસ્નાનેન શાપમુક્તિઃ, વિશ્વામિત્રેણ તત્ર લિંગસ્થાપનમ્, વિશ્વામિત્રકુણ્ડવિશ્વામિત્રે-શ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્- .. ૫૩
૪૫ ત્રિપુષ્કરતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ . ૫૩
૪૬ સરસ્વતીતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને બલભદ્રનૃપતો જાતસ્ય અંબુવીચિનામકસ્ય મૂકપુત્રસ્ય મૂકત્વનાશનાર્થં સરસ્વતીતીર્થે સપુત્રકસ્ય નૃપસ્ય ગમનમ્, તત્ર સ્નાનેન લિંગપૂજનેન ચ પુત્રસ્ય મૂકત્વનિરસનમ્, અંબુવીચિકૃતં સરસ્વતીસ્તવનમ્, સરસ્વતી-તીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ૫૫
૪૭ મહાકાલમાહાત્મ્યવર્ણને સપત્નીકસ્ય રુદ્રસેનસ્ય રાજ્ઞો હાટકેશ્વરે ગમનમ્, તત્ર દેવં સંપૂજ્ય બહુશો વિપ્રેભ્યો દાનાનિ દત્ત્વા વિપ્રસંસદિ રાજ્ઞા વિપ્રેભ્યઃ સ્વપૂર્વ જન્મવૃત્તાન્તકથનમ્, તત્ર વણિગ્જાત્યુદ્ભવસ્ય તસ્યાન્નપ્રાપ્ત્યભાવાદુપોષિતસ્ય સપન્નીકસ્ય મહાકાલવને ગમનમ્ , તત્ર દેવં દૃષ્ટ્વા કમલૈર્દેવસ્ય પૂજાકરણમ્, તેન પુણ્યપ્રભાવેન રાજકુલે જનનમ્, મહાકાલેશ્વરતીર્થલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૫૬
૪૮ ઉમામહેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યે હરિશ્ચન્દ્રેણ પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થમુમામહેશ્વરારાધનમ્, તેન તપસા સંતુષ્ટાભ્યામુમામહેશ્વરાભ્યાં પુત્રપ્રદવરપ્રદાનમ્, તં વરં ગૃહીત્વા હરિશ્ચન્દ્રસ્ય સ્વભવને ગમનમ્, તતો હાટકેશ્વરક્ષેત્ર ઉમામહેશ્વરપ્રીતયે લિંગસ્થાપનમ્, ઉમા-મહેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ... ...... ૫૭
૪૯ કલશેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણને કલશનૃપસ્ય ગૃહે દુર્વાસસ આગમનમ્, ચાતુર્માસ્યવ્ર-તસ્ય પારણં કર્તુમાગતાય દુર્વાસસે નૃપેણાતિથ્યસત્કારપૂર્વકં ભોજનાદિસમર્પણમ્, તત્ર ભોજનપાત્રે લવણાદિભિઃ સુસંત્કૃતં માંસં દૃષ્ટ્વા વ્યાઘ્રો ભવ ઇતિ નૃપાય શાપપ્રદાનમ્, કલશનૃપતેર્દુર્વાસસઃ શાપેન વ્યાઘ્રત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્.. ૫૮
૫૦ નન્દિનીવ્યાઘ્રસંવાદે નન્દિન્યા વ્યાઘ્રસમીપે શપથકરણમ્. ..... ૫૯
૫૧ વ્યાઘ્રવચનાન્નન્દિન્યા સ્વસ્થાનં ગત્વા વત્સસ્ય તૃપ્તિકરણમ, સર્વાન્પૃષ્ટ્વા નન્દિન્યા વ્યાઘ્રાગ્રે ગમનમ્, તેન તસ્યાઃ સત્યત્વં દૃષ્ટ્વા પશ્ચાત્તાપેન મુક્તિપ્રાપ્ત્યર્થં તસ્યૈ પ્રશ્ન કરણમ્, શાપાદ્વ્યાઘ્રત્વં પ્રાપ્તસ્ય નૃપસ્ય નંદિનીદર્શિતબાણસ્થાપિતલિંગસ્ય પૂજનેન વ્યાઘ્રત્વપ્રાપકાચ્છાપાન્મુક્ત્વા પૂર્વવદ્રાજત્વપ્રાપ્તિઃ, તતો હરારાધનાં વિધાય સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, શિવલોકે ગમનં ચ, કલશેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્..
૫૨ રુદ્રકોટિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ...... . ૬૧
૫૩ ભૂણગર્તામાહાત્મ્ય વર્ણને મિત્રસહસ્ય રાજ્ઞો વસિષ્ઠશાપાદ્રાક્ષસત્વપ્રાપ્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, રાક્ષસધર્મેણાનુવર્તમાનેન તેન રાજ્ઞા વિપ્રાદીનામપિ હનનમ્, તેન નૃપેણ બ્રહ્મહત્યા-દોષનિવૃત્તયે શાપમુક્ત્યુત્તરં વસિષ્ઠાજ્ઞયા તીર્થયાત્રાકરણમ્, ભ્રૂણગર્તાતીર્થસ્ના-નેન બ્રહ્મહત્યાદોષાદુન્મુચ્ય પૂર્વવદ્રાજ્યકરણમ્, રાજ્યોત્તરમન્તે શિવલોકેગમનં ચ, ભ્રૂણગર્તામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ .. ....
૫૪ નલકથાવર્ણનપૂર્વકં નલસ્થાપિતચર્મમુણ્ડામાહાત્મ્યવર્ણનમ્.. .... .. ૬૪
૫૫ નલેન સ્વનામ્ના સ્થાપિતસ્ય રોગાદ્યનિષ્ટદોષપરિહારકસ્ય નલેશ્વરસ્ય માહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૬૫
૫૬ સાંબાદિત્યમાહાત્મ્યે ગાલવેનાદિત્યપ્રસાદેન વરં લબ્ધ્વા પુત્રાભાવાત્સાંબાદિત્યપૂજનેન પુત્રપ્રાપ્તિકરણમ્, સાંબાદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ૬૫
૫૭ ગાઙ્ગેયયાત્રાખ્યાનવર્ણનમ્ .. ... ... ..... ૬૬
૫૮ ગાઙ્ગેયકૃતલિંગચતુષ્ટયસ્થાપનવર્ણનમ્ , શિવગંગામાહાત્મ્યવર્ણનમ્.. ૬૭
૫૯ વિદુરેણ પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થં તપસ્તપ્ત્વા સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, વિદુરેશ્વરમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્, વિદુરકૃતદેવપ્રાસાદવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ ..- ... .. ૬૭
૬૦ મિત્રાવરુણપુત્રેણ માહિત્યાનામદેવતાસ્થાપનમ્, નરાદિત્યેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ૬૮
૬૧ શર્મિષ્ઠાતીર્થમાહાત્મ્યે વિષકન્યોત્પત્તિવર્ણનમ્. ૬૯
૬૨ વિષકન્યાત્યાગમકુર્વતો નૃપસ્ય મરણપ્રાપ્તિર્યુદ્ધવર્ણનં ચ, સર્વલોકાપવાદાઞ્છ્રુત્વા વિષકન્યાયાસ્તપોઽર્થે વનં પ્રતિ પ્રયાણમ્, માર્ગે સ્વપૂર્વજન્મસ્મરણેન દુઃખિતાયા વિષકન્યાયાઃ પઞ્ચાગ્નિસાધનાદિકં ઘોરં તપો વિલોક્ય પાર્વત્યેન્દ્રાણીરૂપેણા- ગમનમ્, ઇન્દ્રાણીતો વરમગૃહીત્વા તયા પુનસ્તપસિ ક્રિયમાણે પાર્વત્યા તાં પ્રતિ સ્વરૂપદર્શનમ્, વિષકન્યયા પાર્વતીસ્તવનમ્, પાર્વત્યા સહ વિષકન્યાયાઃ કૈલાસે ગમનમ્ , શર્મિષ્ઠાતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્......... ..૦ ૬૯
૬૩ સોમેશ્વરમાહાત્મ્યે દક્ષશાપયુક્તેન સોમેન રોમકમહર્ષેર્વચનાદ્ધાટકેશ્વરે લિંગ-પૂજનમ્, તત્પ્રભાવેણ સોમસ્ય શાપનિવૃત્તિઃ, સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, સોમનાથે-શ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ....... .. .... ૭૨
૬૪ ચમત્કારનૃપસ્થાપિતચમત્કારીદુર્ગાદેવીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ૭૩
૬૫ આનર્તકેશ્વરશૂદ્રેશ્વરયોર્માહાત્મ્યવર્ણનમુત્પત્તિકથનં ચ.......... ૭૪
૬૬ રામહ્રદવર્ણનપ્રસંગે જમદગ્નિવધવર્ણને સસૈન્યસ્ય સહસ્રાર્જુનહૈહયનૃપતેર્જમદગન્યાશ્રમે ગમનમ્, તત્ર કામધેનુપ્રભાવં દૃષ્ટ્વા તેન સહસ્રાર્જુનેન લોભેન તાં યાચ્યમાનેન જમદગ્નિના તસ્યા અદાને ક્રુધાવિષ્ટેન હૈહયેન જમદગ્નિવધકરણમ્ ..... ૭૫
૬૭ પિતૃવધં શ્રુત્વા પરશુરામેણ પિતુરુત્તરક્રિયાં વિધાય નિઃક્ષત્રિયાં પૃથ્વીં કર્તું પ્રતિજ્ઞા- કરણમ્, તતો રામેણ યુદ્ધે સહસ્રાર્જુનસ્ય વધકરણમ્... ...
૬૮ સહસ્રાર્જુનવધોત્તરં હાટકેશ્વરે ગત્વા સહસ્રાર્જુનશરીરાન્નિર્ગતેન રક્તેન પિતૃશ્રાદ્ધં વિધાય સર્વાં સંપાદિતાં મહીં બ્રાહ્મણેભ્યો દત્ત્વા સ્વનિવાસાર્થં પરશુરામેણ સમુદ્રાપસરણકરણમ્ ............... ૭૭
૬૯ પુનર્બ્રાહ્મણેભ્યો દત્તાં મહીં બલાત્કારેણ ગ્રહીતૃણાં ક્ષત્રિયાણાં રામેણ વધકરણમ્, એવમેકવિંશતિવારાન્નિઃક્ષત્રિયાં પૃથ્વીં કૃત્વા બ્રાહ્મણેભ્યસ્તસ્યાઃ સમર્પણમ્ , બ્રાહ્મણવચનાદાશીર્વાદેન ચ રામહ્રદેતિ નામ્ના ગર્તાતીર્થસ્થાપનમ્, રામહ્રદે શસ્ત્ર- હતાનાં શ્રાદ્ધેન વિશેષફલકથનમ્, સામાન્યતો રામહ્રદમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ૭૮
૭૦ તારકાસુરવધપ્રકરણે કાર્તિકેયસ્ય સાદ્યન્તોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્..... ૭૦
૭૧ કાર્તિકેય (સ્કન્દ) સ્થાપિતશક્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ... ૮૦
૭૨ પાણ્ડવધૃતરાષ્ટ્રાદિકૃતહાટકેશ્વરક્ષેત્રદર્શનવર્ણનમ્...... ૮૧
૭૩ તતઃ કૌરવાણાં દ્વારવત્યાં ગમનમ્, દુર્યોધનસ્ય ભાનુમત્યા સહ વિવાહવર્ણનમ્, તતઃ પુનર્યાદવેન સમં કૌરવપાણ્ડવાનાં હાટકેશ્વરે ગમનમ્, ધૃતરાષ્ટ્રકૃતપ્રાસાદસ્થાપ- નાદિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્.. .. ......... ૮૧
૭૪ તત્ર હાટકેશ્વરે ધૃતરાષ્ટ્રાદિભિરેકોત્તરશતલિંગસ્થાપનમ્, સર્વૈર્દ્રોણાદિભિઃ પાણ્ડવૈ-ર્યાદવાદિભિશ્ચ સહસ્રશઃ પૃથક્પૃથક્સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, કૌરવપાણ્ડવયાદવ-કૃતલિંગપ્રતિષ્ઠાવર્ણનમ્............. ૮૨
૭૫ યજ્ઞભૂમિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્....... ........ ૮૩
૭૬ મુણ્ડીરકાલપ્રિયમૂલસ્થાનેતિભાસ્કરતીર્થત્રયવર્ણને કસ્યચિત્કુષ્ઠરોગિણઃ પુરુષસ્ય બ્રાહ્મણવચનાત્તત્તીર્થત્રયે સ્નાનેન કુષ્ઠનિરસનવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ , મુણ્ડીરકાલપ્રિયમૂલ સ્થાનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૮૩
૭૭ શંકરપાર્વતીવિવાહસમયે બ્રહ્મણઃ પાર્વતીદર્શનેન રેતઃસ્ખલનમ્, તેન પાપેન લિપ્તાં-ગેન બ્રહ્મણા રુદ્રશિરસમારાધ્ય દોષનિવૃત્તિકરણમ્, હરાશ્રયવેદિકામાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્...... ................ ૯૫
૭૮ રુદ્રશીર્ષમાહાત્મ્યવર્ણને વ્યભિચારિણ્યા સ્યાશ્ચિદ્બ્રાહ્મણ્યારુદ્રશીર્ષદર્શનેનતત્પાતકા-ન્નિવૃત્તિવર્ણનમ્, તથૈવ વિદૂરથનૃપપત્ન્યા અપિ રુદ્રશીર્ષદર્શનાન્મુક્તિવર્ણનમ્, રુદ્રશીર્ષ ( જાગેશ્વર) માહાત્મ્યવર્ણનમ્......... ૮૬
૭૯ વાલખિલ્યાશ્રમમાહાત્મ્યવર્ણને શક્રોપરિ વાલખિલ્યૈઃ કોપકરણવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, વાલખિલ્યાશ્રમમાહાત્મ્યમ્........... ૮૮
૮૦ સુપર્ણાખ્યમાહાત્મ્યવર્ણને વાલખિલ્યૈરાથર્વણિકૈર્મંત્રૈરભિમંત્રિતમમૃતકલશં ગૃહીત્વા પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થં કશ્યપેન સ્વપત્ન્યૈ દાનમ્, અમૃતકલશપ્રાશનેન કશ્યપાદ્ગરુડોત્પત્તિઃ, મિત્રબ્રાહ્મણકન્યાયા વરશોધાર્થં ગરુડસ્ય બ્રાહ્મણકન્યાભ્યાં સહ ગમનમ્, પથિ નારદસ્ય દર્શનમ્, નારદેન સમં વિષ્ણુદર્શનાર્થ તેષાં સર્વેષાં હાટકેશ્વરે ગમનમ્, તત્ર ગત્વા નારદગરુડાભ્યાં વિષ્ણુસંદર્શનગ્રહણમ્...... ૮૯
૮૧ વિષ્ણુદર્શનં ગૃહીત્વા ગરુડેન વિષ્ણું પ્રતિ વિપ્રકન્યાવરણાર્થમાગ્રહકરણમ્ , વિષ્ષ્વનુજ્ઞયયા ગરુડેન વિષ્ણ્વગ્રે સકન્યકસ્ય વિપ્રસ્યાનયનમ્, વિપ્રકન્યાયાઃ વિષ્ણોઃ સ્ત્રીત્વં પ્રાપ્તં દૃષ્ટ્વા ક્રુધા લક્ષ્મ્યા ઽઅશ્વમુખી ભવ ઇતિ તસ્યૈ કન્યાયૈ શાપપ્રદાનમ્, તથૈવ વિપ્રેણાપિ ગજવક્રા ભવ ઇતિ લક્ષ્મ્યૈ શાપદાનમ્ , તતો વિષ્ણુના વિપ્ર- કન્યાયાઃ સાંત્વનકરણમુચ્છાપદાનં ચ, વિષ્ણ્વાજ્ઞયા સસુતસ્ય વિપ્રસ્ય સ્વગૃહે ગમ- નમ્, વિષ્ણુપુરઃસ્થિતાં શાણ્ડિલીનામ્નીં વૃદ્ધસ્ત્રીં દૃષ્ટ્વા ગરુડેન હાસ્યે કૃતે સત્યન્તઃ ક્રુધા શાંડિલ્યા મનસા શાપદાનેન ગરુડપક્ષભસ્મીકરણમ્ ૯૦
૮૨ નિજપક્ષદાહં દૃષ્ટ્વા ગરુડેન વિષ્ણુના ચ શાંડિલીસ્તવનમ્, તતઃ શાંડિલીવચના- દ્ગરુડેનહાટકેશ્વરં ગત્વા રુદ્રશીર્ષકાલરુદ્રનીલરુદ્રાદીન્નત્વા શિવારાધનકરણમ્, તેન ગરુડસ્ય પુનઃ સુવર્ણમયપક્ષપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, સુપર્ણેશ્વરાખ્યમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૯૧
૮૩ સુપર્ણેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણને વેણુનામકનૃપતેર્દુર્વાસનત્વાદ્દુરાચરિતપરિપાકાત્કુષ્ઠપ્રાપ્તિ-વર્ણનમ્, તત્કુષ્ઠનિરાસાર્થં ભ્રમતા વેણુનૃપેણ સુપર્ણેશ્વરં પ્રતિ ગમનમ્, તદારાધનેન તસ્ય કુષ્ઠનિરાસવર્ણનમ્.. ..... .. ૯૨
૮૪ લક્ષ્મીશાપિતાયા વિપ્રકન્યાયા વિષ્ણોરુચ્છાપેન કૃષ્ણાવતારે સુભદ્રેતિ નામ્ના પદ્મા-દત્તશાપવિમુક્તિપૂર્વકં વિષ્ણુભગિનીત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્. .....
