સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.53-2

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
ત્રિપંચાશત્તમં વિદ્ધિ સુપ્રસિદ્ધમથેશ્વરમ્ ॥
પરં વિશ્વેશ્વરં ખ્યાતં વિશ્વેષુ ભુવનેષ્વપિ

બભૂવ નૃપતિઃ પૂર્વં વિદર્ભાયાં વિદૂરથઃ ॥
સોન્તઃપુરાયુતોપેતં ચક્રે રાજ્યમકંટકમ્

જઘાન તાપસં સોઽથ પ્રમાદાન્મૃગયા ગતઃ ॥
કૃષ્ણાજિનધરં શાંતં ધ્યાયંતં બ્રહ્મ શાશ્વતમ્

મૃગં મત્વા મહારણ્યે બ્રાહ્મણં દેવમોહિતઃ ॥
તેન કર્મવિપાકેન દેહાંતે રૌરવં ગતઃ

તત્રાસૌ યાતના ઘોરાં અનુભૂયાત્મકાલતઃ ॥
તસ્માદિહાગતો મર્ત્ત્યે સર્પો વિષધરોઽભવત્

અદશત્સોઽપિ કોપેન બ્રાહ્મણં ચરણે પ્રિયે ॥
લકુટેન હતઃ સોઽપિ પંચત્વં તત્ક્ષણાદ્ગતઃ

ચ્યુતસ્તુ નરકાત્સિંહો દ્વિતીયેઽભૂત્સુદારુણઃ ॥
રાજાનં ભક્ષયામાસ રાજલોકૈર્નિપાતિતઃ

પુનર્વ્યાઘ્રો બભૂવાસૌ તૃતીયેઽપિ ભવાંતરે ॥
તીક્ષ્ણપાદનખૈર્ઘોરૈર્ઘાતયામાસ સૂકરાન્

તેનાપિ વૈશ્યો નિધનં નીતઃ કશ્ચિદ્વનાંતરે ॥
નિષાદૈર્નિહતઃ સોઽપિ બાણૈઃ પંચત્વમાગતઃ

ચતુર્થે ઽપિ ગજો જાતઃ સિંહાદ્વધમવાપ્તવાન્ ॥
પંચમે મકરો જાતઃ ક્ષારાંભસિ મહોદધૌ ॥ । 5.2.53.૧૦ ॥
સ્નાતુકામામથો રામામાજઘાનાતિપાપકૃત્ ॥
ધીવરૈઃ કૃતધિક્કારૈર્બડિશૈઃ સન્નિપાતિતઃ

પુનઃ ષષ્ઠે ભવે જાતઃ પિશાચઃ પિશિતાશનઃ ॥
સિદ્ધમંત્રૈરથોદગ્રૈરથર્વપ્રભવૈર્ભૃશમ્

મંત્રી મંત્રવિદાં શ્રેષ્ઠો બ્રાહ્મણસ્તં જઘાન હ ॥
સપ્તમે સ પુનર્જાતો દુર્નિરીક્ષ્યવપુર્ભૃશમ્

તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રઃ કરાલાસ્યો માંસશોણિતભોજનઃ ॥
શુષ્કાંગો મરુભૂમીષુ પાપિષ્ઠો બ્રહ્મરાક્ષસઃ

આક્રમ્ય નિમિરાજેન રાજ્ઞા રાક્ષસશત્રુણા ॥
સમારોપ્ય ધનુઃ સંખ્યે બ્રહ્માસ્ત્રેણ નિપાતિતઃ

દારુણઃ સારમેયોઽભૂદતિકૃષ્ણોઽષ્ટમે ભવે ॥
સ શૂકરખુરાઘાતવ્રણૈઃ પંચત્વમાગતઃ

નવમે જંબુકો જાતઃ શ્મશાને સ ચ માંસભુક્ ॥
લૌલ્યાત્સ નિધનં પ્રાપ્તો દુઃખાર્ત્તો દાવવહ્નિના

દશમે ત્વભવદ્ગૃધ્રસ્તીક્ષ્ણતુંડો ભયાવહઃ ॥
પૂતિમાંસવસાહારો રોગેણ નિધનં ગતઃ

એકાદશે ઽપિ ચંડાલો ગતોઽવંત્યાં વરાનને ॥
દ્રવ્યસ્ય હરણાર્થં વૈ પ્રવિષ્ટો દ્વિજવેશ્મનિ

સ દંડપાશિકેનૈવ પ્રાપ્તો બદ્ધશ્ચ તત્ક્ષણાત્ ॥
આનીતો હિ વધાર્થાય વૃક્ષાગ્રે હ્યવલંબિતઃ

તત્રૈવ લિંગમાસન્નં સાધ્વિ શૂલેશ્વરોત્તરે ॥
તસ્ય દૃષ્ટિપથં પ્રાપ્તમતિવિક્લવચેતસઃ

ક્ષણેન નિધનં પ્રાપ્તઃ સ ગતસ્ત્રિદશાલયમ્ ॥
તત્ર ભુક્ત્વા વરાન્ભોગાનવતીર્ય ચ ભૂતલે

જાતઃ ખ્યાતો વિદર્ભાયાં વિશ્વેશોનામ પાર્થિવઃ ॥
જાતિસ્મરત્વમાપન્નો લિંગદર્શનપુણ્યતઃ

દુર્લભાન્બુભુજે ભોગાન્પ્રાપ્તં રાજ્યં ચકાર સઃ ॥
સોઽભિષિચ્ય સુતં રાજ્યે વિનીતમતિધર્મવિત્ ॥
સંસ્મરન્પૂર્વવૃત્તાંતં જગામાવંતિકાં પુરીમ્

તત્ર દૃષ્ટ્વા મહલ્લિંગં દુર્દર્શમતિતેજસા ॥
દિવ્યેન ચક્ષુષાઽપશ્યલ્લિંગમધ્યે ચરાચરમ્

લિંગમધ્યે સ્થિતાઃ સર્વે સાગરાઃ સરિતસ્તથા ॥
દ્વીપાશ્ચ પર્વતાશ્ચૈવ તથાન્યા દિવ્યભૂતયઃ

ચંદ્રમાઃ સહ નક્ષત્રૈરાદિત્યશ્ચાગ્નિના સહ ॥
ધનદો વરુણશ્ચૈવ યમઃ શક્રો મરુત્પતિઃ

મરુતો દેવગંધર્વા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ ॥
નાગા યક્ષાઃ પિશાચાશ્ચ રાક્ષસા ભીમવિક્રમાઃ

બ્રહ્માદ્યા દેવતાશ્ચાન્યાઃ સ્કંદો લંબોદરસ્તથા॥
સર્વં ત્રિભુવનં દેવિ લિંગમધ્યે વિલોકિતમ્

પ્રભાવં તસ્ય લિંગસ્ય જ્ઞાત્વા સમ્યઙ્મહીપતિઃ॥
સંયતઃ પૂજયામાસ વિશ્વયોનિં મહેશ્વરમ્

પ્રસન્નશ્ચાભવત્તસ્ય વચનં ચેદમબ્રવીત્॥
વરં વરય ભદ્રં તે કિમભીષ્ટં દદામિ તે

તેનોક્તં વચનં રાજ્ઞા યદિ તુષ્ટોસિ મે પ્રભો॥
યે ત્વાં પશ્યંતિ મનુજાઃ શ્રદ્ધયાઽશ્રદ્ધયાઽથવા

મા ભૂત્તેષાં પ્રપતનં ઘોરે સંસારસાગરે॥
વિશ્વેશ્વરેતિ નામ્ના વૈ પ્રસિદ્ધો ભવ ભૂતલે

ઇત્યુક્તે વચને ભૂયો વિશ્વેશોઽલંકૃતો ગણૈઃ ॥
વિમાનેન સુદીપ્તેન ગતો લોકં મદીયકમ્

ગણૈર્નાનાવિધૈઃ સાર્દ્ધં સ્તૂયમાનો વરાનને ॥
કિરીટી કુણ્ડલી ચૈવ મુક્તાહારવિભૂષિતઃ ॥
વિમાનં તસ્ય તદ્દિવ્યં પરિક્રમ્ય સમંતતઃ

સમહેંદ્રધનાધ્યક્ષનાનાનાકનિવાસિનઃ ॥
મુનયઃ સિદ્ધગંધર્વાસ્તથા ચાપ્સરસાં ગણાઃ

નૃત્યેનામરનારીણાં વિલોકિતવિનોદકઃ ॥
યુગકોટિસહસ્રં તુ મત્સમીપે વ્યવસ્થિતઃ

અતો દેવિ ભુવિ ખ્યાતો દેવો વિશ્વેશ્વરેશ્વરઃ ॥
દૃષ્ટ્વા લિંગં ચ વિશ્વેશં પાતકૈર્વિપ્રમુચ્યતે

સપ્તજન્મકૃતૈર્દેહી મનોવાક્કાયકર્મભિઃ ॥
દૃષ્ટ્વા વિશ્વેશ્વરં લિંગં કૃતકૃત્યત્વમાપ્યતે

તસ્ય નશ્યતિ દૌર્ભાગ્યમલક્ષ્મીર્નાશમેતિ ચ ॥
પ્રાપ્નોતિ દેહી કામાંશ્ચ સમૃદ્ધિં માનસીં સદા

દુઃસ્વપ્નો વ્યાધયઃ ક્રૂરા ગ્રહા ભૂતાશ્ચ દારુણાઃ ॥
પ્રણશ્યન્તિ વરારોહે વિશ્વેશે પૂજિતે સદા

યે કેચિચ્છ્રદ્ધયા યુક્તા લિંગમારાધયંતિ વૈ ॥
તે સર્વકામ સંપન્ના જાયંતે ચ યુગેયુગે

અંતે ગતિશ્ચ સા દિવ્યા જાયતે મત્પ્રસાદતઃ ॥
યત્ર સંપૂજ્યતે લિગં તસ્મિન્દેશે શુભાઃ ક્રિયાઃ

ન તત્ર દુર્ભિક્ષભયં નાપમૃત્યુભયં ક્વચિત્ ॥
પ્રેતયોનૌ ચ વેતાલા ન નાગા ન ચ દંષ્ટ્રિણઃ

એતે ચ વિષ્ણુબ્રહ્મેંદ્રકુબેરવરુણાદયઃ ॥
લિંગાર્ચનેન સંપ્રાપ્તાઃ પરાં સિદ્ધિં મહૌજસઃ

એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
વિશ્વેશ્વરસ્ય દેવસ્ય કણ્ટેશ્વરમતઃ શૃણુ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પંચમ આવંત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે વિશ્વેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રિપંચા શત્તમોઽધ્યાયઃ