સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.71

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
ભગવ ન્ભવતા સર્વં કથિતં દેવમૂર્તિના ॥
અવંતીતીર્થમાહાત્મ્યં પવિત્રં વેદસંમિતમ્

ભૂયસ્તુ શ્રોતુમિચ્છામિ ત્વત્તો બ્રહ્મવિદાં વર ॥
મહાકાલવને રમ્યે અવંત્યાં ભુવિ સત્તમ ॥
તીર્થાનિ કતિસંખ્યાનિ વિદ્યંતે હ્યત્ર સુવ્રત

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
શ્રૂયતાં ભો દ્વિજશ્રેષ્ઠ કથાં પાપહરાં પરામ્ ॥

ઉમામહેશ્વરસંવાદં નારદસ્ય ચ ધીમતઃ ॥
નારદેન પુરા પૃષ્ટં પ્રશ્નમેતદ્દ્વિજોત્તમ

॥ નારદ ઉવાચ ॥ ॥
ભગવઞ્ચ્છ્રોતુમિચ્છામિ મહાકાલ વને શુભે ॥
તીર્થાનિ યાનિ વર્તંતે તાનિ નો વદ વિસ્તરાત્

ઇતિ પૃષ્ટસ્તદા વિપ્ર નારદેન પુરાઽનઘ ॥
ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા ઉમયા સહિતો હરઃ

॥ શ્રીમહાદેવ ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુષ્વ ભો ઋષિશ્રેષ્ઠ મહાકાલવને શુભે ॥
તીર્થાનિ યાનિ તિષ્ઠંતિ તાનિ વક્ષ્યામિ સુવ્રત

પુષ્કરાદ્યાનિ તીર્થાનિ યાનિ કાનિ મહીતલે ॥
તાનિ સર્વાણિ વર્તંતે મહાકાલવનોત્તમે

અસંખ્યાતસહસ્રાણિ કોટિકોટીનિ સત્તમ ॥
રુદ્રસરે નિમજ્જંતિ કોટિતીર્થં તથોચ્યતે

નીહારકણિકાવૃષ્ટિં ગિરૌ વર્ષંતિ કિન્નરાઃ ॥
હેમંતે ચૈવ દૃશ્યંતે તીર્થે પૈશાચમોચને

ન હિ સંખ્યાં વિજાનામિ તીર્થાનાં ભુવિ સત્તમ ॥
કિયન્તિ સંતિ તીર્થાનિ લિંગાનિ ચ તથૈવ ચ

તથાઽપિ ચ પ્રાધાન્યેન કથયિષ્યામિ સત્તમ ॥
સંવત્સરસ્ય યાવંતિ અહાનિ ચ દ્વિજોત્તમ

તાવંતિ પ્રાપણીયાનિ પ્રસિદ્ધાનિ પરંતપ ॥
વત્સરે પરિપૂર્ણે ચ જાયતેઽવંતિયાત્રિકા

વિધિવત્કુરુતે યસ્તુ સાક્ષાચ્છંભુર્ભવેચ્ચ સઃ ॥
મન્વંતરસહસ્રેષુ કાશીવાસે ચ યત્ફલમ્

તત્ફલં જાયતેઽવંત્યાં વૈશાખે પંચભિર્દિનૈઃ ॥
અવંતી યાત્રા કર્તવ્યા પ્રયત્નેન મુમુક્ષુણા

માધવેઽપિ વિશેષેણ હ્યવંતીસ્નાનમાચરેત્ ॥
યો હિ વૈશાખમાસાદ્ય અવંત્યાં વ્યાસ માનવઃ

સંવત્સરવ્રતી સ્નાતસ્તીર્થેતીંર્થે યથાવિધિ ॥
દત્ત્વા દાનાનિ સર્વાણિ સમૂલં ફલમશ્નુતે

ભુક્ત્વા ભોગાન્સુવિપુલાઞ્છિવલોકે મહીયતે

માહાત્મ્યમેતચ્છિવભક્તિવર્દ્ધનં યશસ્કરં પુણ્યવિવર્દ્ધનં ચ ॥
યઃ શ્રાવયેદ્વા શૃણુયાચ્ચ ભક્ત્યા કુલં સમુદ્ધૃત્ય હરઃ પદં વ્રજેત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પંચમ આવંત્યખંડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યે વ્યાસસનત્કુમારસંવાદે ઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈક સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ

॥ છ ॥
॥
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણે પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યં પ્રથમં સમ્પૂર્ણમ્ ॥ ( ૫-૧) ॥