૮૫ વિપ્રદત્તશાપનિવૃત્ત્યર્થં લક્ષ્મ્યા બ્રહ્માણમુદ્દિશ્ય તપશ્ચરણમ્ , બ્રહ્મણા શાપનિવૃત્તિપૂર્વકં -લક્ષ્મ્યૈ વરપ્રદાનમ્, ગજવક્ત્રામહાલક્ષ્મીતિ બ્રહ્મણા તત્સ્થલસ્ય નામકરણમ્, મહાલક્ષ્મીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ......... ૯૩
૮૬ દક્ષસ્ય સપ્તવિંશતિકન્યાભિશ્ચન્દ્રપ્રીતિવિવર્ધનાર્થં હાટકેશ્વરે ચંડ્યારાધનેન ચન્દ્રસ્ય પ્રીત્યાસ્પદીકરણમ્ , સપ્તવિંશતિકેતિ નામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, સપ્તવિંશતિકાલિંગ- માહાત્મ્યવર્ણનમ્................ ૯૩
૮૭ સોમપ્રાસાદમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. .... . ૯૪
૮૮ અંબાવૃદ્ધેત્યભિધાભ્યાં કાશીરાજભાર્યાયાં પતિનાશોત્તરં તત્રૈવ પુરરક્ષાર્થં વાસક-રણમ્, તત એકસ્માત્કુણ્ડાદ્ગજવક્ત્રાશ્વમુખ્યાદિદેવતાનાં સમુત્પત્તિં દૃષ્ટ્વા તત્કૃતજ-નત્રાસનિવારણાર્થં તાસાં તદ્ભક્ષણીયપદાર્થસ્ય તાભ્યામંબાવૃદ્ધાભ્યાં વ્યવસ્થાકરણમ્, તતઃ સ્વનામ્ના હાટકેશ્વરે લિંગસ્થાપનમ્, અંબાવૃદ્ધામાહાત્મ્યવર્ણનમ્...... ૯૫
૮૯ અંબાવૃદ્ધાજ્ઞયા સર્વબાલકક્ષયકારિણીનાં દેવતાનાં વ્યવચ્છેદાર્થં ચમત્કારરાજપ્રાર્થ-નયાઽમ્બાવૃદ્ધાદેવ્યા સ્વપાદુકાસ્થાપનકરણમ્, પાદુકાદર્શનેન જનાનાં દુઃખનિ-વૃત્તિભવનમ્, પાદુકાદર્શનમકુર્વતાં શૃગાલત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, ધ્યાનં કુર્વતઃ શંક-રસ્ય તૃતીયનયનાત્કન્યકોત્પત્તિઃ, શંકરવચનાત્પાદુકાપૂજનેન તસ્યાઃ સર્વસિદ્ધિ- પ્રાપ્તિકથનમ્ , પાદુકામાહાત્મ્યવર્ણનમ્....... ૯૬
૯૦ વહ્નિતીર્થોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણને જ્યેષ્ઠં ભ્રાતરમુત્સૃજ્ય કનિષ્ઠેન શંતનુના રાજ્યકરણા-દયમધર્મ ઇતિ મત્વા શક્રેણાનાવૃષ્ટિકરણવર્ણનમ્, તેન કારણેન વને ભ્રમતા વિશ્વા-મિત્રેણ ચણ્ડાલગૃહે ગત્વા તત્ર લબ્ધેન શ્વમાંસેન વહ્નૌ પઞ્ચમહાયજ્ઞકરણમ્, તેન કારણેન રુષ્ટેનાગ્નિના કૃતં સર્વતઃ સ્વાત્મનો ગોપનમ્ , અગ્નિમન્વેષ્ટુકામાનાં દેવાનાં ગજાદિભિઃ સ્વનામ્નિ કથિતે સતિ તદુપરિ રુષ્ટેન વહ્નિના ગજાદીનાં શાપપ્ર-દાનમ્, તતો હ્રદાન્નિર્ગતમગ્નિં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મણા સ્વાત્મગોપનકારણે પૃષ્ટે વહ્નિના શક્ર-વૃષ્ટ્યકરણાદ્વિશ્વામિત્રકૃતશ્વજાઘનીહવનાન્મયા સ્વાત્મગોપનં કૃતમ્ ઇતિ કથિતે શક્રેણ સ્વાજ્ઞયા વૃષ્ટિકરણમ્, તતો બ્રહ્મણાગ્નયે વરપ્રદાનમ્, તસ્ય હ્રદસ્યાગ્નિતીર્થેતિ નામકરણમ્, તત્ર અગ્નૌ ઘૃતસ્ય વસોર્ધારાયા માહાત્મ્યમ્, અગ્નિતીર્થમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્ ...................... ૯૭
૯૧ વહ્નિશાપિતાનાં ગજાદીનાં બ્રહ્માદિદેવૈરુચ્છાપદાનપૂર્વકં સાંત્વનકરણમ્, તતો દેવાનાં સ્વસ્વસ્થાને ગમનમ્, અગ્નિતીર્થોત્પત્તિવર્ણનમ્... ....... ૯૯
૯૨ માર્કણ્ડેયસ્થાપિતબ્રહ્મકુણ્ડમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર સ્નાનં કુર્વતઃ કસ્યચિચ્છૂદ્રસ્ય દેવં પ્રસાદ્ય મોક્ષપ્રાપ્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્...... ....... ... ૯૯
૯૩ ગોમુખતીર્થોત્પત્તિવર્ણનપૂર્વકં ગોમુખતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર કુષ્ઠં પ્રાપ્તસ્યસ્વપુત્રસ્ય કુષ્ઠનિરાસાર્થમમ્બરીષેણ ભૂપતિના તપઃકરણમ્, તેન તુષ્ટેન ભગવતા તત્પુત્રસ્યપૂર્વજન્મકૃતદોષકથનમ્ , ભગવદાજ્ઞયા ગોમુખતીર્થસ્નાનેન તત્પુત્રસ્ય કુષ્ઠનિરાસ- વર્ણનમ્, ગોમુખતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ... ૧૦૦
૯૪ બ્રાહ્મણવચનાત્પરશુરામેણ કુઠારં ભંક્ત્વા લોહયષ્ટિવિમોચનેન લોહયષ્ટિતીર્થસ્થાપ-નમ્, લોહયષ્ટિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્..... ..... ૧૦૧
૯૫ અજાપાલનૃપનિર્મિતકામપ્રદાદેવ્યુત્પત્તિવર્ણને વસિષ્ઠવચનાદજાપાલસ્ય હાટકેશ્વર-ક્ષેત્રે ગમનમ્, તત્ર દેવીમારાધ્ય તં પ્રતિ પ્રસન્નયા દેવ્યા વરપ્રદાનમ્, વરગ્રહણેના-જાપાલરાજ્યે સ્થિતાન્પુણ્યવતો જનાન્દૃષ્ટ્વા નરકસ્ય પાપિનામભાવાચ્છૂન્યતાં દૃષ્ટ્વા યમસ્ય બ્રહ્મલોકે ગમનમ્, તત્ર સ્થિતેન શિવેન તચ્છ્રુત્વા શિવસ્ય વ્યાઘ્રરૂપેણ રાજસમીપે ગમનમ્-, વ્યાઘ્રકૃતાજાભક્ષણેન રુષ્ટેન રાજ્ઞા પ્રેરિતાનાં ચંડીદત્તા-સ્ત્રાણાં વ્યાઘ્રરૂપિણા શંકરેણ ભક્ષણમ્ , પશ્ચાદસ્ત્રાભાવાદ્વ્યાઘ્રેણ સમં રાજ્ઞો દ્વંદ્વયુદ્ધવર્ણનમ્, તતો વ્યાઘ્રરૂપં ત્યક્ત્વા તસ્મૈ શિવેન પ્રત્યક્ષદર્શનદાનમ્, અજા-પાલેન શિવવર્ણનમ્, શિવવચનાદ્રાજ્ઞઃ પાતાલે ગમનમ્, સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનં ચ , તત્રાજાપાલેશ્વરીતિનામ્ના ચણ્ડીસ્થાપનમ્ , અજાપાલેશ્વરીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્- ૧૦૧
૯૬ રાજ્ઞા દશરથેન જ્યોતિર્વિન્મુખાદ્રોહિણીશકટભેદાદિભવિષ્યં શ્રુત્વા તન્નિવારણાય શનૈ-શ્ચરસમીપે યુદ્ધાર્થં ગમનમ્, તસ્ય તચ્છૌર્ય દૃષ્ટ્વા સંતુષ્ટેન શનૈશ્ચરેણ નાહં રોહિ-ણીભેદં કરિષ્યામીતિ પ્રતિજ્ઞાં કૃત્વાઽભયદાનકરણમ્, શનૈશ્ચરદશરથસંવાદફલશ્રુ-તિવર્ણનમ્.. ... ૧૦૩
૯૭ શનૈશ્ચરેણ રોહિણીશકટમહં ન ભેત્સ્યામિ ઇતિ તિજ્ઞાપૂર્વકમાશીઃપ્રદાનોત્તરમિન્દ્રેણ દશરથસ્ય શૌર્યવર્ણનપૂર્વકપ્રશંસાકરણમ્, તતોઽપુત્રસ્ય નૈવ સદ્ગતિરિતિ દશરથેન શક્રમુખાજ્જ્ઞાત્વા પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થં તપઃકરણાર્થં સમુદ્યોગકરણમ્... ૧૦૪
૯૮ દશરથસ્ય હાટકેશ્વરક્ષેત્રે ગત્વા તપકરણમ્ , તત્તપસ્તુષ્ટેન વિષ્ણુના ચતુઃપુત્રત્વેના-હમવતરિષ્યામીતિ દશરથાય વરપ્રદાનમ્, દશરથકૃતતપઃસ્થલસ્ય તત્પૂજિતેન વિષ્ણુના રાજસ્વામીતિ સ્વનામસ્વીકરણપૂર્વકં તત્કૃતવાપ્યા રાજવાપીતિ નામકરણમ્, રાજસ્વામિરાજવાપીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ..... .. ૧૦૫
૯૯ રામેશ્વરસ્થાપનપ્રસ્તાવે રામેણ સીતાત્યાગં કૃત્વા સ્વર્ણમયીં સીતાં નિર્માય યજ્ઞ આર-ભ્યમાણે તત્ર દુર્વાસસ આગમનમ્, દુર્વાસોરામસંવાદવર્ણનમ્ ... ૧૦૬
૧૦૦ લક્ષ્મણેન રામાજ્ઞાભંગકરણાદ્રામાજ્ઞયા નગરતો ગમનકરણમ્, સરયૂસ્નાનેન લક્ષ્મ-ણસ્ય દોષનિવૃત્તિવર્ણનમ્, તતો લક્ષ્મણસ્ય યોગસાધનેન પ્રાણનિષ્ક્રમણમ્, વિયદ્ગતં લક્ષ્મણં દૃષ્ટ્વા રામેણ શોકકરણમ્, મંત્રિભી રામસ્ય સાન્ત્વનમ્ , લક્ષ્મણ-શવસ્યાગ્નિં દાતું પ્રવૃત્તં રામં દૃષ્ટ્વા સંન્યસ્તે નાગ્નિસંસ્કારઃ ઇતિ નભોવાણ્યા નિષેધકરણમ્, તતો લક્ષ્મણસ્યૌર્ધ્વદેહિકકર્મકરણાનન્તરં રામસ્ય પુષ્પકવિમાનેન કિષ્કિન્ધાગમનમ્, તત્ર સુગ્રીવકૃતસત્કારાદિવર્ણનમ્......... ૧૦૭
૧૦૧ તતઃ પુષ્પકમારુહ્ય વાનરૈઃ સમં રામસ્ય લંકાયાં ગમનમ્, તત્ર વિભીષણેન રામ-ચન્દ્રસ્ય સત્કારકરણમ્, તતઃ શ્રીરામેણ તૈઃ સર્વૈઃ સહ હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાગત્ય તત્ર રામેશ્વરલિંગપ્રતિષ્ઠાકરણમ્, રામેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્......... ૧૦૮
૧૦૨ લક્ષ્મણપ્રાસાદપઞ્ચકપ્રતિષ્ઠાપનવર્ણનમ્.. ...... ૧૦૯
૧૦૩ આનર્તતડાગે રાક્ષસૈઃ સહ રામસ્યાગમનમ્ , તત્ર રામવિપ્રસંવાદેઽપ્સરોવેષ્ટિતે વિમાને સ્થિત્વા સ્વર્ગં પ્રતિ ગચ્છતોઽન્ધવિપ્રસ્ય પૂર્વજન્મકથાવૃત્તાન્તે તડાગમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્ , આનર્તતીર્થકૂપિકામાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ... ..... ૧૧૦
૧૦૪ અથ શ્રીરામચન્દ્રસ્ય સ્વલોકં પ્રતિ ગમનાનન્તરં હાટકેશ્વરક્ષેત્રે શિવપૂજાર્થં સમા-ગતૈરાક્ષસૈસ્તત્ર મિલિતાનાં બ્રાહ્મણાનાં ભક્ષણેન ત્રાસિતાન્બ્રાહ્મણાન્દૃષ્ટ્વા શ્રીરામપુ-ત્રેણ કુશેન રાક્ષસાનાં પરાજયકરણમ્, રાક્ષસૈસ્તત્રાનર્તતડાગે બહુશો લિંગસ્થા-પનકરણમ્, કુશેન વિભીષણાય સંદેશં પ્રેષયિત્વા તદ્દ્વારા રાક્ષસાનાં જંબૂદ્વીપાગમને નિરોધકરણમ્, ઽકુશેશ્વરલવેશ્વરપ્રતિષ્ઠાવર્ણનમ્ -... .. .... ૧૧૨
૧૦૫ તુલાગતે મરીચિમાલિનિ વિભીષણશાપેન વ્યંતરત્વં પ્રાપ્તૈ રાક્ષસૈર્હાટકેશ્વરક્ષેત્રે રાક્ષસસ્થાપિતાનાં ચતુર્મુખલિંગાનાં ભૂમ્યાં પૂરણમ્ , તત્ર ક્ષેત્રે પ્રાસાદરહિતેપ્રદેશે બૃહદશ્વરાજસ્ય .ગમનમ્, તત્ર પ્રાસાદનિર્માણે રાજ્ઞા પ્રયત્નકરણમ્, તતો ભૂમિખનનસમયે ચતુર્વક્ત્રલિંગદર્શનમ્, લિંગૈરાવૃતાં ભૂમિં દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞો મૃત્યુપ્રાપ્તિ-વર્ણનમ્, રાક્ષસૈર્લિંગાચ્છાદનવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ ૧૧૫
૧૦૬ લુપ્તતીર્થાનાં માહાત્મ્યવર્ણનમ્-............ ૧૧૫
૧૦૭ અષ્ટષષ્ટિતીર્થોત્પત્તિમાહાત્મ્યે વત્સાન્વયસંભૂતચિત્રશર્મનામનૃપેણ પાતાલસ્થં હાટકે-શ્વરમગ્રસ્થલ આનેતુમુદ્યુક્તેન શિવારાધનાકરણમ્ , શિવકૃપયા લિંગસ્થાનમ્, તતોઽષ્ટષષ્ટિગોત્રોદ્ભવૈર્બ્રાહ્મણૈર્નૃપાજ્ઞયા શિવમારાધ્ય તત્કૃપયા અષ્ટષષ્ટીતિનામ્નાં લિંગાનાં નવપ્રાસાદં રચયિત્વા સ્થાપનાકરણમ્, બ્રાહ્મણૈશ્ચિત્રશર્મણા ચ કૃતસ્ય લિંગસ્થાપનસ્ય વૃત્તાન્તવર્ણનમ્....... ૧૧૬
૧૦૮ અષ્ટષષ્ટિતીર્થવર્ણને શિવપાર્વતીસંવાદે નારદશક્રાદિભિશ્ચમત્કારક્ષેત્રે સ્નાનાદિ કૃત્વા શિવલિંગં સંપૂવજ્ય તીર્થલિંગસ્તુતિકરણમ્, વારાણસ્યાદ્યષ્ટષષ્ટિતીર્થવર્ણનમ. .. ૧૧૭
૧૦૯ અષ્ટષષ્ટિતીર્થાનાં પ્રતિતીર્થેષુ ભિન્નભિન્નલિંગાનાં નામનિર્દેશપૂર્વકપ્રભાવવર્ણનમ્ . ૧૧૮
૧૧૦ અષ્ટષષ્ટિતીર્થમાહત્મ્યવર્ણનમ્ .. ૧૧૯
૧૧૧ કસ્મિંશ્ચિત્સમય આનર્તભૂપસ્ય પલ્યા દમયન્ત્યા હાટકેશ્વરક્ષેત્રે ગમનમ્, તત્ર તીર્થે હરિબોધવાસરે સ્નાત્વા ભગવન્તં ધ્યાયમાનાં દમયન્તીં દૃષ્ટ્વાઽન્યાભિર્બ્રાહ્મણસ્ત્રીભિ- ર્દમયન્તીવર્ણનકરણમ્, દમયન્ત્યા ધ્યાનોત્તરં બ્રાહ્મણસ્ત્રીભ્યઃ સ્વકીયસર્વાલઙ્કાર- દાનકરણમ્, ચતસૃભિસ્તાપસીભિર્વિનાઅન્યાભિઃ સર્વાભિર્બ્રાહ્મણસ્ત્રીભિર્ભૂષણગ્રહણે- નાહ્લાદકરણમ્, તથૈવ પ્રતિદિને રાજપલ્યા તાભ્યો ભૂષણપ્રદાનકરણમ્, પઞ્ચમી દિને ચતસૃભિર્વિપ્રપત્નીભિર્ભૂષણાનામગ્રહણે તત્સમીપે ભૂષણાનિ ગૃહીત્વા દમ-યન્ત્યા ગમનમ્, તાભિર્ભૂષણગ્રહણતિરસ્કારકરણમ્, યાભિર્દમયન્તીદત્તાનાં ભૂષ-ણાનાં તિરસ્કૃતિરકારિ તાસાં પતિભિરાકાશમાર્ગેણ સ્વાશ્રમે સ્વપુણ્યપ્રભાવેણા-ગમનકરણમ્, યાભિર્લોભાદ્દમયન્તીદત્તાનાં ભૂષણાનાં ગ્રહણં કૃતં તાસાં પતીનાં તત્સ્ત્રીગૃહીતદુષ્પરિગ્રહવશાત્પાપેનાકાશગતિક્ષયેણ તત્રૈવ પતનમ્, તૈશ્ચતુર્ભિરાકાશ-માર્ગેણાગતૈરૃષિભિસ્તત્કારણં દૃષ્ટ્વા દમયન્ત્યૈ શિલા ભવ ઇતિ શાપપ્રદાનમ્,તતસ્તસ્યા દમયન્ત્યાસ્તત્ર શિલાભાવં પ્રાપ્ય પતનમ્, તદ્વૃત્તાન્તં શ્રુત્વા દ્વિજપ્રસાદ-નાય દમયન્તીપતેરાનર્તદેશરાજસ્ય તત્રાગમનમ્, શિલાભૂતાં પત્નીં દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞાશોકકરણમ્ .. ...... ૧૧૯
