સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.40-2

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
ચત્વારિંશત્તમં વિદ્ધિ કુંડેશ્વરમતઃ શૃણુ ॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ લભ્યતે સદ્ગતિઃ પરા

વિજ્ઞપ્તોઽહં ત્વયા દેવિ મંદરે ચારુકંદરે ॥
વીરકં દ્રષ્ટુમિચ્છામિ ક્વ ગતો મમ પુત્રકઃ

મયા પ્રોક્તં વિશાલાક્ષિ મહાકાલવનો ત્તમે ॥
જલમધ્યે સ્થિતસ્તેપે તપઃ પરમદારુણમ્

મુનિભિઃ સહિતો ધીમાન્ભ્રાજમાનોંઽશુમાનિવ ॥
ગચ્છામસ્તત્ર તં દ્રષ્ટું ગણૈઃ સાર્દ્ધં વરાનને ॥

મદીયં વચનં શ્રુત્વા ત્વયાહં પ્રેરિતસ્તદા ॥
ઉત્તિષ્ઠ શમ્ભો ગચ્છામો વૃષમારુહ સત્વરમ્

સપ્રસ્નવૌ સ્તનૌ જાતૌ સદ્યઃ સંસ્મૃત્ય વીરકમ્ ॥
મયા સ્મૃતો વૃષો દેવિ ધર્મરૂપી સનાતનઃ

મદીયં ચિંતિતં જ્ઞાત્વા મમપાર્શ્વમુપાગતઃ ॥
આરૂઢોઽહં ત્વયા સાર્દ્ધં તસ્મિન્નેવ વૃષે તદા

પ્રસ્થિતસ્તત્ક્ષણાચ્છીઘ્રં ગણૈર્નાનાવિધૈઃ સહ ॥
વેગાત્પ્રયાતો વૃષભસ્કંધાલંબિતયા ત્વયા

રણદ્વલયબાહુભ્યાં ગાઢમાલિંગિતો હ્યહમ્॥
ત્વં ભીતા ચ તદા જાતા યદાતીવ પ્રણોદિતઃ

વૃષો મયા વિશાલાક્ષિ સ કૃષ્ટો ગણપૈસ્તદા ॥
કૃષ્ટં ચ સત્વરં દૃષ્ટ્વા પ્રોક્તં ચ ભીતયા તદા

શ્રાંતાસ્મિ સાંપ્રતં દેવ વેગેનાનેન ભીષિતા ॥
તદ્વિશ્રમિતુમિચ્છામિ ભૂધરસ્ય તટે વિભો

ક્ષણં પદ્ભ્યાં ગમિષ્યામિ વિષમોયં ગિરિર્મહાન્॥
ત્વદીયં વચનં શ્રુત્વા બાઢમુક્તં પ્રિયે મયા

મુહૂર્ત્તં ચારુજઘને શૈલપાદમુપાશ્રિતા ॥
કુરુ શ્રમાપનયનં યાવદ્વેગાત્પ્રયામ્યહમ્ ॥

પંથાન ત્વત્સુખં યત્ર તં વયં મૃગયાવહે ॥
એષ કુણ્ડો ગણાધ્યક્ષસ્ત્વત્સમીપે વસિષ્યતિ ॥
ત્વદાજ્ઞાવશવર્ત્તી ચ કિંકરઃ સ્થાપિતો મયા ॥

એવમુક્ત્વા તતો દેવિ સંસ્થાપ્ય ગણરક્ષકમ્ ॥
આરૂઢોઽહં ગિરેઃ પ્રાંતમુદયાદ્રિં રવિર્યથા

તતોઽવલોકિતોઽત્યર્થં રમણીયો મહા ગિરિઃ ॥
ઇદં રમ્યમિદં રમ્યમિત્યસ્મિન્વરપર્વતે

પશ્યતો મમ શૈલેંદ્રં ગતાઃ સંવત્સરા દશ ॥
ત્વયાથ ચિંતિતં દેવિ ક્વ ગતસ્ત્રિપુરાંતકઃ

નૂનં ન મદનાતપ્તાં વેત્તિ માં રતિવર્જિતામ્ ॥
માં વિહાય મહાદેવો નિર્વિશંકઃ ક્વ વર્ત્તતે

હરસ્ય ક્વાપિ યાતસ્ય વૈરં સંસ્મૃત્ય ચિત્તજઃ ॥
બાધતે મામનંગોપિ ચાપરોપિતમાર્ગણઃ ॥
વિલોકયંતીં હા દૃષ્ટ્વા વિલપંતીં પુનઃ પુનઃ

તતઃ કુણ્ડો ગણાધ્યક્ષો જ્ઞાત્વા ભાવં ત્વદીયકમ્ ॥
ઉત્કૃષ્ટેન સ્વરેણોક્તં મા દેવિ વિમના ભવ

આયાત એષ તે ભર્ત્તા મા ચેતઃ કલુષં કુરુ ॥
એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય કુણ્ડસ્ય કમલાનને

દુઃખાર્ત્તયા ત્વયા પ્રોક્તઃ કુણ્ડ વેદ્મિ ન શંકરમ્ ॥
ક્વ ગતઃ કિં ચ કુરુતે કાલં દીર્ઘમિમં શિવઃ ॥
દર્શયસ્વ મહાદેવમિત્યુક્તોઽ સૌ પુનઃપુનઃ

