સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.30

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
દીપેઽસ્મિન્યત્ફલં ચાસ્તિ વિધિના યેન દીયતે ॥
તત્સર્વં બ્રૂહિ મે તાત દીપોત્પત્તિં ચ શોભનામ્

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
પુરા કૃતયુગે વ્યાસ પાર્વતીં શંકરોઽગ્રતઃ ॥
અભિપ્રયાચિતું યાતસ્તયાપિ સોઽભિયાચિતઃ

॥ પાર્વત્યુવાચ ॥ ॥
શરીરે કૃષ્ણતા શંભો મમાસ્તિ રૂપહારિણી ॥
તસ્માદ્યાચે ભૃશં શંભો પ્રસીદ દિવ્ય લોચન

ભવેન વર્ણિતા સા વૈ અતીવ શોભના મમ ॥
લોચને પક્ષ્મમાલાયાઃ શોભસેઽતિતરાં સદા

સિતાબ્જસંસ્થિતો ભૃંગો યથા શોભયતે ચ તમ્ ॥
તયા તથા યાચિતોસૌ ધૂર્જટિર્વૃષભાસનઃ

વિરૂપરૂપકર્તાસિ ન શૃણોષિ વચો યદા ॥
તદા ત્વહં સવૈ રાગ્યા ચરેયં દુષ્કરં તપઃ

ભવસ્તયેતિ ચોક્તસ્તુ તસ્યા વૈ પાણિમગ્રહીત્ ॥
કદાચિચ્છંકરો દેવો રતિં યાચિતવાન્પ્રિયામ્

રતિં દત્તવતી સા તુ જહાસ નામ કીર્તયન્ ॥
સુદુઃખિતાઽભવત્સા તુ પરાઙ્મુખી વિહાય તમ્

ઉવાચ રોષસંયુક્તા સંસ્મૃત્ય દેવભાષિતમ્ ॥
તપોવનં વ્રજામ્યદ્ય સુગૌરત્વોપલબ્ધયે

સુવર્ણરૂપરૂપા ચ યદા પુનર્ભવામિ ચ ॥
તદા તવ સાનુરાગા ભવામિ ચૈવ નાન્યથા

ઇતીદમેવ જલ્પંતી જગામ વિંધ્યપર્વતમ્ ॥
હરઃ શુશોચ તતસ્તાં ક્વ ગતા સા વિહાય મામ્

સ્મરંસ્તદેવ ચેષ્ટિતં તદેવ પૂર્વભાષિતમ્ ॥
તદૈવ મે વૃથા મતિર્મુદા યદા ન માનિતા

યતો મયા હિમાદ્રિજા સમસ્તલોકસુન્દરી ॥
પુરૈવ નાભિનંદિતા ગતા વિહાય મામિતિ

ઇતીદમેવ સોઽવદદ્ગતસ્ત્વદ્દર્શનં તતઃ ॥
પ્રિયાવિયોગમીદૃશં ગુરું ન સોઢુમુત્સહે

તતો જગદ્ધિ સંકુલં મહાભયેન સંયુતમ્ ॥
સુરાસુરા મહર્ષયઃ પરં વિષાદમભ્યગુઃ

વિહાય મંદિરાણિ તે પરં વિષાદમાગતાઃ ॥
હરસ્તુતિં પરાં ચ તે પ્રચક્રુરદ્ભુતોપમાઃ

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
ન દૃશ્યતે યદા દેવો રુદ્રો બાલેંદુશેખરઃ ॥
નષ્ટાલોકં જગત્સર્વં કાંતારમભવત્તદા

ત્રીણિ નેત્રાણિ રુદ્રસ્ય યતઃ સૂર્યેંદુવ હ્નયઃ ॥
ગતે રુદ્રે ન તે ભાંતિ જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરે

તતસ્તમસિ દુસ્તારે સંભૂતે લોમહર્ષણે ॥
અન્યોન્યં હિ ન પશ્યંતિ સુરાસુરાસ્તમોવૃતાઃ ॥

એષા બુદ્ધિસ્તતસ્તેષામુત્પન્ના કાર્યસિદ્ધયે ॥
યયા બુદ્ધ્યા જગન્નાથો જ્ઞાયતે પાર્વતીપતિઃ

