સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.92

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
તતો ગચ્છેત્તુ રાજેન્દ્ર યમહાસ્યમનુત્તમમ્ ।
સર્વપાપહરં તીર્થં નર્મદાતટમાશ્રિતમ્

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
યમહાસ્યં કથં જાતં પૃથિવ્યાં દ્વિજપુંગવ ।
એતત્સર્વં મમાખ્યાહિ પરં કૌતૂહલં હિ મે

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
સાધુ સાધુ મહાપ્રાજ્ઞ પૃષ્ટોઽહં નૃપનન્દન ।
સ્નાનાર્થં નર્મદાં પુણ્યામાગતસ્તે પિતા પુરા

રજકેન યથા ધૌતં વસ્ત્રં ભવતિ નિર્મલમ્ ।
તથાસૌ નિર્મલો જાતો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિર

સ પશ્યન્નિર્મલં દેહં હસન્પ્રોવાચ વિસ્મિતઃ

યમ ઉવાચ -
મત્પુરં કથમાયાન્તિ મનુજાઃ પાપબૃંહિતાઃ ।
સ્નાનેનૈકેન રેવાયાઃ પ્રાપ્યતે વૈષ્ણવં પદમ્

સમર્થા યે ન પશ્યન્તિ રેવાં પુણ્યજલાં શુભામ્ ।
જાત્યન્ધૈસ્તે સમા જ્ઞેયા મૃતૈઃ પઙ્ગુભિરેવ વા

સમર્થા યે ન પશ્યન્તિ રેવાં પુણ્યજલાં નદીમ્ ।
એતસ્માત્કારણાદ્રાજન્હસિતો લોકશાસનઃ

સ્થાપયિત્વા યમસ્તત્ર દેવં સ્વર્ગં જગામ હ ।
યમહાસેશ્વરે રાજઞ્જિતક્રોધો જિતેન્દ્રિયઃ

વિશેષાચ્ચાશ્વિને માસિ કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશીમ્ ।
ઉપોષ્ય પરયા ભક્ત્યા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

રાત્રૌ જાગરણં કુર્યાદ્દીપં દેવસ્ય બોધયેત્ ।
ઘૃતેન ચૈવ રાજેન્દ્ર શૃણુ તત્રાસ્તિ યત્ફલમ્

મુચ્યતે પાતકૈઃ સર્વૈરગમ્યાગમનોદ્ભવૈઃ ।
અભક્ષ્યભક્ષણોદ્ભૂતૈરપેયાપેયજૈરપિ

અવાહ્યવાહિતે યત્સ્યાદદોહ્યાદોહને યથા ।
સ્નાનમાત્રેણ તસ્યૈવં યાન્તિ પાપાન્યનેકધા

યમલોકં ન વીક્ષેત મનુજઃ સ કદાચન ।
પિત્ઃણાં પરમં ગુહ્યમિદં ભૂમૌ નરેશ્વર

દદતામક્ષયં સર્વં યમહાસ્યે ન સંશયઃ ।
અમાવાસ્યાં જિતક્રોધો યસ્તુ પૂજયતે દ્વિજાન્

હિરણ્યભૂમિદાનેન તિલદાનેન ભૂયસા ।
કૃષ્ણાજિનપ્રદાનેન તિલધેનુપ્રદાનતઃ

વિધાનોક્તદ્વિજાગ્ર્યાય યે પ્રદાસ્યન્તિ ભક્તિતઃ ।
હયં વા કુંજરં વાથ ધૂર્વહૌ સીરસંયુતૌ

કન્યાં વસુમતીં ગાં ચ મહિષીં વા પયસ્વિનીમ્ ।
દદતે યે નૃપશ્રેષ્ઠ નોપસર્પન્તિ તે યમમ્

યમોઽપિ ભવતિ પ્રીતઃ પ્રતિજન્મ યુધિષ્ઠિર ।
યમસ્ય વાહો મહિષો મહિષ્યસ્તસ્ય માતરઃ

તાસાં દાનપ્રભાવેણ યમઃ પ્રીતો ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
નાસૌ યમમવાપ્નોતિ યદિ પાપૈઃ સમાવૃતઃ

એતસ્માત્કારણાદત્ર મહિષીદાનમુત્તમમ્ ।
તસ્યાઃ શૃઙ્ગે જલં કાર્યં ધૂમ્રવસ્ત્રાનુવેષ્ટિતા

આયસસ્ય ખુરાઃ કાર્યાસ્તામ્રપૃષ્ઠાઃ સુભૂષિતાઃ ।
લવણાચલં પૂર્વસ્યામાગ્નેય્યાં ગુડપર્વતમ્

કાર્પાસં યામ્યભાગં તુ નવનીતં તુ નૈરૃતે ।
પશ્ચિમે સપ્તધાન્યાનિ વાયવ્યે તંદુલાઃ સ્મૃતાઃ

સૌમ્યે તુ કાઞ્ચનં દદ્યાદીશાને ઘૃતમેવ ચ ।
પ્રદદ્યાદ્યમરાજો મે પ્રીયતામિત્યુદીરયન્

ઇત્યુચ્ચાર્ય દ્વિજસ્યાગ્રે યમલોકં મહાભયમ્ ।
અસિપત્ત્રવનં ઘોરં યમચુલ્લી સુદારુણા

રૌદ્રા વૈતરણી ચૈવ કુમ્ભીપાકો ભયાવહઃ ।
કાલસૂત્રો મહાભીમસ્તથા યમલપર્વતૌ

ક્રકચં તૈલયન્ત્રં ચ શ્વાનો ગૃધ્રાઃ સુદારુણાઃ ।
નિરુચ્છ્વાસા મહાનાદા ભૈરવો રૌરવસ્તથા

એતે ઘોરા યામ્યલોકે શ્રૂયન્તે દ્વિજસત્તમ ।
ત્વત્પ્રસાદેન તે સોમ્યાસ્તીર્થસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ

દાનસ્યાસ્ય પ્રભાવેણ યમરાજપ્રસાદતઃ ।
નરકેઽહં ન યાસ્યામિ દ્વિજ જન્મનિ જન્મનિ

યમહાસ્યસ્ય ચાખ્યાનમિદં શૃણ્વન્તિ યે નરાઃ ।
તેઽપિ પાપવિનિર્મુક્તા ન પશ્યન્તિ યમાલયમ્

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે યમહાસ્યતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ દ્વિનવતિતમોઽધ્યાયઃ ॥