સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.17-3

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
એવં સંસ્તૂયમાનસ્તુ બ્રહ્માદ્યૈર્મુનિપુંગવૈઃ ।
બ્રહ્મલોકગતૈસ્તત્ર સંજહાર જગત્પ્રભુઃ

સ તદ્ભીમં મહારૌદ્રં દક્ષિણં વક્ત્રમવ્યયમ્ ।
મહાદંષ્ટ્રોત્કટારાવં પાતાલતલસંનિભમ્

વિદ્યુજ્જ્વલનપિઙ્ગાક્ષં ભૈરવં લોમહર્ષણમ્ ।
મહાજિહ્વં મહાદંષ્ટ્રં મહાસર્પશિરોધરમ્

મહાસુરશિરોમાલં મહાપ્રલયકારણમ્ ।
ગ્રસત્સમુદ્રનિહિતવાતવારિમયં હવિઃ

વડવામુખસઙ્કાશં મહાદેવસ્ય તન્મુખમ્ ।
જિહ્વાગ્રેણ જગત્સર્વં લેલિહાનમપશ્યત

યોજનાનાં સહસ્રાણિ સહસ્રાણાં શતાનિ ચ ।
દિશો દશ મહાઘોરા માંસમેદોવસોત્કટાઃ

તસ્ય દંષ્ટ્રા વ્યવર્ધત શતશોઽથ સહસ્રશઃ ।
સાસુરાન્સુરગન્ધર્વાન્ સયક્ષોરગરાક્ષસાન્

તસ્ય દંષ્ટ્રાગ્રસંલગ્નાન્સ દદર્શ પિતામહઃ ।
દન્તયન્ત્રાન્તસંવિષ્ટં વિચૂર્ણિતશિરોધરમ્

જગત્પશ્યામિ રાજેન્દ્ર વિશન્તં વ્યાદિતે મુખે ।
નાનાતરઙ્ગભઙ્ગાઙ્ગા મહાફેનૌઘસંકુલાઃ ।
યથા નદ્યો લયં યાન્તિ સમુદ્રં પ્રાપ્ય સસ્વનાઃ

તથા તતં વિશ્વમિદં સમસ્તમનેકજીવાર્ણવદુર્વિગાહ્યમ્ ।
વિવેશ રુદ્રસ્ય મુખં વિશાલં જ્વલત્તદુગ્રં ઘનનાદઘોરમ્

જ્વાલાસ્તતસ્તસ્ય મુખાત્સુઘોરાઃ સવિસ્ફુલિઙ્ગા બહુલાઃ સધૂમાઃ ।
અનેકરૂપા જ્વલનપ્રકાશાઃ પ્રદીપયન્તીવ દિશોઽખિલાશ્ચ

તતો રવિજ્વાલસહસ્રમાલિ બભૂવ વક્ત્રં ચલજિહ્વદંષ્ટ્રમ્ ।
મહેશ્વરસ્યાદ્ભુતરૂપિણસ્તદા સ દ્વાદશાત્મા પ્રબભૂવ એકઃ

તતસ્તે દ્વાદશાદિત્યા રુદ્રવક્ત્રાદ્વિનિર્ગતાઃ ।
આશ્રિત્ય દક્ષિણામાશાં નિર્દહન્તો વસુંધરામ્

ભૌમં યજ્જીવનં કિંચિન્નાનાવૃક્ષતૃણાલયમ્ ।
શુષ્કં પૂર્વમનાવૃષ્ટ્યા સકલાકુલભૂતલમ્

તદ્દીપ્યમાનં સહસા સૂર્યૈસ્તૈ રુદ્રસમ્ભવૈઃ ।
ધૂમાકુલમભૂત્સર્વં પ્રણષ્ટગ્રહતારકમ્

જજ્વાલ સહસા દીપ્તં ભૂમણ્ડલમશેષતઃ ।
જ્વાલામાલાકુલં સર્વમભૂદેતચ્ચરાચરમ્

સપ્તદ્વીપસમુદ્રેષુ સરિત્સુ ચ સરસ્સુ ચ અગ્નિરત્તિ જગત્સર્વમાજ્યાહુતિમિવાધ્વરે

વિશાલતેજસા દીપ્તા મહાજ્વાલાસમાકુલાઃ ।
દદહુર્વૈ જગત્સર્વમાદિત્યા રુદ્રસમ્ભવાઃ

આદિત્યાનાં રશ્મયશ્ચ સંસ્પૃષ્ટા વૈ પરસ્પરમ્ ।
એવં દદાહ ભગવાંસ્ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