ન હ્યાલોકો વિના તેન શશિસૂર્યાગ્નિચ ક્ષુષા ॥
પરસ્પરં બ્રુવંતિ સ્મ દુઃખિતાસ્તે વિસંજ્ઞયા

હે દેવ હે મુને સિદ્ધે હે ઋષે હે નિશાચર ॥
હે દૈત્ય હે દનુશ્રેષ્ઠ હે મનુષ્યનિદેશક ॥

ગતોઽસિ કાં દિશં તાત કો વા લબ્ધસ્ત્વયા વિભો ॥
ક્વચિદ્વિશ્રામભૂમિસ્તે ક્વચિદાલંબનેઽપિ વા

પાથેયમસ્તિ કિંચિત્તે દિશિ કિં વાથ કુત્રચિત્ ॥
પ્રકાશં વાહનં છત્રમશનં શયનં ગૃહમ્

ક્વચિદ્વાસિ કથં તોયમથવા ચિત્તનિર્વૃતિઃ ॥
બન્ધુઃ પુત્રોઽસિ વા તાત વૃક્ષ ચ્છાયા સુશીતલા

એવં પ્રકારં કરુણં સમાભાષ્ય પરસ્પરમ્ ॥
ભૂયશ્ચિન્તાપરાઃ સર્વે દેવાશ્ચેંદ્રપુરોગમાઃ

ભૂમેર્વિવરમાશ્રિત્ય પ્રાણિનો યે વસંત્યપિ ॥
રસાતલે ચ દૈતેયાઃ સંસ્થિતાઃ પન્નગાશ્ચ યે

ન તેષાં વિદ્યતે સૂર્યો નેન્દુર્નાન્યે મહાગ્રહાઃ ॥
નાગ્નિર્દેવમુખં વિદ્યુન્નૈવ તારકકો ટયઃ

કેનાલોકેન પશ્યંતિ સમાનિ વિષમાણિ ચ ॥
નરકસ્થા નરા લોકે ન પશ્યંત્યન્યલોકગાઃ

વિચરન્તઃ સમં કો વા મનો રથશતપ્રદઃ ॥
તૃષ્ણાંભઃ ક્ષુધિતાન્નં ચ શ્રાંતાનામથ વાહનમ્

સમે શય્યા જલે નૌશ્ચ રોગે સત્પરિચારકઃ ॥
શ્રેષ્ઠૌષધીભિઃ સન્મંત્રૈઃ સંપદો વ્યાધિસંકટે

સુહૃદ્વિદેશે ચ્છાયોષ્ણે નિર્ધૂમઃ શિશિરે શિખી ॥
મહાભયે પરિત્રાણં પ્રકાશશ્ચ મહાનિશિ

સર્વદશ્ચૈવ સર્વેષાં મનોરથશતપ્રદઃ ॥
એક એવ ભવાન્દ્યોતસ્ત્વાં ચ જાનીમહે વયમ્

બ્રુવંત ઇતિ તે વ્યાસ શુશ્રુવુર્મધુરાં ગિરમ્ ॥
શ્રુતપૂર્વાં તમોમધ્યાદ્વિષ્ણોર તુલકર્મણઃ

ન જાનંતિ સ્થિતઃ કુત્ર ભાષતે કેશવો વિભુઃ ॥
શૃણુધ્વમિતિ મે વાક્યં સર્વે ચૈવ સમાહિતાઃ

દાનમેકં સદા સમ્ય ક્ચિંતામણિસમં સ્મૃતમ્ ॥
સર્વેષામેવ દાનાનાં દીપદાનં પ્રશસ્યતે

તચ્ચ દેયમતઃ સર્વૈઃ શૃણુધ્વં તત્ત્વતો ભૃશમ્ ॥
મયા રસાતલે પૂર્વં નાગા નામનુકંપયા

ઉત્પાદિતો દીપવરો યેન ધ્વસ્તમિદં તમઃ ॥
એવંભૂતસ્તુ વાયૂનામપ્રધૃષ્યો મહાપ્રભઃ

નિષ્કંપો નિર્મલો હૃદ્યઃ સુસ્થિરો ભાસ્કરપ્રભઃ ॥
નાત્યુષ્ણો નાતિશીતશ્ચ દેવ્યા યોગસમુદ્ભવઃ ॥
તેન દીપપ્રકાશેન ગોકર્ણો નિર્વૃતિં યયૌ