યદા ન દર્શિતસ્તેન કુણ્ડેનાહં વરાનને ॥
તદા શપ્તસ્ત્વયા દેવિ ક્રુદ્ધયા ગણરક્ષકઃ

ગચ્છ ત્વં માનુષં લોકં યસ્માન્ન કથિતો હરઃ ॥
એતસ્મિન્નંતરે દેવિ પ્રાપ્તોઽહં ત્વત્સમીપતઃ

પૃષ્ટશ્ચાહં ત્વયા દેવિ વિહાય ક્વ ગતોઽસિ મામ્ ॥
દુર્ગમે પર્વતે શૂન્યે તસ્માત્ત્ય ક્ષ્યામિ જીવિતમ્

ગત્વાગ્રે ભૂધરસ્યાસ્ય કિં કૃતં ચ ત્વયા વિભો ॥
મયા તવ વચઃ શ્રુત્વા કથિતં સર્વમેવ તત્

દુરાધર્ષતરઃ શૈલઃ સમંતાદ્દુરતિક્રમઃ ॥
ત્વત્પ્રિયાર્થં મહાભાગે મયા માર્ગોઽવલોકિતઃ

યેન માર્ગેણ વિશ્રબ્ધં ગમિષ્યામઃ સુમધ્યમે ॥
અયં કુણ્ડો ગણો દેવિ વિષણ્ણો વ્યાકુલઃ કૃતઃ

ત્વયાપ્યુક્તં મહાદેવ કુણ્ડઃ શપ્તો મયા ગણઃ ।
મમાજ્ઞા ન કૃતા યસ્માદ્વિફલં ન વચો મમ ॥
તસ્માદ્યાતુ મમાદેશા ન્મહાકાલવનં શુભમ્

ભૈરવં રૂપમાસ્થાય યત્ર ત્વં ચોત્તરે સ્થિતઃ ॥
તસ્યાગ્રતઃ સ્થિતં લિંગં વર્ત્તતે કામદં સદા

તસ્ય દર્શન માત્રેણ ગણપોઽયં ભવિષ્યતિ ॥
કુણ્ડેશ્વરેતિ વિખ્યાતઃ સ દેવો વૈ ભવિષ્યતિ

ઇત્યુક્તઃ સ ત્વયા દેવિ સમાસાદ્ય પુનઃપુનઃ ॥
પ્રસ્થાપિતસ્ત્વયાદેશાદ્વ્રજ કુણ્ડ મમાજ્ઞયા

મહાકાલવનં શીઘ્રં લિંગમારાધ્ય સત્વરમ્ ॥
કીર્તિસ્તે ભવિતા પુત્ર ત્રિષુ લોકેષુ શાશ્વતી

ઇત્યુક્તસ્તત્ક્ષણાત્પ્રાપ્તો દૃષ્ટ્વા લિઙ્ગં તુ શાશ્વતમ્ ॥
ઉત્તરસ્ય શિવસ્યાગ્રે પૂજયામાસ ભક્તિતઃ

તતો દેવાઃ સગંધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ ॥
યક્ષાશ્ચાપ્સરસશ્ચૈવ સમાજગ્મુઃ સહસ્રશઃ

અથાહં તત્ક્ષણાત્પ્રાપ્તસ્ત્વયા સાર્દ્ધં ગણૈર્વૃતઃ ॥
દૃષ્ટ્વા કુણ્ડં ગણેશં તુ લિંગારાધનતત્પરમ્

સમાધિધ્યાનનિરતં પ્રોક્તમસ્માભિરાદરાત્ ॥
તુષ્ટા તે પાર્વતી પુત્ર પ્રાર્થ્યતાં વરમુત્તમમ્

અક્ષયં તુ પદં પ્રાપ્તં ત્વયા લિંગસ્ય દર્શનાત્ ॥
અદ્યપ્રભૃતિ દેવોઽયં ખ્યાતો ભુવિ ભવિષ્યતિ ॥
નામ્ના કુણ્ડેશ્વરો યસ્માત્સર્વસંપત્કરઃ સદા

કુણ્ડેશ્વરમનાદિં તુ ભક્ત્યા પશ્યતિ યો નરઃ ॥
સોઽશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્સ્યતિ નાન્યથા

તસ્ય દાનફલં સર્વં સર્વતીર્થફલં સદા ॥
લિંગં કુણ્ડેશ્વરં યસ્તુ ભક્ત્યા સંપૂજયિષ્યતિ

દશાનામશ્વમેધાનામગ્નિષ્ટોમશતસ્ય ચ॥
સ્પર્શનાત્ફલમાપ્નોતિ કુણ્ડેશ્વરસ્ય સર્વદા

પ્રાતઃ પશ્યંતિ યે ભક્ત્યા કૃત્વા નિયમપૂર્વકમ્॥
સિદ્ધિં સુકામિકીં હૃષ્ટાઃ સંપ્રાપ્સ્યંતિ ન સંશયઃ

એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
કુણ્ડેશ્વરસ્ય દેવસ્ય શૃણુ લુંપેશ્વરં પરમ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખંડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે કુંડેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