૧૧૨ રાજ્ઞે શાપં દાતું ગૃહીતજલાનાં વિપ્રાણામન્યદ્વિજપ્રાર્થનયા શાંતિં ગત્વા ભૂમ્યામેવો-દકપ્રક્ષેપણાત્તસ્યા ભૂમેરૂષરત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, ઊષરસ્થાનસ્યોત્પત્તિપૂર્વકમાહાત્મ્ય વર્ણનમ્...... ૧૨૧
૧૧૩ તત આનર્તાધિપતેઃ પ્રતિમાસં હાટકેશ્વરે ગમનમ્ , બ્રાહ્મણાન્સન્તોષ્ય શાન્તિકર્મા-દિકં વિધાય સ્વપુરં પ્રત્યાગમનં ચ, વહ્નિવચનાન્માસિમાસિ ભવિષ્યદ્ધોમકાર્યે કેનાપિ બ્રાહ્મણાધમેન ગ્રહાદ્યુદ્દેશેન કૃતસ્ય દ્રવ્યદિદાનસ્યાગ્રહણાદ્ગ્રહાણામધિકા પીડેતિ જ્ઞાત્વા સર્વૈઃ પ્રાર્થનાયાં કૃતાયાં તત્ર તીર્થે સ્નાનકરણેનૈકં બ્રાહ્મણં વિના સર્વેષાં શુદ્ધિવર્ણનમ્, અશુદ્ધેન કુષ્ઠિતેન બ્રાહ્મણેન સર્વબ્રાહ્મણાનાં પ્રાર્થનાકરણમ્, તત્ર તીર્થે અગ્નેઃ સ્થાપનાકરણમ્ , ત્રિજાતકવિશુદ્ધયેઽગ્નિકુણ્ડ- માહાત્મ્યવર્ણનમ્ ............ ૧૨૨
૧૧૪ કુષ્ઠિત્વં પ્રાપ્તેન દ્વિજેનારણ્યં ગત્વા તપઃકરણમ્, તેન તપસા તુષ્ટેન શિવેન વરપ્રદા-નમ્, ચમત્કારપુરે વસતો દેવરાતવિપ્રસ્ય ક્રથનામકપુત્રસ્ય નાગતીર્થે ગમનમ્, તત્ર તેન ક્રથેન રુદ્રમાલસંજ્ઞકં નાગેન્દ્રતનયં દૃષ્ટ્વા લગુડેન હનનમ્, પુત્રહનનં દૃષ્ટ્વા તત્પિતૃમાતૃભિરન્યૈશ્ચ શોકકરણમ્, તતો રુષ્ટૈઃ પન્નગૈસ્તત્પુરસ્યજનાનાં ભક્ષણે સમારબ્ધ આદૌ સકુટુમ્બદેવરાતસુતક્રથભક્ષણકરણમ્, તતો ભયભીતૈર્ગ્રામસ્થૈઃ સર્વૈર્જનૈર્વનં પ્રતિપ્રયાણમ્ , નિર્જનં પુરં દૃષ્ટ્વા પુત્રદુઃખનિરસનમ્, સર્વેષાં સર્પત્ર-સ્તાનાં જનાનાં ત્રિજાતબ્રાહ્મણસમીપેગમનમ્, તદ્દુઃખં શ્રુત્વા ત્રિજાતેન શિવ-પ્રાર્થનાં કૃત્ત્વા સર્પભીતિંનિરાસાય શિવતો વરગ્રહણમ્, તત્રસ્થાનાં સર્પાણાં નિર્વિ- ષત્વકરણાય શિવેન તેભ્યઃ સર્પનિર્વિષત્વકારક ઽન ગરં ન ગરમ્ ઇતિ મહામન્ત્ર-દાનમ્, તન્મહામન્ત્રજપેન સર્પાણાં નગરત્વકરણેન નગરેતિ તસ્ય પુરસ્ય નામાભિ-ધાનકરણમ્ તત્રસ્થાનાં વિપ્રાણાં નાગરેતિ નામકરણમ્ , નિર્વિષાણાં સર્પાણાં તતઃ પલાયનમ્, નરોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ ... ..... ૧૨૪
૧૧૫ ત્રિજાતબ્રાહ્મણસ્ય જન્મકર્માદિવર્ણને ગોત્રાદીનાં વર્ણનમ, ત્રિજાતેન બ્રાહ્મણેભ્યઃ સ્વસાદ્યન્તવૃત્તાન્તકથનમ્ , ભર્તૃયજ્ઞકૃતયજ્ઞવિધાનમુનિગોત્રવ્યવસ્થાવર્ણનમ્ . ૧૨૬
૧૧૬ કુટુંબભક્ષણેનશાપિતયા રેવતીસર્પિણ્યા ભટ્ટિકાખ્યાયાઃ ક્રથદ્વિજભગિન્યા દંશકર-ણમ્, ભટ્ટિકાશાપ સ્મૃત્વા રેવતીસર્પિણ્યા માનુષત્વે જનનમ્, રેવતીકૃતં દેવ્યારા-ધનમ્, દેવીવચનાત્સ્વનામ્નાતીર્થસ્થાપનમ્, દેવ્યા તસ્યા અંબા દુર્ગેત્યાદિબહુના-મકરણમ્, અંબારેવતીતીર્થોત્પત્તિપૂર્વકમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ... ૧૨૭
૧૧૭ ભટ્ટિકોપાખ્યાને તક્ષકેણ ભાર્યાત્વાય ભટ્ટિકાયાઃ પાતાલે નયનમ્, તદા ભટ્ટિકયા મર્ત્યો ભવેતિ તક્ષકાય શાપદાનમ્, તત્ય પ્રણતિપૂર્વકપ્રાર્થનયોચ્છાપદાનં ચ, તતો ભટ્ટિકાયા દારુપર્વતે પ્રયાણમ્, ભટ્ટિકયા તત્ર નિજશુદ્ધતાપ્રત્યયપ્રદાના- યાગ્નિં પ્રજ્જ્વાલ્ય તસ્મિન્પ્રજ્વલિતેઽગ્નૌ પ્રવેશકરણેનાગ્નેઃ શીતલત્વે ખાત્પુષ્પવર્ષણમ્, દેવદૂતૈઃ ભટ્ટિકાયાઃ સ્તવનકરણમ્, દેવદૂતવચનાન્મૃત્યુમપ્રાપ્ય ભટ્ટિકાયાઃ સ્વગૃહે ગમનમ્, તયા સ્વનામ્ના તત્રૈવ તીર્થસ્થાપનમ્, ભટ્ટિકાતીર્થોત્પત્તિમાહાત્મ્યકથનમ્ ૧૨૮
૧૧૮ ભટ્ટિકાશાપાત્તક્ષકસ્ય મનુષ્યત્વપ્રાપ્તૌ રૈવતનૃપરૂપેણ ભૂમૌ જન્મવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, રૈવતપ્રભંજનયો રાજ્ઞોર્યુદ્ધવર્ણનમ્, પુત્રં રાજ્યે નિક્ષિપ્ય ક્ષેમંકર્યા ભાર્યયા સહ રૈવતસ્ય રાજ્ઞો વને પ્રયાણમ્, તતસ્તયોર્હાટકેશ્વરક્ષેજે ગમનં શિવલિંગસ્થાપનં ચ, ક્ષેમંક-રીરૈવતેશ્વરોત્પત્તિમાહત્મ્યવર્ણનમ્ . ૧૩૦
૧૧૯ દીર્ઘબાહુરાજાય મહિષો ભવેતિ દુર્વાસસા શાપદાનમ્, તતો મહિષત્વં પ્રાપ્ય શુક્રા-જ્ઞયા હાટકેશ્વરે શિવારાધનમ્, તદા શિવેન સ્ત્રીં વિના તે મરણં ન સ્યાદિ-ત્યુક્ત્વાઽન્યેભ્યોઽવધ્યત્વરૂપવરપ્રદાનમ્, મહિષતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, મહિષપુરઃ-સરૈર્દૈત્યૈઃ સહ દેવાનાં યુદ્ધવર્ણનમ્, દૈત્યૈર્દેવસેનાપરાભવકરણમ્, સર્વદેવૈર્બૃહસ્પતિના સહૈકીભૂય મંત્રકરણમ્......... .... ૧૩૧
૧૨૦ મહિષાસુરાદિદૈત્યવધાર્થાય કાત્યાયન્યુત્પત્તિવર્ણનમ્........ ૧૩૨
૧૨૧ સ્વતેજોવૃદ્ધ્યર્થં કાત્યાયન્યા સિંહમારુહ્ય વિન્ધ્યં ગત્વા તપઃકરણમ્ , તેજોરૂપાં તાં દૃષ્ટ્વા કામવશગસ્ય મહિષાસુરસ્ય સૈન્યેન સહ તત્રાગત્ય ભાર્યાત્વાય તસ્યાઃ પ્રાર્થનાકરણમ્, દેવ્યા મહિષવચને તિરસ્કૃતે સતિ ક્રુદ્ધસ્ય મહિષાસુરસ્ય દેવ્યા સહ મહાયુદ્ધવર્ણનમ્, તતઃ કાત્યાયન્યા મહિષદૈત્યસ્ય કેશાન્ધૃત્વા યાવદ્ગાત્રવિનાશં કર્તું પ્રયત્ન આરભ્યત તાવદ્દાનવેન દેવ્યાઃ સ્તવનમ્, તતો દેવ્યા દયયા મહિષા-સુરાય જીવદાનમ્, ઇત્થં મહિષપરાજયપૂર્વકં કાત્યાયન્યા મહિષાસુરમાક્રમ્યાવ-સ્થિતિકરણમ્, કાત્યાયનીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. .. ... ....... ૧૩૩
૧૨૨ હિરણ્યાક્ષપીડિતૈર્દૈવૈઃ સ્તુત્યા સતોષિતેનેશ્વરેણ માહિષં રૂપમાસ્થાય કે દારયામિ ઇતિ પ્રશ્નકારણાત્તત્સ્થલસ્ય કેદારેતિ નામકરણમ્, કેદારમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. ૧૩૪
૧૨૩ શુક્લતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને શુદ્ધકનામકરજકેનાજ્ઞાનાદ્બ્રાહ્મણાનાં સુવસ્ત્રાણાં નીલીમધ્યે પ્રક્ષેપકરણમ્, તચ્છ્રુત્વા રજકકન્યયા સ્વસખ્યૈ દાશકન્યાયૈ પિતૃકૃત્યનિવેદન-કરણમ્ , તજ્જ્ઞાત્વા દાશકન્યયા કૃષ્ણવસ્ત્રાણાં શુક્લત્વાપાદકં જલાશયં સ્મૃત્વા રજકકન્યાયૈ તન્નિવેદનકરણમ્, તતો રજકકન્યયાઽપિ સ્વસખીકથિતોપાયસ્ય સ્વપિત્રે શુદ્ધકાય નિવેદનમ્, તત્ર વસ્ત્રક્ષાલનેન તેષાં વસ્ત્રાણાં પૂર્વાપેક્ષયાપ્યતિ-શુક્લત્વપ્રાપ્તિઃ, રજકેન બ્રાહ્મણેભ્યો વસ્ત્રાદિવૃત્તાન્તનિવેદનકરણમ્, તતસ્તસ્ય જલા- શયસ્ય શુક્લતીર્થેતિ પ્રસિદ્ધિભવનમ્, શુક્લતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્. . ૧૩૬
૧૨૪ મુખારતીર્થોત્પત્તિવર્ણને લોહજંઘાપરનામકવાલ્મીકિજન્મકથાનિરૂપણમ્, મુખાર-તીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્...... ..... ..... ૧૩૭
૧૨૫ કર્ણોત્પલતીર્થવર્ણને સત્યસંધરાજ્ઞઃ કર્ણોત્પલેતિનામ્ન્યાઃ કન્યાયા ઉત્પત્તિવર્ણનમ્, કર્ણોત્પલેયં કસ્મૈ દેયેતિ પ્રષ્ટું સકન્યકસ્ય સત્યસંધસ્ય બ્રહ્મલોકે ગમનમ્, બ્રહ્મવચનાત્તત્ર બ્રહ્મલોકે સ્થાતું પ્રવૃત્તં સ્વપિતરં દૃષ્ટ્વા કન્યયા પ્રાર્થનાકરણમ્, કન્યાવચનાદ્રાજ્ઞઃ સ્વદેશે ગમનમ્, દેશે વૈપરીત્યં દૃષ્ટ્વાઽઽશ્ચર્યકરણમ્, તત્રસ્થૈઃ સહ મિથો ભાષણે સ્વસ્વવૃત્તાન્તકથનમ્, સકન્યકસ્ય સત્યસંધસ્ય તત્રૈવ ગર્તા- સમીપે તપઃકરણવર્ણનમ્.............. ૧૩૯
૧૨૬ સત્યસંધેન રાજ્ઞા તપસ્તપ્ત્વા લિંગસ્થાપનાકરણમ્, સત્યસંધેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૧૪૧
૧૨૭ સત્યસંધકન્યયા કર્ણોત્પલયા પતિપ્રાપ્ત્યર્થં દેવીમુદ્દિશ્ય તપઃકરણમ્, તત્તપઃપ્રસ-ન્નાયા દેવ્યા આજ્ઞયા તયા કર્ણોત્પલયા ગર્તાતીર્થે સ્નાને કૃતે સતિ તસ્યા યૌવન- પ્રાપ્તિવર્ણનમ્, તસ્યાઃ સૌન્દર્યં દૃષ્ટ્વા કામદેવેન તલ્લિપ્સયા પ્રાર્થનાયાં કૃતાયાં સત્યસંધેન સ્વકન્યાયા અભિપ્રાયં જ્ઞાત્વા તસ્મૈ કામાય સ્વકન્યાયા વૈવાહિકેન વિધિના દાનકરણમ્, કર્ણોત્પલાદેવ્યગ્રે કર્ણોત્પલયા સ્વનામ્ના તીર્થસ્થાપનમ્ ,
કર્ણોત્પલાતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ............ ૧૪૨
૧૨૮ અરાજકમાનર્તદેશં દૃષ્ટ્વા સત્યસંધવચનાત્સુપુત્રદકુણ્ડે સ્નાનેન આનર્તાધિપતે રાજ્ઞીષ્વટાદિસંજ્ઞકાનાં પુત્રાણાં જન્મકથનમ્, અટેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ૧૪૨
૧૨૯ નિજાજ્ઞાભંગક્રુદ્ધસ્ય શાકલ્યગુરોર્નિર્બન્ધાત્ક્રુદ્ધેન યાજ્ઞવલ્ક્યેન તસ્માદ્ગુરોઃ પઠિતા વિદ્યાં તસ્મૈ ગુરવે નિવેદ્ય તદ્વિદ્યાસંપાદનાર્થ સૂર્યોપાસ્તિકરણમ્, તતઃ સૂર્યેણ યાજ્ઞવલ્ક્યાય લઘિમાવિદ્યાપ્રદાનમ્, તયા લઘુભૂત્વા સૂર્યાશ્વકર્ણં સમાશ્રિત્ય સૂર્યમુખનિર્ગતાનાં વેદાનાં યાજ્ઞવલ્ક્યેન પઠનકરણમ્, સર્વવિદ્યાસંપાદનોત્તરં યાજ્ઞવલ્ક્યેન વેદાર્થદર્શકોપનિષન્નિર્માણકરણમ્, સ્વનામ્ના હાટકેશ્વરે તીર્થસ્થા-પનમ્, યાજ્ઞવલ્ક્યાશ્રમતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્......... ૧૪૪
૧૩૦ યાજ્ઞવલ્ક્યસ્ય મૈત્રેયીપત્ન્યુપરિ વિશેષા પ્રીતિં દૃષ્ટ્વા તાદૃશીમાત્મોપરિ તસ્ય પ્રીતિં સંપાદયિતું કાત્યાયનીનામક દ્વિતીયપત્ન્યા શાણ્ડિલીસમીપે ગમનમ્, શાણ્ડિ-લ્યા કાત્યાયન્યૈ સ્વસ્થિતિવૃત્તાન્તકથનમ્, શાણ્ડિલીવચનાત્કાત્યાયન્યા વર્ષપ-ર્યન્તં ગૌરીપૂજનકરણમ્, પંચપિંડાગૌર્યુત્પત્તિવર્ણનમ્.. .... ૧૪૫
૧૩૧ ઈશાનોત્પત્તિપઞ્ચપિંડાગૌરીમાહાત્મ્યવરરુચિસ્થાપિતગણપતિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ૧૪૭
૧૩૨ કાત્યાયનનિર્મિતવાસ્તુપદતીર્થોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.. .. ૧૪૮
૧૩૩ અજાપાલનિર્મિતાજાગૃહોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ . ૧૪૯
૧૩૪ હારીતપત્ન્યાઃ સ્નાનાર્થ જલાશયે ગમનમ્, તત્રૈવ રતિવાસનયા કામદેવસ્યાગમનમ્, તત્સર્વં જ્ઞાત્વા હારીતેન કામં સ્વપત્નીં ચ પ્રતિ શાપપ્રદાનમ્, તત્રૈવ હારીતપત્ન્યાઃ પતિશાપેન શિલાત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, કુષ્ઠિત્વં ગતસ્ય કામસ્ય વિપ્રવચનાત્ખણ્ડશિ-લારાધનેન કુષ્ઠનિવૃત્તિવર્ણનમ્, ખણ્ડશિલા સૌભાગ્યકૂપિકોત્પત્તિ માહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૧૫૦
૧૩૫ દીર્ઘિકોત્પત્તિવર્ણને વીરશર્મબ્રાહ્મણેન સ્વકન્યાયા દુર્દોષનિવારણાર્થં ચાન્દ્રાયણા-દિવ્રતકરણમ્ , કન્યયાપિ વ્રતકરણમ્ , શક્રવચનાત્તયા કુષ્ઠિબ્રાહ્મણસ્ય પાણિગ્ર-હકરણમ્, પતિવાક્યમનુસૃત્ય તસ્યા અષ્ટષષ્ટિષુ તીર્થેષુ ગમનમ્, માર્ગે શૂલસ્થિ-
તેન માણ્ડવ્યેન તાભ્યાં શાપપ્રદાનમ્, તયા સૂર્યનિરોધકરણમ્ ,વયં તે પતિં જીવા-પયિષ્યામઃ ઇતિ દેવવચનાત્સૂર્યોદયકરણમ્ , કુષ્ઠિબ્રાહ્મણસ્ય મરણમ્, દેવૈસ્તસ્ય સંજીવ્યોત્થાપનમ્, દેવૈસ્તસ્યૈ દીર્ઘાયૈ પતિબ્રતાયૈ વરપ્રદાનમ્ . ... ૧૫૨
૧૩૬ માણ્ડવ્યેન યમાય શૂદ્રયોનિપ્રાપકશાપપ્રદાનમ્, દીર્ઘિકાગર્તોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૧૫૪
૧૩૭ માણ્ડવ્યશૂલપ્રાપ્તિકારણકથનમ્ ..... ....... ૧૫૪
૧૩૮ ધર્મરાજેન માણ્ડવ્યદત્તશાપવિનાશાય તપઃકરણમ્, ધર્મરાજેશ્વરોત્પત્તિવર્ણનમ્. .. ૧૫૫