નાગાઃ શેષાદયઃ સર્વે નોદ્યમાનાશ્ચ સંઘશઃ ॥
દીપાદ્દીપસહસ્રાણિ દદુસ્તે વૈ શિવાગ્રતઃ

પર્વતેષુ સમુદ્રેષુ વનેષૂપવનેષુ ચ ॥
નદીતીરેષુ સર્વત્ર દીપાન્પ્રજ્વાલ્ય રેમિરે

ભુંજાનાઃ પઞ્ચ મૂલાનિ દિવ્યાનિ ક્ષીરસંયુતમ્ ॥
પરમાન્નં ચ માંસાનિ મકરંદં ઘૃતૌદનમ્

ચન્દ્રશાલિભવં ભક્તં તાંબૂલં સપ્તધા ગતમ્ ॥
મદ્યમષ્ટપ્રકારં તુ ભાર્યાપીતાવશેષકમ્

શયનેષુ મહાર્હેષુ હૃદ્યાસુ વનરાજિષુ ॥
વૃક્ષમૂલેષુ સર્વેષુ વનચ્છાયોપશોભિષુ

રમન્તે સ્મ ચ તે સર્વે હ્યુદ્વેષ્ટંતઃ પરસ્પરમ્ ॥
કામતન્ત્રોપદિષ્ટૈસ્તુ શાસ્ત્રૈશ્ચ ચુંબનાદિભિઃ

સૂર્યતાપભયાન્મુક્તાશ્ચંદ્રરશ્મિભયાચ્ચ તે ॥
વિમુક્તાશ્ચ ભયાદ્ધોરાત્પિપીલિકોદ્ભવાત્તથા

સૂર્યતાપેન દાહઃ સ્યાચ્છીતં ચંદ્રમરીચિભિઃ ॥
મયૂરનકુલાદ્યૈશ્ચ પિપીલીમરણાદ્ભયમ્

સૌવર્ણાન્દીપકા ન્કૃત્વા દ્વિજેભ્યસ્તે દદુઃ પુનઃ ॥
તેન પાતાલમાશ્રિત્ય કૃત્વા ભોગવતીં પુરીમ્

વસંતિ સુખિનસ્તત્ર સ્વર્ગાદષ્ટગુણૈઃ સુખૈઃ ॥
એવમંધં તમો દેવાઃ પાતાલાદ્દીપતો ગતમ્

એતદ્ગુહ્યં મયા ખ્યાતં ભવતાં ચાનુકમ્પયા ॥
દીપદાનમતોયૂયં કુરુધ્વં સુસમાહિતાઃ

દીપાગ્નિના વિના નૈવ તમોદારુ પ્રદહ્યતે ॥
નારાયણપરા દેવા નિશમ્યાથ સમાહિતાઃ

પપ્રચ્છુસ્તે પુનઃ સર્વે હૃષ્ટા દામોદરં વિભુમ્ ॥
બ્રૂહિ નોગ્નિં જગન્નાથ સ દીપો યેન જાયતે

ઘોરે તમસિ વૈ મગ્ના નાગ્નિં જાનીમહે વયમ્ ॥
દેવાનાં માનસો વહ્નિરથ કૃષ્ણેન કીર્તિતઃ

તેન દીપં પ્રતિજ્વાલ્ય દેવાઃ શિવપરાયણાઃ ॥
દદુસ્તે શિવમુદ્દિશ્ય સર્વાભીષ્ટફલપ્રદમ્

દત્તે દીપે તતો દેવૈર્દૃષ્ટો હૃષ્ટો મહેશ્વરઃ ॥
તિમિરં તદ્ગતં ચાપિ જગદ્યેન જડીકૃતમ્

તતો દેવાઃ સુખં પ્રાપુઃ સ્વર્ગે સેન્દ્રપુરોગમાઃ ॥
રાજ્યં ભોગાન્વિતં પ્રાપ્ય સાર્ધં સ્ત્રીભિશ્ચ રેમિરે

