સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.195

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
દેવતીર્થે તુ કિં નામ માહાત્મ્યં સમુદાહૃતમ્ ।
ફલં કિં સ્નાનદાનાદિકારિણાં જાયતે મુને

માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ દેવૈર્મુનિગણૈરપિ ।
સેવિતાનિ મહાબાહો તાનિ ધ્યાતાનિ વિષ્ણુના

સમાગતાન્યેકતાં વૈ તત્ર તીર્થે યુધિષ્ઠિર ।
તત્તીર્થં વૈષ્ણવં પુણ્યં દેવતીર્થમિતિ શ્રુતમ્

કુરુક્ષેત્રં ભુવિ પરમન્તરિક્ષે ત્રિપુષ્કરમ્ ।
પુરુષોત્તમં દિવિ પરં દેવતીર્થં પરાત્પરમ્

દેવતીર્થસમં નાસ્તિ તીર્થમત્ર પરત્ર ચ ।
યત્પ્રાપ્ય મનુજસ્તપ્યેન્ન કદાચિદ્યુધિષ્ઠિર

દેવૈરુક્તાનિ તીર્થાનિ યોઽત્ર સ્નાનં સમાચરેત્ ।
દેવતીર્થે સ સર્વત્ર સ્નાતો ભવતિ માનવઃ

એવમસ્ત્વિતિ તૈરુક્તા દેવા ઋષિગણા અપિ ।
સંતુષ્ટાઃ શ્રીશમભ્યર્ચ્ય સ્વં સ્વં સ્થાનં તુ ભેજિરે

સૂર્યગ્રહેઽત્ર વૈ ક્ષેત્રે સ્નાત્વા યત્ફલમશ્નુતે ।
સ્નાત્વા શ્રીશં સમભ્યર્ચ્ય સમુપોષ્ય યથાવિધિ

યદ્દદાતિ હિરણ્યાનિ દાનાનિ વિધિવન્નૃપ ।
તદનન્તફલં સર્વં સૂર્યસ્ય ગ્રહણે યથા

ભૂમિદાનં ધેનુદાનં સ્વર્ણદાનમનન્તકમ્ ।
વજ્રદાનમનન્તં ચ ફલં પ્રાહ શતક્રતુઃ

સોમો વૈ વસ્ત્રદાનેન મૌક્તિકાનાં ચ ભાર્ગવઃ ।
સુવર્ણસ્ય રવિર્દાનં ધર્મરાજો હ્યનન્તકમ્

દેવતીર્થે તુ યદ્દાનં શ્રદ્ધાયુક્તેન દીયતે ।
તદનન્તફલં પ્રાહ બૃહસ્પતિરુદારધીઃ

દેવતીર્થે ભૃગુક્ષેત્રે સર્વતીર્થાધિક નૃપ ।
દેવતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા શ્રીપતિં યોઽનુપશ્યતિ

સોમગ્રહે કુલશતં સ સમુદ્ધૃત્ય નાકભાક્ ।
દાનાનિ દ્વિજમુખ્યેભ્યો દેવતીર્થે નરાધિપ

યૈર્દત્તાનિ નરૈર્ભોગભાગિનઃ પ્રેત્ય ચેહ તે ।
દેવતીર્થે વિપ્રભોજ્યં હરિમુદ્દિશ્ય યશ્ચરેત્

સ સર્વાહ્લાદમાપ્નોતિ સ્વર્ગલોકે યુધિષ્ઠિર ।
દેવતીર્થે નરો નારી સ્નાત્વા નિયતમાનસૌ

ઉપોષ્યૈકાદશીં ભક્ત્યા પૂજયેદ્યઃ શ્રિયઃ પતિમ્ ।
રાત્રૌ જાગરણં કૃત્વા ઘૃતેનોદ્બોધ્ય દીપકમ્

દ્વાદશ્યાં પ્રાતરુત્થાય તથા વૈ નર્મદાજલે ।
વિપ્રદામ્પત્યમભ્યર્ચ્ય વિધિવત્કુરુનન્દન

વસ્ત્રાભરણતામ્બૂલપુષ્પધૂપવિલેપનૈઃ ।
અક્ષયે વિષ્ણુલોકેઽસૌ મોદતે ચરિતવ્રતઃ

યઃ સદૈકાદશીતિથૌ સ્નાત્વોપોષ્યાર્ચયેદ્ધરિમ્ ।
રાત્રૌ જાગરણં કુર્યાદ્વેદશાસ્ત્રવિધાનતઃ