૧૩૯ કશ્યપવંશોદ્ભૂતોપાધ્યાયસંજ્ઞક દ્વિજસ્ય પઞ્ચવર્ષાત્મકપુત્રસ્ય મરણેન શોકવર્ણનમ્, તતઃ ક્રુધા બ્રાહ્મણેન યમાય શાપપ્રદાનમ્, શાપિતસ્ય યમસ્ય બ્રહ્માગ્રે ગમનમ્, યમસ્ય બ્રહ્મવચનાચ્છાપનિવૃત્ત્યર્થં હાટકેશ્વરે ગમનમ્, તતો યમેન દ્વિજરૂપં ધૃત્વા બ્રાહ્મણગૃહમેત્ય બ્રાહ્મણાય તત્પુત્રસ્ય પ્રદાનમ્, ધર્મરાજેન શિવલિંગસ્થાપનમ્, ધર્મ-રાજેશ્વરમાહાત્મ્યાખ્યાનવર્ણનમ્... ....... . ૧૫૫
૧૪૦ ધર્મરાજપુત્રાખ્યાનવર્ણનમ્ ૧૫૬
૧૪૧ મિષ્ટાન્નદાયકલિંગમાહાત્મ્યવર્ણને વસુસેનનામકસ્ય ભૂપસ્યાઽન્નં વિના બહુદાનકરણેન સ્વર્ગં ગત્વા બુભુક્ષિતત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, તેન પીડિતેન વસુસેનેનેન્દ્રં પ્રતિ પૃષ્ટે સતિ તસ્મિન્નેવ સમયે તત્ર નારદસ્યાગમનં દૃષ્ટ્વા તસ્મૈ સર્વવૃત્તાન્તકથનમ્, વસુસેનસ્ય પ્રાર્થનયા નારદેન પિતૃશ્રાદ્ધાદૌ નિત્યમન્નદાનાદિકં કુર્વિતિ વસુસેનપુત્રાય સત્યસે-નાય પિતુરાજ્ઞાસન્દેશનિવેદનકરણમ્, નારદદ્વારા સ્વપિતુઃ સંદેશં શ્રુત્વા સત્યસેનેન સ્વપિત્રેઽન્નપ્રદાનમ્, અવર્ષણાદન્નાભાવેન સત્યસેનેન શિવારાધનાકરણમ્ , તદારાધનાસન્તુષ્ટેન શિવેન યથેષ્ટમિષ્ટાન્નાદિદાનમ્, તતઃ સત્યસેનેન મિષ્ટાન્નદેશ્વરનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, મિષ્ટાન્નદેશ્વરમાહાત્મ્યકથનમ્.... .... ૧૫૬
૧૪૨ ગણપતિત્રયમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ...... .... ૧૫૮
૧૪૩ જાબાલિતપોવિઘ્નકરણાર્થં તત્રેન્દ્રવાક્યાદ્રંભાયા આગમનમ્, તત્ર રંભયા જાબાલિ
ચિત્તં ક્ષોભયિત્વા કૃત્રિમભાવૈસ્તેન સહ રમણમ્-.. .... ૧૫૯
૧૪૪ રંભોદ્ભૂતાં સ્વકન્યાં દૃષ્ટ્વા જાબાલિના તસ્યાઃ પોષણકરણમ્, યૌવનં પ્રાપ્તાયાઃ કૌમા-રવત્યા જાવાલિકન્યાયા અગ્રે ચિત્રસેનગન્ધર્વસ્ય ગમનમ્, તાં જાબાલિકન્યાં ગૃહીત્વા ગન્ધર્વસ્ય દેવમન્દિરે ગમનમ્, તતો દુહિતરમન્વેષયમાણેન જાબાલિના દેવમન્દિરે સ્વકન્યાં પલાયમાનં તં ગન્ધર્વં ચ દૃષ્ટ્વા લગુડેન સ્વકન્યાયાસ્તાડનમ્, ગન્ધર્વાય ચ શાપપ્રદાનમ્ ,ગન્ધર્વેણ શાપનિવૃત્ત્યર્થં તપસ્તપ્ત્વા શાપાન્નિવૃત્ત્ય લિંગ-સ્થાપનમ્, ફલવતીનામકયા જાબાલિકન્યયાઽપિ શાપનિબર્હણાર્થં તપકરણમ્, તત્તપઃપ્રાપ્તદિવ્યભાવયા તયા કન્યયા સહ જાબાલિમહર્ષેઃ પ્રશ્નોત્તરરૂપેણ સંવાદે જાયમાને તયા કન્યયા સ્વપિતુર્જાબાલેર્નિરુત્તરીકરણમ્, જાબાલીશ્વરચિત્રાંગદે-શ્વરફલવતીયોગિનીત્રયમાહાત્મ્યવણર્નમ્... .... .. ૧૬૦
૧૪૫ અમરેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણને દૈત્યકૃતં દેવપરાજયં શ્રુત્વા આદિત્યેશ્વરારાધનાકરણમ્, ઈશ્વરકૃપયા દેવદૈત્યયુદ્ધે દેવકૃતદૈત્યપરાજયવર્ણનમ્, અમરત્વપ્રાપ્તિકરત્વાત્તસ્ય લિંગસ્યામરેશ્વરેતિ નામકરણમ્, અમરેશ્વરલિંગમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.. ૧૬૩
૧૪૬ અમરેશ્વરપ્રભાવવર્ણનં આદિત્યવસુરુદ્રાદીનાં નામવર્ણનમ્, અમરેશ્વરકુણ્ડમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્... ....... ..... ૧૬૪
૧૪૭ શુકજન્મવર્ણનમ્, તતો વ્યાસશુકસંવાદવર્ણનમ્...... .. ૧૬૫
૧૪૮ શુક્રાચાર્યપુત્રવિરહાદ્દુઃખેન તન્માત્રા પિગઞ્લેત્યપરનામ્ન્યા વટિકયા દ્વિતીયપુત્ર-પ્રાપ્ત્યર્થં શિવમારાધ્ય વરગ્રહણમ્, વટિકયા સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, વટિકેશ્વર-માહાત્મ્યવર્ણનમ્ ............. ૧૬૬
૧૪૯ કેલીશ્વર્યુત્પત્તિવર્ણને હિરણ્યકશિપોઃ સકાશાદન્ધકાસુરસ્ય જન્મ, તસ્ય રાજ્યપ્રાપ્તિ-વર્ણનમ્, તતઃ સહસ્રવર્ષપર્યન્તં તપસ્તાવાન્ધકેન બ્રહ્મણો વરગ્રહણકરણમ્, તેન બ્રહ્મદત્તવરેણોન્મત્તેનાન્ધકેન સેન્દ્રાન્દેવાઞ્જિત્વા શંભુમપિ જિત્વા શંભુનિર્મિતાગ્નિ-કુણ્ડજાકેલીશ્વર્યા દેવ્યા સમં યુદ્ધકરણમ્........... ૧૬૬
૧૫૦ સ્વદૈત્યસૈન્યપરાજયં દૃષ્ટ્વાઽન્ધકેન પ્રાર્થિતેન શુક્રેણ શંભુનેવ વહ્નાવાથર્વણિકમન્ત્રૈરા-વાહને કૃતે સતિ કેલીશ્વર્યા ઉત્પત્તિવર્ણનમ્, તતોઽન્ધકેન તસ્યા દેવ્યાઃ સકાશતો વરં લબ્ધ્વા કેલીશ્વરીસ્તવનકરણમ્, કેલીશ્વરીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ૧૬૯
૧૫૧ અન્ધકશિવયોર્યુદ્ધે વર્તમાને શિવેનાન્ધકસ્ય પરાજયકરણમ્, અન્ધકકૃતયા સ્તુત્યા પ્રસન્નેન ભગવતાંઽધકસ્ય ભૃંગિરિટીતિ નામ્ના સ્વકીયશૈવગણત્વપ્રદાનવર્ણનમ્, અથ રાજ્યાદ્ભ્રષ્ટસ્ય સુરથસ્ય વસિષ્ઠવચનાદ્ધાટકેશ્વરે ગત્વા ભૈરવં સ્થાપયિત્વા તસ્ય પૂજનેન રાજ્યપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, ભૈરવક્ષેત્રમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ .... ... ૧૬૯
૧૫૨ ચક્રપાણિમાહાત્મ્યવર્ણનેઽર્જુનસ્ય યુધિષ્ઠિરાનુજ્ઞયા બ્રાહ્મણાનાં ગવાં સંરક્ષણાર્થમરણ્યે ગમનમ્, તતો ગોમોચનં કૃત્વા તીર્થયાત્રાં કર્તુમુદ્યુક્તસ્ય ફાલ્ગુનસ્ય હાટકેશ્વરે ગમનં ચક્રપાણિસ્થાપનં ચ, ચક્રપાણિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... .. ૧૭૧
૧૫૩ રૂપતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને તિલોત્તમોત્પત્તિવર્ણનમ્, બ્રહ્માજ્ઞયા તિલોત્તમાયાઃ કૈલાસે ગમનમ્, શિવં નત્વા પ્રદક્ષિણાં કુર્વત્યા તિલોત્તમાયાં શિવમનસઃ ક્ષુબ્ધતાં સમાલોક્ય પાર્વત્યા ઽકુરૂપા ભવ ઇતિ તિલોત્તમા પ્રતિ શાપદાનમ્, તિલોત્તમા-પ્રાર્થનયા તિલોત્તમાં ગૃહીત્વા પાર્વત્યા હાટકેશ્વરે રૂપતીર્થે ગમનમ્, તેન પૂર્વવ-ત્સ્થિતાં તિલોત્તમાં પ્રતિ પાર્વત્યા વરપ્રદાનમ્, અપ્સરઃકુણ્ડોત્પત્તિમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્... ... ... ૧૭૨
૧૫૪ ચિત્રેશ્વરીપીઠમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ....... ૧૭૩
૧૫૫ હાટકેશ્વરક્ષેત્રે દ્વાદશાદિત્યાષ્ટવસ્વેકાદશરુદ્રાણાં પૂજનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, પુષ્પાદિ-ત્યમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર મણિભદ્રક્ષત્રિયવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, વૃદ્ધમણિભદ્રાય કન્યાં પ્રદાતું તસ્યાઃ કન્યાયાઃ પિત્રા ક્ષત્રિયેણ નિજભાર્યાયૈ બોધોપદેશકરણમ્.. ૧૭૪
૧૫૬ મણિભદ્રવિવાહોત્તરં મણિભદ્રેન પુષ્પનામકબ્રાહ્મણસ્ય વિડંબનકરણમ્, તસ્મૈ બ્રાહ્મ- ણાય નગરવાસિભિઃ સાન્ત્વનપૂર્વકં ભોજનાયાભ્યર્થનાકરણમ્ .. ... ૧૭૫
૧૫૭ તતો ભોજનમકૃત્વૈવ સૂર્યમારાધયિતું પુષ્પકસ્ય ચમત્કારપુરે ગમનમ્, તતઃ સમ-ન્ત્રકઃ સાંગં હોમં કૃત્વા સ્વમાંસેન સ્વિષ્ટકૃદાદિકમવેક્ષ્ય સૂર્યસ્ય તત્સમીપં પ્રત્યા-ગમનમ્, સૂર્યેણ પુષ્પાખ્યાય મણિભદ્રરૂપકરણ-સ્વરૂપકરણપ્રભાવશાલિગુટિકાદ્વય-પ્રદાનમ્, પુષ્પબ્રાહ્મણેન સ્વનામ્ના પુષ્પાદિત્યસ્થાપનમ્, પુષ્પાદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૧૭૬
૧૫૮ સૂર્યદત્તગુટિકાપ્રભાવાત્પુષ્પકેણ મણિભદ્રસદૃશં રૂપં ધૃત્વા મણિભદ્રગૃહે ગમનમ્, તસ્ય સત્યમણિભદ્રસ્ય ગૃહં ગત્વા દ્વારસ્થં ષણ્ઢં વસ્ત્રાદિના સન્તોષ્ય તસ્ય પત્નીં વસ્ત્રાલંકારાદિના સન્તોષ્ય તયા સહ સુખેન ભુક્ત્વા સંભોગકરણમ્, તતસ્તસ્ય કૃત્રિમમણિભદ્રસ્ય વચનાત્સત્યમણિભદ્રસ્ય દ્વારસ્થષણ્ઢેન ધિક્કારકરણમ્, કૃત્રિ-માકૃત્રિમમણિભદ્રયો રાજમદિરે વિવાદવર્ણનમ્, તતો રાજવચનાદકૃત્રિમમણિ-
ભદ્રસ્ય તત્પત્ન્યા સ્વપતિત્વેનાસ્વીકારે રાજાજ્ઞયા તસ્યાકૃત્રિમમણિભદ્રસ્ય રાજ-દૂતદ્વારા શાખાવલંબેન નિધનવર્ણનમ્..... ... ૧૭૭
૧૫૯ તત આપ્તવર્ગાન્સમાહૂય તેન કૃત્રિમેણ પુષ્પરૂપમણિભદ્રેણ ભોજનવસ્ત્રાદિદાનવર્ણનમ્, પુષ્પવિભવવર્ણનમ્. ........ ... ૧૭૯
૧૬૦ માહિકાપ્રાર્થનયા પૂર્વવત્પુષ્પશરીરં ધૃત્વા તેન પુષ્પબ્રાહ્મણેન માહિકાયાઃ સૌખ્યકર-ણમ્ , તતસ્તેન પુષ્પેણ સ્વપુત્રેભ્યો ધનં દત્ત્વા કૃતસ્ય પાપસ્ય ક્ષાલનાર્થં હાટકેશ્વર-ક્ષેત્રે ગમનમ્, પુરશ્ચરણાદીન્કર્તું બ્રાહ્મણનિમંત્રણકરણમ્, પુષ્પાદિત્યસ્ય મંદિર-નિર્માણકરણમ્ ... ....... . ૧૭૯
૧૬૧ પુષ્પાદિત્યમાહિકાદુર્ગોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્......... ૧૮૦
૧૬૨ પુરશ્ચરણસપ્તમીવ્રતકથને માર્કણ્ડેયરોહિતાશ્વસંવાદે ન્યાસપૂર્વકં ષોડશોપચારપૂજન-વિધિવર્ણનમ્, પ્રતિમાસપૂજાવિશેષભેદવર્ણનમ્, કેનચિચ્ચંડશર્મણા બ્રાહ્મણેન પુષ્પં પ્રતિ પુરશ્ચરણસપ્તમીવ્રતવિધિવર્ણનમ્ . ૧૮૦
૧૬૩ ચંડશર્મણા શાસ્ત્રાણ્યાલોડ્ય કથિતેન પ્રાયશ્ચિત્તવિધિના પુષ્પસ્ય પાપશુદ્ધૌ જાતાયાં લોકૈશ્ચણ્ડશર્મણસ્તિરસ્કરણમ્, તતસ્તેન ચણ્ડશર્મણા બ્રાહ્મણેન તપઃકરણમ્, ચંડ-શર્મણા પુષ્પાદિત્યં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સ્વમાંસેનાગ્નૌ હોમે ક્રિયમાણે પ્રત્યક્ષેશ્વરસૂર્ય-નારાયણેન નિજદર્શનદાનમ્, સૂર્યદર્શનેન પુષ્પચણ્ડશર્મણોઃ પાપનિવૃત્તિપૂર્વકસુરૂ-પપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, બ્રહ્મનાગરોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્... ૧૮૨
૧૬૪ તતઃ પુનઃ પુષ્પચંડશર્મણોઃ સરસ્વતીતીરે ગમનમ્, તત્ર કર્દમેન લિંગકરણપૂર્વકં પૂજનં કૃતવતા ચણ્ડશર્મણા નાગરેશ્વરેતિ નામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, ચણ્ડશર્મપત્ન્યા શાકં-ભર્યાઽપિ શાકમ્ભરીદુર્ગાસ્થાપનમ્,ચણ્ડશર્મણા સરસ્વતીતીરે આગરાદિત્યસ્થાપનમ્, આગરેશ્વરનાગરાદિત્યશાકંભર્યુત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ૧૮૩
૧૬૫ વિશ્વામિત્રોત્પત્તિકથન ઋચીકસ્ય ગાધિકન્યા યાચનાર્થં ગાધિગૃહે ગમનમ્, તતો યાચનોત્તરં સહસ્રશ્યામકર્ણપ્રદાનેન કન્યાં દાસ્યામીતિ રાજપ્રતિજ્ઞાં શ્રુત્વા તચ્છ્યા-મકર્ણલબ્ધયે સરસ્વતીતીરે ઋચીકેન તપઃકરણમ્, તતો મન્ત્રસામર્થ્યેન શ્યામ-કર્ણાઁલ્લબ્ધ્વા ગાધિસમીપે ઋચીકસ્ય ગમનમ્, અશ્વતીર્થોત્પત્તિવર્ણનમ્... ૧૮૪
૧૬૬ વરપ્રદાનોત્સુકસ્યર્ચીકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા માતુરાજ્ઞયા ઋચીકપત્ન્યા માતુરાત્મનશ્ચ પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થમૃચીકં પ્રતિ પ્રાર્થનાકરણમ્, ઋચીકેન પત્નીવાક્યં શ્રુત્વા ક્ષાત્રતેજઃ-પ્રપૂરકપુરોડાશં ગાધિપત્ન્યર્થં બ્રાહ્મતેજઃસંયુક્તપુરોડાશં સ્વપત્ન્યર્થમિતિ પુરોડાશ- દ્વયં નિર્માય ઋચીકેન ભિન્નત્વેન દ્વાભ્યાં તત્પુરોડાશદ્વયસ્ય સંપ્રદાનકરણમ્ , તત્તદ્ગૃહીત્વા તાભ્યાં રાજપત્નીદ્વિજપત્નીભ્યાં વિપર્યાસકરણાદૃચીકેન ગર્ભદોહદ-લક્ષણપરીક્ષયા પુરોડાશવ્યત્યયં વિદિત્વા સ્વપત્ન્યૈ શાપપ્રદાનમ્ , તતસ્તત્પ્રાર્થનયા તસ્યૈ ઽતવ પૌત્રઃ ક્ષાત્રતેજોયુક્તો ભવેત્ ઇત્યાદ્યુચ્છાપપ્રદાનમ્ , પરશુરામોત્પત્તિ-વર્ણનમ્. .......... ૧૮૪