સપ્તદ્વીપપ્રમાણસ્તુ સોઽગ્નિર્ભૂત્વા મહેશ્વરઃ ।
સપ્તદ્વીપસમુદ્રાન્તાં નિર્દદાહ વસુંધરામ્

સુમેરુમન્દરાન્તાં ચ નિર્દહુર્વસુધાં તદા ।
ભિત્ત્વા તુ સપ્તપાતાલં નાગલોકં તતોઽદહત્

ભૂમ્યધઃ સપ્તપાતાલાન્નિર્દહંસ્તારકૈઃ સહ ।
ચચારાગ્નિઃ સમન્તાત્તુ નિર્દહન્વૈ યુધિષ્ઠિર

ધમ્યમાન ઇવાઙ્ગારૈર્લોહરાત્રિરિવ જ્વલન્ ।
તથા તત્પ્રાજ્વલત્સર્વં સંવર્તાગ્નિપ્રદીપિતમ્

નિર્વૃક્ષા નિસ્તૃણા ભૂમિર્નિર્નિર્ઝરસરઃ સરિત્ ।
વિશીર્ણશૈલશૃઙ્ગૌઘા કૂર્મપૃષ્ઠોપમાભવત્

જ્વાલામાલાકુલં કૃત્વા જગત્સર્વં ચિદામકમ્ ।
મહારૂપધરો રુદ્રો વ્યતિષ્ઠત મહેશ્વરઃ

સમાતૃગણભૂયિષ્ઠા સયક્ષોરગરાક્ષસા ।
તતો દેવી મહાદેવં વિવેશ હરિલોચના

નિર્વાણં પરમાપન્ના શાન્તેવ શિખિનઃ શિખા ।
જગત્સર્વં હિ નિર્દગ્ધં ત્રિભિર્લોકૈઃ સહાનઘ

રુદ્રપ્રસાદાન્મુક્ત્વા માં નર્મદાં ચાપ્યયોનિજામ્ ।
યુગાનામયુતં દેવો મયા ચાદ્ય બુભક્ષણાત્

પુરા હ્યારાધિતઃ શૂલી તેનાહમજરામરઃ ।
અઘમર્ષણઘોરં ચ વામદેવં ચ ત્ર્યમ્બકમ્

ઋષભં ત્રિસુપર્ણં ચ દુર્ગાં સાવિત્રમેવ ચ ।
બૃહદારણ્યકં ચૈવ બૃહત્સામ તથોત્તરમ્

રૌદ્રીં પરમગાયત્રીં શિવોપનિષદં તથા ।
યથા પ્રતિરથં સૂક્તં જપ્ત્વા મૃત્યુંજયં તથા

સરિત્સાગરપર્યન્તા વસુધા ભસ્મસાત્કૃતા ।
વર્જયિત્વા મહાભાગાં નર્મદામમૃતોપમામ્

મહેન્દ્રો મલયઃ સહ્યો હેમકૂટોઽથ માલ્યવાન્ ।
વિન્ધ્યશ્ચ પારિયાત્રશ્ચ સપ્તૈતે કુલપર્વતાઃ

દ્વાદશાદિત્યનિર્દગ્ધાઃ શૈલાઃ શીર્ણશિલાઃ પૃથક્ ।
ભસ્મીભૂતાસ્તુ દૃશ્યન્તે ન નષ્ટા નર્મદા તદા

હિમવાન્હેમકૂટશ્ચ નિષધો ગન્ધમાદનઃ ।
માલ્યવાંશ્ચ ગિરિશ્રેષ્ઠો નીલઃ શ્વેતોઽથ શૃઙ્ગવાન્

એતે પર્વતરા જાનો દેવગન્ધર્વસેવિતાઃ ।
યુગાન્તાગ્નિવિનિર્દગ્ધાઃ સર્વે શીર્ણમહાશિલાઃ

એવં મયા પુરા દૃષ્ટો યુગાન્તે સર્વસંક્ષયઃ ।
વર્જયિત્વા મહાપુણ્યાં નર્મદાં નૃપસત્તમ

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે શ્રીનર્મદામાહાત્મ્યે દ્વાદશાદિત્યરૂપેણ જગત્સંહરણવર્ણનં નામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ ॥