દીપદાનફલં જ્ઞાત્વા દૈતેયાશ્ચાપિ વિસ્મિતાઃ ॥
તથૈવ તત્ફલં જ્ઞાત્વા વ્યાસ યક્ષાશ્ચ વિસ્મિતાઃ

પૂજયિત્વા મહાદેવં પુષ્પૈશ્ચ નિર્મલૈર્જલૈઃ ॥
દદુર્દીપ સહસ્રાણિ સર્વે શિવપરાયણાઃ

સ્વસ્થાને ચાભવન્સર્વે દીપદાનાચ્ચ શોભનાઃ ॥
સ્વેચ્છયા ભુંજતે ભોગાન્બન્ધુભૃત્યાદિસંયુતાઃ

નિરાહારાસ્તતો વ્યાસ પિશાચા વૈ નિરાશ્રયાઃ ॥
દીપદાનફલં જ્ઞાત્વા સર્વે તેઽતીવ વિસ્મિતાઃ

ચંડાલાદગ્નિમાનીય દદુર્દીપં શિવે રતાઃ ॥ ।
દીપદાનફલં તે વૈ પુત્રદારસમન્વિતાઃ

લીઢમન્નં ગતરસં પૂતિ પર્યુષિતં તથા ॥
ઉચ્છિષ્ટં સૂતિકાસ્પૃષ્ટં ન મેધ્યં ચાતિલંઘિતમ્

ભુંજાનાસ્તે સદા હૃષ્ટા રમંતે દુષ્ટભૂમિષુ ॥
વિદ્યાધરાસ્તથા મર્ત્યાઃ સિદ્ધાશ્ચ શિવમાનસાઃ

દીપદાનફલં જ્ઞાત્વા દદુર્દીપં શિવાગ્રતઃ ॥
દીપદાનાત્તતઃ સર્વે સર્વભોગસમન્વિતાઃ

સ્થાનેષુ મુદિતાસ્તેષુ રમંતે સુખિનસ્તદા ॥
તિમિરં તદ્ગતં ચૈવ વ્યાસ લોકેષુ દીપતઃ

તતો ઘોરં સ્થિતં સમ્યક્પ્રેતલોકેષુ સર્વદા ॥
પ્રેતલોકં તદા દૃષ્ટ્વા ઘોરેણ તમસા વૃતાઃ

દામોદરં જગન્નાથમૂચુઃ સર્વે સુરોત્તમાઃ ॥
ઘોરં ચૈવ તમો હત્વા પ્રસન્નાસ્તે સદા વિભો

ગંધર્વાશ્ચ તથા યક્ષાઃ સિદ્ધા વિદ્યાધરોરગાઃ ॥
વયં ચૈવ તથા મર્ત્યાઃ સર્વભોગૈશ્ચ સંયુતાઃ ॥

સ્થાનેષુ ચ સદા હ્યેષુ સુખિનશ્ચ રમામહે ॥
પ્રેતલોકે નરા યે વૈ ઘોરેણ તમસા વૃતાઃ

વસંતિ ચ જગન્નાથ વર્તંતે તેઽતિદુઃખિતાઃ ॥
યૈર્નો કૃતં હિ તત્કર્મ કૃષ્ણાલં પાપમોહિતૈઃ

ન તેષાં વિદ્યતે કિંચિદ્યત્પ્રકાશં કરોતિ ચ ॥
ઘોરે તમસિ તે મગ્નાસ્તત્ર નાર્કેન્દુવહ્નયઃ

ન સહાયો ન જાયેયં નાલંબો ન ચ દેશિકાઃ ॥
ન વાહનં ન શય્યા ચ કેવલં તુ મહત્તમઃ

તત્રાષ્ટાવિંશતિઃ ખ્યાતા ઘોરા નરકકોટયઃ ॥
તમોમયાશ્ચ તાઃ સર્વાઃ પાપિનાં ભયદાઃ સદા

સુખં તત્ર કથં કૃષ્ણ લભંતે દુઃખિતા નરાઃ ॥
દારિદ્ર્યદુઃખરોગૈશ્ચ માયામોહૈશ્ચ સર્વદા

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા તુ દેવાનાં પ્રાર્થનાં ગરુડ ધ્વજઃ ॥
ઉવાચ વચનં હૃદ્યં મનોરથફલપ્રદમ્