૧૬૭ વિશ્વામિત્રોત્પત્તિવર્ણનમ્, વિશ્વામિત્રસ્ય સસૈન્યસ્ય વસિષ્ઠાશ્રમે ગમનમ્, વસિષ્ઠકામ-ધેનુપ્રભાવં જ્ઞાપ્વા તત્પ્રાપ્ત્યર્થં વસિષ્ઠં પ્રતિ યાચનાકરણમ્ , વસિષ્ઠવિશ્વામિત્ર-યોર્યુદ્ધવર્ણનમ્, તત્ર વસિષ્ઠેન વિશ્વામિત્રસ્ય દોઃસ્તંભનકરણમ્, બ્રાહ્મં તેજઃ ક્ષાત્ર-તેજોપેક્ષયા વરિષ્ઠમિતિ મત્વા બ્રાહ્મતેજઃસંપાદનાર્થ રાજ્યં ત્યક્ત્વા વિશ્વામિ-ત્રસ્ય વને પ્રયાણમ્.............. ... ૧૮૫
૧૬૮ વિશ્વામિત્રકૃતા ઘોરતપશ્ચર્યા વિલોક્યેન્દ્રબ્રહ્મણોર્વરપ્રદાનાર્થં વિશ્વામિત્રાગ્રે ગમનમ્, બ્રાહ્મં તેજો દુર્લભમિતિ મત્વાપિ ઋચીકવચનાત્કેવલં વસિષ્ઠં વિના સર્વૈરયં બ્રહ્મર્ષિરિતિ ભાષિતકરણમ્ , વસિષ્ઠવિનાશાર્થં વિશ્વામિત્રેણાથર્વણિકમંત્રૈરગ્નૌ હોમ આરબ્ધે સતિ તસ્માદગ્નેઃ કૃત્યાયા ઉદ્ભવઃ, વિશ્વામિત્રેણ તસ્યાઃ કૃત્યાયા વસિષ્ઠં પ્રતિ પ્રેષણમ્, તસ્યા વસિષ્ઠહૃદયંસ્પૃષ્ટ્વા તત્રૈવ પતનમ્, ધારેતિ તસ્યા નામકરણમ્, ધારોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.............. ૧૮૭
૧૬૯ વસિષ્ઠપત્ન્યાઽરુન્ધત્યા ધારાતીર્થ આગત્ય તત્તીર્થસ્ય દેવ્યાશ્ચ સ્તવકરણમ્, ધારાના-મોત્પત્તિવૃત્તાન્તધારાદેવીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્....... .... ૧૮૮
૧૭૦ ધારાતીર્થોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્....... ...... ૧૮૯
૧૭૧ વિશ્વામિત્રેણ વસિષ્ઠોપરિ પ્રેષિતાયાઃ સ્વશક્ત્યા નિષ્ફલત્વં વીક્ષ્ય બ્રાહ્માસ્ત્રાદ્યસ્ત્રૈર્યુદ્ધ-કરણમ્, વસિષ્ઠપ્રેરિતતત્પ્રતિદ્વન્દ્વયસ્ત્રૈર્ભૂતલે પ્રલયમિવ દૃષ્ટ્વા તત્ર બ્રહ્મણો ગમનમ્, વસિષ્ઠવિશ્વામિત્રયોઃ સામકરણમ્, વિશ્વામિત્રવસિષ્ઠયોર્યુદ્ધે દિવ્યાસ્ત્રનિવર્તનવ-ર્ણનમ્................... ૧૮૯
૧૭૨ વસિષ્ઠદ્રોહકરણાર્થં સરસ્વત્યા વિશ્વામિત્રેણાજ્ઞાકરણમ્, તયા સરસ્વત્યા કૃતં સ્વાજ્ઞા-ભંગં વિજ્ઞાય વિશ્વામિત્રેણ સરસ્વત્યૈ શાપપ્રદાનમ્......... ૧૯૦
૧૭૩ સરસ્વતીશાપમોચનપૂર્વકસાભ્રમપ્યુત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્........ ૧૯૦
૧૭૪ અથ પિપ્પલાદોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ , તત્ર જન્મકાલેઽતિકષ્ટતરાં દશામાપન્નં પિપ્પ-લાદં પ્રતિ સમાગતેન નારદેન પિપ્પલાદકૃતં નિજદુર્દશાકારણજિજ્ઞાસયા પ્રશ્નં શ્રુત્વા શનૈશ્ચરસ્ય જન્મરાશિસ્થત્વાદિદં તે ગર્હિતં જન્મેતિ પિપ્પલાદં પ્રતિ કથિતે સતિ પિપ્પલાદેન સ્વદૃષ્ટિપાતેન શનૈશ્ચરસ્ય સ્વસ્થાનાત્પાતે કૃતે સતિ નારદેન શનૈશ્ચરસ્ય ગગને સ્તંભનમ્, તતઃ પિપ્પલાદેન નારદોપદેશાત્પીડાપરિહારાર્થં શનૈ-શ્ચરસ્તુતિકરણમ્, શનૈશ્ચરેણ તસ્મૈ વરપ્રદાનમ્, પિપ્પલાદસ્ય - યાજ્ઞવલ્કયાય સમર્પણકરણમ્... ........... ૧૯૧
૧૭૫ યાજ્ઞવલ્ક્યેન સ્વકૃતાજ્ઞાનજન્યપાતકદોષનિબર્હણાર્થં બ્રહ્માજ્ઞયા હાટકેશ્વરે ગમનં લિંગ-સ્થાપનં ચ, યાજ્ઞવલ્ક્યેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ....... ૧૯૩
૧૭૬ કંસારેશ્વરોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ......... ૧૯૩
૧૭૭ કાશિરાજપત્ન્યા પદ્માવત્યા સૌભાગ્યવર્ધનાર્થં વાલુકયા પઞ્ચલિંગાન્નિર્માય તત્પૂજનમ્, તત્પ્રભાવેણ તસ્યા રાજ્યાદિસૌભાગ્યપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, પઞ્ચપિંડિકોત્પત્તિમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્ ....... .............. .. ૧૯૪
૧૭૮ પઞ્ચપિંડિકાગૌરીમાહાત્મ્યવર્ણને લક્ષ્મીવિષ્ણુસંવાદે વિષ્ણુપૃચ્છયા લક્ષ્મ્યા વિષ્ણુ પ્રાપ્ત્યર્થં દુર્વાસસો વચનાત્પંચગૌરીપૂજનમ્, અથ લક્ષ્મ્યા તદ્વિસર્જનસમયે ગૌરીવચનાત્પંચપિંડાગૌરીતિનામ્ના હાટકેશ્વરે સ્થાપનમ્, પઞ્ચપિંડાગૌરીમાહા-ત્મ્યવર્ણનમ્ ........ .. ૧૯૫
૧૭૯ પુષ્કરત્રયવર્ણને બ્રહ્મનારદસંવાદે નારદમુખાદનેકદુઃખાવૃતાઞ્જનાનવેક્ષ્ય બ્રહ્મણા લોકરક્ષાર્થં ભૂતલે કમલપ્રક્ષેપણમ્, તત્ર હાટકેશ્વરે તત્કમલપતનેન ગર્તાત્રય-નિર્માણકરણમ્, તતસ્તત્ર બ્રહ્માદિભિર્યજ્ઞસમારંભાર્થમુપકરણાનયનબ્રાહ્મણામન્ત્રણા-દિપ્રકારકથનમ્... .... .... ૧૯૭
૧૮૦ યજ્ઞમણ્ડપપ્રાપ્તબ્રાહ્મણસત્કારપૂર્વક લિંગાદિસ્થાનયોજનાપૂર્વકાધ્વરકર્મારંભવર્ણનમ્.... ૧૯૮
૧૮૧ નાગરૈર્બાહ્યં શ્રાદ્ધં યજ્ઞો વા વૃથેતિ નાગરબ્રાહ્મણાન્બ્રહ્મણા વરપ્રદાનમ્, બ્રહ્મણો વચનાપ્સાવિત્રીમાનેતું નારદસ્ય બ્રહ્મલોકે ગમનમ્, ઽનાહમેકાકિન્યાગમિષ્યામિ ઇતિ તસ્યા વચનં શ્રુત્વા બ્રહ્મણા પુનઃ પુલસ્ત્યસ્ય સંપ્રેષણમ્, સાવિત્ર્યા દુરાગ્રહં સમાલોક્ય કામપ્યન્યાકન્યામાનયેતિ શક્રં પ્રતિ બ્રહ્મણાસંપ્રેષણમ્ , શક્રેણ કાંચિ-દ્ગોપકન્યાં દૃષ્ટ્વા ગૃહીત્વા ચ ગોર્વક્ત્રેણ પ્રવેશ્ય ગુહ્યેન નિષ્કાસ્ય તસ્યાઃ પવિત્રીકર-ણમ્, તાં પૂતાં દૃષ્ટ્વા વિષ્ણુરુદ્રાદિદેવવચનાદ્બ્રહ્મણા તસ્યા ગોપકન્યાયાઃ પાણિગ્રહણકરણમ્, ગાયત્રીવિવાહોત્તરં ગાયત્રીતીર્થસ્થાપનમ્, ગાયત્રીતીર્થમાહાત્મ્ય-વર્ણનમ્. . .. ...... .. ૧૯૯
૧૮૨ તતો ગાયત્ર્યા નખનિકૃંતનં બ્રહ્મણઃ કેશનિર્વપણં ચ કારયિત્વા દણ્ડાદિકં હસ્તે દત્ત્વા ચર્માદિભિઃ સહોભયોર્યજ્ઞશાલાગમનમ્, તતસ્તત્ર કસ્યચિજ્જાલ્મસ્યાગમ-નમ્ , પૈતામહોઽયં યજ્ઞોઽનિન્દ્ય ઇતિ તેષામૃત્વિજાં વચનમાકર્ણ્ય યજ્ઞે જાલ્મેન કપાલપ્રક્ષેપણમ્, ઋષિભિઃ પદાઽઽહત્ય તસ્મિન્કપાલે બહિર્નિક્ષિપ્તે તત્સ્થલે પુનરન-ન્તકપાલોત્પત્તિં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મણા હરપ્રાર્થનાકરણમ્, હરકૃપયાઽરિષ્ટનિરસનમ્,રૂપતી-
ર્થોત્પત્તિવર્ણનપૂર્વકં તસ્ય યક્ષસ્ય પ્રથમદિવસવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ .... ૨૦૧
૧૮૩ યજ્ઞસ્ય દ્વિતીયદિવસે યજ્ઞમધ્યે કેનાપિ બટુના સર્પનિક્ષેપણમ્, તેન સર્પેણ હોતુઃ શરીરં વેષ્ટિતમિતિ મૈત્રાવરુણકર્મણિ સ્થિતેન હોતુઃ પુત્રેણ દૃષ્ટ્વા સર્પનિક્ષેપકારિણં બટું પ્રતિ શાપદાનમ્, તતસ્તત્પ્રાર્થનયોચ્છાપસ્યાપિ પ્રદાનમ્, તત્રૈવ નાગતીર્થ-સ્થાપનમ્, નાગતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ . ૨૦૨
૧૮૪ તૃતીયે દિવસે તત્ર યજ્ઞે ભોજનાદિસમારંભે કસ્યચિદતિથેરાગમનમ્, તેન સહ સંવાદ ઋત્વિગ્ભિસ્તસ્ય પુષ્ટત્વકારણે પૃષ્ટે તેનાતિથિના ઽપિંગલાદિષડગુરુભ્યો મયા જ્ઞાનં લબ્ધમ્ ઇતિ કથનમ્, તચ્છુત્વા કથં જ્ઞાનં લબ્ધમ્ ઇત્યૃત્વિગ્ભિઃ પ્રશ્ને કૃતેઽતિથિના તાન્પ્રતિ પિંગલાખ્યાનકથનમ્, તત્ર પ્રથમતઃ સ્વસ્ય ગોત્રકુલજન્માદિવૃત્તાન્ત-કથનમ્, તસ્યાતિથેર્બાલ્યે વયસિ પિતર્યુપરતે સત્યાનર્તાધિપતેર્ગૃહે સેવાકરણાર્થ ગમનમ્, તત્ર આનર્તાધિપતેઃ પિંગલાયા વેશ્યાયાઃ સુરતસુખોપભોગે ગતતૃષ્ણત્વેન સુખેન સ્વપનમ્, તથાઽન્યાસાં સ્ત્રીણાં કામપીડિતત્વેન શાન્તિસમાધાનસુખાભાવં દૃષ્ટ્વા પિંગલાતો વિગતતૃષ્ણત્વરૂપગુણગ્રહણવર્ણનમ્, પિંગલોપાખ્યાનવર્ણનમ્ .. ૨૦૪
૧૮૫ કુરરતો ગુણગ્રહણાદિવર્ણને યથા કુરરો નિરામિષઃ સુખી બભૂવ તથા મનુષ્યૈર્ભાવ્યમિ-ત્યાદિ મનસિ વિચાર્ય સર્વં વિત્તં દાયાદહસ્તે દત્ત્વાતિથેઃ સુખીભવનમ્, સર્પા-દ્ગુરુત્વબુદ્ધ્યા ગુણગ્રહણવર્ણને પરગૃહવાસિનાં સર્પાણાં સ્વભાવવર્ણનપૂર્વકયતિ-ધર્મનિરૂપણમ્, એવં ભ્રમરાદિભ્યોઽપિ ગુણગ્રહણવર્ણનમ્, એવમતિથિસંભાષણે પ્રવૃત્તે સતિ તત્ર વિષ્ણ્વિન્દ્રાદીનાં દેવાનામાગમનમ્, પૈતામહયજ્ઞશોભાવર્ણનમ્, અતિથિતીર્થોત્પત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૨૦૪
૧૮૬ ગૃહાગતસ્યાતિથેઃ સત્કારપૂજનાદિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... .... ૨૦૭
૧૮૭ ચતુર્થેઽહનિ કસ્યચિદ્વિશ્વાવસુનામ્નઃ પુલસ્ત્યપુત્રસ્ય જિહ્વાલૌલ્યાદ્યજ્ઞિયપશુગુદમાંસ-ભક્ષણેન બ્રાહ્મણૈસ્તસ્ય રાક્ષસત્વપ્રાપકશાપપ્રદાનમ્, તેન શાપેન તસ્ય વિશ્વાવસુ-નામ્નઃ પુલસ્ત્યપુત્રસ્ય સદ્યો રાક્ષસત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, તતો બ્રહ્મણા તસ્ય સ્વપૌત્રસ્ય તૃપ્ત્યર્થં વ્યવસ્થાકરણપ્રસઙ્ગેન રાક્ષસપ્રાપ્યશ્રાદ્ધવર્ણનમ્. .. ... ૨૦૭
૧૮૮ પઞ્ચમેઽહનિ ઉદ્ગાતૃનિર્મિતે ગીતે ગીતશ્રવણાર્થમૌદુંબર્યા આગમનમ્, ઔદુંબર્યુદ્ગાત્રોઃ સંવાદવર્ણનમ્, તત્રૌદુંબર્યા સ્વજન્મવૃત્તાન્તકથનમ્, ઔદુંબરીં પ્રત્યુદ્ગાત્રા વર-પ્રદાનમ્, શંકુપ્રચારપૂજનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, ઔદુંબરીશાપનિવૃત્તિવર્ણનમ્, તત્રે-શ્વરેણ સહ સર્વદેવતાનામાગમનમ્, માતૃગણસ્ય સ્વસ્વસ્થાનં પ્રતિ ગન્તું તસ્યાઃ સકાશતો ગમને સતિ સાવિત્ર્યા માતૃગણાય શાપદાનવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ ... ૨૦૯
૧૮૯ ઔદુંબર્યુત્પત્તિપૂર્વકતત્પ્રાગ્જન્મવૃત્તાન્તવર્ણનમ્... ...... ૨૧૧
૧૯૦ બ્રહ્મણા યજ્ઞાન્તે સર્વાન્નાગરાનાહૂય તેભ્યઃ સર્વે યજ્ઞગતવૃત્તાન્તં તીર્થોત્પત્ત્યાદિકં ચ કથયિત્વા અવભૃથસ્નાનાર્થં સર્ત્વિજો બ્રહ્મણો જ્યેષ્ઠપુષ્કરે ગમનમ્, બ્રહ્મણે-ન્દ્રાદિભ્યો વરપ્રદાનમ્, બ્રહ્મણા તસ્મિન્સમયે તત્રાગતાય યક્ષ્મણે વરપ્રદાનમ્, યક્ષ્મતીર્થોત્પત્તિવર્ણનમ્ ... . ૨૧૧
૧૯૧ સાવિત્ર્યા યજ્ઞમણ્ડપં પ્રત્યાગમનકાલે સંજાયમાનોત્પાતાદ્યપશકુનોદ્ભવવર્ણનમ્, ઘૃતાચ્યાદ્યપ્સરસાં તત્રાગમનમ્ , તત્કૃતગાયનવાદનહાસ્યાદીનાં વર્ણનમ્ . ૨૦૩
૧૯૨ સાવિત્રીં પ્રતિ નારદેન ગાયત્રીવિવાહાદિવૃત્તકથનમ્, સાવિત્ર્યા તન્નારદકથિતં વૃત્તાન્તં શ્રુત્વા દુઃખકરણમ્, ગૌરીવચનાન્નારદવાક્યમવિશ્વાસ્ય બ્રહ્મણોગ્રે યજ્ઞ-મણ્ડપે સાવિત્ર્યા ગમનમ્, સાવિત્ર્યા બ્રહ્મણો નિંદાકરણમ્ , બ્રહ્મણે સાવિત્ર્યા શાપપ્રદાનમ્, સાવિત્ર્યા શક્રવહ્નિનાગરબ્રાહ્મણર્ત્વિગાદિભ્યઃ શાપદાનમ્, તતઃ સાવિત્ર્યા તતો નિર્ગત્યૈકપદા પર્વતમધિરુહ્ય ગમનમ્, સાવિત્રીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૨૧૩ ૨ ૧૯૩ ગતાયાં સાવિત્ર્યાં તત્ર સ્થિતયા ગાયત્ર્યા સર્વેભ્યઃ સાવિત્ર્યા દત્તાનાં શાપાનાં નિવૃત્તિકરણપૂર્વકં વરપ્રદાનમ્.. ...... .... ૨૧૬
૧૯૪ સર્વદેવૈર્ગાયત્રીસ્તવનકરણમ્, બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશાનાં સમાયુષ્ટ્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, નિમેષાદિ-કલ્પાન્તપર્યંતકાલપ્રમાણવર્ણનમ્, બ્રહ્મજ્ઞાનપ્રાપ્ત્યર્થં કુમારિકાતીર્થદ્વયગર્તક્ષેત્રસ્થ પાદુકામાહાત્મ્યવર્ણનમ્......... ૨૧૬
૧૯૫ કુમારિકાતીર્થદ્વયવર્ણને બ્રાહ્મણીનામ્ન્યાશ્છાન્દોગ્યબ્રાહ્મણકન્યાયા આનર્તાધિપતે રત્નાવતીનામ્ન્યાઃ કન્યાયાશ્ચ મિથોતિસખ્યવર્ણનમ્, વિવાહાન્ત આવયોર્વિયોગઃ સ્યાદિતિ તાભ્યાં મનસિ નિધાયોપાયયોજનમ્, નૃપબ્રાહ્મણકન્યાવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ ૨૧૭
