સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.178

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
તતો ગચ્છેત્તુ રાજેન્દ્ર ગઙ્ગાવાહકમુત્તમમ્ ।
નર્મદાયાં મહાપુણ્યં ભૃગુતીર્થસમીપતઃ

તત્ર ગઙ્ગા મહાપુણ્યા ચચાર વિપુલં તપઃ ।
પુરા વર્ષશતં સાગ્રં પરમં વ્રતમાસ્થિતા

ધ્યાત્વા દેવં જગદ્યોનિં નારાયણમકલ્મષમ્ ।
આત્માનં પરમં ધામ સરિત્સા જગતીપતે

તતો જનાર્દનો દેવ આગત્યેદમુવાચ હ

વિષ્ણુરુવાચ -
તપસા તવ તુષ્ટોઽહં મત્પાદામ્બુજસમ્ભવે ।
મત્તઃ કિમિચ્છસે દેવિ બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે

ગઙ્ગોવાચ -
ત્વત્પાદકમલાદ્ભ્રષ્ટા ગઙ્ગા સહચરા વિભો ।
યદૃચ્છયા ત્રિલોકેશ વન્દ્યમાના દિવૌકસૈઃ

નૃપો ભગીરથસ્તસ્માત્તપઃ કૃત્વા સુદુષ્કરમ્ ।
સમારાધ્ય જગન્નાથં શઙ્કરં લોકશઙ્કરમ્

અવતારયામાસ હિ માં પૃથિવ્યાં ધરણીધર ।
મયા વૈ યુવયોર્વાક્યાદવતારઃ કૃતો ભુવિ

વૈષ્ણવીમિતિ માં મત્વા જનઃ સર્વાપ્લુતો મયિ ।
યે વૈ બ્રહ્મણો લોકે યે ચ વૈ ગુરુતલ્પગાઃ

ત્યાગિનઃ પિતૃમાતૃભ્યાં યે ચ સ્વર્ણહરા નરાઃ ।
ગોઘ્ના યે મનુજા લોકે તથા યે પ્રાણિહિંસકાઃ

અગમ્યાગામિનો યે ચ હ્યભક્ષ્યસ્ય ચ ભક્ષકાઃ ।
યે ચાનૃતપ્રવક્તારો યે ચ વિશ્વાસઘાતકાઃ

દેવબ્રાહ્મણવિત્તાનાં હર્તારો યે નરાધમાઃ ।
દેવબ્રહ્મગુરુસ્ત્રીણાં યે ચ નિન્દાકરા નરાઃ

બ્રહ્મશાપપ્રદગ્ધા યે યે ચૈવાત્મહનો દ્વિજાઃ ।
ભ્રષ્ટાનશનસંન્યાસનિયતવ્રતચારિણઃ

તથૈવાપેયપેયાશ્ચ યે ચ સ્વગુરુનિન્દકાઃ ।
નિષેધકા યે દાનાનાં પાત્રદાનપરાઙ્મુખાઃ

ઋતુઘ્ના યે સ્વપત્નીનાં પિત્રોઃ સેહપરા ન હિ ।
બાન્ધવેષુ ચ દીનેષુ કરુણા યસ્ય નાસ્તિ વૈ

ક્ષેત્રસેતુવિભેદી ચ પૂર્વમાર્ગપ્રલોપકઃ ।
નાસ્તિકઃ શાસ્ત્રહીનસ્તુ વિપ્રઃ સન્ધ્યાવિવર્જિતઃ

અહુતાશી હ્યસંતુષ્ટઃ સર્વાશી સર્વવિક્રયી ।
કદર્યા નાસ્તિકાઃ ક્રૂરાઃ કૃતઘ્ના યે દ્વિજાયઃ

પૈશુન્યા રસવિક્રેયાઃ સર્વકાલવિનાકૃતાઃ ।
સ્વગોત્રાં પરગોત્રાં વા યે ભુઞ્જન્તિ દ્વિજાધમાઃ