શૃણુધ્વં ત્રિદશાઃ સર્વે યત્પ્રવક્ષ્યામિ વો વચઃ

અવંત્યાં વર્તતે તીર્થં સદ્યઃ પાપહરં પરમ્ ॥
અનરકાખ્યં મહાપુણ્યં સર્વતીર્થોત્તમોત્તમમ્

કાર્તિકસ્યાસિતે પક્ષે ચતુર્દશ્યાં સમાહિતઃ ॥
તત્ર સ્નાત્વા નરો યસ્તુ યમધ્યાનપરાયણઃ

સંગૃહ્ય વૈ તિલાન્કૃષ્ણાન્પિતૃભક્તો જિતેંદ્રિયઃ ॥
દક્ષિણાભિમુખો ભૂત્વા મધ્યાહ્ને સુરસત્તમાઃ

અપસવ્યં તથા કૃત્વા મંત્રૈઃ સંતર્પ યેદ્યમમ્ ॥
યમાય ધર્મરાજાય મૃત્યવે ચાંતકાય ચ

વૈવસ્વતાય કાલાય દક્ષાય મનવે તથા ॥
કૃષ્ણાય કૃષ્ણગુપ્તાય પ્રેતલોકપરાય ચ

હરયે રવિપુત્રાય કાલિંદીસોદરાય ચ ॥
તથા વૈ શ્રાદ્ધદેવાય પિતૃણાં પતયે તથા

મંત્રૈરેભિર્નમઃપ્રોક્તૈરોંકારાદ્યૈઃ સુશોભનૈઃ ॥
જલાંજલિં સદર્ભં વૈ દદ્યાચ્ચ તિલસંયુતમ્

સંતર્પયેદ્યમં દેવં તિલપાત્રં સમાહિતઃ ॥
પ્રાજ્ઞો વિપ્રાય વૈ દદ્યાદ્વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ

અનેન વિધિના યસ્તુ સંતર્પયેદ્યમં વિભુમ્ ॥
પિતરસ્તસ્ય મુચ્યંતે નિરયે યે ગતા અપિ

રાત્રિં તત્રાથ સંપ્રાપ્ય માનવઃ કામસંયુતઃ ॥
નમઃ પિતૃભ્યઃ પ્રેતેભ્યો નમો ધર્માય વિષ્ણવે

નમઃ સૂર્યાય રુદ્રાય કાલાંતપતયે નમઃ ॥
એભિર્મંત્રૈર્યમે દીપં યો દદ્યાદ્ધૃતપૂરિતમ્

કાર્તિકં હિ સમગ્રં તુ વર્ધંતે તસ્ય સંપદઃ ॥
સંપૂર્ણે કાર્તિકે ચૈવ દીપોદ્યાપનમાચરેત્

દિવાકરાહ્નેઽસ્તમિતે ચ સૂર્યે દીપસ્ય વર્ત્તિં પુરુષ પ્રમાણામ્ ॥
યૂપાકૃતૌ દારુમયે કરોતિ યયા ચ ધીમાન્યમભક્તિચિત્તઃ

નિક્ષિપ્ય ભૂમાવથ હસ્તમાત્રં મૂર્ધ્નિ દ્વિહસ્તાષ્ટદલાન્વિતસ્ય ॥
ધાર્યાશ્ચતસ્રઃ શુભપટ્ટિકાશ્ચ ચ્છિદ્રેણ યુક્તાશ્ચતુરંગુલેન

તત્કર્ણિકાયાં તુ મહાપ્રકાશો દેયો હિ દીપઃ પરયા ચ ભક્ત્યા ॥
ઉદઙ્મુખાન્દીપવરાંસ્ત થાષ્ટૌ દલેષુ તસ્યા ઘૃતપૂર્યમાણાઃ

અનંગલગ્નં ધવલં ચ વસ્ત્રં નવં સુરક્તં હ્યથવા સુશુક્લમ્ ॥
વર્ત્યાં પ્રદેયં ચ સ્વકે ચ દદ્યાત્સ્નિગ્ધે ત્વખણ્ડે સુસમે પ્રશસ્તે