૧૯૬ દશાર્ણાધિપતેર્બૃહદ્બલસ્યાનર્તાધિપતેઃ પુરં પ્રત્યાગમનમ્. ..... ..... ૨૧૮
૧૯૭ તસ્મિન્નવસરે વેશ્યાગૃહં ગતસ્ય કસ્યચિદ્વિશ્વાવસુપુત્રસ્ય પરાવસુનામ્નો વિપ્રવિદ્યા-ર્થિનો રાત્રૌ નિદ્રાવશેન તૃષ્ણયા પીડિતતયાઽજ્ઞાનેન મદ્યપ્રાશનમ્, તતઃ પશ્ચાત્તા-પેન તેન પ્રાતઃ શંખતીર્થે ગત્વા વપનાદિકં કૃત્વાઽન્ત્યજવદ્ગુરુગૃહે દૂરતોઽવસ્થાને તત્સતીર્થ્યૈસ્તં પ્રતિ પ્રશ્નકરણમ્, તત્સતીર્થ્યૈસ્તસ્મૈ પરિહાસોક્ત્યા ઽરત્નાવતી-સ્તનગ્રહણાધરાસ્વાદનતસ્તે પાપનિર્મુક્તિઃ સ્યાત્ ઇતિ પ્રાયશ્ચિત્તકથનમ્, તતો વિશ્વાવસુના ગુરોરાજ્ઞયા સર્વવૃત્તાન્તકથનમ્ , અથ ધર્મશાસ્ત્રજ્ઞબ્રાહ્મણોક્તાગ્નિતુલ્ય- ઘૃતપ્રાશનરૂપપ્રાયશ્ચિત્તં ગ્રહીતુમુદ્યુક્તં વિશ્વાવસું દૃષ્ટ્વા તન્માતાપિત્રોરાક્રોશકરણમ્, તતો ભર્તૃયજ્ઞેન રત્નાવતીસ્તનગ્રહણાધરાસ્વાદનેન મદ્યપાનશુદ્ધિઃ સ્યાદિતિ પ્રથ-મતો વિપ્રવિદ્યાર્થિભિઃ પ્રોક્તં પ્રાયશ્ચિત્તં શ્રુત્વા તૈઃ સર્વૈર્બ્રાહ્મણૈઃ સહ રાજાનં પ્રત્યા-
ગત્ય બ્રાહ્મણજીવદાનાર્થ પ્રાર્થનાયાં કૃતાયાં રાજ્ઞા નિજકન્યાયૈ બ્રાહાણસ્ય પ્રાયશ્ચિ-ત્તાર્થં તથાનુગૃહ્યતામિત્યુક્તે તયા પુત્રદૃષ્ટ્યા તસ્મૈ બ્રાહ્મણાય પ્રાયશ્ચિત્તાર્થં નિજસ્ત-નધારણનિજાધરાસ્વાદનાર્થમાજ્ઞાયાં દત્તાયાં તેન બ્રાહ્મણેન માતૃભાવેન તથા કૃતે સતિ બ્રાહ્મણસ્ય મુખાદ્રત્નાવત્યાઃ સ્તનાભ્યાં ચ ક્ષીરનિર્ગલનમ્, પરાવસુપ્રાયશ્ચિ- ત્તવૃત્તાન્તવર્ણનમ્.. .......... .... .. ૨૧૯
૧૯૮ દશાર્ણાધિપતેરેવ પાણિગ્રહણે રત્નાવત્યા દુરાગ્રહકરણમ્, રત્નાવત્યા વિવાહા-ભાવે તત્સખ્યા બ્રાહ્મણ્યા અપિ વિવાહાકરણે દુરાગ્રહકરણમ્, તતસ્તયોર્બ્રાહ્મણી-રત્નાવત્યોસ્તપશ્ચિકીર્ષયા ભર્તૃયજ્ઞાશ્રમે ગમનમ્, ભર્તૃયજ્ઞાજ્ઞયા તાભ્યાં જલા-શયે તપઃકરણમ્, તત ઈશ્વરસ્ય પ્રસાદે જાતે સતિ તાભ્યાં લિંગસ્થાપનમ્, શૂદ્રી-બ્રાહ્મણીતીર્થદ્વયમાહાત્મ્યવર્ણનમ્........... ... ૨૨૧
૧૯૯ ક્ષેત્રત્રયારણ્યત્રયપુરીત્રયવનત્રયગ્રામત્રયતીર્થત્રયપર્વતત્રયમહાનદીત્રયાદીનામુત્પત્તિવૃ-ત્તાન્તપૂર્વકં તેષાં તેષાં માહાત્મ્યવર્ણનમ્....... .... ૨૨૪
૨૦૦ ભર્તૃયજ્ઞકૃતનાગરજ્ઞાતિવ્યવસ્થાવૃત્તાન્તવર્ણનમ્... .. .... ૨૨૭
૨૦૧ વિશ્વામિત્રભર્તૃયજ્ઞસંવાદે વિશ્વામિત્રેણ ભર્તૃયજ્ઞાય નાગરશોધનવિષયકપ્રશ્ને કૃતે સતિ ભર્તૃયજ્ઞેનોત્તરદાનમ્, ભર્તૃયજ્ઞેન ગર્તાદિતીર્થસ્નાનેન તત્ર પીઠિકાદિદાનેન શ્રીસૂક્ત-પાવમાન્યાદિસૂક્તપઠનેન છાંદોગ્યાદ્યપુનિષદ્વાચનેન શુદ્ધિઃ સ્યાદિત્યાદિનાગર-પ્રશ્નનિર્ણયકરણમ્................ ૨૨૮
૨૦૨ તાલત્રયં કેન દેયમિતિ નાગરૈઃ પ્રશ્ને કૃતે સતિ ભર્તૃયજ્ઞેન નાગરપ્રશ્નાનામુત્તરદાનમ્ , નાગરાણાં વાચિ સત્યત્વમતસ્તૈરેવ નાગરૈસ્તાલત્રયં દેયમિત્યાદિકથનમ્, ભર્તૃયજ્ઞ નિર્ણયવાક્યવર્ણનમ્................ ૨૨૯
૨૦૩ દેશદેશાન્તરસ્થિતનાગરવિશુદ્ધિપ્રકારવર્ણનમ્.......... .. ૨૨૯
૨૦૪ આનર્તવિશ્વામિત્રસંવાદે હિરણ્યાક્ષેન્દ્રયુદ્ધવર્ણનમ્, તત્ર સ્વપરાજયં દૃષ્ટ્વા શક્રેણ વિષ્ણુના સહ સંગમઃ, તતઃ શક્રવિષ્ણુસંવાદે યુદ્ધહતાનાં પ્રેતત્વાન્મુક્તિઃ કથં ભવે-દિતિ પૃષ્ટેન વિપ્ણુના શક્રાય પ્રેતશ્રાદ્ધકથનમ્......... ૨૩૦
૨૦૫ શક્રવિષ્ણુસંવાદે ગયાશ્રાદ્ધફલમાહાત્મ્યકથનમ્........ ૨૩૧
૨૦૬ વિષ્ણુવાક્યોપરિ વિશ્વસ્તેન શક્રેણૈરાવતમારુહ્ય હિમવન્તં ગત્વા તત્ર ચમત્કારપુરસ્થા-ન્વિપ્રાન્દૃષ્ટ્વા તદાશ્રમસ્થૈર્વિપ્રૈઃ પૂજિતેન શક્રેણ તાન્પ્રતિ કુશલપ્રશ્નાદિકં મિથઃ કૃત્વા ગયાકૂપે શ્રાદ્ધાદિકરણમ્, તત્ર બ્રહ્મદેવસ્યાગમનમ્, ઽએકોદ્દિષ્ટં વિના સર્વત્ર વિશ્વેદેવપૂજનં કાર્યં ન ત્વેકોદ્દિષ્ટે ઇત્યાદિ બ્રહ્મણા વિશ્વેદેવાનાં શક્રદત્તશાપસ્ય વ્યવસ્થાકરણમ્, કૂષ્માંડાદીનામુત્પત્તિનામકથનમ્, બાલમંડનકતીર્થમાહાત્મ્ય- વર્ણનમ્- ................. ... ૨૩૧
૨૦૭ પઞ્ચરાત્રેન્દ્રમહોત્સવવર્ણનેઽહિલ્યયા સહ સુરતપ્રસંગાદિન્દ્રાય ગૌતમેન શાપપ્રદાનમ્, તતો બૃહસ્પતિના પ્રાર્થિતેન ગૌતમેન ઇન્દ્રગાત્રે સહસ્રભગસ્થાને નેત્રજાશોભાપ્રદાનં પઞ્ચરાત્રે ભૂમ્યાં પૂજાલાભપ્રદાનં ચ, પઞ્ચરાત્રેન્દ્રમહોત્સવમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.. ૨૩૫
૨૦૮ અહિલ્યાયા માતુઃ સ્વપિત્રા કૃતં શિલાજનકત્વશાપપ્રદાનં શ્રુત્વા મરણે કૃતનિશ્ચયેન શતાનન્દેન તચ્છુદ્ધ્યર્થ બહુદુઃખકરણમ્, તતો ગૌતમેન શતાનનન્દસ્ય સાન્ત્વનકર-ણમ્, શ્રીરામેણાહિલ્યાયાઃ શિલારૂપાયાઃ પાદરજસઃ સ્પર્શનેન શાપતો મુક્તતાકર-ણમ્, રામવચનાદ્ધાટકેશ્વરેઽભ્યેત્ય અહિલ્યાશતાનન્દગૌતમૈઃસ્વસ્વનામભિર્લિંગસ્થા-પનમ્, ગૌતમેશ્વરાહિલ્યેશ્વરશતાનન્દેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્........ ૨૩૬
૨૦૯ શંખતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને કુષ્ઠિત્વં ગતેનાનર્તાધિપેન નારદદર્શનમ્, નારદેનાનર્તાધિપતેઃ પૂર્વજન્મચરિત્રવર્ણનમ્, નારદેન કુષ્ઠાદિપાપશુદ્ધ્યર્થં શંખતીર્થસ્નાનાદ્યુપાયક-થનમ્, તત્ર શંખતીર્થોત્પત્તિવર્ણનમ્, શંખાદિત્યસ્થાપનવૃત્તાન્તવર્ણનમ્, શંખ-તીર્થશંખાદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણનમ્........ ૨૩૯
૨૧૦ નાગવલ્લીદોષકારણકથનપ્રસંગે નારદેન સિદ્ધસેનનામ્ન આનર્તાય સમુદ્રમન્થનાદ-મૃતાદિચતુર્દશરત્નોત્પત્તિવર્ણનમ્, તત્ર અમૃતપ્રાશનસમયે કુહકેન યુક્તસ્ય રાહોઃ શ્રીવિષ્ણુના સુદર્શનેન શિરશ્છેદાદિવર્ણનમ્ , ઐરાવતપ્રભિન્નપીયૂષકમણ્ડલુતો વલ્લી-નિર્ગમનમ્, તસ્યા નાગાલાનત્વાન્નાગવલ્લીતિ નામકરણમ્, વાણીવત્સરકાખ્યસ્ય નૃપસ્ય શક્રારાધનયા શક્રદત્તં વિમાનમારુહ્ય શક્રલોકે નિત્યં ગમનમ્, તત્ર શક્રદત્તં તાંબૂલં ભક્ષયિત્વા પુનઃ સ્વસ્થાને ગમનમ્, તેન વાણીવત્સરકેણ સ્વોદ્યાને ક્ષિતૌ નાગવલ્લીપ્રસિદ્ધિકરણાર્થં શક્રલોકતો નાગવલ્લ્યા આનયનમ્, તાંબૂલોત્પત્તિ-
તાંબૂલભક્ષણમાહાત્મ્યવર્ણનમ્...... ...... ૨૪૧
૨૧૧ આનર્તાધિપતેઃ શંખતીર્થે સ્નાનેન કુષ્ઠમોચનકથનમ્, શત્રુહૃતરાજ્યપ્રાપ્તિપૂર્વકં શંખ-તીર્થમાહાત્મ્યકથનમ્........ ...... .. ૨૪૩
૨૧૨ વિશ્વામિત્રીયતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણને વિશ્વામિત્રપ્રશંસાવર્ણનમ્, ભાસ્કરતીર્થધન્વન્તરિ-વાપીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, રત્નાક્ષનામ્ર્નોઽયોધ્યાધિપતેઃ કુષ્ઠવિનાશાર્થ કાર્પટિકવચ-નાદ્ધાટકેશ્વરમેત્ય સપ્તમ્યાં ભાસ્કરર્તાર્થે સ્નાનેન ભાસ્કરપૂજનેન ચ દોષનિવૃત્તિક-
થનમ્, રત્નાદિત્યેતિનામ્ના તીર્થસ્થાપનમ્, રત્નાદિત્યતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ૨૪૩
૨૧૩ કુહરવાસાખ્યસંજ્ઞકભગવત્સ્થાપનવર્ણનમ્, રાજમાર્ગેણ ગચ્છન્તં કૃષ્ણપુત્રં સાંબં દ્રષ્ટું સર્વાસાં નાગરિકસ્ત્રીણાં સ્વસ્વકાર્યાણિ સંત્યજ્ય ગવાક્ષદ્વાર આગમનમ્, સાંબ-દર્શનેન તાસાં મધ્યે કાસાંચિન્નિશ્ચેષ્ટિતત્વેન પતનાદિવર્ણનમ્, તતઃ સ્વપત્નીસ્વરૂપેણાગતયા નંદિનીનામ્ન્યા કૃષ્ણપત્ન્યા સમં સાંબેનાજ્ઞાનાદ્રતિક્રીડાદિકરણમ્, તતસર્વં તસ્યાઃ કુહકં જ્ઞાત્વા પશ્ચાત્તાપેન શ્રીકૃષ્ણં પ્રતિ સર્વવૃત્તાન્તકથનમ્, ધર્મશાસ્ત્રજ્ઞબ્રાહ્મણોક્તપદ્ધત્યા તિંગિન્યાદિના શુદ્ધિકરણોપાયનિવેદનં ચ તતઃકૃતપાપેન કુષ્ઠિતસ્ય સાંબસ્ય શ્રીકૃષ્ણાજ્ઞયા હાટકેશ્વરે ગમનમ્, તત્ર ભાસ્કરારાધનયા તસ્ય સાંબસ્ય કુષ્ઠનિવૃત્તિકથનમ્, સ્વનામ્ના તીર્થસ્થાપનાકરણમ્, કુહરવાસિસાંબાદિત્યમહાત્મ્યવર્ણનમ્ ----- ૨૪૪
૨૧૪ ગણનાથોત્પત્તિવર્ણનમ્, ગણનાથસાહાય્યેન દાનવાન્વિજિત્યસન્તુષ્ટેનેન્દ્રેણગણનાથાય વરપ્રદાનમ્, રોહિતાશ્વમાર્કણ્ડેયસંવાદેનવિશ્વામિત્રસ્ય વસિષ્ઠાશ્રમે ગમનમ્, વસિષ્ઠકામધેનુપ્રભાવં જ્ઞાત્વા કામધેનું ગ્રહીતું સમુત્સુકસ્ય વિશ્વામિત્રાય વસિષ્ઠેન પરાજયકરણમ્, તતોબ્રાહ્મં તેજ- સંપાદયિતું વિશ્વામિત્રેણ તપઃકરણમ્,સન્તુષ્ટેન શિવેન બ્રાહ્મણ્યપ્રાપ્ત્યર્થં ગણપતિપૂજાવિધિમાહાત્મ્યક્રમસ્ય વિશ્વામિત્રાયકથનમ્,વિશ્વામિત્રેણ ગણપતિપૂજનેન બ્રાહ્મણ્યસંપાદનમ્ ---- ૨૪૭
૨૧૫ અથ સૂતશૌનકસંવાદપ્રસઙ્ગેન વિશ્વામિત્રેણ રોહિતાશ્વાય ભર્તૃયજ્ઞાનર્તાધિપતિસંવાદેન શ્રાદ્ધકલ્પકથનમ્, તત્ર કેષાંકેષાં શ્રાદ્ધં કાર્યમિત્યાદિ શ્રાદ્ધાવશ્યકતાકારણવર્ણ- નમ્, શ્રાદ્ધકાલનિર્ણયકરણમ્
૨૧૬ વ્યતીપાતાદિકાલે શ્રાદ્ધકરણે ફલકથનમ્, અગ્નિષ્વાત્તાદિનવપિતૃગણવર્ણનમ્ , કસ્મિંશ્ચિત્સમયે શ્રાદ્ધાભાવાત્ક્ષુત્પિપાસાર્દિતાનાં પિતૄણાં બ્રહ્મલોકે ગમનમ્, બ્રહ્મણે સ્વવૃત્તાન્તકથનમ્, બ્રહ્મણા પિતૄણાં સાંત્વનકરણમ્, અમાશ્રાદ્ધગયાશ્રાદ્ધાદિવિધા-નેન સર્વેષાં તૃપ્તિકરણમ્, શ્રાદ્ધોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણનમ્......... ૨૫૦
૨૧૭ શ્રાદ્ધે કુતપાદિકાલમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, શ્રાદ્ધેઽપાંક્તેયવ્રાહ્મણલક્ષણવર્ણનમ્, શ્રાદ્ધે પૂજાર્હવ્રાહ્મણલક્ષણાનિ, શ્રાદ્ધવિધિવર્ણનમ્, શ્રાદ્ધે ત્યાજ્યદુષ્ટકર્માણિ, શ્વરજસ્વલા-સ્ત્રીપતિતાદિદર્શને ઘરટ્ટોલૂખલાદિશબ્દશ્રવણે ચ દોષકથનમ્ , શ્રાદ્ધાનર્હ-વસ્તુવર્ણનમ્, પ્રતિમાસે શ્રાદ્ધાર્હતિથિવર્ણનમ્, શ્રાદ્ધાર્હપદાર્થબ્રાહ્મણકાલનિર્ણયવર્ણનમ્ ----- ૨૫૩
૨૧૮ શ્રાદ્ધનિયમવર્ણનમ્ - - - - ૨૫૪
૨૧૯ કામ્યશ્રાદ્ધવિધિક્રમવર્ણનમ્ ૨૫૪
૨૨૦ ગજચ્છાયાયાં શ્રાદ્ધકરણેન ફલપ્રાપ્તિકથનમ્,શ્રાદ્ધે કડ્ગમાંસાદિના બ્રાહ્મણેભ્યોભોજનદાનેન ફલવર્ણનમ્, પ્રમાદેન શ્રાદ્ધાકરણે દોષકથનમ્, ૨૫૫
૨૨૧ કસ્યકસ્યમાંસેન કતિમાસાવધિપિતૃતૃપ્તિઃ સ્યાદિત્યાદિવર્ણનમ્, શ્રાદ્ધકલ્પે સૃષ્ટ્યુત્પત્તિકાલિકબ્રહ્મોત્સૃષ્ટશ્રાદ્ધાર્હવસ્તુપરિગણનવર્ણનમ્ --- ૨૫૭
૨૨૨ શસ્ત્રમૃતાનામપમૃત્યુમૃતાનામુપસર્ગૈર્મૃતાનાં વિષં ભક્ષયિત્વા મૃતાનાં વહ્નિદગ્ધાનાં જલમૃતસર્પવ્યાઘ્રહતાનાં શૃંગૈરુદ્બન્ધનાદિભિર્મૃતાનાં ચ કા ગતિઃકદા વા શ્રાદ્ધં કર્તવ્યં કો વિધિરિત્યાદિવર્ણનમ્, ચતુર્દશીશસ્ત્રહતશ્રાદ્ધનિર્ણયવર્ણનમ્ - - - -૨૫૯
૨૨૩ શ્રાદ્ધાર્હાનર્હબ્રાહ્મણવર્ણનમ્ - - - ૨૫૯
૨૨૪ મન્ત્રપૂર્વકસાદ્યન્તશ્રાદ્ધવિધિકથનમ્.... .......... ૨૬૦
૨૨૫ એકોદ્દિષ્ટવિધિકથનમ્, પાર્વણશ્રાદ્ધવિધિકથનમ્, નવશ્રાદ્ધવિધિવર્ણનમ્, સપિંડી-કરણશ્રાદ્ધનિર્ણયવિધિવર્ણનમ્ ૨૬૧
૨૨૬ પ્રેતજનકત્વકારણકથનમ્, તતો યુધિષ્ઠિરભીષ્મસંવાંદપ્રસંગેન એકવિંશતિનરકવર્ણ-નમ્ , યમલોકે પુણ્યપાપધર્માદિવ્યવસ્થાવર્ણનમ્ , કેન પાતકેન કસ્ય નરકસ્ય પ્રાપ્તિરિત્યાદિવર્ણનમ્, તત્તદ્દુરિતપ્રાપ્યૈકવિંશતિનરકયાતનાનિરસનોપાયવર્ણનમ્. ૨૬૨
૨૨૭ ગંગાદિપુણ્યસલિલેપુ દેહાસ્થિપાતને નરકયાતનાવિમોક્ષવર્ણનમ્ , પ્રાયશ્ચિત્તૈર્ધારાતીર્થે દેહપાતનેન તથાઽન્યૈરપ્યુપાયૈર્નરકયાતનાનિરસનોપાયકથનમ્...... ૨૬૩
