સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.4-2

શ્રીમહાદેવ ઉવાચ ॥
ખ્યાતોઽવંત્યાં ચતુર્થોઽસૌ દેવો ડમરુકેશ્વરઃ॥
દૃષ્ટે યસ્મિઞ્જગન્નાથે યાતિ પાપં ચ સંક્ષયમ્

પુરા વૈવસ્વતે કલ્પે રુરુર્નામ મહાસુરઃ ॥
તસ્ય પુત્રો મહાબાહુર્વજ્રોનામ મહાબલઃ ॥
બભૂવ સુમહાકાયસ્તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રો ભયંકરઃ

તેન દેવાઃ સ્વાધિકારાચ્ચાલિતાસ્ત્રિદશાલ યાત્

તતો નીતં ધનં તેષાં બ્રહ્માણં તે તતો યયુઃ ॥
બ્રહ્માપિ ભયસંવિગ્નો બભૂવાકુલિતેંદ્રિયઃ

જ્ઞાત્વાવધ્યં સુરૈઃ સાર્ધં સર્વૈઃ સોઽથમહા બલઃ ॥
તેષુ નષ્ટેષુ યે વિપ્રા યજ્વાનોઽથ તપસ્વિનઃ ॥
તાઞ્જઘાન સ દુષ્ટાત્મા યે ચાન્યે ધર્મચારિણઃ

નિઃસ્વાધ્યાયવષટ્કારં તદાસીદ્ધરણીત તલમ્॥
નષ્ટયજ્ઞોત્સવં દેવિ હાહાભૂતમચેતનમ્

તતઃ પ્રવ્યથિતા દેવાસ્તથા સર્વે મહર્ષયઃ ॥
સમેત્યામંત્રયન્મંત્રં વધાર્થં તસ્ય દુર્મતેઃ

તતઃ કાયોઽભવત્સદ્યઃ સર્વેષાં પુરતસ્તદા ॥
તેષાં ચિંતયતાં દેવિ તેજઃપુંજેન ચાવૃતઃ

તસ્માત્કૃત્યા સમુત્પન્ના દિવ્યા કમલલોચના ॥
દ્યોતયંતી દિશઃ સર્વાઃ સ્વતેજોભિઃ સમંતતઃ

સાબ્રવીત્ત્રિદશાન્સર્વાન્કસ્માત્સૃષ્ટા હ્યહં સુરાઃ ॥
યત્કર્તવ્યં મયા કર્મ તચ્છીઘ્રં સંનિવેદ્યતામ્

તતસ્તુ ત્રિદશાઃ સર્વે શ્રુત્વા તસ્યાઃ શુભા ગિરઃ ॥
આચખ્યુઃ સકલં તસ્યૈ તદા વજ્રસ્ય ચેષ્ટિતમ્

શ્રુત્વા જહાસ સા દેવી સાટ્ટહાસં મુહુર્ મુહુઃ ॥
તસ્યા હસંત્યા નિઃસસ્રુઃ કન્યાઃ કમલલોચનાઃ

પાશાંકુશધરા રૌદ્રા જ્વાલામાલાવૃતાનનાઃ ॥
ફેત્કારેણ ચ સંનાદૈશ્ચાલયંત્યશ્ચરાચરમ્

ગતાઃ સર્વા મહાદેવિ યત્ર વજ્રો મહાસુરઃ ॥
યુદ્ધં તુ તુમુલં જાતં તાભિસ્તસ્ય ભયાવહમ્

શસ્ત્રાસ્ત્રૈર્બહુધા મુક્તૈર્વ્યાપ્તં ચૈવ દિગંતરમ્ ॥
સંનદ્ધાખિલસૈન્યાસ્તે યુયુધુઃ સમરે ભૃશમ્

તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તયા દેવ્યા સુરદ્વિષામ્ ॥
તતો માતૃગણં ક્રુદ્ધં મર્દ્દયન્તં મહાસુ રાન્ ॥
પરાઙ્મુખં બલં દૃષ્ટ્વા વજ્રો માયામથાસૃજત્

તામસીંનામ દુઃસાધ્યાં યયા મુહ્યતિ કન્યકાઃ

તમોભૂતે તતસ્તસ્મિન્સા દેવી ભયવિહ્વલા ॥
તાભિઃ સાર્દ્ધં સમાયાતા મહાકાલવનોત્તમમ્

કપાલવાન્હરો યત્ર લિંગાકારેણ સંસ્થિતઃ ॥
જ્ઞાત્વા માતૃગણં નષ્ટં તતો માયાપ્રભાવતઃ

વજ્રોઽપિ ત્રિદશાઞ્જ્ઞાત્વા દેવ્યા સાર્દ્ધમથોપિ(ષિ?)તાન્ ॥
આજગામ તમુદ્દેશં સ્વસૈન્યપરિવારિતઃ

