સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.189

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
તતો ગચ્છેત્તુ રાજેન્દ્ર તીર્થં પરમશોભનમ્ ।
ઉદીર્ણો યત્ર વારાહો હ્યભવદ્ધરણીધરઃ

ધન્વદંષ્ટ્રાં કરાલાગ્રાં બિભ્રચ્ચ પૃથિવીમિમામ્ ।
સ એવ પઞ્ચમઃ પ્રોક્તો વારાહો મુક્તિદાયકઃ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
કથમુદીર્ણરૂપોઽભૂદ્વારાહો ધરણીધરઃ ।
વારાહત્વં ગતઃ કેન પઞ્ચમઃ કેન સંજ્ઞિતઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
આદિકલ્પે પુરા રાજન્ક્ષીરોદે ભગવાન્ હરિઃ ।
શેતે સ ભોગિશયને યોગનિદ્રાવિમોહિતઃ

બભૂવ નૃપતિશ્રેષ્ઠ ગત્વા વૈ દેવસંનિધૌ ।
અવોચદ્ભારખિન્નાહં ગમિષ્યામિ રસાતલમ્

દૃષ્ટ્વા દેવાઃ સમુદ્વિગ્ના ગતા યત્ર જનાર્દનઃ ।
તુષ્ટુવુર્વાગ્ભિરિષ્ટાભિઃ કેશવં જગત્પતિમ્

દેવા ઊચુઃ ।
નમો નમસ્તે દેવેશ સુરાર્તિહર સર્વગ ।
વિશ્વમૂર્તે નમસ્તુભ્યં ત્રાહિ સર્વાન્મહદ્ભયાત્

ઇત્યુક્તો દૈવતૈર્દેવો હ્યુવાચ કિમુપસ્થિતમ્ ।
કાર્યં વદધ્વં મે દેવા યત્કૃત્યં મા ચિરં કૃથાઃ

દેવા ઊચુઃ ।
ધરા ધરિત્રી ભૂતાનાં ભારોદ્વિગ્ના નિમજ્જતિ ।
તામુદ્ધર હૃષીકેશ લોકાન્સંસ્થાપય સ્થિતૌ

એવમુક્તઃ સુરૈઃ સર્વૈઃ કેશવઃ પરમેશ્વરઃ ।
વારાહં રૂપમાસ્થાય સર્વયજ્ઞમયં વિભુઃ

દંષ્ટ્રાકરાલં પિઙ્ગાક્ષં સમાકુઞ્ચિતમૂર્ધજમ્ ।
કૃત્વાઽનન્તં પાદપીઠં દંષ્ટ્રાગ્રેણોદ્ધરન્ભુવમ્

સપર્વતવનામુર્વીં સમુદ્રપરિમેખલામ્ ।
ઉદ્ધૃત્ય ભગવાન્ વિષ્ણુરુદીર્ણઃ સમજાયત

દર્શયન્પઞ્ચધાત્માનમુત્તરે નર્મદાતટે ।
તથાદ્યં કોરલાયાં તુ દ્વિતીયં યોધનીપુરે

જયક્ષેત્રાભિધાને તુ જયેતિ પરિકીર્તિતમ્ ।
અસુરાન્મોહયલ્લિઙ્ગસ્તૃતીયઃ પરિકીર્તિતઃ

પાવનાય જગદ્ધેતોઃ સ્થિતો યસ્માચ્છશિપ્રભઃ ।
અતસ્તુ નૃપશાર્દૂલ શ્વેત ઇત્યાભિધીયતે

ઉદ્ધૃત્ય જગતાં દેવીમુદીર્ણો ભૃગુકચ્છકે ।
તતઃ પઞ્ચમ ઉદીર્ણો વરાહ ઇતિ સંજ્ઞિતઃ

ઇતિ પઞ્ચવરાહાસ્તે કથિતઃ પાણ્ડુનન્દન ।
યુગપદ્દર્શનં ચૈષાં બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ

જ્યેષ્ઠે માસિ સિતે પક્ષ એકાદશ્યાં વિશેષતઃ ।
ગત્વા હ્યાદિવરાહં તુ સમ્પ્રાપ્તે દશમીદિને

હવિષ્યમન્નં ભુઞ્જીયાલ્લઘુસાયં ગતે રવૌ ।
રાત્રૌ જાગરણં કુર્યાદ્વારાહે હ્યાદિસંજ્ઞકે

તતઃ પ્રભાતે હ્યુષસિ સંસ્નાત્વા નર્મદાજલે ।
સંતર્પ્ય પિતૃદેવાંશ્ચ તિલૈર્યવવિમિશ્રિતૈઃ

ધેનું દદ્યાદ્દ્વિજે યોગ્યે સર્વાભરણભૂષિતામ્ ।
નિર્મમો નિરહઙ્કારો દાનં દદ્યાદ્દ્વિજાતયે

ગત્વા સમ્પૂજયેદ્દેવં વારાહં હ્યાદિસંજ્ઞિતમ્ ।
અનેન વિધિના પૂજ્ય પશ્ચાદ્ગચ્છેજ્જયં ત્વરન્