૨૨૮ ચાતુર્માસ્યે જલશાયિપૂજનેન પાપનિવૃત્તિકથનમ્, બિલદ્વારે જલશાયિશયનવર્ણને હિરણ્યકશિપુપુત્રપ્રહ્લાદેન રાજ્યાસ્વીકારાત્તત્કનિષ્ઠભ્રાત્રાઽન્ધકેન રાજ્યસ્વીકરણમ્, અન્ધકેન બ્રહ્માણમારાધ્ય વરં લબ્ધ્વા દેવપરાજયકરણમ્, તત્પરાજિતેન શક્રેણ શંકરારાધનકરણમ્, તેનારાધનેન તુષ્ટેન શંકરેણ અન્ધકબોધનાર્થં ગણેશવીરભદ્રાદીનાં પ્રેષણમ્ , ગણેશવીરભદ્રાદીનાં વાક્યં નિશમ્ય બ્રહ્મદત્તવરપ્રદાનોદ્ધતેનાન્ધકાસુરેણ શંકરાજ્ઞાવમાનનવર્ણનમ્.......... ૨૬૪
૨૨૯ તતઃ ક્રુદ્ધેન શંકરેણ વૃષમારુહ્યાન્ધકાસુરેણ સહ યુદ્ધં કર્તુમમરાવત્યામાગમનમ્, તત્રાંધકાસુરેણ યુદ્ધં કૃત્વા તેનાન્ધકાસુરેણ કૃતયા પ્રાર્થનયા ભૃંગિરિટીતિનામ્ના શૈવગણગણનાયાં નિવેશનકરણમ્, ભૃંગિરિટ્યુત્પત્તિવર્ણનમ્.... ૨૬૫
૨૩૦ સ્વપિતુરંધકસ્ય સ્થિતિં જ્ઞાત્વા તત્પુત્રેણ વૃકેણ હાટકેશ્વરે તપશ્ચર્યાકરણમ્, તત્તપસા તુષ્ટેન બ્રહ્મણા તસ્મૈ જરામરણવર્જિતત્ત્વરૂપવરપ્રદાનમ્, તતઃ શુક્રવચનાત્સેન્દ્રા-ન્દેવાન્વિજિત્ય તેષુતેષુ દેવાધિકારસ્થાનેષુ દૈત્યાન્સંસ્થાપ્ય સ્વયં વૃકેણ શક્રાધિ-કારસ્થાને સ્વાત્માનં સંસ્થાપ્ય ત્રૈલોક્યસ્ય રાજ્યકરણમ્.. . ૨૬૬
૨૩૧ વૃકસ્ય સાંકૃતિમહર્ષિદત્તશાપાત્પંગુત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, તતો વૃકેણ બ્રહ્મદત્તવરેણ સાંકૃતિ-મહર્ષિદ્વારા ચાતુર્માસ્યે નૈવ પંગુત્વમિત્યાદિવરપ્રદાનમ્, કસ્મિંશ્ચિત્પ્રાવૃષિ લબ્ધ-પાદો વૃકાસુર આયાસ્યતીતિ ભિયા શક્રેણ બૃહસ્પતયે સર્વવૃત્તાન્તકથનમ્, બૃહસ્પતિ-વચનાદ્દેવાનાં ચાતુર્માસ્યે પ્રાપ્તે ક્ષીરાબ્ધૌ ગમનમ્, શક્રેણ તત્ર ક્ષીરાબ્ધૌ તપસ્તપ્ત્વા વિષ્ણોઃ પ્રબોધનકરણમ્ , શક્રાદિદેવાનાં દુઃખનિવારણાય શેષશાયિનો હાટકેશ્વરે ગમનમ્, તત્ર ગત્વા તેન જલશાયિના વૃકોપરિ શયનકરણેન વૃકસ્યાચલનાચ્છક્રસ્યાખણ્ડરાજ્યસુખપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, કાર્તિકશુક્લૈકાદશીવ્રત માહાત્મ્યવર્ણનમ્ ૨૬૬
૨૩૨ ચાતુર્માસ્યકર્તવ્યનિયમવ્રતહોમજપદાનાદિફલકથનમ્.........૨૬૮
૨૩૩ બ્રહ્મનારદસંવાદે ચાતુર્માસ્યમાહાત્મ્યે પ્રાતઃસ્નાનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ । તતોઽપિ ગંગોદક-સ્નાનફલમાહાત્મ્યવર્ણનમ્............. ૨૬૯
૨૩૪ સ્નાનોત્તરં પિતૃતૃપ્તયે પિતૃતર્પણફલકથનમ્, તતો જપહોમાદિકર્મોત્તરં ગોવિન્દ-નામસ્મરણફલમ્, ચાતુર્માસ્યાવશ્યકનિયમવિધિવર્ણનમ્...... ૨૭૦
૨૩૫ અન્નોદકમણિરત્નપ્રવાલરૂપ્યસુવર્ણવત્સગોદાનાનાં ફલકથનમ્, વેદપઠનફલકથનમ્, ચાતુર્માસ્યાદિહોમફલમ્, આજ્યદાનવમ્રદાનઘૃતદાનાનાં માહાત્મ્યકથનમ્ , દુગ્ધ-તક્રદાનફલકથનમ્, વસ્ત્રદાનાદિના સોમલોકાદિલોકપ્રાપ્તિકથનમ્, ચાતુર્માસ્ય-દાનમહિમવર્ણનમ્... ............. ૨૭૦
૨૩૬ ચાતુર્માસ્યે ત્યાજ્યગ્રાહ્યભોજનપાત્રનિર્ણયકરણમ્, ત્યાજ્યાત્યાજ્યવસ્ત્રધાન્યવસ્તુવિ-ચારફલવર્ણનમ્, અસત્યભાષણાદિત્યાગફલમ્, ઇષ્ટવસ્તુપરિત્યાગફલકથનમ્ .. ૨૭૧
૨૩૭ વિષ્ણુસંનિધૌ વિધિનિષેધકર્તવ્યકાલનિર્ણયકરણમ્, અર્ઘ્યમંત્રકથનપૂર્વકાર્ઘ્યદાનફલ-કથનમ્, વિષ્ણુવ્રતાનાં મધ્યે બ્રહ્મચર્યવ્રતસ્ય શ્રેષ્ઠત્વવર્ણનમ્, ચાતુર્માસ્યે વિશેષેણ પાલનીયધર્માધર્મનિયમવિવેચનમ્........ ૨૭૧
૨૩૮ ચાતુર્માસ્યે વિષ્ણુપૂજનાદિતપઃફલવર્ણનમ્, ત્રિકાલવિષ્ણુપૂજાકરણફલવર્ણનમ્, ઇન્દ્રિયનિગ્રહાદિનિયમવર્ણનમ્, કેવલં દુગ્ધાહારકારિણઃ ફલકથનમ્ , તપો-મહિમવર્ણનમ્... .......... .... ૨૭૨
૨૩૯ વિષ્ણુપૂજાયાં ષોડશોપચારવિવેચનકરણે સૃષ્ટ્યુત્પત્ત્યાદિકથનમ્, ચાતુર્વેદ્યેષુ ષોડશર્ચાત્મકપુરુષસૂક્તપઠનફલકથનમ્, વિષ્ણુધ્યાનપદ્ધતિવર્ણનમ્, ૐકારપૂર્વક પ્રત્યેકપુરુષસૂક્તસ્થમન્ત્રેણાવાહનાદિષોડશોપચારપૂજાક્રમવર્ણનમ્ , તપોઽધિકાર-વર્ણનપૂર્વકં ષોડશોપચારપૂજામાહાત્મ્યવર્ણનમ્, દીપદાનમહિમવર્ણનમ્ . ૨૭૩
૨૪૦ દીપદાનાદિસાયુજ્યચિન્તનાન્તભક્તિનિરૂપણમ્......... ૨૭૪
૨૪૧ ચાતુર્માસ્યે ભગવત્ષોડશોપચારપૂજનાદિતપઃકર્મણિ સચ્છૂદ્રાદ્યધિકારવિચારપ્રસંગે સચ્છૂદ્રશબ્દવ્યાખ્યાવિવેચનકરણમ્, તપોઽધિકારે સચ્છૂદ્રકથનમ્... રે૭૫
૨૪૨ અષ્ટાદશપ્રકૃતીનાં નામવર્ણનપુરઃસરં તાસાં ધર્મકથનમ્, તત્ર બ્રહ્મણ ઉત્પત્તિકથનમ્, વિષ્ણુના બ્રહ્મણે સૃષ્ટિવૃદ્ધિકરણાર્થમાદેશકરણમ્, નભોવાણીશ્રવણાદ્બ્રહ્મણા તપઃ-કરણમ્, ચાતુર્વર્ણ્યોત્પત્તિવર્ણનમ્, તેષાં કર્માધિકારિત્વવર્ણનમ્, શૂદ્રાન્તર્ગત-બહુવિધભેદવિવરણમ્, તેષાં ધર્માધર્મવિવેચનમ્, વિષ્ણુભક્તિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્... ૨૭૬
૨૪૩ શૂદ્રજાતિવર્ણને પૈજવનશૂદ્રોપાખ્યાને પૈજવનસ્ય ગૃહે ગાલવર્ષેરાગમનમ્, ગાલવસ્ય પૈજવનકૃતબહ્વાતિથ્યસત્કારવર્ણનમ્, ગાલવેન તુલસીમંજર્યાદિમાહાત્મ્યકથનમ્, શાલિગ્રામશિલાપૂજનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્............ ૨૭૭
૨૪૪ ગાલવપૈજવનસંવાદે ભગવતઃ કેશવાદિચતુર્વિંશતિનામભેદપૂર્વકપૂજનક્રમવિધિ-વર્ણનમ્, શાલિગ્રામમૂર્તિભેદવર્ણનમ્, શાલિગ્રામશિલાસુ મૂર્ત્યુત્પત્તિવર્ણનમ્... ૨૭૮ ૨ ૨૪૫ ગણ્ડક્યાં શાલિગ્રામશિલોત્પત્તિવૃત્તાન્તવર્ણને દાક્ષાયણ્યા હિમાલયસુતાત્વપ્રાપ્તિ-વર્ણનમ્, શિવપાર્વતીવિવાહવર્ણનમ્, કામકૃતશિવસ્તુતિવર્ણનમ્, તારકાસુર-પ્રભૃતિદૈત્યૈઃ પીડિતાનાં સેન્દ્રાદિદેવાનાં બ્રહ્માજ્ઞયા શિવદર્શનાર્થં મન્દરાચલે ગમનમ્.. ................ ૨૭૮
૨૪૬ શિવપાર્વત્યો રહસિ રતિક્રીડાસમયે દેવપ્રેષિતવહ્નેસ્તત્રાગમનમ્, શિવદત્તં વીર્યં પ્રાશ્ય વહ્નૌ ગતે પાર્વત્યા સ્વસ્યા રતિશ્રમવૈફલ્યં દૃષ્ટ્વા ઽશિલા ભવત ઇતિ સર્વેષાં દિવૌકસાં શાપપ્રદાનમ્.......... ...... ૨૮૦
૨૪૭ કસ્મિંશ્ચિત્સમયે દૈત્યપરાજિતાનાં દેવાનાં બ્રહ્મલોકે ગમનમ્, તતો બ્રહ્મેન્દ્રસંવાદે રુદ્રેણ વિષ્ણુગણૈઃ સહ સ્વકીયાનામૈક્યં કર્તું હરિહરાર્ધરૂપધારણમ્, તત્રૈકસ્મિન્દેહે વિષ્ણોર્વૈનતેયાદીનાં શિવસ્ય વૃષભાદીનાં ચિહ્નાનામપિ દશર્નકરણમ્, વિષ્ણુશિવ-સ્વરૂપસ્યૈકત્રદર્શનેન પાખંડિભિર્વિસ્મયકરણમ્, મન્દરે દેવૈર્મહેશવિષ્ણુસંયુક્તાયાઃ પાપનાશિન્યા મૂર્તેઃ સ્થાપનમ્, વહ્નિપ્રમુખદેવાનાં મન્દરે વિલ્વવૃક્ષસ્થાં પાર્વતીં તુલસીમઞ્જરીસ્થાં લક્ષ્મીં ચ દૃષ્ટ્વા સર્વેષાં ઽશાપમુક્તિવર્ણનમ્, અકસ્માદાકાશ-વાણ્યા દેવાનુદ્દિશ્યાશ્વત્થોત્પત્તિપૂર્વકાશ્વત્થમહિમવર્ણનમ્... ૨૮૦
૨૪૮ નભોવાણ્યા પલાશમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર પ્રતિદલેષુ બ્રહ્માદિદેવતાનાં સ્થાપના-વર્ણનમ્ ......... ... ૨૮૧
૨૪૯ તુલસીરોપણફલકથનમ્, તુલસીદર્શનતુલસીપત્રભક્ષણફલકથનમ્, તુલસ્યાઃ પ્રતિ-પર્ણેષુ દેવતાનાં સ્થાપનવર્ણનમ્, ઉલસીશુષ્કકાષ્ઠધારણમાહાત્મ્યમ, સર્વેન્દ્રિયેષુ તુલસીવાસકરણેન ફલપ્રાપ્તિકથનમ્, તુલસીમાહાત્મ્યવર્ણનમ્...... ૨૮૨
૨૫૦ જયાપાર્વતીસંવાદે બિલ્વોત્પત્તિવર્ણને વિલ્વવૃક્ષસ્ય દર્શનસ્પર્શનસેવનાદિફલકથનમ્ , બિલ્વવૃક્ષસ્ય પ્રત્યવયવેષુ ભિન્નભિન્નદેવતાનાં સ્થાપનાદિવર્ણનમ્, વિલ્વવૃક્ષસ્ય કંટકસ્થદેવતાનાં વર્ણનમ્, બિલ્વોત્પત્તિવર્ણનમ્... ....... ૨૮૨
૨૫૧ નભોવાણ્યાં વિરતાયાં બિલ્વાશ્વત્થપલાશતુલસ્યાખ્યચતુર્વૃક્ષાણાં ચાતુર્માસ્યે સેન્દ્રૈ-દેંવૈઃ પૂજનકરણમ્, તુષ્ટેન હરિહરાત્મકેનેશ્વરેણ દૈત્યાઞ્જિત્વા દેવાન્પ્રતિ સ્વસ્વસ્થાને ગન્તુમાજ્ઞાકરણમ્, તતો દેવૈર્દેવીદત્તશાપં સ્મૃત્વા તચ્છાપનિવૃત્ત્યર્થં માહેશ્વરી-પૂજનેન માહેશ્વરીસ્તવનેન ચ દેવાનાં ગંડકીનદ્યામેવ શાલિગ્રામેતિ નામ્ના શિલા-ત્વપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, શાલિગ્રામશિલામાહાત્મ્યવર્ણનમ્.... ... ૨૮૨
૨૫૨ ચાતુર્માસ્યે તિલદાનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, ચતુર્ષુ વૃક્ષેષુ દેવતાનાં સ્થાપનમ્, અન્યેષુ પ્રત્યેકૈકવૃક્ષવિશેષેષુ શક્રવરુણયમકુબેરાદીનાં દેવાનાં યથાનુક્રમેણ સ્થાપનમ્, વૃક્ષ-માહાત્મ્યવર્ણનમ્................... ૨૮૩
૨૫૩ શંકરકૃતપાર્વત્યનુનયવર્ણનમ્............... ૨૮૪
૨૫૪ ચાતુર્માસ્યે દેવાનાં મન્દરાચલે બ્રહ્મચર્યવ્રતપરસ્ય હરસ્યાગ્રે ગમનમ્, તતો હરેણ પાર્વતીસંતોષણાર્થં મમ સાહાય્યાર્થમાગન્તવ્યમ્ ઇત્યુક્તે તદુક્તં સ્વીકૃત્ય દેવાનાં સ્વંસ્વં નિકેતનં પ્રતિ ગમનમ્, તત આષાઢશુક્લચતુર્દશ્યાં ભવાનીતોષણાય હરેણ નૃત્યકરણમ્, તત્ર નૃત્યપ્રસંગે મન્દરે બ્રહ્માદીનાં દેવાનાં નારદદેવલવ્યાસાદીનાં મહર્ષીણાં ચાગમનમ્, તસ્મિન્સમયે હરેણ ચિન્તિતાનાં શ્રીરાગાદિરાગાણાં ચ તત્રાગમનમ્, તત્ર હરનૃત્યે પ્રવર્તમાને નારદાદિભિર્બ્રહ્માદિભિશ્ચ સાહાય્યકરણમ્, હરનૃત્યેન તુષ્ટયા પાર્વત્યા હરસ્તોત્રકરણમ્, હરતાણ્ડવનર્તનવર્ણનમ્... ૨૮૫
૨૫૫ લક્ષ્મીનારાયણમહિમવર્ણનમ્ .... ૨૮૭
૨૫૬ શિવપાર્વતીસંવાદે ચાતુર્માસ્યે વિષ્ણોર્દ્વાદશાક્ષરમંત્રજપસ્ય રામેતિ દ્વ્યક્ષરમંત્રજપસ્ય ચ માહાત્મ્યવર્ણનમ્. ............. ૨૮૮
૨૫૭ ઈશ્વરપાર્વતીસંવાદે શંકરેણ દ્વાદશાક્ષરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, શિવવચનાત્પાર્વત્યા તપ-શ્ચરણવર્ણનમ્.......... .. ૨૮૯
૨૫૮ તપઃ કર્તું ગતાયાં પાર્વત્યાં કામાકુલિતસ્ય શિવસ્ય સ્નાનાર્થં યમુનાયાં ગમનમ્, તત્ર શિવકૃતસ્નાનેન તન્નીરસ્ય હરકાયાત્કૃષ્ણત્વપ્રાપ્તિં દૃષ્ટ્વા દુઃખિતયા યમુનયા શિવસ્તવનકરણમ્ , યમુનાપ્રાર્થનયા હરેણ હરતીર્થસ્થાપનમ્, કેનચિત્કારણાન્તરેણ વિપ્રસ્ત્રીતઃ શાપં પ્રાપ્તેન શિવેન કૈલાસં ગત્વા દેવીસ્તોત્રકરણમ્... . ૨૮૯
૨૫૯ વિપ્રસ્ત્રીભિર્દત્તેન હરસ્ય શાપેન દુઃખિતાનાં દેવાનાં હરસમીપે ગમનમ્ , તતોઽમર-કણ્ટકતીર્થસ્થાપનં તન્માહાત્મ્યવર્ણનં ચ તત્ર દેવૈર્નીલવૃષસ્થાપનમ્, નીલવૃષ-સ્તુતિકરણમ્......... .... ૨૯૦
૨૬૦ ચાતુર્માસ્યકથાસંક્ષેપસારાંશકથનમ્... ......... .. ૨૯૨
૨૬૧ કાર્તિકસ્વામિજન્મકથનમ્, ષડાનનસ્ય શંકરપાર્વત્યૌ નત્વા નદનદીપતીસ્તીર્ત્વા વિમા-નમારુહ્ય ગમનમ્, તતઃ શિવસ્ય વિષ્ણુદર્શનાર્થં પ્લક્ષાદિસપ્તદ્વીપસમુદ્રાનતીત્ય વિષ્ણું દૃષ્ટ્વા વિષ્ણુસ્તવનમ્ , તત્પ્રસંગેન ધ્યાનયોગવર્ણનમ્......... ૨૯૨
૨૬૨ પાર્વત્યા ધ્યાનયોગં પ્રાપ્ય જ્ઞાનયોગં પ્રાપ્તું શિવસ્ય પ્રાર્થનાયાં કૃતાયાં તેન શિવેન દ્વાદશાક્ષરમંત્રેણ જ્ઞાનયોગપ્રાપ્તિકથનમ્, દ્વાદશાક્ષરમંત્રસ્ય પ્રત્યક્ષરબીજવર્ણનમ્, વિષ્ણુસ્વરૂપવર્ણનમ્, ભગવદ્વિરાટ્સ્વરૂપવર્ણનમ્ , જ્ઞાનયોગકથનમ્...... ૨૯૩
૨૬૩ શિવેન પાર્વત્યૈ મન્ત્રોપદેશકરણમ્, યોગિષુરુષાણાં મુખ્યસારતત્ત્વવર્ણનમ્, પાર્વત્યુ-ત્સંગસ્થિતસ્ય મત્સ્યજાતસ્ય સુતસ્ય મત્સ્યેન્દ્રનાથેતિ શિવેન નામાભિધાનકરણમ્, મત્સ્યેન્દ્રનાથોત્પત્તિવર્ણનમ્ .............. ૨૯૫