તચ્છાલિપિષ્ટોપરિ સંનિધાય યથા ન નિર્યાતિ ન કંપતે ચ ॥
સર્વં પ્રકુર્યાત્ત્રિગુણપ્રમાણં મધ્યસ્થિતસ્તસ્ય ચ દીપરાજઃ

દલેષુ શોભાર્થમતીવ કુર્યાન્મનોરથપ્રત્યુપલબ્ધયે ચ ॥
ઘંટાષ્ટકં લંબિતપુષ્પદામ સવસ્ત્રશોભાન્વિતમંત્ર કાર્યમ્

સંલિપ્ય ભૂમિં ત્વથ ગોમયેન પુનઃ સુગંધેન જલેન લિપ્ત્વા ॥
કુર્યાદ્વિચિત્રં ત્વથ મંડલે ચ દલાષ્ટકં વૈ કમલં ચ રમ્યમ્

તતો જલં શીતલમાનયિત્વા આપૂર્ય ચાષ્ટૌ કલશાંસ્તુ રમ્યાન્ ॥
નિધાય મૂર્ધ્નિ ક્રમશો હિ ધીમાન્ફલાનિ મૂલાનિ તથેક્ષુકાનિ

મધ્વાજ્યયુક્તા દધિદુગ્ધપૂર્ણા નૈરૃત્યકોણાદથ દક્ષિણાંતમ્ ॥
ધર્માય દદ્યાદથ શંકરાય દામોદરાયાપ્યથ વેધસે ચ

પ્રજાપતિભ્યઃ ક્રમશો હિ ભક્ત્યા પ્રેતેભ્ય ઇંદ્રાય તથા પિતૃભ્યઃ ॥
હોમાદિપાત્રં તિલચૂર્ણમેવ દદ્યાદ્દ્વિજાનાં ચ સદક્ષિણં ચ

ગાવો હિરણ્યં રજતં ચ વસ્ત્રં ફલાનિ મૂલાનિ યવાશ્ચ ધાન્યમ્॥
ગૃહં રથં કુંજરમશ્વમેવ મનોજ્ઞમન્યં હૃદયપ્રિયં યત્

વિદ્યાધિકેભ્યો દ્વિજસત્તમેભ્યઃ પૌરાણિકેભ્યશ્ચ તથા દ્વિજેભ્યઃ ॥
એકૈકસુ પ્રીણનમત્ર કુર્યાદ્દીપૈર્દલસ્થૈશ્ચ યમાદિકાનામ્

ધર્માય દેયસ્ત્વથ મધ્યદીપ આજ્ઞાં ચ લબ્ધ્વા વ્રતદેશિકસ્ય ॥
નૃત્યેન ગીતેન સુશોભને ન યુક્તં સુવાદ્યેન ચ કારયેચ્ચ

એતત્સમગ્રં વિધિવચ્ચ કુર્યાત્સશક્તિમાદૌ સ્વધનં સમીક્ષ્ય ॥
આહૂય વિપ્રાઞ્છુભભાવયુક્તાન્વદેચ્ચ ધીમાન્પરયા ચ ભક્ત્યા

દીપાન્સમગ્રાન્નવ વર્જયિત્વા સર્વં નયેયુઃ સ્થિતમત્ર વિપ્રાઃ ॥
પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વિસૃજ્ય વિપ્રાંસ્તતો ભવદ્વૈ સ ચ નક્તભોજી

એવં કૃતે નાગલોકાદ્વિશિષ્ટં સુખં ભવેત્પ્રેતલોકેસ્થિતાનામ્

એવં હ્યનરકે વ્યાસ દીપદાનં કરોતિ યઃ ॥
તસ્યૈવ યત્ફલં પ્રોક્તં તદિહૈકમનાઃ શૃણુ

વિમાનૈઃ કામિકૈર્દિવ્યૈરપ્સરોગણસેવિતૈઃ ॥
ઉહ્યમાનો દિવં યાતિ યાવચ્ચંદ્રદિવાકરૌ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યેઽનરકેશ્વરદીપદાનમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રિંશોઽધ્યાયઃ