ધર્મરાજકૃતાં પાપાં ન સ પશ્યતિ યાતનામ્ ।
પઞ્ચરાત્રવિધાનેન શ્રીપતિં યોઽર્ચયિષ્યતિ

દીક્ષામવાપ્ય વિધિવદ્વૈષ્ણવીં પાપનાશિનીમ્ ।
સ્વર્ગમોક્ષપ્રદાં પુણ્યાં ભોગદાં વિત્તદામથ

રાજ્યદાં વા મહાભાગ પુત્રદાં ભાગ્યદામથ ।
સુકલત્રપ્રદાં વાપિ વિષ્ણોર્ભક્તિપ્રદામિતિ

તરિષ્યતિ ભવામ્ભોધિં સ નરઃ કુરુનન્દન ।
યોઽર્ચયિષ્યતિ તત્રૈવ દેવતીર્થે શ્રિયઃ પતિમ્

વિશ્વરૂપમથો સમ્યઙ્મૂલશ્રીપતિમેવ વા ।
નારાયણગિરિં વાપિ ગૃહે વૈકાદશીતિથૌ

ભક્તિમાઞ્છ્રદ્ધયા યુક્તઃ ક્ષીરૈસ્તીર્થોદકૈરપિ ।
સુસૂક્ષ્મૈરહતૈર્વસ્ત્રૈર્મહાકૌશેયકૈર્નૃપ

વિચિત્રૈર્નેત્રજૈર્વાપિ ધૂપૈરગુરુચન્દનૈઃ ।
ગુગ્ગુલૈર્ઘૃતમિશ્રૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈરપિ

પાયસાદ્યૈર્મનુષ્યેન્દ્ર પયસા વા યુધિષ્ઠિર ।
પિષ્ટદીપૈઃ સુવિમલૈર્વર્ધમાનૈર્મનોહરૈઃ

પૂજયિત્વા નરો યાતિ યથા તચ્છૃણુ ભારત ।
શઙ્ખી ચક્રી ગદી પદ્મી ભૂત્વાસૌ ગરુડધ્વજઃ

દેવલોકાનતિક્રમ્ય વિષ્ણુલોકં પ્રપદ્યતે ।
યસ્તુ વૈ પરયા ભક્ત્યા શ્રીપતેઃ પાદપઙ્કજમ્

ચતુર્ધાધિષ્ઠિતં પશ્યેચ્છ્રિયં ત્રૈલોક્યમાતરમ્ ।
નૃત્યગીતવિનોદેન મુચ્યતે પાતકર્ધ્રુવમ્

નીરાજને તુ દેવસ્ય પ્રાતર્મધ્યે દિને તથા ।
સાયં ચ નિયતો નિત્યં યઃ પશ્યેત્પૂજયેદ્ધરિમ્

સ તીર્ત્વા હ્યાપદં દુર્ગાં નૈવાર્તિં સમવાપ્નુયાત્ ।
આયુઃશ્રીવર્ધનં પુંસાં ચક્ષુષામપિ પૂરકમ્

ઉપપાપહરં ચૈવ સદા નીરાજનં હરેઃ ।
તદા નીરાજનાકાલે યો હરેઃ પઠતિ સ્તવમ્

સ ધન્યો દેવદેવસ્ય પ્રસન્નેનાન્તરાત્મના ।
હરેર્નીરાજનાશેષં પાણિભ્યાં યઃ પ્રયચ્છતિ

સંગૃહ્ય ચક્ષુષી તેન યોજયેન્માર્જયન્મુખમ્ ।
તિમિરાદીનક્ષિરોગાન્નાશયેદ્દીપ્તિમન્મુખમ્

ભવત્યશેષદુષ્ટાનાં નાશાયાલં નરોત્તમ ।
દીપપ્રજ્વલનં યસ્ય નિત્યમગ્રે શ્રિયઃ પતેઃ

સ્નાત્વા રેવાજલે પુણ્યે પ્રદદ્યાદધિકં વ્રતી ।
સપ્તદ્વીપવતી તેન સસાગરવનાપગા

પ્રદક્ષિણીકૃતા સ્યાદ્વૈ ધરણી શઙ્કરોઽબ્રવીત્ ।
ઇદં યઃ પઠ્યમાનં તુ શૃણુયાત્પઠતેઽપિ વા

સ્મરણં સોઽતસમયે વિપાપ્મા પ્રાપ્નુયાદ્ધરેઃ ।
ઇદં યશસ્યમાયુષ્યં સ્વર્ગ્યં પિતૃગુણપ્રિયમ્

માહાત્મ્યં શ્રાવયેદ્વિપ્રાઞ્છ્રીપતેઃ શ્રાદ્ધકર્મણિ ।
ઘૃતેન મધુના તેન તર્પિતાઃ સ્યુઃ પિતામહાઃ

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે શ્રીપતિમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ પઞ્ચનવત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ ॥