૨૬૪ તારકાસુરપીડિતદેવાનાં પ્રાર્થનયા કાર્તિકેયસ્ય દેવસેનાધિપત્યેઽભિષેકપૂર્વકં તારકા-સુરેણ સહ યુદ્ધવર્ણનમ્, તત્ર તારકાસુરવધવર્ણનમ્, દેવૈઃ કાર્તિકેયસ્તવકરણમ્ ૨૯૬
૨૬૫ ભીષ્મપઞ્ચકમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, ભીષ્મંપઞ્ચકપૂજનપદ્ધતિવર્ણનમ્ , તત્ર ભગવત્પ્રાર્થનાવ-ર્ણનમ્, અશૂન્યશયનવ્રતમાહાત્મ્યવર્ણનમ્ .......... ૨૯૭
૨૬૬ મંકણેશ્વરર્તાર્થમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, શિવરાત્ર્યાં કસ્યચિચ્ચૌરસ્ય દેવાલયે જાગરાર્થં પ્રાપ્તાનાં સ્ત્રીપુરુષાણાં ધનહરણાર્થં ગત્વા તત્સમીપસ્થિતકર્ણિકારદ્રુમમારુહ્યાવસ્થિતિકર-ણમ્, તસ્ય કર્ણિકારવૃક્ષસ્યાધસ્તાત્સ્થિતસ્ય ધરોદ્ભૂતસ્ય શિવલિંગસ્યોપરિ તેન
ચૌરેણાજ્ઞાનાત્કર્ણિકારવૃક્ષપત્રાણાં હસ્તેન વિચ્છિદ્ય પ્રક્ષેપણમ્, તસ્યાં રાત્રૌ પર-ધનજિહીર્ષયાપ્યનાયાસેન તસ્ય જાગરણમ્, તેન જ્ઞાનં વિનાપિ જાયમાનેન શિવ-પૂજનેન તસ્ય ચૌરસ્ય ચૌરભાવાદ્વિમુક્તિઃ શુદ્ધસાત્ત્વિકસ્વભાવતાપ્રાપ્તિશ્ચ, તત-સ્તેન શુદ્ધમનસા શિવપૂજાકરણમ્, તત્પ્રસંગેન શિવપૂજાવિધિકથનમ્, શિવરાત્રિ-પૂજનજાગરાદિમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તતઃ પઞ્ચત્વં ગતસ્ય ચૌરસ્ય દશાર્ણાધિપતેઃ કુલે તત્પુણ્યપ્રભાવેણ જનનમ્, તસ્ય રાજ્યપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, દશાર્ણાધિપતેર્ગૃહે શાંડિલ્યપુ-લસ્ત્યાદિમહર્ષીણામાગમનમ્, ઋષિભી રાજ્ઞે મઙ્ગલાશીર્વાદાદિદાનમ્, શિવરા-ત્રિમાહાત્મ્યવર્ણનં ચ................... ૨૯૮
૨૬૭ સિદ્ધેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તુલાપુરુષદાનકાલનિર્ણયઃ, તુલાપુરુષદાનવિધિવર્ણનમ્ , તુલાપુરુષદાનમાહાત્મ્યવર્ણનમ્.......... ... ૩૦૦
૨૬૮ ચક્રવર્તિત્વપ્રાપકોપાયકથનમ્, તત્ર હિરણ્મયીભૂમિદાનસ્ય સમન્ત્રકસાગ્રવિધિકથ-નમ્, ભૂદાનફલમાહાત્મ્યકથનમ્, ગૌતમેશ્વરમાહાત્મ્યકથનમ્.... ૩૦૧
૨૬૯ ઇન્દ્રસ્થાપિતકપાલેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્ર વૃત્રાસુરજન્મ, રાજ્યપ્રાપ્ત્યાદ્યનન્તરં વૃત્રા-સુરહનનેન બ્રહ્મહત્યાવ્યાકુલિતસ્ય શક્રસ્ય બ્રહ્મહત્યાદોષદૂરીકરણાર્થં બ્રહ્મવાક્યો-પરિ વિશ્વસ્યાષ્ટષષ્ટિષુ તીર્થેષુ ગમનમ્, ઇન્દ્રસ્ય હસ્તાદ્વિશ્વામિત્રહ્રદે કપાલપતના-દ્બ્રહ્મહત્યાનિવારણમ્, તત્રૈવ લિંગસ્થાપનમ્, તસ્ય માહાત્મ્યવર્ણનમ્, તત્રૈવ વાત-કબ્રાહ્મણસ્થાપિતવાતકેશ્વરોત્પત્તિપૂર્વકમાહાત્મ્યવર્ણનં ચ...... ૩૦૧
૨૭૦ પ્રાયશ્ચિત્તમકુર્વતાં જનાનાં કથ પાપનુક્તિરિત્યાદ્યાનર્તરાજપ્રશ્ને ભર્તૃયજ્ઞેન સ્વર્ણનિર્મિત- પાપપિંડપ્રદાનફલકથનમ્, તત્ર મણ્ડપાદિકં વિધાય પૃથ્વ્યાદિદેવાનામાસમન્તા- ત્સ્થાપનવર્ણનમ્ , સમન્ત્રકપૂજાવિધિકથનમ્, પાપપિંડદાનોદર્કકથનમ્... ૩૦૫
૨૭૧ ઇન્દ્રદ્યુમ્નેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનપ્રસઙ્ગેનેન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય વિષ્ણુપ્રસાદેન સદેહસ્વર્ગગમનવૃત્તાન્ત- વર્ણનમ્ , બ્રહ્મલોકં ગતસ્યેન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય બહુકાલં તત્ર નિવાસાનન્તરં બ્રહ્મણા ચિરકા- લાદ્ભૂમૌ કીર્તેઃ પુનર્વ્યક્તીકરણાર્થમિન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય ભૂલોકં પ્રતિ પ્રેષણમ્, ભૂલોકં પ્રત્યાગતેનેન્દ્રદ્યુમ્નેન ભૂલોકસ્થિતસ્ય દીર્ઘજીવિનો માર્કણ્ડેયસ્ય પ્રશ્નકરણમ્, ઇન્દ્રદ્યુમ્નેન સ્વકીર્તિંપરિજ્ઞાનાર્થં રોચકપુરસંબંધિવાર્તા કથયિતુમસમર્થાઞ્જનાન્દૃષ્ટ્વા કાંપિલ્યપુરવાસિવચનાદિન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય માર્કણ્ડેયેન સાકં નાડીજંઘબકસમીપે ગમ- નમ્ , નાડીજંઘદર્શનેન સમુત્સુકાભ્યામિન્દ્રદ્યુમ્નમાર્કણ્ડેયાભ્યાં સ્વાગમનકારણ- કથનેન નાડીજંઘેન સ્વકીયવૃત્તાન્તકથનમ્, તત્ર પ્રાગ્જન્મનિ શાપાદ્બકત્વપ્રાપ્ત્યાદિ- કથનમ્ , પ્રતિમકરસંક્રમણે લિંગોપરિ ઘૃતાચ્છાદનેન તુષ્ટેન શિવેન બકાય વર- પ્રદાનવર્ણનમ્, તતો નિરાશસ્યેન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય વાર્તાવિજ્ઞાનાર્થં નાડીજંઘેનાત્મનોઽપ્યપે- ક્ષયા દીર્ઘાયુષઃ પ્રાકારકર્ણનામકસ્યોલૂકસ્ય સમીપે માર્કણ્ડેયેન્દ્રદ્યુમ્નયોર્નયનમ્, તેન પ્રાકારકર્ણોલૂકેનાપીન્દ્રદ્યુમ્નવાર્તાનભિજ્ઞાનકથનોત્તરમિન્દ્રદ્યુમ્નપ્રશ્ને. નિજદીર્ઘા- યુષ્ટ્વકારણકથનમ્, નિજવાર્તાનભિજ્ઞાનાદુદાસીનસ્યેન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય કૃતે નાડીજંઘેનેન્દ્ર- દ્યુમ્નવાર્તાવિજ્ઞાનસ્યાવશ્યકતાપ્રદર્શને પ્રાકારકર્ણોલૂકેનાત્મનોઽપિ દીર્ઘાયુષો ગન્ધ- માદનસ્થસ્ય ગૃધ્રસ્ય સમીપં પ્રતીન્દ્રદ્યુમ્નમાર્કણ્ડેયનાડીજંઘબકાનાં નયનમ્, તેન યુધ્રેણાપીન્દ્રદ્યુમ્નવાર્તાનભિજ્ઞાનવર્ણનપૂર્વકં નિજદીર્ઘાયુષ્ટ્વકારણવૃત્તાન્તકથનમ્, નિ- જવાર્તાનભિજ્ઞાનાદુદાસીનસ્યેન્દ્રદ્યુમ્નસ્યાગ્નિપ્રવેશોદ્યોગં દૃષ્ટ્વા પ્રાકારકર્ણપ્રાર્થ- નયા ગૃધ્રેણાત્મનોઽપિ દીર્ઘાયુષો માનસસરોનિવાસિનઃ કૂર્મસ્ય સમીપં પ્રતીન્દ્રદ્યુમ્નમાર્કણ્ડેયનાડીજંઘપ્રાકારકર્ણાનાં નયનમ્, તત્ર સરસ્તીરે સમા- ગતાનાં તેષાં મધ્ય ઇન્દ્રદ્યુમ્નં નૃપં દૃષ્ટ્વા કૂર્મસ્ય તાનસત્કૃત્યૈવ જલમધ્યે પ્રવેશ-કરણમ્, તતો ગૃધ્રેણ તસ્મૈ જલપ્રવેશકારણપૃચ્છાયાં તેન કૂર્મેણેન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય પૂર્વ-
સમસ્તવૃત્તાન્તકથનાદિન્દ્રદ્યુમ્નસ્ય કીર્ત્યુદ્ધારે જાતે સતીન્દ્રદ્યુમ્નોપરિ દેવૈઃ પુષ્પ-વૃષ્ટિકરણમ્, તતસ્તસ્મિન્નેવ સમયે દેવદૂતેન વિમાનમાનીયેન્દ્રદ્યુમ્નં પ્રતિ બ્રહ્મ-લોકં પ્રતિ ગમનાય પ્રાર્થનાકરણમ્, ઇન્દ્રદ્યુમ્નેન બ્રહ્મલોકં પ્રતિ ગન્તું સ્વસ્યા-નિચ્છાં પ્રદર્શ્ય કૂર્મં પ્રતિ તસ્યૈવ દીર્ઘાયુષ્ટ્વકારણજિજ્ઞાસયા પ્રશ્નકરણમ્; કૂર્મેણ નિજપૂર્વવૃત્તાન્તકથનપૂર્વકમિન્દ્રદ્યુમ્નાદીનામાતિથ્યકરણમ્, તતઃ ષડ્ભિસ્તૈર્લોમશ-મહર્ષિણા સહ સમાગમં કૃત્વા લોમશસ્ય દીર્ઘાયુષ્ટ્વકારણં જ્ઞાત્વા તૈઃ સર્વૈઃ સપ્તભિઃ સ્વસ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, તતઃ સપ્તલિંગોત્પત્તિવર્ણનમ્....... ૩૦૫
૨૭૨ આયુઃપ્રમાણવર્ણને નિમેષાદારભ્ય કૃતાદિચતુર્યુગકાલપ્રમાણવર્ણનમ્, અગ્નિષ્ટોમાદિ-કર્મભિર્દેવલોકબ્રહ્મલોકાદિપ્રાપ્તિવર્ણનમ્, ચતુર્યુગેપુ લોકાનાં પરિસ્થિતિધર્માદિ-વર્તનવર્ણનમ્, તત્પ્રસંગેન વિશેષતઃ કલિકાલનિર્ણયકરણમ્ ...૩૧૫
૨૭૩ બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદીનામાયુઃપ્રમાણવર્ણનમ્, ચાન્દ્રસૌરમાસપ્રમાણવર્ણનમ્, નાક્ષત્રમાસ-પ્રમાણકથનમ્ ,યુગપ્રમાણવર્ણનમ્.... .... ૩૧૫
૨૭૪ દુર્વાસસઃ કથાપ્રસંગે નિંબશુચનામકસ્ય કસ્યચિન્મઠપતેરગ્રતઃ સ્થિતાં દ્રવ્યપૂરિતાં મંજૂષાં ગ્રહીતું કેનચિલ્લુબ્ધકેન - તદ્વિશ્વાસાર્થં નિંબશુચશિષ્યત્વં સ્વીકૃત્ય કપટન વર્તનમ્, ત બહુકાલે ગતે કસ્મિંશ્ચિત્સમયે શિષ્યેણ સહ નિંબશુચસ્ય મુરલાનદ્યામાગમનમ્, તત્ર સ્વકંથાં શિષ્યહસ્તે નિધાય તતોઽતિદૂરં મૂત્રપુરીષોત્સર્ગાદિકં વિધાતું નિંબશુચસ્ય ગમને તાં કન્થાં ગૃહીત્વા લુવ્ધકશિષ્યસ્ય પલાય-નમ્, નિંબશુચાખ્યેન મઠપતિના તજ્જ્ઞાત્વા શોકકરણમ્, તતો દુઃશીલલુવ્ધકેન તદ્દ્રવ્યસાહાય્યેન વ્યાપારં કૃત્વા દારપરિગ્રહોત્તરં સ્વસ્યાપુત્રત્વં દૃષ્ટ્વા પુત્રપ્રાપ્ત્યર્થં ભાર્યયા સમં ચમત્કારપુરે ગમનમ્, તત્ર દુર્વાસસા સમાગમં કૃત્વા દુર્વાસસં પ્રતિ પ્રાક્કૃતસર્વકપટાદિસ્વકીયગર્હિતકર્મ વિનિવેદ્ય દુર્વાસોવચસા દુઃશીલેન દાનાદિકરણં સ્વનામ્ના લિંગસ્થાપનં ચ, ઽએવં તસ્ય લિંગસ્ય ડુઃશીલેશ્વર-સંજ્ઞાપ્રાપ્તિકારણવૃત્તાન્તવર્ણનમ્ , દુઃશીલેશ્વરદુર્વાસસેશ્વરયોર્માહાત્મ્યવર્ણનમ્.. ૩૧૭
૨૭૫ દુઃશીલેન સ્વગુરોર્નિંબશુચસ્યોદ્દેશેન નિંબેશ્વરેતિનામ્ના લિંગસ્થાપનમ્, તતો દુઃશીલસ્ય ભાર્યયા શાકંભરીનામ્ન્યા શાકંભરીદુર્ગાસ્થાપનમ્, તતો દુઃશીલે પઞ્ચત્વં ગતે
દુઃશીલભાર્યયા શાકંભર્યા તેન દુઃશીલેન સહાગ્નૌ પ્રવેશકરણમ્, દુઃશીલેશ્વરનિંબે-શ્વરશાકંભર્યુત્પત્તિવર્ણનમ્... . ૩૧૯
૨૭૬ એકાદશરુદ્રવર્ણને હાટકેશ્વરક્ષેત્રં દ્રષ્ટુમહમહમિકયૈકાદશમહર્ષીણામાગમનમ્, તદા શિવેન સર્વેષાં યુગપદ્દર્શનલાભાર્થમેકાદશરૂપધારણમ્, તદેકાદશવિધં શિવરૂપં દૃષ્ટ્વા મુનિભિઃ સ્તુતિકરણમ્, તત્રૈવૈકાદશરુદ્રાણાં સ્થાપનમ્, એકાદશરુદ્રોત્પત્તિ-માહાત્મ્યવર્ણનમ્ .............. ૩૧૯
૨૭૭ એકાદશરુદ્રાણાં નામકીર્તનમ્ , એકાદશરુદ્રસમીપે દાનમાહાત્મ્યવર્ણનમ.... ૩૨૦
૨૭૮ દ્વાદશાદિત્યવર્ણનપ્રસંગેન બ્રહ્મકૃતયજ્ઞપ્રસ્તાવે શક્રેણ બ્રહ્મપત્નીત્વેન કર્તું ગોપકન્યાયા ગોવક્ત્રેણ નિષ્કાસ્યાનયનમ્ , ગાયત્રીબ્રહ્મણોર્વિવાહોત્તરં સાવિત્ર્યા આગમનમ્, તતઃ પિતામહસ્યસાવિત્રીદત્તશાપેન શુનઃશેપપ્રપૌત્રસ્ય ચારાયણસ્ય ગૃહે યાજ્ઞવલ્ક્યેતિના-મ્નાજન્મગ્રહણમ્ ,પરસ્ત્રીલમ્પટત્વરૂપદુર્વ્યસનાર્તં તં દૃષ્ટ્વા તસ્ય યાજ્ઞવલ્ક્યસ્ય પિતા-મહેન ચારાયણેન યાજ્ઞવલ્ક્યસ્ય સ્વાશ્રમાન્નિઃસારણમ્, તતઃ શાકલ્યસ્ય શિષ્યત્વં પ્રાપ્ય તસ્ય ગૃહે નિવાસકરણમ્, તતઃ કદાચિચ્છિષ્યાનુક્રમેણૈકદા તસ્ય યાજ્ઞ-વલ્ક્યસ્ય રાજગૃહે શાંતિપૂર્વકમાશીઃપ્રદાનાર્થ ગમને રાજ્ઞાઽપમાનકરણમ્ , તતઃ પશ્ચાત્તાપવતા રાજ્ઞા પુનરપરેદ્યુસ્તસ્ય યાજ્ઞવલ્ક્યસ્યૈવ રાજમંદિરેપ્રેષણાર્થં પ્રાર્થનાયાં કૃતાયાં રાજગૃહે ગન્તું તસ્ય યાજ્ઞવલ્ક્યસ્ય ગુરુણાજ્ઞાકરણમ્, તાં ગુર્વાજ્ઞામુલ્લંઘ્ય યાજ્ઞવલ્ક્યસ્ય તસ્ય રાજ્ઞો ગૃહે ગમનનિષેધનમ્ , તતો યાજ્ઞવલ્ક્યેન ક્રુદ્ધસ્ય તસ્ય ગુરોરતિનિર્બંધાત્તસ્માદધીતાં વિદ્યાં વમનેન નિરુદ્ગીર્ય ગુરવે તદ્વિદ્યાયા નિવેદનમ્,
તતો વિદ્યાપ્રાપ્ત્યર્થં સૂર્યારાધનાકરણમ્, તતઃ સૂર્યતો વિદ્યાં લબ્ધ્વા સૂર્યં સંમાન્ય સૂર્યાજ્ઞાપાલનં પ્રતિજ્ઞાય શાકલ્યગુરુસમીપેગુરુદક્ષિણાં દાતું યાજ્ઞવલ્ક્યસ્યાગમનમ્, તતઃ સૂર્યપ્રાપ્તાં વિદ્યાં ગુરુદક્ષિણાત્વેન શાકલ્યાય કથયિત્વા સશિષ્યેણ શાકલ્યેન સમં યાજ્ઞવલ્ક્યસ્ય દ્વાદશાદિત્યસંનિધૌ ગમનમ્, દ્વાદશાદિત્યોત્પત્તિરત્નાદિત્યોત્પ-ત્તિમાહાત્મ્યવર્ણનપૂર્વકં યાજ્ઞવલ્ક્યવૃત્તાન્તવર્ણનમ્......... ૩૨૧
૨૭૯ સ્કાન્દમહાપુરાણાગમપરંપરાકથનમ્, તત્ર નાગરખણ્ડોપસંહારવર્ણનમ્, નાગરખણ્ડ-વૈભવવર્ણનમ્, નાગરખણ્ડફલશ્રુતિકથનમ્, ગુરુશિષ્યાધિકારવર્ણનમ્, પૌરા-ણિકવ્યાસાધિકારવર્ણનમ્. .. ...... -... ૩૨૪
ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણે ષષ્ઠં નાગરખણ્ડમ્
મૂળ પાઠ: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0