સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.5-2

॥ શ્રીરુદ્ર ઉવાચ ॥ ॥
અનાદિકલ્પેશ્વરં દેવં પંચમં વિદ્ધિ પાર્વતિ ॥
સર્વપાપહરં નિત્યમનાદિર્ગીયતે સદા

કલ્પસ્યાદૌ પુરા દેવિ લિંગમેતદ્વિનિર્ગતમ્ ॥
યદા નાગ્નિર્ન ચાદિત્યો ન ભૂમિર્ન દિશો ન ખમ્

ન વાયુર્ન જલં ચૈવ ન દ્યૌર્ને ન્દુર્ગ્રહા ન ચ ॥
ન દેવાસુરગંધર્વા ન પિશાચા ન રાક્ષસાઃ

અતો લિંગાત્સમુદ્ભૂતં જગત્સ્થાવરજંગમમ્ ॥
કાલેન ચ લયં યાતિ લિંગેઽસ્મિન્પર્વતાત્મજે

અસ્માલ્લિંગાત્સમુદ્ભૂતા વંશા દેવર્ષિપૈતૃકાઃ ॥
મન્વંતરાણિ વંશાનિ વંશ્યાનુચરિતં ચ યત્

યાવત્યઃ સૃષ્ટયશ્ચૈવ યાવંતઃ પ્રલયાસ્તથા ॥
સમુદ્રાઃ પર્વતાશ્ચૈવ નિમ્નગાઃ કાનનાનિ ચ

ભૂર્લોકાદ્યાશ્ચ યે લોકાઃ પાતાલાઃ સપ્ત યે સ્મૃતાઃ ॥
ગતિસ્તથાર્કસોમાદિગ્રહર્ક્ષ જ્યોતિષામપિ

દૃશ્યાદૃશ્યં ચ તત્સર્વમતો લિંગાદ્વરાનને ॥
અનાદિકારણં યત્તદવ્યક્તાખ્યં મહર્ષયઃ ॥
યદાહુઃ પુરુષં સૂક્ષ્મં નિત્યં સદસદા ત્મકમ્

ધ્રુવમક્ષયમજરમમેયં નાન્યસંશ્રયમ્ ॥
ગંધરૂપરસૈર્હીનં શબ્દસ્પર્શવિવર્જિતમ્

અનાદ્યંતં જગદ્યોનિં ત્રિગુણપ્રભવાવ્યયમ્ ॥
અસાદૃશ્યમવિજ્ઞેયં લિંગં પ્રોક્તં મહર્ષિભિઃ

પ્રલયસ્યાંતે તેનેદં દિવ્યમાસીદશેષતઃ

અહમુર્વ્યાં પ્રબુદ્ધસ્તુ જગદાદિરનાદિમાન્ ॥
સર્વહેતુરચિંત્યાત્મા પરઃ કોઽપ્યપરક્રિયઃ

પ્રકૃતિં પુરુષં ચૈવ પ્રદર્શ્યાશુ જગત્પતિઃ ॥
ક્ષોભયામાસ યોગેન પરેણ પરમેશ્વરઃ

યથા સંનિધિમાત્રેણ ગંધઃ ક્ષોભાય જાયતે ॥
મનસો નોપકર્તૃત્વાત્તથાસૌ પરમેશ્વરઃ ॥
અનાદિઃ કથ્યતે દેવો જગત્કારણતત્પરમ્

પ્રધાનં ક્ષોભ્યમાણં તુ તેન લિંગેન પાર્વતિ ॥
જાયતે ભુવનાધારો બ્રહ્માંડ ઇતિ વિશ્રુતઃ

યસ્મિન્નંડે જગત્સર્વં સદેવાસુરમાનુષમ્ ॥
ઉત્પન્નં ચ વિલીનં ચ યસ્યાંતોઽપિ ન લભ્યતે

સ એવ ક્ષોભકઃ પૂર્વં સ ક્ષોભ્યઃ પૃથિવીપતિઃ ॥
સ સંકોચવિકાસાભ્યાં પ્રધાનત્વે વ્યવસ્થિતઃ

ઉત્પન્નઃ સ જગન્નાથો નિર્ગુણોઽપિ રજોગુણઃ ॥
ભુંજન્પ્રવર્તતે સર્ગં બ્રહ્મત્વં સમુપાગતઃ

બ્રહ્મત્વે સૃજતે લોકાંસ્તતઃ સત્ત્વાતિરેકતઃ ॥
વિષ્ણુત્વમેત્ય ધર્મેણ કરોતિ પરિપાલનમ્

તતસ્તમોગુણોદ્ભિન્નો રુદ્રત્વેનાખિલં જગત્ ॥
ઉપસંહૃત્ય વૈ શેતે ત્રૈલોક્યં ત્રિગુણોઽગુણઃ