તે માં પ્રાપ્ય વિમુચ્યન્તે પાપસઙ્ઘૈઃ સુસંચિતૈઃ ।
તત્પાપક્ષારતપ્તાયા ન શર્મ મમ વિદ્યતે

તથા કુરુ જગન્નાથ યથાહં શર્મ ચાપ્નુયામ્ ।
એવમુક્તસ્તુ દેવેશસ્તુષ્ટઃ પ્રોવાચ જાહ્નવીમ્

વિષ્ણુરુવાચ -
અહમત્ર વસિષ્યામિ ગઙ્ગાધરસહાયવાન્ ।
પ્રવિશસ્વ સદા રેવાં ત્વમત્રૈવ ચ મૂર્તિના

મમ પાદતલં પ્રાપ્ય વહ ત્રિપથગામિનિ ।
યદા બહૂદકકાલે નર્મદાજલસંભૃતા

પ્રાવૃટ્કાલં સમાસાદ્ય ભવિષ્યતિ જલાકુલા ।
પ્લાવ્યોભયતટં દેવી પ્રાપ્ય મામુત્તરસ્થિતમ્

પ્લાવયિષ્યતિ તોયેન યદા શઙ્ખં કરે સ્થિતમ્ ।
તદા પર્વશતોદ્યુક્તં વૈષ્ણવં પર્વસંજ્ઞિતમ્

ન તેન સદૃશં કિંચિદ્વ્યતીપાતાદિસંક્રમમ્ ।
અયને દ્વે ચ ન તથા પુણ્યાત્પુણ્યતરં યથા

તસ્મિન્પર્વણિ દેવેશિ શઙ્ખં સંસ્પૃશ્ય માનવઃ ।
સ્નાનમાચરતે તોયે મિશ્રે ગાઙ્ગેયનાર્મદે

પુણ્યં ત્વશેષપુણ્યાનાં મઙ્ગલાનાં ચ મઙ્ગલમ્ ।
વિષ્ણુના વિધૃતો યેન તસ્માચ્છાન્તિઃ પ્રચક્રમે

તત્રાન્તં પાપસઙ્ઘસ્ય ધ્રુવમાપ્નોતિ માનવઃ ।
શઙ્ખોદ્ધારે નરઃ સ્નાત્વા તર્પયેત્પિતૃદેવતાઃ

તૃપ્તાસ્તે દ્વાદશાબ્દાનિ સિદ્ધિં ચ સાર્વકામિકીમ્ ।
ગઙ્ગાવહે તુ યઃ શ્રાદ્ધં શઙ્ખોદ્ધારે પ્રદાસ્યતિ

તેન પિણ્ડપ્રદાનેન નૃત્યન્તિ પિતરસ્તથા ।
શઙ્ખોદ્ધારે નરઃ સ્નાત્વા પૂજયેદ્બલકેશવૌ

રાત્રૌ જાગરણં કૃત્વા શુદ્ધો ભવતિ જાહ્નવિ ।
યત્ત્વં લોકકૃતં કર્મ મન્યસે ભુવિ દુઃસહમ્

તસ્મિન્પર્વણિ તત્સર્વં તત્ર સ્નાત્વા વ્યપોહય ।
એવમુક્ત્વા નરશ્રેષ્ઠ વિષ્ણુશ્ચાન્તરધીયત

તદાપ્રભૃતિ તત્તીર્થં ગઙ્ગાવાહકમુત્તમમ્ ।
બ્રહ્માદ્યૈરૃષિભિસ્તાત પારમ્પર્યક્રમાગતૈઃ

તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા ભક્તિભાવેન ભારત ।
ગઙ્ગાતીર્થે તુ સ સ્નાતઃ સમસ્તેષુ ન સંશયઃ

તત્ર તીર્થે મૃતાનાં તુ નરાણાં ભાવિતાત્મનામ્ ।
અનિવર્તિકા ગતિસ્તેષાં વિષ્ણુલોકાત્કદાચન

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે ગઙ્ગાવહકતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામાષ્ટસપ્તત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ ॥