સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.41-3

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
તતો ગચ્છેચ્ચ રાજેન્દ્ર કુણ્ડલેશ્વરમુત્તમમ્ ।
યત્ર સિદ્ધો મહાયક્ષઃ કુણ્ડધારો નૃપોત્તમ

તપઃ કૃત્વા સુવિપુલં સુરાસુરભયંકરમ્ ।
પૌલસ્ત્યમન્દિરે ચૈવ ચિક્રીડ નૃપસત્તમ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
કસ્મિન્યુગે સમુત્પન્નઃ કસ્ય પુત્રો મહામતિઃ ।
તપસ્તપ્ત્વા સુવિપુલં તોષિતો યેન શઙ્કરઃ

એતદ્વિસ્તરતસ્તાત કથયસ્વ મમાનઘ ।
શૃણ્વતશ્ચ ન તૃપ્તિર્મે કથામૃતમનુત્તમમ્

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
ત્રેતાયુગે બ્રહ્મસમઃ પૌલસ્ત્યોનામ વિશ્રવાઃ ।
તપઃ કૃત્વા સુવિપુલં ભરદ્વાજસુતોદ્ભવઃ

પુત્રં પૌત્રગણૈર્યુક્તં પત્ન્યા ભક્ત્યા સુતોષિતઃ ।
ધનદં જનયામાસ સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્

જાતમાત્રં તુ તં જ્ઞાત્વા બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
ચકાર નામ સુપ્રીત ઋષિદેવસમન્વિતઃ

યસ્માદ્વિશ્રવસો જાતો મમ પૌત્રત્વમાગતઃ ।
તસ્માદ્વૈશ્રવણો નામ તવ દત્તં મયાનઘ

તથા ત્વં સર્વદેવાનાં ધનગોપ્તા ભવિષ્યસિ ।
ચતુર્થો લોકપાલાનામક્ષયશ્ચાવ્યયો ભુવિ

તસ્ય ભાર્યા મહારાજ ઈશ્વરીતિ ચ વિશ્રુતા ।
યક્ષો યક્ષાધિપઃ શ્રેષ્ઠસ્તસ્ય કુણ્ડોઽભવત્સુતઃ

સ ચ રૂપં પરં પ્રાપ્ય માતાપિત્રોરનુજ્ઞયા ।
તપશ્ચચાર વિપુલં નર્મદાતટમાશ્રિતઃ

ગ્રીષ્મે પઞ્ચાગ્નિસંતપ્તો વર્ષાસુ સ્થણ્ડિલેશયઃ ।
હેમન્તે જલમધ્યસ્થો વાયુભક્ષઃ શતં સમાઃ

એવં વર્ષશતે પૂર્ણે એકાઙ્ગુષ્ઠેઽભવન્નૃપ ।
અસ્થિભૂતઃ પરં તાત ઊર્ધ્વબાહુસ્તતઃ પરમ્

અતપચ્ચ ઘૃતશ્વાસઃ કુણ્ડલો ભરતર્ષભ ।
ચતુર્થે વર્ષશતકે તુતોષ વૃષવાહનઃ

વરં વૃણીષ્વ ભો વત્સ યત્તે મનસિ રોચતે ।
દદામિ તે ન સન્દેહસ્તપસા તોષિતો હ્યહમ્

કુણ્ડલ ઉવાચ -
યક્ષાધિપપ્રસાદેન તસ્યૈવાનુચરઃ પુરે ।
વિચરામિ યથાકામમવધ્યઃ સર્વશત્રુષુ

તથેત્યુક્ત્વા મહાદેવઃ સર્વલોકનમસ્કૃતઃ ।
જગામાકાશમાવિશ્ય કૈલાસં ધરણીધરમ્

ગતે ચાદર્શનં દેવે સોઽપિ યક્ષો મુદાન્વિતઃ ।
સ્થાપયામાસ દેવેશં કુણ્ડલેશ્વરમુત્તમમ્

અલંકૃત્વા જગન્નાથં પુષ્પધૂપાનુલેપનૈઃ ।
વિમાનૈશ્ચામરૈશ્છત્રૈસ્તથા વૈ લિઙ્ગપૂરણૈઃ

તર્પયિત્વા દ્વિજાન્સમ્યગન્નપાનાદિભૂષણૈઃ ।
પ્રીણયિત્વા મહાદેવં તતઃ સ્વભવનં યયૌ

તદાપ્રભૃતિ તત્તીર્થં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્ ।
ઉત્તમં પરમં પુણ્યં કુણ્ડલેશ્વરનામતઃ

તત્ર તીર્થે તુ યઃ કશ્ચિદુપવાસપરાયણઃ ।
અર્ચયેદ્દેવમીશાનં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

સુવર્ણં રજતં વાપિ મણિં મૌક્તિકમેવ ચ ।
દદ્યાદ્ભોજ્યં બ્રાહ્મણેભ્યઃ સ સુખી મોદતે દિવિ

તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા ઋગ્યજુઃસામગોઽપિ વા ।
ઋચમેકાં જપિત્વા તુ સકલં ફલમશ્નુતે

ગાં પ્રયચ્છતિ વિપ્રેભ્યસ્તત્ફલં શૃણુ પાણ્ડવ ।
યાવન્તિ તસ્યા રોમાણિ તત્પ્રસૂતિકુલેષુ ચ

તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે ।
સ્વર્ગે વાસો ભવેત્તસ્ય પુત્રપૌત્રૈઃ સમન્વિતઃ

તાવન્તિ વર્ષાણિ મહાનુભાવઃ સ્વર્ગે વસેત્પુત્રપૌત્રૈશ્ચ સાર્દ્ધમ્ ।
તત્રાન્નદો યાતિ મહેશલોકમસંખ્યવર્ષાણિ ન સંશયોઽત્ર

સ વૈ સુખી મોદતે સ્વર્ગલોકે ગન્ધર્વસિદ્ધાપ્સરઃસમ્પ્રગીતે ।
એવં તુ તે ધર્મસુત પ્રભાવસ્તીર્થસ્ય સર્વઃ કથિતશ્ચ પાર્થ

શ્રુત્વા સ્તુવન્મુચ્યતે સર્વપાપૈઃ પુનસ્ત્રિલોકીમિહ તત્પ્રભાવાત્

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે નર્મદામાહાત્મ્યે કુણ્ડલેશ્વરતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ ॥