ત્વરિતં તુ જયં ગત્વા પૂર્વકં વિધિમાચરેત્ ।
અશ્વં દદ્યાદ્દ્વિજાગ્ર્યાય જયપૂર્વાભિનિર્ગતમ્

લિઙ્ગે ચૈવ તિલા દેયાઃ શ્વેતે હિરણ્યમેવ ચ ।
ઉદીર્ણે ચ ભુવં દદ્યાત્પૂર્વકં વિધિમાચરેત્

અનસ્તમિત આદિત્યે વરાહાન્પઞ્ચ પશ્યતઃ ।
યત્ફલં લભતે પાર્થ તદિહૈકમનાઃ શૃણુ

બ્રહ્મહત્યા સુરાપાનં સ્તેયં ગુર્વઙ્ગનાગમઃ ।
એભિસ્તુ સહ સંયોગો વિશ્વસ્તાનાં ચ વઞ્ચનમ્

સ્વસૃદુહિતૃભગિનીકુલદારોપબૃંહણમ્ ।
આ જન્મમરણાદ્યાવત્પાપં ભરતસત્તમ

તીર્થપઞ્ચકપૂતસ્ય વૈષ્ણવસ્ય વિશેષતઃ ।
યુગપચ્ચવિનશ્યેત તૂલરાશિરિવાનલાત્

નારાયણાનુસ્મરણાજ્જપધ્યાનાદ્વિશેષતઃ ।
વિપ્રણશ્યન્તિ પાપાનિ ગિરિકૂટસમાન્યપિ

દૃષ્ટ્વા પઞ્ચ વરાહાન્વૈ પૌરુષે મહતિ સ્થિતઃ ।
આપ્લવન્નર્મદાતોયે શ્રાદ્ધં કૃત્વા યથાવિધિ

ઉદયાસ્તમનાદર્વાગ્યઃ પશ્યેલ્લોટણેશ્વરમ્ ।
કલેવરવિમુક્તઃ સ ઇત્યેવં શઙ્કરોઽબ્રવીત્

મુક્તિં પ્રયાતિ સહસા દુષ્પ્રાપાં પરમેશ્વરીમ્ ।
પૌરુષે ક્રિયમાણેઽપિ ન સિદ્ધિર્જાયતે યદિ

બ્રુવન્તિ સ્વર્ગગમનમપિ પાપાન્વિતસ્ય ચ ।
યત્ર તત્ર ગતસ્યૈવ ભવેત્પઞ્ચવરાહકી

જ્યેષ્ઠસ્યૈકાદશીતિથૌ ધ્રુવં તત્ર વસેન્નરઃ ।
આદિં જયં તથા શ્વેતં લિઙ્ગમુદીર્ણમેવ ચ

આશ્રિત્ય તસ્યા દ્રષ્ટવ્યા વરાહાસ્તુ યતસ્તતઃ ।
જ્યેષ્ઠસ્યૈકાદશીતિથૌ વિષ્ણુના પ્રભુવિષ્ણુના

વારાહં રૂપમાસ્થાય ઉદ્ધૃતા ધરણી વિભો ।
પુણ્યાત્પુણ્યતમા તેન હ્યશેષાઘૌઘનાશિની

દૃષ્ટ્વા પઞ્ચવરાહાન્વૈ ક્રોડમુદીર્ણરૂપિણમ્ ।
પૂજયિત્વા વિધાનેન પશ્ચાજ્જાગરણં ચરેત્

સપઞ્ચવર્તિકાન્ દીપાન્ ઘૃતેનોજ્જ્વાલ્ય ભક્તિતઃ ।
પુરાણશ્રવણૈર્નૃત્યૈર્ગીતવાદ્યૈઃ સુમઙ્ગલૈઃ

વેદજાપ્યૈઃ પવિત્રૈશ્ચ ક્ષપયિત્વા ચ શર્વરીમ્ ।
યત્પુણ્યં લભતે મર્ત્યો હ્યાજમીઢ શૃણુષ્વ તત્

રેવાજલં પુણ્યતમં પૃથિવ્યાં તથા ચ દેવો જગતાં પતિર્હરિઃ ।
એકાદશી પાપહરા નરેન્દ્ર બહ્વાયાસૈર્લભ્યતે માનવાનામ્

એકૈકશો બ્રહ્મહત્યાદિકાનિ શક્તાનિ હન્તું પાપસઙ્ઘાનિ રાજન્ ।
નૈતે સર્વે યુગપદ્વૈ સમેતા હન્તું શક્તાઃ કિં ન તદ્બ્રૂહિ રાજન્

યથેદમુક્તં તવ ધર્મસૂનો શ્રુતં ચ યચ્છઙ્કરાચ્ચન્દ્રમૌલેઃ ।
શ્રુત્વેદમિચ્છન્મુચ્યતે સર્વપાપૈઃ પઠન્પદં યાતિ હિ વૃત્રશત્રોઃ

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે નર્મદામાહાત્મ્યે ઉદીર્ણવરાહતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકોનનવત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ ॥