મહાકાલવને દિવ્યે રથકોટિશતૈર્વૃતઃ॥
સમંતાચ્ચ વનં દેવિ તત્ક્રુદ્ધો વાક્યમબ્રવીત્

અદ્ય દેવાન્હનિષ્યામિ તયા સાકં સુદુષ્ટયા ॥
કન્યાભિઃ સહ યા નષ્ટા તમોમાયાબલેન તુ

એતસ્મિન્નંતરે કાલે નારદો મુનિસત્તમઃ॥
સોત્સુકસ્તુ સમાયાતો મંદરે ચારુકંદરે

કથયામાસ દેવનાં વજ્રાદ્દેવપરાભવમ્

મહાકાલવને દેવ તાડિતાસ્ત્ત્રિદશાઃ પ્રભો॥
વજ્રેણ રુરુપુત્રેણ તસ્માદ્યાહિ મહેશ્વર

નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તતોઽહં પરમેશ્વરિ॥
મંદરાદાગતસ્તૂર્ણં કૃત્વા રૂપં સુભૈરવમ્

સર્પૈર્લસદ્ભિરત્યુગ્રૈર્ભીષણૈર્ગણસંવૃતઃ॥
અગ્રે દૃષ્ટં મહત્સૈન્યં દાનવાનાં ભયાવહમ્

મહાકાલવનં રુદ્ધં સમંતાદસુરેણ તુ ॥
વજ્રેણ રુરુપુત્રેણ દુઃસહેન યશસ્વિનિ

તદાગત્ય મયા તાડ્ય રૌદ્રં ડમરુકં તથા ॥
મોહિતં સહસા સૈન્યં વજ્રસ્યૈવ દુરાત્મનઃ

ડમરુકસ્ય નાદેન હ્યુત્થિતં લિંગમુત્તમમ્ ॥
વિદાર્ય વસુધાં દેવિ જ્વાલામાલાકુલં તદા

તસ્ય લિંગસ્ય ચ તદા મહાજ્વાલા વિનિર્ગતા ॥
એકદેશાદ્વરારોહે બ્રહ્માંડવ્યાપિની તથા

લિંગસ્યાન્યપ્રદેશાત્તુ વાયુઃ સમભવન્મહાન્

તેજોજ્વાલાસમૂહેન વાતેન પ્રેરિતેન ચ ॥
સહ ચક્રેણ તત્સૈન્યં દગ્ધં ભસ્મત્વમાગતમ્

તતો દેવગણાઃ સર્વે હર્ષનિર્ભરમાનસાઃ ॥
નમશ્ચક્રુર્હ તે તસ્મિન્રુરુપુત્રે મહાબલે

અસ્ય દેવસ્ય માહાત્મ્યાદ્દગ્ધો વજ્રો મહાબલઃ ॥
સસૈન્યોભૂત્તતસ્તસ્માદેષ ડમરુકેશ્વરઃ ॥
ખ્યાતિં યાસ્યતિ લોકેસ્મિન્સર્વકામફલપ્રદઃ

ડમરુકસ્ય તુ નાદેન જાતો યસ્માન્મહીતલે ॥
અતઃ પૂજ્યવરો દેવો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

દૃષ્ટ્વા યે પૂજયિષ્યંતિ દેવં ડમરુકેશ્વરમ્ ॥
તે સર્વે દુઃખનિર્મુક્તા ભવિષ્યંતિ ગતજ્વરાઃ

ચાંદ્રાયણાનાં વિધિવચ્છતાનામથ યત્ફલમ્ ॥
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ ડમરુકેશ્વરપૂજનાત્

અસ્મિન્સ્થાને સ્થિતં લિંગં ભક્ત્યા ડમરુકેશ્વરમ્ ॥
પ્રસંગાદપિ પશ્યંતિ હ્યપિ પાપપરા નરાઃ

તેઽપ્યવશ્યં તુ યાસ્યંતિ રુદ્રલોકં સનાતનમ્ ॥
ભક્તાઃ સ્તોષ્યંતિ યે લિંગં ખ્યાતં ડમરુકેશ્વરમ્

માનસૈઃ પાતકૈર્મુક્તા યાસ્યંતિ પરમં પદમ્ ॥
અશ્વમેધસહસ્રં તુ વાજપેયશતં ભવેત્ ॥
ગોસહસ્રફલં ચાત્ર દૃષ્ટ્વા પ્રાપ્સ્યંતિ માનવાઃ

યો યાતિ સંગરે ધીરો દૃષ્ટ્વા ડમરુકેશ્વરમ્ ॥
જયેદ્રિપૂનથાંતે સ રુદ્રલોકે મહીયતે

એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
સ્તુતસ્તુ કીર્તિતશ્ચૈવ સર્વાભીષ્ટફલપ્રદ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે ડમરુકેશ્વરૂમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ચતુર્થોઽ ધ્યાયઃ