સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.19-2

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
એકોનવિંશતિતમં નાગચંડેશ્વરં પ્રિયે ॥
નિર્માલ્યલંઘનાપ્તપાપાન્મુચ્યતે યસ્ય દર્શનાત

તસ્ય પ્રભાવં સુભગં કથયામ્યથ વિસ્તરાત્॥
શૃણ્વેકાગ્રમના દેવિ સર્વપાપપ્રણાશનમ્

પુરા દેવર્ષિગંધર્વાશ્ચારણા ગુહ્યકાસ્તથા ॥
ઉપવિષ્ટાઃ સુધર્માયાં કથયંતઃ શુભાં કથામ્

એતસ્મિન્નંતરે શક્રો દેવર્ષિં નારદં મુનિમ્ ॥
પપ્રચ્છ સાદરં દેવિ સમાયાતં શુચિવ્રતમ્

દૃષ્ટ્વા વિનયસંપન્નં બ્રહ્મચર્યપરાયણમ્ ॥
મેખલાજિનકૌપીનં વીણાદણ્ડવિભૂષિતમ્

ત્વયા દૃષ્ટમિદં સર્વં ત્રૈલોક્યં ભૂર્ભુવાદિકમ્॥
ઉત્પાદ્યમાનમુત્પન્નં પ્રલયચ્ચ સહસ્રશઃ

ત્વત્તુલ્યો નાસ્તિ લોકેઽસ્મિન્મુ ક્ત્વૈકં પરમેષ્ઠિનમ્॥
જગત્કારણમવ્યક્તં નિત્યં સદસદાત્મકમ્

યોગેન તપસા ભક્ત્યા યત્ત્વયા પરિતોષિતઃ ॥
ત્રૈલોક્યમભિજાનાસિ તત્સર્વં સર્વતઃ સ્ફુટમ્

અતોઽહં પ્રષ્ટુમિચ્છામિ કથ્યતાં મમ નિશ્ચયમ્ ॥
પૃથિવ્યાં પ્રવરં ક્ષેત્રં પાવનં ભુક્તિમુક્તિદમ્

એવં શ્રુત્વા તદા ધ્યાત્વા ચિંતયામાસ નારદઃ ॥
ચિંતયિત્વા ચિરં કાલમિદં વચનમબ્રવીત્

દેવરાજ સ્મૃતં પુણ્યં ક્ષેત્રરાજમનુત્તમમ્ ॥
ક્ષેત્રાણામુત્તમં ક્ષેત્રં પ્રયાગં ચ પ્રશ સ્યતે

તસ્માદ્દશગુણં ક્ષેત્રં મહાકાલસ્ય કથ્યતે ॥
ભુક્તિદં મુક્તિદં તચ્ચ દર્શનાદપિ વાસવ

એતચ્છ્રુત્વા સહસ્રાક્ષો વર્ણયિત્વા ચ તં મુનિમ્॥
સર્વૈર્દેવગણૈઃ સાર્દ્ધં વિમાનસ્થસ્ત્વરાન્વિતઃ

અંતરિક્ષસ્થિતો જિષ્ણુરદ્રાક્ષીચ્ચ સુરૈઃ સહ ॥
ક્ષેત્રં લિંગૈઃ સમાકીર્ણમંગુલસ્યાંતરં ન હિ

ષષ્ટિકોટિસહસ્રાણિ ષષ્ટિકોટિશતાનિ ચ ॥
મહાકાલવને રમ્યે નિર્માલ્યં લંઘ્યતે કથમ્

નિર્માલ્યલંઘનાદ્દોષો મહાન્ભવતિ નિશ્ચિતમ્॥
ઇત્યાલોચ્ય પુનર્દેવિ જગ્મુઃ સ્વર્ગે મનોરમાઃ

નિર્માલ્યદોષભીતાસ્તે ક્ષેત્રે ન વિવિશુઃ સુરાઃ ॥
એતસ્મિન્નંતરે દેવિ વિમાનસ્થા ગણોત્તમાઃ

ગણૈર્નાનાવિધૈઃ ગેયૈર્ગીયમાનશ્ચ કિંનરૈઃ ॥
ચારણૈઃ સ્તૂયમાનસ્તુ સ્વર્ગલોકં વ્રજન્સુરૈઃ