યથા પ્રાગ્વાપકઃ ક્ષેત્રી પાલકો લાવકસ્તથા ॥
સ સંજ્ઞા યાતિ તદ્વચ્ચ બ્રહ્મવિષ્ણુત્વરુદ્રતાઃ

બ્રહ્મત્વે સૃજતે લોકાનુદ્રત્વે સંહરત્યપિ ॥
વિષ્ણુત્વે પાતિ તાન્સર્વાંસ્તિસ્રોઽવસ્થાઃ સ્મૃતાઃ સદા

રજો બ્રહ્મા તમો રુદ્રઃ સત્ત્વં વિષ્ણુર્જગત્પતિઃ ॥
એત એવ ત્રયો વેદા એત એવ ત્રયો નરાઃ

કલ્પે કલ્પે હ્યનાદિસ્તુ ગીયતે ત્રિદશૈઃ સદા ॥
પિતૃભિશ્ચ ગણૈઃ સિદ્ધૈરતોઽનાદિકલ્પેશ્વરઃ

નામ પ્રાપ્તં વિશાલાક્ષિ મહાકાલવનં સદા ॥
યદા જાતો વિવાદસ્તુ બ્રહ્મણઃ કેશવસ્ય ચ

અહં જ્યાયાનહં જ્યાયાન્કલ્પાદૌ સૃષ્ટિકારણાત્ ॥
દિવ્યા સમુત્થિતા વાણી નિરાલંબા તદાંબરાત્ ॥

મહાકાલવને લિંગં કલ્પેશ્વરેતિ સંજ્ઞકમ્ ॥
તસ્યાદિમથવાંતં ચ યઃ પશ્યતિ સ ચ પ્રભુઃ ॥
ભવિષ્યતિ ન સંદેહો ન વાદઃ ક્રિયતા મિતિ

તતો દેવિ ગતો બ્રહ્મા ઊર્દ્ધ્વલોકમનંતકમ્ ॥
અધોલોકં ગતો વિષ્ણુસ્તેન વાક્યેન સત્વરમ્

નાદિર્દૃષ્ટો ન ચાંતશ્ચ બ્રહ્મણા કેશવેન તુ ॥
તદા તૌ વિસ્મયાપન્નૌ તુષ્ટુવાતે પરસ્પરમ્

વેદોક્તસૂક્તૈર્વિવિધૈરભિનંદ્ય પુરઃસ્થિતૌ ॥
નાદિરસ્તિ ન ચાંતશ્ચ ન ચ કલ્પોઽત્ર દૃશ્યતે

તસ્માદનાદિકલ્પોઽયમદ્યપ્રભૃતિ ભૂતલે ॥
ખ્યાતિં યાસ્યતિ નામ્ના ચ મહાકાલવનોત્તમે

પઞ્ચપાતકસંયુક્તો યો મર્ત્યો દુષ્ટમાનસઃ ॥
સોઽપિ ગચ્છેચ્છિવં દૃષ્ટ્વાનાદિકલ્પેશ્વરં શિવમ્

શિવમસ્તુ સદા તેષાં યેષાં ત્વં દર્શનં ગતઃ ॥
તે ધન્યા માનુષે લોકે યે ત્વાં શરણાગતાઃ

સર્વતીર્થાભિષેકૈસ્તુ યત્પુણ્યં પ્રાપ્યતે નરૈઃ ॥
તત્સર્વમધિકં દેવ લભ્યતે તવ દર્શનાત્

તાવત્પતંતિ સંસારે સુખદુઃખસમાકુલે ॥
તાવન્ન દૃશ્યતે દેવ સંસારાર્ણવતારકઃ

યદા પાપક્ષયઃ પુંસાં તદા ત્વદ્દર્શનં ભવેત્

બ્રહ્મહા વા સુરાપો વા સ્તેયી ચ ગુરુતલ્પગઃ ॥
તત્સંસર્ગી નરો યસ્તુ મહાકિલ્બિષકારકઃ ॥
સોઽપિ યાતિ પરં સ્થાનં પુનરાવૃત્તિવર્જિતમ્

યત્ફલં ચાશ્વમેધેન રાજસૂયેન યત્ફલમ્ ॥
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ તવ દેવ સમર્ચનાત્

તે નરાઃ પશવો લોકે તેષાં જન્મ નિરર્થકમ્ ॥
યૈર્ન દૃષ્ટો મહાદેવોઽના દિકલ્પેશ્વરઃ શિવઃ

ઇત્યુક્ત્વા કેશવો દેવો બ્રહ્મા ચૈવ વરાનને ॥
વામે દક્ષિણભાગે ચ તસ્ય લિંગસ્ય સંસ્થિતૌ

એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ લભ્યતે પરમં પદમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખંડે ચતુરશીતિલિંગમાહાત્મ્યેઽનાદિકલ્પેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ પંચમોઽધ્યાયઃ