પ્રફુલ્લનયનૈર્દૃષ્ટઃ કોઽયં ધન્યો મહાતપાઃ ॥
તેજસા દીપ્યમાનોયમ્પસરોભિશ્ચ સેવ્યતે

પપ્રચ્છુરમરાઃ સર્વે કોઽયં રુદ્રનિભો ગણઃ ॥
યાતિ કુત્ર મહાબાહો હૃષ્ટાત્મા પ્રહસન્મુખઃ

પૃષ્ટસ્તદા સુરૈઃ સર્વૈર્વિસ્મયાવિષ્ટમાનસૈઃ ॥
કસ્ત્વં પુરુષશાર્દૂલ કિં ત્વયા સુકૃતં કૃતમ્

દેવાનાં પુરતો દેવિ નિઃશેષં કથિતં તદા ॥
મહાકાલો મહાદેવઃ પૂજિતો ભક્તિતઃ સ્તુતઃ

હૃષ્ટેન તેન મે દત્તં ગણત્વં યત્સુદુર્લભમ્ ॥
નામ દત્તં ચ સુભગં નાગચંડ ઇતિ ધ્રુવમ્

પપ્રચ્છુરમરાસ્તચ્ચ સાદરં ગણસત્તમ ॥
નાગચંડ ત્વયા તત્ર નિર્માલ્યં પતિતં ત્વથ

મહાકાલવને પુણ્યે લંઘિતં ચરતા ત્વયા ॥
સંચારો નાસ્તિ તત્રૈવ લિંગસંકીર્ણતા યતઃ

ઉપાયસ્તેન કથિતો દેવાનાં પુરતસ્તદા ॥
તત્ર તિષ્ઠતિ દેવેશા લિંગં સર્વફલપ્રદમ્

ઈશાનેશ્વરદેવસ્ય તિષ્ઠતીશાનભાગતઃ ॥
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ ન સ ગચ્છતિ દુષ્કૃતમ્

નિર્માલ્યલંઘનોદ્ભૂતં યત્પાપં જાયતે મહત્ ॥
તત્સર્વં નાશમાયાતિ તસ્ય લિંગસ્ય દર્શનાત્

તતો દેવગણાઃ સર્વે મહાકાલવને પુનઃ ॥
સમાયાતા મહાભાગા મહાકાલશ્ચ પૂજિતઃ

યથા લિંગં ચ તદ્દૃષ્ટં સર્વદોષક્ષયંકરમ્ ॥
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ નિર્માલ્યલંઘનાદિભિઃ ॥
દોષો નષ્ટઃ સુરાણાં ચ તતો નામાસ્ય ચક્રિરે

અસ્માકં તેન કથિતં નાગચંડેન ધીમતા ॥
નાગચંડેશ્વરાખ્યાનમતો લોકે ભવિષ્યતિ ॥

કૃત્વાસ્ય નામ તે દેવા જગ્મુઃ સ્વર્ગેહમુત્તમમ્ ॥
પૂજયિષ્યંતિ યે કેચિન્નાગચંડેશ્વરં શિવમ્ ॥
નિર્માલ્યલંઘનોદ્ભૂતં તેષાં નશ્યતિ પાતકમ્॥

નાગચંડેશ્વરં દેવં યે પશ્યંતિ દિનેદિને ॥
અજ્ઞાનાજ્જ્ઞાનતઃ પાપં તેષાં નશ્યતિ નાન્યથા

આહ્લાદં નિર્વૃતિં સ્વાસ્થ્યમારોગ્યં ચારુરૂપતામ્ ॥
સપ્ત જન્માન્યવાપ્નોતિ દર્શનેન ન સંશયઃ

પ્રાપ્નોત્યભિમતાન્કામાન્દેવાનામપિ દુર્લભાન્ ॥
કીર્ત્તનાન્નાત્ર સંદેહો નાગચંડેશ્વરસ્ય ચ

એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
નાગચંડેશ્વરસ્યૈવ પ્રતીહારેશ્વરં શૃણુ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે નાગચંડેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈકોનવિંશોઽધ્યાયઃ